joannes-chrysostomus.de-paenitentia-homiliae-1-9 pg049_0313.4
Μὴ τοίνυν κατηγορεῖ τοῦ Δεσπότου · οὐκ ἐπέταξεν ἀδύνατα . Βούλει μαθεῖν ὅτι οὐκ ἐπέταξεν ἀδύνατα ; Πολλοὶ τὰ προστάγματα ὑπερβαίνουσιν , οὐχ ἂν δὲ , εἰ ἀδύνατα ἦν , ὑπερέβησαν ἐξ οἰκείας προαιρέσεως . Παρθενίαν οὐκ ἐπέταξε , καὶ κατορθοῦσι πολλοί · ἀκτιμοσύνην οὐκ ἐπέταξε , καὶ πολλοὶ τὰ ἑαυτῶν μίσθωσι , διὰ τῶν ἔργων μαρτυροῦντες πολλὴν εὐκολίαν τοὺς τῆς ἐπιταγῆς νόμοις · οὐ γὰρ ἂν ὑπερέβησαν αὐτά , εἰ μὴ αὐτὰ τὰ ἐπιταγένη εὐκολα ἦν . Οὐκ ἐπέταξε παρθενίαν · ὁ μὲν γὰρ ἐπιτάξας παρῆλθεν ὑπὸ τῆς ἀνάγκης , ἄγει τοῦ νόμου καὶ τὸν μὴ βουλομένον · ὁ δὲ παραγενέως κύριον ἀφίρει τῆς αἱρέσεως τὴν ἀρχοσάν . Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Παῦλος φησι , Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν Κυρίου οὐκ ἔχω , γνώμην δὲ δίδωμι . Ὅρα · οὐκ ἐπιταγὴν , ἀλλὰ συμβουλίην · ὅρα · οὐ πρόσταγμα , ἀλλὰ παραίνεσιν . Πολλὸ δὲ τὸ μέσον · τὸ μὲν γὰρ ἀνάγκη ἐστίν , τὸ δὲ προαιρέσεως . Οὐκ ἐπιτάσσω , φησίν , ἵνα μὴ βαρῇτω · παραίνω καὶ συμβουλεύω , ἵνα ἐναγάγῃ πύθω καὶ ὁ Χριστός · οὐκ εἶπε , Πάντες δὲ παρθένευτε · εἰ μὲν γὰρ ἐπέταξε παρθενοῦν ἀπάντας καὶ νόμον ἐποίησε τὸ πρόσταγμα , οὐτε κατορθώσας ἂν πολλὴς ἀπέλαυσεν τιμῆς ὅσος νῦν , καὶ ὁ παρακούσας τὴν ἐγκάτην τὸν ἔδωκε δίκην . Εἶδες πῶς ἡμῶν ὁ νομοθέτης φειδεῖται ; πῶς κήδεσται τῆς ἡμετέρας σωτηρίας ; Μὴ γὰρ οὐκ ἐδύνατο καὶ τοῦτο ἐπίταγμα ποιῆσαι , καὶ εἰπεῖν ὅτι Οἱ μὲν παρθενοῦντες τιμαθήσονται , οἱ δὲ μὴ παρθενοῦντες κολασθήσονται ; Ἄλλ' ἐδάρε τὴν φύσιν · φειδεῖται τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας . Ἀφῆκεν ἐξω τῶν σταδίων , ἀφῆκεν ἄνωτέρω τῶν ἀγῶνων τὴν παρθενίαν , ἵνα καὶ οἱ κατορθοῦντες τὴν οἰκείαν μεγαλοψυχίαν ἐπιδείξωνται , καὶ οἱ μὴ κατορθοῦντες τῆς συγγνώμης ἀπολαύσωσι τοῦ Δεσπότου . Οὕτω καὶ περὶ τῆς ἀκτιμοσύνης οὐκ ἐποίησε τὸ πρᾶγμα ἐπίταγμα . Οὐ γὰρ ἀπλῶς εἶπε , Πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα , ἀλλ' , Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι , ὕπαγε , πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα . Ἐν τῇ βουλῇ κείσθω τῇ σῇ , κύριός ἐσὼ τῆς γνώμης · οὐκ ἀναγκαῖον , οὐδὲ βαρύ , ἀλλὰ κατορθώσαντα μὲν στεφανώ , μὴ κατορθώσαντα [ 322 ] δὲ οὐ κολάσω . Τὰ μὲν γὰρ ἐξ ἐπιταγῆς γινόμενα καὶ ἐξ ὀφείλης , οὐ τοσοῦτον ἔχει μισθόν · τὰ δὲ ἐκ προαιρέσεως καὶ ἐξ οἰκείας φιλοτιμίας λαμπροὺς ἔχει τοὺς στεφάνους . Καὶ τοῦτον Παῦλον παράγω μάρτυρα · Εἰμὲν εὐαγγελίζωμαι , φησίν , οὐκ ἔστι μοι καύχημα . Διὰ τί ; Ἀνάγκη γὰρ μοι ἐπίκειται . Οὐοῖ δέ μοι ἐστιν , ἂν μὴ εὐαγγελίζωμαι . Ὅρα , ἐν τοῖς νόμοις ὁ μὲν κατορθώσας οὐκ ἔχει πολὺν μισθόν · ἀνάγκη γὰρ ἐστιν · ὁ δὲ μὴ κατορθώσας ὑπευθύνος ἐστὶ τῇ κολάσει καὶ τῇ τιμωρίᾳ . Οὐοῖ γὰρ μοι , φησίν , ἂν μὴ εὐαγγελίζωμαι . Ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων οὐχ οὕτως , ἐπὶ τῶν ἐκ προαιρέσεως , ἀλλὰ εἰ ; Τίς οὖν μοι ἐστιν ὁ μισθός ; Ἵνα εὐαγγελίζωμαι ἀδάπανον θήσω τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Θεοῦ , εἰς τὸ μὴ
