joannes-chrysostomus.de-sacerdotio-lib-1-6 pg048_0136.1
ἔταν αὐτὰς καταλέγειν δὴ , ὡς τὸ γε ἀπλῶς καὶ ὡς ἐτυχεν αὐτὰς ἐγγραφεσθαι μυρία εἰργάσατο δεινά . Καὶ γὰρ οἴκους διέφθειραν , καὶ γάμους διέσπασαν , καὶ ἐπὶ κλοπαῖς πολλάκις καὶ ἄλλῃ καπηλείαις καὶ ἑτέραις τοιαύταις ἀσχημονοῦσαι ἐάλουντο . Τὸ δὲ τὰς τοιαύτας ἀπὸ τῶν τῆς Ἐκκλησίας τρέφεσθαι χρημάτων καὶ παρὰ Θεοῦ τιμωρίαν , καὶ παρὰ ἀνθρώπων φέρει τὴν ἐσχάτην κατάγνωσιν , καὶ τοὺς ἐν ποιοῖν βουλομένους ὀκνηροτέρους καθἵστησι . Τίς γὰρ ἂν ἔλοιτό ποτε , ἀ τῷ Χριστῷ προστάγῃ δοῦναι χρήματα , ταῦτα ἀναλίσκειν εἰς τοὺς τὸ τοῦ Χριστοῦ διαβάλλοντας ὄνομα ; Διὰ ταῦτα πολλὴν δεῖ καὶ ἀκριβῆ ποιεῖσθαι τὴν ἐξέτασιν , ὡς μὴ μόνον τὰς εἰρημένας , ἀλλὰ μηδὲ τὰς ἐνταῦθα ἀρκεῖν δυναμένας τὴν τῶν ἀδυνάτων λυμαινέσθαι τράπεζαν . Μετὰ δὴ τὴν ἐξέτασιν ταύτην ἑτέρα διαδέχεται φροντὶς οὐ μικρά , ἵνα αὐταὶ τὰ τῆς τροφῆς ἀθρόως , ὡσπερ ἐκ πηγῶν , ἐπιρρέῃ , καὶ μὴ διαλιμπάνῃ ποτέ . Καὶ γὰρ ἀχρεῖστὸν πῶς κακὸν ἡ ἀκοῦσιος πενία καὶ μεμφίμορον καὶ ἀχάριστον . Καὶ δεῖ πολλὰς μὲν τῆς συνέσεως , πολλὰς δὲ τῆς σπουδῆς , ὥστε αὐτῶν ἐμφράττειν τὰ στόματα , πᾶσαν ἐξαιροῦντα κατηγορίαν πρόφασιν . Οἱ μὲν οὖν πολλοί , ὅταν τινὰ ἰδῶσι χρημάτων κρείττονα , εὐθὺς αὐτὸν ἐπιτίπτειν εἶναι πρὸς ταύτην ἀποφαίνονται τὴν οἰκονομίαν . Ἐγὼ δὲ οὐχ ἠγούμην ποτε ταύτην αὐτὴ τὴν μεγαλοψυχίαν ἀρκεῖν μόνον , ἀλλὰ δεῖν μὲν αὐτὴν πρὸ τῶν ἄλλων ἔχειν · χωρὶς γὰρ ταύτης λυμενὼν ἂν εἴη μαλλὸν ἢ προστασίς , καὶ λύκος ἀντὶ ποιμένος · μετὰ δὲ αὐτῆς καὶ ἑτέραν ζητεῖν εἰ κ εκτημένους τυγχάνοι . Αὕτη δὲ ἐστὶν ἡ πάντων αἰτία ἀνθρώποις τῶν ἀγαθῶν , ἀνεξίκακία , ὡσπερ εἰς τινα εὐδον λιμένα ὁρμίζουσα καὶ παρασέμπουσα τὴν ψυχήν . Τὸ γὰρ τῶν χρηρῶν γένος καὶ διὰ τὴν πενίαν , καὶ διὰ τὴν ἡλιχίαν , καὶ διὰ τὴν φύσιν ἀμέτρω τινὶ κέχρηται παρρησία · τὸν γὰρ ἥμενον εἰπεῖν καὶ βουλομένα ἀκαίρως , καὶ αἰτιῶνται μάτην , καὶ ἀποδύρονται ὑπὲρ ὧν χάριν εἰδεῖν ἔχρῃν , καὶ κατηγοροῦσιν ὑπὲρ ὧν ἀποδέχεσθαι ἔδει . Καὶ δεῖ τὸν προστεταῖτα ἀπαντα φέρειν γενναίως , καὶ μὴτε πρὸς τὰς ἀκαίρους ἐνοχλήσεις , μήτε πρὸς τὰς ἀλόγους