joannes-chrysostomus.de-laudibus-sancti-pauli-apostoli-homiliae-1-7 pg050_0098.2
Ἐπεὶ καὶ ὁ Σαμουήλ · οὐδὲν γὰρ ἀπεικὸς καὶ ἐκεῖνον μνησθῆναι τοῦ ἁγίου , εἰς γὰρ ὠφέλειαν ἡμῶν καὶ τὰ ἐγκώμια γίνεται · ἐκαυχήσατο ποτε καὶ ἐκεῖνος , καὶ ἐξεῖπεν οἰκεῖα κατορθώματα · ἀλλὰ ποῖα ; Ἄ τοὺς ἀκούουσι συνέφερον . Οὐ γὰρ περὶ σωφροσύνης ἀπέτεινε λόγον μακρόν , οὐδὲ περὶ ταπεινοφροσύνης , οὐδὲ περὶ τοῦ μὴ μηνισκαχεῖν , ἀλλὰ ὑπὲρ τίνος ; Ὑπὲρ τούτου , ὅ μάλιστα δεῖ μαθεῖν τὸν τότε βασιλεύοντα , ὑπὲρ δικαιοσύνης , καὶ τοῦ καθαρῶς ἔχειν τὰς χεῖρας ἄνθρωπον . Καὶ ὁ Δαυὶδ πάλιν καυχῶμενος , ἀπ’ ἐκείνων καυχᾶται τῶν δυναμένων τὸν ἀκροατὴν διορθῶσαι . Οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνος ἄλλην εἶπεν ἀρετὴν , ἀλλὰ τὴν ἀρχον καὶ τὸν λῶνον παρήγαγεν εἰς μέσον , καὶ οὐδὲν ἕτερον . Τὸ μὲν γὰρ περαιτέρω τοῦ λόγου ἐξαγαγεῖν , φιλοτιμίαν καὶ ἀλαζονίαν · τὸ δὲ εἰπεῖν ταῦτα , ἀ πρὸς τὴν παροῦσαν ἐμελλε χρῆσιν ἀνάγκια εἶναι , φιλανθρωπίαν . καὶ τὸ τῶν πολλῶν συμφέρον ὁρῶντος · ὅ δὲ καὶ Παῦλος ἐποίησεν . Καὶ γὰρ διδάλλετο , ὡς οὐχ ὡν ἀπόστολος δόκιμος , οὐδὲ ἔχων τινὰ ἰσχύν . Ἀνάγκη τοίνυν ἦν δι’ ἐκείνα εἰς ταῦτα ἐμπεσεῖν , ἁ μάλιστα ἐδεικνυ αὐτοῦ τὴν ἀξίαν . Ὁρᾷς δι’ ὧσον ἐπαίδευσε τὴν ἀκροατὴν μὴ ἀπλῶς καυχᾶσθαι ; Πρῶτον μὲν γὰρ διὰ τοῦ δεῖξαι , ὅτι ἀνάγκη τοῦτο ἐποίησε · δεύτερον , διὰ τοῦ καὶ ὡς ἄφρονα ἑαυτὸν καλέσαι , καὶ πολλάκις χρήσασθαι παραίτησει τρίτον , διὰ τοῦ μὴ πάντα εἰπεῖν , ἀλλὰ τὰ μείζονα ἀποκρύψαι , καὶ ταῦτα ἀνάγκης οὖσης · τέταρτον , διὰ τοῦ προσωππεῖν ἕτερον ὑπελθεῖν , καὶ εἰπεῖν ὅτι , Οἶδα ἄνθρωπον · πέμπτον , διὰ τοῦ μὴ καὶ τὴν ἄλλην ἀρετὴν ἅπασαν εἰς μέσον ἀγαγεῖν , ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ μέρος , οὗ μάλιστα ὁ παρὼν ἐδεῖτο καιρός . Οὐχ ἐν τῷ καυχᾶσθαι δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ὑβρίζειν τοιούτος [ 506 ] ἦν . Καίτοι τοῦτο τεκμήριόν μόνον ἦν , τὸ ὑβρίζειν ἀδελφῶν , ἀλλ’ οὕτως καὶ τούτῳ δεόντως ἐχρήσατο πάλιν , ὡς τῶν ἐγκωμιαζόντων μᾶλλον εὐδοκιμῆσαι . Διὰ τοῦτο καὶ Γαλάτας καλῶν ἀνόητους καὶ ὀπαξ καὶ δις , καὶ Κρήτας γαστέρας ἀργάς , καὶ θηρία κακά , καὶ ἐντεῦθεν ἀνακηρύττεται . Καὶ γὰρ ὅρον ἡμῖν ἔδωκε καὶ κανόνα , ὥστε τῶν κατὰ Θεὸν ἀμελουμένων μὴ κεχρῆσθαι θεραπείᾳ , ἀλλὰ πληκτικώτερον μεταχειρίζεσθαι τὸν λόγον . Καὶ πάντων μέτρα ἐστὶ παρ’ αὐτῷ κείμενα · διὰ δὴ τοῦτο πάντα ποιῶν καὶ λέγων εὐδοκίμεῖ , καὶ ὑβρίζων καὶ ἐπαινῶν , καὶ ἀποστρεφόμενος καὶ θεραπεύων , καὶ ἐπαίρων ἑαυτὸν , καὶ μετριάζων , καὶ καυχώμενος , καὶ ταλανίζων . Καὶ τί θαυμάζεις , εἰ ὑδρὶς καὶ λοιδωρία εὐδοκιμεῖ , ὅπου γε καὶ φόνος εὐδοκίμησε καὶ ἀπάτη καὶ δόλος , καὶ ἐπὶ τῆς Παλαιᾶς , καὶ ἐπὶ τῆς Καινῆς ; Ταῦτ’ οὖν ἅπαντα μετὰ ἀχριδείας ἐξετάσαντες , καὶ Παῦλον θαυμάσωμεν , καὶ τὸν Θεὸν δοξάσωμεν , καὶ ἡμεῖς οὕτως αὐτὸν μεταχειρισώμεθα , ἵνα καὶ αὐτοὶ τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ἐπεί καί ὁ Σαμουήλ · οὐδείς γάρ ἀπεοικώς καί ἐκεῖνος μιμνήσκω ὁ ἅγιος , εἰς γάρ ὠφέλεια ἐγώ καί ὁ ἐγκώμιον γίγνομαι · καυχάομαι ποτός καί ἐκεῖνος , καί ἐξεῖπον οἰκεῖος κατόρθωμα · ἀλλά ποῖος ; ὅς ὁ ἀκούω συμφέρω . οὖον γάρ περί σωφροσύνη ἀποτείνω λόγος μακρός , οὐδέ περί ταπεινοφροσύνη , οὐδέ περί ὁ μή μηνισκαχεῖν , ἀλλά ὑπέρ τίς ; ὑπέρ οὗτος , ὅς μάλιστα δεῖ μανθάνω ὁ τότε βασιλεύω , ὑπέρ δικαιοσύνη , καί ὁ καθαρός ἔχω ὁ χείρ ἄνθρωπος . καί ὁ Δαυίδ πάλιν καυχάομαι , ἀπό ἐκεῖνος καυχάομαι ὁ δύναμαι ὁ ἀκροατής διορθόω . οὐδέ γάρ ἐκεῖνος ἄλλος εἶπον ἀρετή , ἀλλά ὁ ἄρχω καί ὁ λῶνον παράγω εἰς μέσος , καί οὐδείς ἕτερος . ὁ μέν γάρ περαιτέρω ὁ λόγος ἐξάγω , φιλοτιμία καί ἀλαζονίας · ὁ δέ εἶπον οὗτος , ὅς πρός ὁ πάρειμι μέλλω χρῆσις ἀνάγκια εἰμί , φιλανθρωπία . καί ὁ ὁ πολύς συμφέρω ὁράω · ὅς δέ καί Παῦλος ποιέω . καί γάρ διδάλλετο , ὡς οὐ ὡς ἀπόστολος δόκιμος , οὐδέ ἔχω τις ἰσχύς . Ἀνάγκη τοίνυν εἰμί διά ἐκεῖνος εἰς οὗτος ἐμπίπτω , ὅς μάλιστα δείκνυμι αὐτός ὁ ἄξιος . ὁράω διά ὠθέω παιδεύω ὁ ἀκροατής μή ἀπλόος καυχάομαι ; Πρῶτος μέν γάρ διά ὁ δείκνυμι , ὅτι ἀνάγκη οὗτος ποιέω · δύο , διά ὁ καί ὡς ἄφρων ἑαυτοῦ καλέω , καί πολλάκις χράω παραιτέομαι τρίτος , διά ὁ μή πᾶς εἶπον , ἀλλά ὁ μείζων ἀποκρύπτω , καί οὗτος ἀνάγκη εἰμί · τέταρτος , διά ὁ προσωππεῖν ἕτερος ὑπέρχομαι , καί εἶπον ὅτι , οἶδα ἄνθρωπος · πέμπτος , διά ὁ μή καί ὁ ἄλλος ἀρετή ἅπας εἰς μέσος ἄγω , ἀλλά ἐκεῖνος ὁ μέρος , ὅς μάλιστα ὁ πάρειμι δήω καιρός . οὐχ ἐν ὁ καυχάομαι δέ μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ ὑβρίζω τοιούτος [ 506 ] εἰμί . καίτοι οὗτος τεκμήριον μόνος εἰμί , ὁ ὑβρίζω ἀδελφός , ἀλλά οὕτως καί οὗτος δήω χράω πάλιν , ὡς ὁ ἐγκωμιάζω μᾶλλον εὐδοκιμέω . Ζεύς οὗτος καί Γαλάτης καλός ανόητος καί ὀπαξ καί δις , καί Κρής γαστήρ ἀργός , καί θηρίον κακός , καί ἐντεῦθεν ἀνακηρύσσω . καί γάρ ὅρος ἐγώ δίδωμι καί κανών , ὥστε ὁ κατά θεός ἀμελέω μή χράομαι θεραπεία , ἀλλά πληκτικός μεταχειρίζω ὁ λόγος . καί πᾶς μέτρον εἰμί παρά αὐτός κεῖμαι · διά δή οὗτος πᾶς ποιέω καί λέγω εὐδοκιμέω , καί ὑβρίζω καί ἐπαινέω , καί ἀποστρέφω καί θεραπεύω , καί ἐπαίρω ἑαυτοῦ , καί μετριάζω , καί καυχάομαι , καί ταλανίζω . καί τίς θαυμάζω , εἰμί ὑδρίς καί λοιδωριευς εὐδοκιμέω , ὅπου γε καί φόνος εὐδοκιμέω καί ἀπάτη καί δόλος , καί ἐπί ὁ Παλαιή , καί ἐπί ὁ Καινή ; ταῦτα οὖν ἅπας μετά ἀχριδείας ἐξετάζω , καί Παῦλος θαυμάζω , καί ὁ θεός δοξάζω , καί ἐγώ οὕτως αὐτός μεταχειρίζω , ἵνα καί αὐτός ὁ αἰώνιος ἐπιτυγχάνω ἀγαθός , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .