joannes-chrysostomus.de-virginitate pg048_0053.5
NB . Εἰ γὰρ τις , εἴπέ μοι , φύσει ζηλότυπος ὤν τύχοι , ἢ καὶ ἐκ τινος προσφάσεως οὐχ ἀπλούς τούτῳ ληφθεῖς [ 312 ] τῷ κακῷ , τί τῆς τοιαύτης ψυχῆς ἐλαεινότερον γένοιτ’ ἂν ; Πόλεμόν τινα καὶ χειμῶνα τῇ τοιαύτῃ παραβαλλόντες οἰκία , ἀκριβῶς ἐπιτυχεῖν δυνήσομεθα τῆς εἰκόνος · πάντα ὀδύνη μεστὰ , πάντα ὑποψίας καὶ στάσεως καὶ ταραχῆς . Τῶν γὰρ δαιμονιζομένων τῇ φρενιτῆδι κατεχομένων νόσῳ οὐδὲν ἄμεινον διάκειται ὁ ταύτῃ τῇ μανίᾳ πληγεῖς · οὕτω συνεχῶς ἐξάλλεται καὶ ἀποπληδὶ καὶ δυσχεραίνει πρὸς ἅπαντα , καὶ εἰς τοὺς παρόντας ἀπλῶς καὶ ἀνευθύνους ἀφρίζει καὶ τὴν ὀργήν , πᾶν δύλος ἢ , χάν υἱός , χάν ὁστισοῦν ἕτερος . Καὶ ἡδονὴ μὲν ἀπελήλαται πᾶσα , κατηφείας δὲ ἅπαντα γέμει καὶ πένθους καὶ ἀθλίας · χάν οἶκοι μένη , χάν εἰς ἀγορὰν ἐμβάλη , χάν ἀποδημίαν στέλλῃται , πανταχοῦ τὸ δεῖν ἀπτεται κέντρον παντὸς χαλποῦρον παραχώνιον καὶ ἐρεθίζον αὐτοῦ τὴν ψυχήν , καὶ οὐ συγχωρῶν ἡρεμεῖν · οὐ γὰρ ἀθυμίαν μόνον αὐτῇ ἡ νόσος , ἀλλὰ καὶ θυμὸν ἀφόρητον τιχεῖν εἴωθε . Τούτων δὲ ἕκαστον καὶ καθ’ ἑαυτὸ μὲν ἱκανὸν ἀπολέσαι τὸν ἄνθρωπον · ὅταν δὲ καὶ ὁμοῦ συνεύθοντα πολιορκῇ , συνεχῶς αὐτὸν πιέζοντα , καὶ οὐδὲ βραχὺν ἀναπνεῖν συγχωροῦντα καιρόν , πόσων τοῦτο θανάτων οὐ χαλεπώτερον ; Ἄν τε γὰρ πενίαν εἴποι τις τὴν ἐσχάτην , ἂν τὸν νόσον ἀνάτιον , ἂν τὴν πῦρ , ἂν τὴν σίδηρον , οὐδὲν ἴσον ἐστίν . Καὶ τοῦτο οὐ πεῖραν λαβόντες ἴασαι μόνοι καλῶς · λόγος γὰρ οὐδεὶς ἂν παραστήσει τοῦ δεοῦ τὴν ὑπερβολήν . Ὅταν γὰρ τὴν μάλιστα πάντων ἀγαπημένην , καὶ ὑπὲρ ἧς ἂν ἡδὺς καὶ τὴν ψυχὴν προίσει , ταύτην ἀναχάζῃται δι’ ὑποψίας ἔχειν δει , τί τῶν ἀπάντων αὐτὸν παραμυθησαθαι δύναιτ’ ἂν ; Ἄν τε γὰρ εἰς εὐνὴν τρέπεσθαι , ἂν τὲ σίτον ἐλέσθαι καὶ πότον δέη , τὴν μὲν τράπεζαν οἴσει διλητηρίων γέμειν φαρημάτων μᾶλλον ἢ ἐδεσμάτων · ἐπὶ δὲ τῆς εὐνῆς οὐδὲ μικρὸν ἀτρεμεῖ ἀνέξεσθαι χρόνον , ἀλλ’ ὡσπερ ἀνθρώπων ὑποκειμένων οὕτως θορυβεῖται · καὶ μεταστρέφεται · καὶ οὔτε συνοῦσα φίλων , οὔτε πραγματῶν φροντίς , οὔτε χινδύνων φόβος , οὔτε ἡδονῆς ὑπερβολή , οὔτε ἄλλο οὐδὲν τῆς τοιαύτης αὐτὸν ζῆλης