Lemmas: μή τοίνυν κατηγορέω ὁ δεσπότης · οὐ ἐπιτάσσω ἀδύνατος . βούλομαι μανθάνω ὅτι οὐ ἐπιτάσσω ἀδύνατος ; πολλός ὁ πρόσταγμα ὑπερβαίνω , οὐ εἄν δέ , εἰμί ἀδύνατος εἰμί , ὑπερβαίνω ἐκ οἰκεῖος προαίρεσις . παρθενίη οὐ ἐπιτάσσω , καί κατορθόω πολύς · ακτιμοσυνειμι οὐ ἐπιτάσσω , καί πολύς ὁ ἑαυτοῦ μίσθωσις , διά ὁ ἔργον μαρτυρέω πολύς εὐκολία ὁ ὁ ἐπιταγή νόμος · οὖον γάρ εἄν ὑπερβαίνω αὐτός , εἰμί μή αὐτός ὁ ἐπιτάσσω εύκολος εἰμί . οὐ ἐπιτάσσω παρθενίας · ὁ μέν γάρ ἐπιτάσσω παρέρχομαι ὑπό ὁ ἀνάγκη , ἄγω ὁ νόμος καί ὁ μή βούλομαι · ὁ δέ παραγενέως κύριος ἀφορέω ὁ αἵρεσις ὁ αρχοσαω . Ζεύς οὗτος καί ὁ Παῦλος φημί , περι δέ ὁ παρθένος ἐπιταγή κύριος οὐ ἔχω , γνώμη δέ δίδωμι . Ὅρας · οὐ ἐπιταγή , ἀλλά συμβουλία · ὁράω · οὖον πρόσταγμα , ἀλλά παραίνεσις . Πολλὸ δέ ὁ μέσος · ὁ μέν γάρ ἀνάγκη εἰμί , ὁ δέ προαίρεσις . οὐ ἐπιτάσσω , φημί , ἵνα μή βαρῇτω · παραινῶ καί συμβουλεύω , ἵνα ἐνάγω πύθω καί ὁ Χριστός · οὐ εἶπον , πάνετες δέ παρθενεύω · εἰμί μέν γάρ ἐπιτάσσω παρθενόω ἅπας καί νόμος ποιέω ὁ πρόσταγμα , οὐ κατορθόω εἄν πολύς ἀπολαύω τιμή ὅσος νῦν , καί ὁ παρακούω ὁ γκάτης ὁ δίδωμι δίκη . εἶδον πῶς ἐγώ ὁ νομοθέτης φείδομαι ; πῶς κήδω ὁ ἡμέτερος σωτηρία ; μή γάρ οὐ δύναμαι καί οὗτος ἐπίταγμα ποιέω , καί εἶπον ὅτι ὁ μέν παρθενοῦντες τιμάω , ὁ δέ μή παρθενοῦντες κολάζω ; ἄλλος δέρω ὁ φύσις · φείδομαι ὁ φύσις ὁ ἡμέτερος . ἀφίημι ἐξω ὁ στάδιος , ἀφίημι ανωτέρω ὁ ἀγών ὁ παρθενίας , ἵνα καί ὁ κατορθόω ὁ οἰκεῖος μεγαλοψυχία ἐπιδείκνυμι , καί ὁ μή κατορθόω ὁ συγγνώμη ἀπολαύω ὁ δεσπότης . οὕτως καί περί ὁ ακτιμοσυνιημι οὐ ποιέω ὁ πρᾶγμα ἐπίταγμα . οὖον γάρ ἀπλόος εἶπον , πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω , ἀλλά , εἰμί ἐθέλω τέλειος εἰμί , ὑπάγω , πωλέω σύ ὁ ὑπάρχω . ἐν ὁ βουλή κεῖμαι ὁ σός , κύριος ἕννυμι ὁ γνώμη · οὐ ἀναγκαῖος , οὐδέ βαρύς , ἀλλά κατορθόω μέν στεφανόω , μή κατορθόω [ 322 ] δέ οὖον κολάζω . ὁ μέν γάρ ἐκ ἐπιταγή γίγνομαι καί ἐκ ὀφείλω , οὖον τοσοῦτος ἔχω μισθός · ὁ δέ ἐκ προαίρεσις καί ἐκ οἰκεῖος φιλοτιμία λαμπρός ἔχω ὁ στέφανος . καί οὗτος Παῦλος παράγω μάρτυς · εἰμί εὐαγγελίζω , φημί , οὐ εἰμί ἐγώ καύχημα . Ζεύς τίς ; Ἀνάγκη γάρ ἐγώ ἐπίκειμαι . Οὐοῖ δέ ἐγώ εἰμί , εἄν μή εὐαγγελίζω . Ὅρας , ἐν ὁ νόμος ὁ μέν κατορθόω οὐ ἔχω πολύς μισθός · ἀνάγκη γάρ εἰμί · ὁ δέ μή κατορθόω ὑπεύθυνος εἰμί ὁ κολάζω καί ὁ τιμωρία . Οὐοῖ γάρ ἐγώ , φημί , εἄν μή εὐαγγελίζω . ἐπί δέ ὁ ἄλλος οὐ οὕτως , ἐπί ὁ ἐκ προαίρεσις , ἀλλά εἰμί ; Τῖς οὖν ἐγώ εἰμί ὁ μισθός ; ἵνα εὐαγγελίζω ἀδάπανος τίθημι ὁ εὐαγγέλιον ὁ Θεός , εἰς ὁ μή