joannes-chrysostomus.de-paenitentia-homiliae-1-9 pg049_0292.3
ἐν τοῖς προφήταις καὶ ἐν τοῖς ἀρχαίοις , ταῦτα ἐγένετο νῦν εὐκαταφρόνητα . Τίνα γὰρ ἦν τὰ βαρύτατα καὶ ἀναγκαῖα ; Παρθενία , καὶ θανάτου ὑπεροψία · ἀλλὰ τοῦτων νῦν καὶ χώρα · εὐτελεῖς · καταφρονεῖται . Βαρὺ γὰρ ἦν τὸ τῆς παρθενίας κτῆμα οὕτως , ὡς μηδεὶς δυναθᾶσαι ταύτην ἀσκήσαι τῶν παλαιῶν . Νῦν δίκαιος καὶ μαρτυρηθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ , ἀλλὰ γυναικὶ προσμιλήσεν · ὁμοίως δὲ Ἄβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ οὐ συγχωροῦσι αὐτοῦ τῆς ἐπαγγελίας γυναικὶ προσμιλήσασιν . Ἰωσὴφ ὁ σώφρων τὸ μέγα δρᾶμα τῆς μοιχείας τρηνῆσατο · ἀλλὰ καὶ οὗτος γυναικὶ προσμιλήσεν · βαρὺ γὰρ ἦν τὸ ἐπάγγελμα τῆς παρθενίας . Ἐκτοτε ἰσχυρὰ ἡ παρθενία ἐγένετο , ἐξὼ τοῦ ἄνθρω τοῦ τῆς παρθενίας ἐκλάσθησεν . Οὐδεὶς τοίνυν τῶν παλαιῶν ἠδυνήθη παρθενίαν ἀσκήσαι · μέγα γὰρ πρᾶγμα σώμα χαλινῶσαι . Ἀναζωγράφησον τῷ λόγῳ τὴν παρθενίας εἶδος , καὶ κατάμαθε τὸ μέγεθος τῆς ἀρετῆς αὐτῆς · ἐπὶ πολέμων ἔχει ἐν᾽ ἑκάστης ἡμέρας οὐδέποτε δυνάμενον ἡσυχάσαι · χειρῶν τοῦ βαρβαρικοῦ πολέμου οὗτος ὁ πόλεμος . Ὁ μὲν γὰρ τῶν βαρβάρων πόλεμος καιρὸν τινα ἔχει ἀνοχῆς ἐν ταῖς συμμαχίαις , καὶ ποτὲ μὲν συμβάλλουσι , ποτὲ δὲ οὐ , καὶ τάξεις καὶ χρόνους εἰσίν · ἐπὶ δὲ τοῦ πολέμου τοῦ πρὸς τὴν παρθενίαν οὐκ ἔστιν ἀνοχή · διάβολος γὰρ ἐστὶν ὁ πολέμιος , οὐ καιρὸν ἐπιτηρεῖν ἐπιθέσεως εἰδώς , οὐ συντάξιν πρὸς τὴν συμβολὴν ἐχδόμενος , ἀλλ᾽ ἐστέων ἀεὶ ζητῶν τὴν παρθένον γυμνὴν εὑρεῖν , ἵνα καιρίαν ἐπαγάγῃ τὴν πληγὴν · καὶ οὐδέποτε δύναται ἡ παρθένος τοῦ πολέμου παύσασθαι τούτου , ἀλλ᾽ ἐν αὐτῇ τὸν τάραχον περιίστα καὶ τὸν πολεμιστήν . Καὶ οἱ μὲν κατάδικοι κἂν πρὸς καιρὸν ἴδωσι τὸν ἄρχοντα , οὐχ οὕτως χειμάζονται · ἡ δὲ παρθένος ὅπουπερ ἀν ἀπεργῆται , τὸν δικαστὴν περιφέρει μεθ᾽ ἑαυτῆς , καὶ τὸν πολέμιον περιφέρει , καὶ ὁ πολέμιος οὐχ ἐσπέρας αὐτῇ διδωσιν ἀνεσιν , οὐκ ἐν νυκτί , οὐκ ὀρθρῷ , οὐκ ἐν μεσημβρίᾳ · ἀλλὰ πολεμεῖ πάντως , ἡθοῦν ὑποτιθέμενος , γάμων μηνύων , ὅπως τὴν ἀρετὴν ἐξ αὐτῆς ἀποδιώξῃ , καὶ ὅπως τὴν κακίαν ἐν αὐτῇ ἐγγεννήσῃ · ὅπως τὴν σωφροσύνην αὐτῆς ἀπέλυσῃ , ὅπως πορνείαν ἐνσπεῖρῃ · ἐκφθείρει ἐν ἑκάστης ὥρας τῆς ἡδονῆς τὴν κάμινον μαλακῶς ὑποκαυομένην . Ἐννόησον πόσον τοῦ κατορθώματος ὁ κάματος . Ἄλλ᾽ ἐκεῖναι μετὰ ταῦτα πάντα ἠκούσαν , Ἀπέλθετε ἀπ᾽ ἐμοῦ , οὐκ οἶδα ὑμᾶς . Ὅρα πῶς μέγα πρᾶγμα ἡ παρθενία · ὅταν ἔχῃ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς τὴν ἐλεημοσύνην , οὐδὲν αὐτῆς περιγίνεται τῶν [ 299 ] δεινῶν , ἀλλ᾽ ἀνωτέρα πάντων ἐστίν . Διὰ τοῦτο ἐκεῖναι οὐκ εἰσῆλθον , ἐπειδὴ μετὰ τῆς παρθενίας τὴν ἐλεημοσύνην οὐκ εἶχον . Πολλὰς αἰχμῶνας τὸ ὄμμα ἀξίων ἡδονῶν καταπαλαίσασα , χρημάτων οὐ κατεργάσατο · ἀλλὰ παρθένος ἀποταξαμένη τῷ βίῳ , καὶ σταυρωθεῖσα χρημάτων ἐφῆς . Εἰδὲ ἀνδρὸς ἐπεθύμησας , καὶ οὐ τοσοῦτον τὸ ἔργαλμα ἦν · τῆς γὰρ ὁμοιότητος ὑλῆς ἐπὶθυμεῖς · νῦν δὲ μελίκων ἡ κατηρήσας , ὅτι ἀλλοτρίας ὑλῆς ἐπεθύμησας . Ἔστιν , αἱ ὑπανδροὶ ἐκεῖναι κακῶς ἀπανθρωπῶν ἐπιδεικνύνται , διὰ τὸ τῶν τέκνων προφασίν · καὶ ἐὰν εἴπης αὐταῖς , Δὸς μοι ἐλεημοσύνην · Τέκνα ἔχω , φησί , καὶ οὐ δύναμαι . Ὁ Θεὸς σοὶ ἔδωκε τέκνα , χαρπὸν κοιλίας ἔλαβες , ἵνα φιλάνθρωπος γένῃ , οὐχ ἵνα ἀπάνθρωπος · μὴ τὴν ὑπόθεσιν τῆς φιλανθρωπίας εἰς ἀφορμὴν ἀπανθρωπίας ἐκλάμβανε . Θέλεις κληρονομίαν καλὴν καταλεῖψαι τοῖς τέκνοις σου ; κατάλειψον ἐλεημοσύνην , ἵνα πάντες ἐγχομιάσωσί σε , καὶ πολυβρύλλητον τὴν μνήμην σου καταλείπης . Σὺ δὲ μὴ τέκνα ἔχουσα , ἀλλ᾽ ἐσταυρωμένη τῷ βίῳ , ἵνα τὰ χρήματα συλλέγεις .
Lemmas: ἐν ὁ προφήτης καί ἐν ὁ ἀρχαῖος , οὗτος γίγνομαι νῦν εὐκαταφρόνητος . τίς γάρ εἰμί ὁ βαρύς καί ἀναγκαῖος ; Παρθενία , καί θάνατος ὑπεροψία · ἀλλά τοῦτις νῦν καί χώρα · εὐτελής · καταφρονέω . βαρύς γάρ εἰμί ὁ ὁ παρθενίη κτῆμα οὕτως , ὡς μηδείς δυναθᾶσαι οὗτος ἀσκέω ὁ παλαιός . νῦν δίκαιος καί μαρτυρέω ὑπό ὁ Θεός , ἀλλά γυνή προσμιλήσεν · ὁμοίως δέ Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ οὖον συγχωρέω αὐτός ὁ ἐπαγγελία γυνή προσμιλήσασιν . Ἰωσήφ ὁ σώφρων ὁ μέγας δρᾶμα ὁ μοιχεία τετραίνω · ἀλλά καί οὗτος γυνή προσμιλήσεν · βαρύς γάρ εἰμί ὁ ἐπάγγελμα ὁ παρθενίη . ἔκτοτε ἰσχυρός ὁ παρθενίη γίγνομαι , ἐξίημι ὁ ἄνθρω ὁ ὁ παρθενίη κλάω . οὐδείς τοίνυν ὁ παλαιός δύναμαι παρθενίας ἀσκέω · μέγας γάρ πρᾶγμα σώμα χαλινόω . Ἀναζωγραφέω ὁ λόγος ὁ παρθενίη εἶδος , καί καταμανθάνω ὁ μέγεθος ὁ ἀρετή αὐτός · ἐπί Πολέμων ἔχω ἐν ἕκαστος ἡμέρα οὐδέποτε δύναμαι ἡσυχάζω · χείρ ὁ βαρβαρικός πόλεμος οὗτος ὁ πόλεμος . ὁ μέν γάρ ὁ βάρβαρος πόλεμος καιρός τις ἔχω ἀνοχή ἐν ὁ συμμαχία , καί ποτέ μέν συμβάλλω , ποτέ δέ οὖον , καί τάξις καί χρόνος εἰμί · ἐπί δέ ὁ πόλεμος ὁ πρός ὁ παρθενίας οὐ εἰμί ἀνοχή · διάβολος γάρ εἰμί ὁ πολέμιος , οὖον καιρός ἐπιτηρέω ἐπίθεσις οἶδα , οὖον σύνταξις πρός ὁ συμβολή ἐκδίδωμι , ἀλλά ἵστημι ἀεί ζητέω ὁ παρθένος γυμνός εὑρίσκω , ἵνα καίριος ἐπάγω ὁ πληγή · καί οὐδέποτε δύναμαι ὁ παρθένος ὁ πόλεμος παύω οὗτος , ἀλλά ἐν αὐτός ὁ τάραχος περιίστημι καί ὁ πολεμιστής . καί ὁ μέν κατάδικος κἀν πρός καιρός ὁράω ὁ ἄρχω , οὐ οὕτως χειμάζω · ὁ δέ παρθένος ὅπου εἰς ἀπέργω , ὁ δικαστής περιφέρω μετά ἑαυτοῦ , καί ὁ πολέμιος περιφέρω , καί ὁ πολέμιος οὐ εἰσπεράω αὐτός δίδωμι ἄνεσις , οὐ ἐν νύξ , οὐ ὄρθρος , οὐ ἐν μεσημβρία · ἀλλά πολεμέω πάντως , ἠθέω ὑποτίθημι , γάμος μηνύω , ὅπως ὁ ἀρετή ἐκ αὐτός αποδίωξη , καί ὅπως ὁ κακία ἐν αὐτός ἐγγίγνομαι · ὅπως ὁ σωφροσύνη αὐτός ἀπολύω , ὅπως πορνεία ἐνσπείρω · ἐκφθείρω ἐν ἕκαστος ὥρα ὁ ἡδονή ὁ κάμινος μαλακός ὑποκαίω . ἐννοέω πόσος ὁ κατόρθωμα ὁ κάματος . ἄλλος ἐκεῖνος μετά οὗτος πᾶς ἀκούω , ἀπέρχομαι ἀπό ἐγώ , οὐ οἶδα σύ . Ὅρας πῶς μέγας πρᾶγμα ὁ παρθενίη · ὅταν ἔχω ὁ ἀδελφή αὐτός ὁ ἐλεημοσύνη , οὐδείς αὐτός περιγίγνομαι ὁ [ 299 ] δεινός , ἀλλά ἀνώτερος πᾶς εἰμί . Ζεύς οὗτος ἐκεῖνος οὐ εἰσέρχομαι , ἐπεί μετά ὁ παρθενίη ὁ ἐλεημοσύνη οὐ ἔχω . Πολύς αἰχμῶνας ὁ ὄμμα ἄξιος ἡδονή καταπαλαίω , χρῆμα οὖον κατεργάζομαι · ἀλλά παρθένος ἀποτάσσω ὁ βίος , καί σταυρόω χρῆμα ἐφίημι . ἀνάκλεις ἀνήρ ἐπιθυμέω , καί οὖον τοσοῦτος ὁ ἔργαλμα εἰμί · ὁ γάρ ὁμοιότης ὕλη ἐπιθυμέω · νῦν δέ μελικός ὁ καταίρω , ὅτι ἀλλότριος ὕλη ἐπιθυμέω . ἔρτις , ὁ ὕπανδρος ἐκεῖνος κακῶς απάνθρωπος ἐπιδείκνυμι , διά ὁ ὁ τέκνον πρόφασις · καί ἐάν εἶπον αὐτός , δός ἐγώ ἐλεημοσύνη · τέκνον ἔχω , φημί , καί οὖον δύναμαι . ὁ θεός σύ δίδωμι τέκνον , καρπός κοιλία λαμβάνω , ἵνα φιλάνθρωπος γίγνομαι , οὐ ἵνα ἀπάνθρωπος · μή ὁ ὑπόθεσις ὁ φιλανθρωπία εἰς ἀφορμή ἀπανθρωπία ἐκλαμβάνω . ἐθέλω κληρονομία καλός καταλείβω ὁ τέκνον σύ ; καταλείβω ἐλεημοσύνη , ἵνα πᾶς εγχομιαειδω σύ , καί πολυβρυλλω ὁ μνήμη σύ καταλείπω . σύ δέ μή τέκνον ἔχω , ἀλλά εσταυρωμένος ὁ βίος , ἵνα ὁ χρῆμα συλλέγω .