παραξύνεσθαι μεμψέας . Ἡλεῖσθαι γὰρ ἐκεῖνο τοῦ γένος ὑπὲρ ὧν δυστυχοῦσιν , οὐχ ὑβρίζεινθαι , δικαῖον · ὡς τὸ γε ἐπεριπαίζειν αὐτῶν ταῖς συμφοραῖς , καὶ τῇ διὰ τὴν πενίαν δοῦνῃ τὴν ἀπὸ τῆς ὕβρεως προστιθέναι τῆς ἐσχάτης ὠμότητος ἂν εἴη . Διὰ τοῦτο καὶ τις ἀνὴρ σοφώτατος , εἰς τε τὸ φιλοκερδὲς καὶ τὸ ὑπεροπτικὸν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἀπιδὼν , καὶ τῆς πενίας τὴν φύσιν καταμαθὼν δεινὴν [ 597 ] οὖσαν καὶ τὴν γενναίωτατην ψυχὴν καταβαλεῖν , καὶ πεισάι περὶ τῶν αὐτῶν ἀνασχοῦντι πολλὰκις , ἵνα μὴ τις αἰτούμενος παρ' αὐτῶν ὀργίζηται , μηδὲ τῷ συνεχεῖ τῆς ἐντεύξεως παραξύνεσθαι πολέμιος ὁ βοηθεῖν ὀφείλων γέννηται , παρασκευάζει προσηνὴ τε αὐτὸν καὶ εὐπρόσιτον εἶναι τῷ δεομένῳ , λέγων · Κλῖσον πτωχῷ λάλῳ πῶς τὸ οὐς σου , καὶ ἀποκρίθητι αὐτῷ ἐν πραΰτητι εὐρηνικά . Καὶ τὸν παραξύνοντα ἀφεῖς ( τὶ γὰρ ἂν τις τῷ κειμένῳ λέγοι ; ) , τῇ δυναμενῇ τῇ ἐκείνου φέρειν ἀσθένειαν διαλέγεταί , παρακαλῶν τῷ τε ἡμέρῳ τῆς ἡμέρας , καὶ τῇ τῶν λόγων πραΰτητι πρὸ τῆς δόσεως αὐτὸν ἀνορθοῦν . Ἄν δὲ τις τὰ μὲν ἐκείνων μὴ λαμβάνῃ , μυρίους δὲ αὐτὰς διεδέσι περιβλάψαι καὶ ὑβρίζειν καὶ παραξύνεσθαι κατ' αὐτῶν , οὐ μόνον οὐκ ἐπεκούμισε τὴν ἀπὸ τῆς πενίας ἀθυμίαν τῷ δοῦναι , ἀλλὰ καὶ μεῖζον ταῖς λοιδορίαις εἴργάσατο
Lemmas: ἔτης αὐτός καταλέγω δή , ὡς ὁ γε ἀπλόος καί ὡς τυγχάνω αὐτός ἐγγράφω μυρίος ἐργάζομαι δεινός . καί γάρ οἶκος διαφθείρω , καί γάμος διασπάω , καί ἐπί κλοπή πολλάκις καί ἄλλος καπηλεία καί ἕτερος τοιοῦτος ἀσχημονέω ἔρχομαι . ὁ δέ ὁ τοιοῦτος ἀπό ὁ ὁ ἐκκλησία τρέφω χρῆμα καί παρά Θεός τιμωρία , καί παρά ἄνθρωπος φέρω ὁ ἔσχατος κατάγνωσις , καί ὁ ἐν ποιός βούλομαι ὀκνηρός καθίστημι . Τῖς γάρ εἄν αἱρέω ποτός , ὅς ὁ Χριστός προσταγή δίδωμι χρῆμα , οὗτος ἀναλίσκω εἰς ὁ ὁ ὁ Χριστός διαβάλλω ὄνομα ; Ζεύς οὗτος πολύς δεῖ καί ἀκριβής ποιέω ὁ ἐξέτασις , ὡς μή μόνος ὁ εἴρω , ἀλλά μηδέ ὁ ἐνταῦθα ἀρκέω δύναμαι ὁ ὁ ἀδύνατος λυμαίνω τράπεζα . μετά δή ὁ ἐξέτασις οὗτος ἕτερος διαδέχομαι φροντίς οὖον μικρός , ἵνα αὐτός ὁ ὁ τροφή ἀθρόος , ὡς ἐκ πηγή , ἐπιρρέω , καί μή διαλιμπάνω ποτός . καί γάρ ἀχρεῖστὸν