ἀπαγάγειν ἂν δυνήσεται · ἀλλὰ παντὸς μὲν χρηστοῦ , παντὸς δὲ λυπηροῦ τυραννικώτερον οὗτος αὐτοῦ κατακράτει τὴν ψυχήν ὁ χειμῶν . Ταῦτα διασχεψάμενος ὁ Σολομὼν ἔλεγεν · Σκληρὸς ὡς ἡδὴς ζῆλος · καὶ πάλιν , Μεστὸς γὰρ ζήλου θυμὸς ἀνδρὸς αὐτῆς , οὐ φείσεται ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως , καὶ οὐχ ὁτιλλάξει οὐδὲν λύσεων τὴν ὀργήν , οὐδὲ μὴ διαλυθῇ πολλῶν δώρων . Τοσαύτη γὰρ ἡ τῆς νόσου ταύτης μανία , ὡς μὴδὲ μετὰ τὴν τοῦ λελυπηκότος τιμωρίαν ἀφεῖσθαι τῆς ὀδύνης · πολλοὶ γοῦν πολλάκις ἀνελόντες τὸν μοιχόν , τὸν θυμὸν καὶ τὴν ἀθυμίαν οὐχ ἔχωσαν ἀνελθεῖν . Εἰσὶ δὲ οἱ καὶ μετὰ τὸ κατασφάξαι τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας ἐκμείνας ὁμοίας ἢ καὶ μειζόνως τηχόμενοι τῇ πυρί . Καὶ ὁ μὲν ἄνθρωπος τοσούτου συζῆ κακοῦ , καὶ ὅταν μηδὲν ἀληθὲς ἢν τύχῃ · ἡ δὲ ἀθλία καὶ ταλαιπώρος ἐκείνη πολλῇ χαλεπώτερα ὑπομένει τάνδρος . Ὅταν γὰρ τὸν ὀφειλόμενον εἶναι παραμυθίαν τῶν λυπηρῶν ἀπάντων , καὶ ὅθεν προστασίαν ἔχειν προσδοχῶν , τοῦτον ἐπιθετημένον καὶ πάντων πολέμιωτον ἰδῇ διακειμένου πρὸς αὐτήν , πῶς δυνήσεται βλέψαι λοιπὸν ; πρὸς τίνα καταφύγει ; ποθὲν τῶν κακῶν εὐρῆ τὴν ἀπαλλαγήν , τοῦ λιμένος αὐτῇ προκειμένου , καὶ μὴριων γέμοντος προβολῶν ; Τότε
Lemmas: NB . εἰμί γάρ τις , εἶπον ἐγώ , φύσις ζηλότυπος εἰμί τυγχάνω , ἢ καί ἐκ τις πρόσφασις οὐ ἁπλόος οὗτος λαμβάνω [ 312 ] ὁ κακός , τίς ὁ τοιοῦτος Ψυχή ελαεινοτερος γίγνομαι εἄν ; Πόλεμος τις καί χειμών ὁ τοιοῦτος παραβάλλω οἰκίον , ἀκριβῶς ἐπιτυγχάνω δύναμαι ὁ εἰκών · πᾶς ὀδύνη μεστός , πᾶς ὑποψία καί στάσις καί ταραχή . ὁ γάρ δαιμονίζομαι ὁ φρενιτῆδι κατέχω νόσος οὐδείς ἀγαθός διάκειμαι ὁ οὗτος ὁ μανία πλήσσω · οὗτος συνεχῶς ἐξάλλομαι καί ἀποπληδὶ καί δυσχεραίνω πρός ἅπας , καί εἰς ὁ πάρειμι ἀπλόος καί ἀνεύθυνος ἀφρίζω καί ὁ ὀργή , πᾶς δύλος ἢ , χήν υἱός , χήν ὅστις ἕτερος . καί ἡδονή μέν ἀπελαύνω πᾶς , κατήφεια δέ ἅπας γέμω καί πένθος καί ἄθλιος · χήν οἶκος μένω , χήν εἰς ἀγορά ἐμβάλλω , χήν ἀποδημία στέλλω , πανταχοῦ ὁ δήω ἅπτω κέντρον πᾶς χαλποῦρον παραχώνιον καί ἐρεθίζω αὐτός ὁ Ψυχή , καί οὖον συγχωρέω