joannes-chrysostomus.de-sacerdotio-lib-1-6 pg048_0148.1
περὶ ταῦτα τὴν ἐμπειρίαν ἔχων , καὶ τοῖς φίλοις καὶ τοῖς πολεμίοις καταγέλαστος γίνεται . Οἷον ( πειράσομαι γὰρ σοὶ καὶ ἐπὶ παραδείγματος ὁ λέγω ποιῆσαι φανερὸν ) τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ δοθέντα τῷ Μωϋσῇ νόμῳ οἱ τῆς Ὡσαλεννίτου καὶ Μαρκίωνος διδασκάλου φρενοβλάδειαν , καὶ ὅσοι τὰ αὐτὰ νοοῦσιν ἐκείνους , τοῦ καταλόγου τῶν θείων ἐχθάλουσι Γραφῶν . Ἰουδαῖοι δὲ αὐτὸν οὐδὲν τιμῶσιν , ὡς καὶ τοῦ καιροῦ κυλίνδους φιλονεικῶν ἀπαντα φυλάττειν , παρὰ τῷ Θεῷ δοκοῦν . Ἡ δὲ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ , τὴν ἀμφοτέρων ἀμετρίαν φεύγουσα a , μέσην ἐδάδιος , καὶ οὔτε ὑποκείσθαι αὐτῷ τῷ ζυγῷ πειθεται , οὔτε διδάλλειν αὐτὸν ἀνέχεται , ἀλλὰ καὶ πεπαυμένον ἐπαινεῖ , διὰ τὸ χρησιμεῦσαι ποτὲ εἰς καιρόν . Δεῖ δὴ τὸν μέλλοντα πρὸς ἀμφοτέροὺς μάχεσθαι τὴν συμμετρίαν εἰδέναι ταύτην . Ἄν τε γὰρ Ἰουδαίους διδάξαι βουλομένους , ὡς οὐχ ἐν καιρῷ τῆς παλαιᾶς ἔχονται νομοθεσίας , ἀρξεται κατηγορεῖν αὐτῆς ἀφειδῶς , ὥσπερ τοὺς διασύρειν βουλομένους τῶν αἱρετικῶν λαβὼν οὐ μικρὰν ἂν τε τοῦτον ἐπιστομίζσαν σπουδάσῃ , ἀμέτρωσ αὐτὸν ἐπαίνῃ , καὶ ὡς ἀναγκαῖον ἐν τῷ παρόντι τυγχάνοντα θαυμάσῃ , τὰ τῶν Ἰουδαίων ἀνέψει στόματα . Πάλιν οἱ τὸν Σαβέλιον μαίνεσθαι μανίαν , καὶ οἱ τὰ Ἄρειου λυπτοῦντες , ἐξ ἀμετρίας ἀμφοτεροὶ τῆς ὑγιούς ἐξέπεσον πίστεως : καὶ τὸ μὲν ὄνομα Χριστιανὸν ἀμφοτέροις ἐπίκειται : εἰ δὲ τις τὰ δόγματα ἐξετάσει b , τοὺς μὲν οὐδὲν ἄμεινον Ἰουδαῖον διακειμένους εὑρήσει , πλὴν ὅσον ὑπὲρ ὀνομάτων διαφέρουσιν μόνον , τοὺς δὲ πολλὴν τὴν ἐμφέρεσιν πρὸς τὴν αἵρεσιν Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἔχοντας , ἀμφοτέροις δὲ τῆς αἱρέσεως ἐκτός . Πολλὺς οὖν κἀνταῦθα ὁ ὁ κίνδυνος , καὶ στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ὑπὸ κρημνῶν ἀμφοτέρωθεν ἀπειλημένη : καὶ δέος οὐ μικρόν , μὴ τὸν ἑτέρων τις θέλων βαλεῖν , ὑπὸ θατέρου πλῆγῃ . Ἄν τε γὰρ μίαν τις εἴπῃ θεότητα , πρὸς τὸν ἑαυτοῦ παροινῶν ὁ εὐθὴς εἰλκυσε τὴν φωνὴν ὁ [ 410 ] Σαβέλιος : ἂν τε διελὴ πάλλιν , ἑτερον μὲν τὸν Πατέρα , ἑτερον δὲ τὸν Υἱόν , καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον ἑτερον εἴπῃ λέγων , ἐφέστηκεν Ἄρειος , εἰς παραλαγὴν οὐσίας ἕλκων τὴν ἐν τοῖς προσώποις διαφορὰν . Δεῖ δὲ καὶ τὴν ἀσέβη σύγχυσιν ἐκείνου , καὶ τὴν μανίαν τοῦτου διαῤῥεῖσιν ἀποστρέφειν καὶ φεύγειν , τὴν μὲν θεότητα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος μίαν ὁμολογούντας , προστιθέντας δὲ καὶ τὰς τρεῖς ὑποστάσεις : οὕτω γὰρ ἀποκείσεται δυσφησθῆναι τὰς ἀμφοτέρων ἐφόδους . Πολλὰς δὲ καὶ ἑτέρας ἐνὶ σοι λέγειν e συμπλοκὰς , πρὸς ἃς ἂν μὴ γενναίως τις καὶ ἀκριβῶς μάχηται , μυρία λαβὼν ἀπεισι τραύματα .
Lemmas: περί οὗτος ὁ ἐμπειρία ἔχω , καί ὁ φίλος καί ὁ πολέμιος καταγέλαστος γίγνομαι . οἷος ( πειράζω γάρ σύ καί ἐπί παράδειγμα ὁ λέγω ποιέω φανερός ) ὁ ὑπό ὁ Θεός δίδωμι ὁ Μωϋσῆς νόμος ὁ ὁ ωσαλεννιος καί Μαρκίων διδάσκαλος φρενοβλαδυς , καί ὅσος ὁ αὐτός νοέω ἐκεῖνος , ὁ κατάλογος ὁ θεῖον εχθαλους Γραφής . Ἰουδαῖος δέ αὐτός οὐδείς τιμάω , ὡς καί ὁ καιρός κυλίνδω φιλονεικέω ἅπας φυλάσσω , παρά ὁ Θεός δοκέω . ὁ δέ ἐκκλησία ὁ Θεός , ὁ ἀμφότερος ἀμετρία φεύγω a , μέσος δάδιος , καί οὔτε ὑπόκειμαι αὐτός ὁ ζυγόν πείθω , οὔτε διδαλλω αὐτός ἀνέχω , ἀλλά καί παύω ἐπαινέω , διά ὁ χρησιμεύω ποτέ εἰς καιρός . Δεύς δή ὁ μέλλω πρός ἀμφότερος μάχομαι ὁ συμμετρία οἶδα οὗτος . ἄν τε γάρ Ἰουδαῖος διδάσκω βούλομαι , ὡς οὐ ἐν καιρός ὁ παλαιός ἔχω νομοθεσία , ἄρχω κατηγορέω αὐτός ἀφειδής , ὥσπερ ὁ διασύρω βούλομαι ὁ αἱρετικός λαμβάνω οὖον μικρός εἄν τε οὗτος ἐπιστομίζω σπουδάζω , ἄμετρος αὐτός ἐπαινέω , καί ὡς ἀναγκαῖος ἐν ὁ πάρειμι τυγχάνω θαυμάζω , ὁ ὁ Ἰουδαῖος ἀνέψω στόμα . πάλιν ὁ ὁ Σαβέλλιος μαίνομαι μανία , καί ὁ ὁ Άρειος λυπέω , ἐκ ἀμετρία ἀμφότερος ὁ ὑγιής ἐκπίπτω πίστις : καί ὁ μέν ὄνομα Χριστιανός ἀμφότερος ἐπίκειμαι : εἰμί δέ τις ὁ δόγμα ἐξέτασις b , ὁ μέν οὐδείς ἀγαθός Ἰουδαῖος διάκειμαι εὑρίσκω , πλήν ὅσος ὑπέρ ὄνομα διαφέρω μόνος , ὁ δέ πολύς ὁ ἐμφέρεσιν πρός ὁ αἵρεσις Παῦλος ὁ Σαμοσατεύς ἔχω , ἀμφότερος δέ ὁ αἵρεσις ἐκτός . Πόλλυς οὖν ἐνταῦθα ὁ ὁ κίνδυνος , καί στενός καί θλίβω ὁ ὁδός ὁ ὑπό κρημνός ἀμφοτέρωθεν απειλημένος : καί δέος οὖον μικρός , μή ὁ ἕτερος τις ἐθέλω βάλλω , ὑπό θατέρου πλήσσω . ἄν τε γάρ εἷς τις εἶπον θεότης , πρός ὁ ἑαυτοῦ παροινέω ὁ εὐθύς ἕλκω ὁ φωνή ὁ [ 410 ] Σαβέλιος : εἄν τε διαιρέω πάλλις , ἕτερος μέν ὁ πατήρ , ἕτερος δέ ὁ υἱός , καί ὁ πνεῦμα δέ ὁ ἅγιος ἕτερος εἶπον λέγω , ἐφίστημι Ἄρειος , εἰς παραλλαγή οὐσία ἕλκω ὁ ἐν ὁ πρόσωπον διαφορά . Δεύς δέ καί ὁ ἀσεβής σύγχυσις ἐκεῖνος , καί ὁ μανία οὗτος διαῤῥεῖσιν ἀποστρέφω καί φεύγω , ὁ μέν θεότης πατήρ καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα εἷς ὁμολογέω , προστίθημι δέ καί ὁ τρεῖς ὑπόστασις : οὗτος γάρ ἀπόκειμαι δυσφησθῆναι ὁ ἀμφότερος ἔφοδος . πολύς δέ καί ἕτερος ἐν σύ λέγω e συμπλοκή , πρός ὅς εἄν μή γενναῖος τις καί ἀκριβῶς μάχομαι , μυρίος λαμβάνω ἄπειμι τραῦμα .