πῶς κακός ὁ ἀεκούσιος πενία καί μεμφίμορον καί ἀχάριστος . καί δεῖ πολύς μέν ὁ σύνεσις , πολύς δέ ὁ σπουδή , ὥστε αὐτός ἐμφράσσω ὁ στόμα , πᾶς ἐξαιρέω κατηγορία πρόφασις . ὁ μέν οὖν πολύς , ὅταν τις ὁράω χρῆμα ἀγαθός , εὐθύς αὐτός ἐπιτίπτειν εἰμί πρός οὗτος ἀποφαίνω ὁ οἰκονομία . ἐγώ δέ οὐ ἡγέομαι ποτός οὗτος αὐτός ὁ μεγαλοψυχία ἀρκέω μόνος , ἀλλά δήω μέν αὐτός πρό ὁ ἄλλος ἔχω · Χωρὶς γάρ οὗτος λύνω εἄν εἰμί μαλλός ἢ πρόστασις , καί λύκος ἀντί ποιμήν · μετά δέ αὐτός καί ἕτερος ζητέω εἰμί Κ κτάομαι τυγχάνω . ἄτη δέ εἰμί ὁ πᾶς αἰτία ἄνθρωπος ὁ ἀγαθός , ἀνεξικακία , ὡς εἰς τις εὕδω λιμήν ὁρμίζω καί παρασεμπουω ὁ Ψυχή . ὁ γάρ ὁ χρηρῶν γένος καί διά ὁ πενία , καί διά ὁ ἡλικία , καί διά ὁ φύσις ἄμετρος τις χράομαι παρρησία · ὁ γάρ ἧμαι εἶπον καί βούλομαι ἄκαιρος , καί αἰτιάομαι μάτην , καί ἀποδύρομαι ὑπέρ ὅς χάρις εἴδω χρή , καί κατηγορέω ὑπέρ ὅς ἀποδέχομαι ἐσθίω . καί δεῖ ὁ προστείνω ἅπας φέρω γενναῖος , καί μήτε πρός ὁ ἄκαιρος ἐνόχλησις , μήτε πρός ὁ ἄλογος παραξυνω μέμφομαι . ἀλέω γάρ ἐκεῖνος ὁ γένος ὑπέρ ὅς δυστυχέω , οὐ ὑβρίζω , Δίκαιος · ὡς ὁ γε περιπαίζω αὐτός ὁ συμφορά , καί ὁ διά ὁ πενία Δούνη ὁ ἀπό ὁ ὕβρις προστίθημι ὁ ἔσχατος ὠμότης εἄν εἰμί . Ζεύς οὗτος καί τις ἀνήρ σοφός , εἰς τε ὁ φιλοκερδής καί ὁ ὑπεροπτικός ὁ ἀνθρώπινος φύσις ἀφοράω , καί ὁ πενία ὁ φύσις καταμανθάνω δεινός [ 597 ] εἰμί καί ὁ γενναῖος ψυχή καταβάλλω , καί πείθω περί ὁ αὐτός ἀνέχω πολλάκις , ἵνα μή τις αἰτέω παρά αὐτός ὀργίζω , μηδέ ὁ συνεχής ὁ ἔντευξις παραξυνω πολέμιος ὁ βοηθέω ὀφείλω γεννητής , παρασκευάζω προσηνής τε αὐτός καί εὐπρόσιτος εἰμί ὁ δήω , λέγω · κλισος πτωχός λάλος πῶς ὁ οὖς σύ , καί ἀποκρίνω αὐτός ἐν πραότης ευρηνιξ . καί ὁ παράγω ἀφίημι ( τίς γάρ εἄν τις ὁ κεῖμαι λέγω ; ) , ὁ δύναμαι ὁ ἐκεῖνος φέρω ἀσθένεια διαλέγω , παρακαλέω ὁ τε ἥμερος ὁ ἡμέρα , καί ὁ ὁ λόγος πραότης πρό ὁ δόσις αὐτός ἀνορθόω . ἄν δέ τις ὁ μέν ἐκεῖνος μή λαμβάνω , μυρίος δέ αὐτός διαδέω περιβλάπτω καί ὑβρίζω καί παραξυνω κατά αὐτός , οὖον μόνος οὐ επεκουμισος ὁ ἀπό ὁ πενία ἀθυμία ὁ δίδωμι , ἀλλά καί μείζων ὁ λοιδορία ἐργάζομαι