joannes-chrysostomus.de-paenitentia-homiliae-1-9 pg049_0312.3
οἱ οἰκοδομοῦντες εἰσιν , εἰς δὲ ὁ καθαίρων , νικᾷ τὴν πολυχειρίαν τῶν οἰκοδομοῦντων ἡ εὐκολία τῆς καταστροφῆς . Μεγάλη δυνὰς αἰσχύνη καὶ νεάζοντας καὶ γεγηρακότας ἐπὶ τῷ τοιαύτῳ τρέχειν σπουδῆς . Ἄλλ’ εἰδὴ μέχρις αἰσχύνης ἦν τὸ κακόν · καίτοι γε οὐδὲ τοῦτο φορῶνται ἀνδρὶ ἐλευθέρῳ , ἀλλ’ ἑσχάτη ζημία τῷ νοῦν ἔχοντι καὶ κατάγνωσις καὶ αἰσχύνη · ἀλλ’ οὐ μέχρι τῆς αἰσχύνης · τὸ ἐπιτίμιον , ἀλλὰ καὶ κολασίς ἐπίκειται μεγάλη καὶ τιμωρία . Ἄναγχὴ γὰρ τοὺς ἐκεῖ καθημένους μοιχείας ἁμαρτία πάντας ἀλίσκεσθαι , οὐχ ἐπειδὴ συμπλέκονται ταῖς ἐκεῖ γυναιξίν , ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀκολάστοις βλέπουσιν αὐτὰς ὀφθαλμοῖς . Ὅτι γὰρ καὶ ποίους ἀνάγκη μοιχεία ἀλίσκεσθαι , οὐκ ἐμὸν ὑμῖν ἐρῶ λόγον , ἵνα μὴ καταφρονήσητε , ἀλλὰ θεοῦν ὑμῖν ἀναγνώσομαι νόμον · ἐνταῦθα γὰρ οὐκὲ καταφρονεῖν δυνατoί . Τί οὖν ὁ θεοῦς νόμος φησίν ; Ἠκούσατε ὅτι ἐρρέθη τοῖς ἀρχαίοις , Οὐ μοιχεύσεις · ἐγὼ δὲ λέγω ὑμῖν , ὅτι πᾶς ὁ ἐμβλέψας γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς , ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ . Εἰδὲς ἀπηρτισμένον τὸν μοιχόν · εἰδὲς πεπληρωμένην τὴν ἁμαρτían · καὶ τὸ χαλεπώτερον , τὸν μοιχὸν μοιχείας ἀλδὸντα οὐκ ἐν ἀνθρωπίῳ , ἀλλ’ ἐν θεῷ δικαστηρίῳ τὰς μοιχείας γινόμενον ὑπεύθυνον , ἐνθὰ ἀθάνατα τὰ τῶν τιμωρίων . Πᾶς ὁ ἐμβλέψας γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς , ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ . Οὐ τὸ νόημα , ἀλλὰ καὶ τὴν ῥίζαν ἀναιρεῖ τοῦ νοσματος · ῥίζα γὰρ μοιχείας ἐπιθυμία ἀκολάστος · διὸ οὐ μοιχείαν κολάζει μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐπιθυμίαν , τὴν τῆς μοιχείας μητέρα . Οὕτω καὶ οἱ ἱατροὶ ποιοῦσιν · οὐ πρὸς τὰ νοσήματα ἰστανται μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς αἰτίας αὐτὰς · κἂν ἰδῶσιν ὀφθαλμοὺς νοσοῦντας , τὸ πονηρόν ῥεῦμα ἀνιδὼν ἀπὸ τῶν κραταρῶν ἀναστεῖλλουσιν<sup>f</sup> · οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ποιεῖ . Ὀφθαλμία χαλεπὴ μοιχεία · τῶν ὀφθαλμῶν ἐστὶ τὸ νόσημα , οὐ τῶν τοῦ σώματος , ἀλλὰ πρότερον τῶν τῆς ψυχῆς · διὰ τοῦτο ἐκαθεῖν ἀνἀστείλαι τὸ ῥεῦμα τῆς ἀκολασίας , τῷ φόβῳ τοῦ νόμου · διὰ τοῦτο οὐχὶ μοιχείαν μόνον ἐκόλασεν , ἀλλὰ καὶ ἐπιθυμίαν ἐτιμωρήσατο . Ἠδὴ ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ · τῆς δὲ καρδίας διεφθαρμένης , τί λοιπὸν ὀρελος τοῦ λοιποῦ σώματος ; Ἄσπερ γὰρ ἐπὶ φυτοῖς καὶ ξύλοις , ὅταν ἰδῶμεν τὴν καρδίαν διαφθαρθεῖσαν , τὸ λοιπὸν ἀποδοκιμάζομεν μέρος · οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ ἀνθρωπου ὅταν ἐκεῖνη ἀπόληται , εἰκὴ λοιπὸν ἡ τοῦ σώματος ὑγίεια . Ὁ ἡλίος ἀπόλωλε , διεφθάρται καὶ καταβέβληται , μάτην τρέχουσιν οἱ ἱπποὶ λοιπόν · ἐπίπονος ὁ νόμος καὶ πολὺ τὸ φορτισχὸν ἔχει , ὥσπερ οὖν καὶ μέγαν ἔχει τὸν στέφανον . Τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐπίπονα , μεγάλας ἔχει τὰς ἀμοιβὰς . Σὺ δὲ μὴ τῷ πόνῳ πρόσεχε , ἀλλὰ τῇ ἀμοιβῇ ἐννόει · οὕτω γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν βωτεινῶν γίνεται πραγματων . Ἄν μὲν γὰρ τὸν πόνον ἴδῃς τῶν κατορθωμάτων , βαρὺ καὶ φορτισχὸν · ἄν δὲ τὴν ἀμοιβὴν ἴδῃς , κοῦφον καὶ ῥᾴον τὸ προκειμένον . Οὕτω καὶ κυβερνητὴς ἄν τὰ κύματα βλέπῃ μόνον , οὐδέποτε ἐξέλκει τοῦ λιμένος τὸ σκάφος , ἀλλὰ πρὸ τῶν κυμάτων τὴν [ 320 ] ἐμπορίαν ὁρῶν , οὕτω καὶ ἀπλετοῦ καταπολῆ πελάγους . Οὕτω καὶ στρατιώτης ἄν τὰ τραῦματα βλέπῃ , καὶ τὰς σφαγὰς , οὐδέποτε ἐνδύεται θώρακα · ἄν δὲ πρὸ τῶν τραυμάτων τὰ τρόπαια σκοπῇ καὶ τὰς νίκας , ὥσπερ εἰς λειμῶνα δραμεῖται τὴν παράταξιν . Τὰ γὰρ φύσει βαρέα , οὕτω κοῦφα γίνεται , ὅταν μὴ τοὺς πόνους λογίζωμεθα , ἀλλὰ καὶ τὰς ἀμοιβὰς αὐτῶν σκοπῶμεν . Βούλει μαθεῖν πῶς τὰ φύσει βαρέα κοῦφα γίνεται ; Ἄκουσον τοῦ Παύλου ·
Lemmas: ὁ οἰκοδομέω εἰμί , εἰς δέ ὁ καθαίρω , νικάω ὁ πολυχειρία ὁ οἰκοδομέω ὁ Εὐκολία ὁ καταστροφή . Μεγάλη δύο αἰσχύνη καί νεάζω καί γηράσκω ἐπί ὁ τοΐαυτος τρέχω σπουδή . ἄλλος εἰδή μέχρι αἰσχύνη εἰμί ὁ κακός · καίτοι γε οὐδέ οὗτος φορέω ἀνήρ ἐλεύθερος , ἀλλά ἔσχατος ζημία ὁ νόος ἔχω καί κατάγνωσις καί αἰσχύνη · ἀλλά οὖον μέχρι ὁ αἰσχύνη · ὁ ἐπιτίμιον , ἀλλά καί κόλασις ἐπίκειμαι μέγας καί τιμωρία . ἀνάγχω γάρ ὁ ἐκεῖ κάθημαι μοιχεία ἁμαρτία πᾶς ἁλίσκομαι , οὐ ἐπεί συμπλέκω ὁ ἐκεῖ γυνή , ἀλλά ἐπεί ἀκόλαστος βλέπω αὐτός ὀφθαλμός . ὅτι2 γάρ καί ποῖος ἀνάγκη μοιχεία ἁλίσκομαι , οὐ ἐμός σύ εἴρω λόγος , ἵνα μή καταφρονέω , ἀλλά Θέουν σύ ἀναγιγνώσκω νόμος · ἐνταῦθα γάρ οὔκω καταφρονέω δυνατίς . τις οὖν ὁ θεός νόμος φημί ; ἀκούω ὅτι εἴρω ὁ ἀρχαῖος , οὖον μοιχεύω · ἐγώ δέ λέγω σύ , ὅτι πᾶς ὁ ἐμβλέπω γυνή πρός ὁ ἐπιθυμέω αὐτός , ἤδη μοιχεύω αὐτός ἐν ὁ Καρδία αὐτός . ἀνάκλεις ἀπαρτίζω ὁ μοιχός · ἀνάκλεις πληρόω ὁ ἁμαρτάς · καί ὁ χαλεπός , ὁ μοιχός μοιχεία αλδοειντα οὐ ἐν ἀνθρωπιάω , ἀλλά ἐν θεός δικαστήριον ὁ μοιχεία γίγνομαι ὑπεύθυνος , ἔνθα ἀθάνατος ὁ ὁ τιμωρία . Πᾶς ὁ ἐμβλέπω γυνή πρός ὁ ἐπιθυμέω αὐτός , ἤδη μοιχεύω αὐτός ἐν ὁ Καρδία αὐτός . οὖον ὁ νόημα , ἀλλά καί ὁ ῥίζα ἀναιρέω ὁ νοσματος · ῥίζα γάρ μοιχεία ἐπιθυμία Ἀκόλαστος · διό οὖον μοιχεία κολάζω μόνος , ἀλλά καί ἐπιθυμία , ὁ ὁ μοιχεία μήτηρ . οὕτως καί ὁ ἰατρός ποιέω · οὖον πρός ὁ νόσημα ἵστημι μόνος , ἀλλά καί πρός ὁ αἴτιος αὐτός · κἀν ὁράω ὀφθαλμός νοσέω , ὁ πονηρός ῥεῦμα ἀναδέω ἀπό ὁ κραταρῶν ἀναστέλλω · οὗτος καί ὁ Χριστός ποιέω . ὀφθαλμίας χαλεπός μοιχεία · ὁ ὀφθαλμός εἰμί ὁ νόσημα , οὖον ὁ ὁ σῶμα , ἀλλά πρότερος ὁ ὁ Ψυχή · διά οὗτος κάθω ἀναστέλλω ὁ ῥεῦμα ὁ ἀκολασία , ὁ φόβος ὁ νόμος · διά οὗτος οὐ μοιχεία μόνος κολάζω , ἀλλά καί ἐπιθυμία τιμωρέω . ἤδη μοιχεύω αὐτός ἐν ὁ Καρδία αὐτός · ὁ δέ Καρδία διαφθείρω , τίς λοιπός ὀρελος ὁ λοιπός σῶμα ; Ἄσπερ γάρ ἐπί φυτός καί ξύλον , ὅταν ὁράω ὁ Καρδία διαφθείρω , ὁ λοιπός ἀποδοκιμάζω μέρος · οὗτος καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος ὅταν ἐκεῖνος ἀπόλλυμι , εἰκῇ λοιπός ὁ ὁ σῶμα ὑγίεια . ὁ Ηλίος ἀπόλλυμι , διαφθείρω καί καταβάλλω , μάτην τρέχω ὁ ἵππος λοιπός · ἐπίπονος ὁ νόμος καί πολύς ὁ φορτιεχω ἔχω , ὥσπερ οὖν καί μέγας ἔχω ὁ στέφανος . τοιοῦτος γάρ ὁ ἐπίπονος , μέγας ἔχω ὁ ἀμοιβή . σύ δέ μή ὁ πόνος προσέχω , ἀλλά ὁ ἀμοιβή ἐννοέω · οὗτος γάρ καί ἐπί ὁ βωτειναω γίγνομαι πρᾶγμα . ἄν μέν γάρ ὁ πόνος ὁράω ὁ κατόρθωμα , βαρύς καί φορτιεχω · ἄν δέ ὁ ἀμοιβή ὁράω , κοῦφος καί ῥᾴδιος ὁ πρόκειμαι . οὕτως καί κυβερνήτης ἄν ὁ κῦμα βλέπω μόνος , οὐδέποτε ἐξέλκω ὁ λιμήν ὁ σκάφος , ἀλλά πρό ὁ κῦμα ὁ [ 320 ] ἐμπορία ὁράω , οὗτος καί άπλετος καταπωλέω πέλαγος . οὕτως καί στρατιώτης ἄν ὁ τραῦμα βλέπω , καί ὁ σφαγή , οὐδέποτε ἐνδύω θώραξ · ἄν δέ πρό ὁ τραῦμα ὁ τρόπαιον σκοπέω καί ὁ Νίκη , ὥσπερ εἰς λειμών τρέχω ὁ παράταξις . ὁ γάρ φύσις βαρύς , οὗτος κοῦφος γίγνομαι , ὅταν μή ὁ πόνος λογίζομαι , ἀλλά καί ὁ ἀμοιβή αὐτός σκοπέω . βούλομαι μανθάνω πῶς ὁ φύσις βαρύς κοῦφος γίγνομαι ; ἀκούω ὁ Παῦλος ·