ἠρεμέω · οὖον γάρ ἀθυμία μόνος αὐτός ὁ νόσος , ἀλλά καί θυμός ἀφόρητος τιχεω εἴωθα . οὗτος δέ ἕκαστος καί κατά ἑαυτοῦ μέν ἱκανός ἀπόλλυμι ὁ ἄνθρωπος · ὅταν δέ καί ὁμοῦ συνευθοειντα πολιορκέω , συνεχῶς αὐτός πιέζω , καί οὐδέ βραχύς ἀναπνέω συγχωρέω καιρός , πόσος οὗτος θάνατος οὖον χαλεπός ; ἄν τε γάρ πενία εἶπον τις ὁ ἔσχατος , εἄν ὁ νόσος ἄνατος , εἄν ὁ πῦρ , εἄν ὁ σίδηρος , οὐδείς ἴσος εἰμί . καί οὗτος οὖον πείρω λαμβάνω ἰάομαι μόνος καλῶς · λόγος γάρ οὐδείς εἄν παρίστημι ὁ δήω ὁ ὑπερβολή . ὅταν γάρ ὁ μάλιστα πᾶς ἀγαπάω , καί ὑπέρ ὅς εἄν ἡδύς καί ὁ ψυχή πρόειμι , οὗτος ἀναχάζομαι διά ὑποψία ἔχω δεῖ , τίς ὁ ἀπαντάω αὐτός παραμυθέομαι δύο εἄν ; ἄν τε γάρ εἰς εὐνή τρέπω , εἄν τε σῖτος αἱρέω καί πότος δήω , ὁ μέν τράπεζα φέρω δηλητήριος γέμω φαρημάτων μᾶλλον ἢ ἔδεσμα · ἐπί δέ ὁ εὐνή οὐδέ μικρός ἀτρεμέω ἀνέχω χρόνος , ἀλλά ὡς ἄνθρωπος ὑπόκειμαι οὕτως θορυβέω · καί μεταστρέφω · καί οὔτε σύνειμι Φίλων , οὔτε πραγματᾶς φροντίς , οὔτε χινδυναω φόβος , οὔτε ἡδονή ὑπερβολή , οὔτε ἄλλος οὐδείς ὁ τοιοῦτος αὐτός ζήλη ἀπάγω εἄν δύναμαι · ἀλλά πᾶς μέν χρηστός , πᾶς δέ λυπηρός τυραννικός οὗτος αὐτός κατακρατέω ὁ Ψυχή ὁ χειμῶν . οὗτος διασκέπτομαι ὁ Σολομών λέγω · σκληρός ὡς οἶδα ζῆλος · καί πάλιν , μεστός γάρ ζηλόω θυμός ἀνήρ αὐτός , οὖον φείδομαι ἐν ἡμέρα κρίσις , καί οὐ ὁτιλλάξει οὐδείς λύσις ὁ ὀργή , οὐδέ μή διαλύω πολύς δῶρον . τοσοῦτος γάρ ὁ ὁ νόσος οὗτος μανία , ὡς μηδέ μετά ὁ ὁ λυπέω τιμωρία ἀφίημι ὁ ὀδύνη · πολύς γοῦν πολλάκις ἀναιρέω ὁ μοιχός , ὁ θυμός καί ὁ ἀθυμία οὐ χόω ἀνέρχομαι . εἰσί δέ ὁ καί μετά ὁ κατασφάζω ὁ ἑαυτοῦ γυνή εκμειναω ὅμοιος ἢ καί μέγας τήκω ὁ πῦρ . καί ὁ μέν ἄνθρωπος τοσοῦτος συζέω κακός , καί ὅταν μηδείς ἀληθής εἄν τυγχάνω · ὁ δέ ἄθλιος καί ταλαίπωρος ἐκεῖνος πολύς χαλεπός ὑπομένω Τάνδρος . ὅταν γάρ ὁ ὀφείλω εἰμί παραμυθία ὁ λυπηρός ἀπαντάω , καί ὅθεν προστασία ἔχω προσδοχή , οὗτος ἐπιτίθημι καί πᾶς πολέμιος οἶδα διάκειμαι πρός αὐτός , πῶς δύναμαι βλέπω λοιπός ; πρός τίς καταφεύγω ; ποθεν ὁ κακός εὑρίσκω ὁ ἀπαλλαγή , ὁ λιμήν αὐτός πρόκειμαι , καί μηρία γέμω προβολή ; τότε