joannes-chrysostomus.de-fato-et-providentia-orationes-1-6 pg050_0357.1
θράπου τοῦ ὁμοφύλου καὶ ὁμογενοῦς καταναγκαζομένου · τῷ δὲ ὑπὸ εἱμαρμένης οὐχὶ πολλῷ μᾶλλον συγγινώσκειν ἔχει ; Καὶ γὰρ διαδράναι ἴδει . [ 763 ] Ἐκείνης δέ , ὡς φασιν , οὐκὲς ἀμήχανος ἡ ἀρχή , ὡς οὐκ εἰς ἔρημον , πᾶν εἰς θάλασσαν , πᾶν ὅπου τις ἀφίκεται , τὰ νόηματα αὐτῆς ἁ διαιρεῖται . Πῶς οὖν οὐκ ἄτοπον τὸν μὲν ὑπὸ βαρβάρων βίας ἀγχόμενον , πλείστης συγγνώμης ἀπολαύειν , ὡς μηδὲ ἐγκαλεῖσθαι τῇ ἀρχῇ , τὸν δὲ ὑπὸ δυναστείας , ὡς φασί , δυνάμεως καταναγχαζόμενον , δίχην δίδναι , καὶ μηδὲ λόγου μεταδιδόναι πρὸς ἀπολογίαν αὐτῷ τοιαύτην ; Οὐδεὶς γὰρ ποτε προβαλλόμενος εἱμαρμένην ἀπέφυγεν , οὐχ ἐν δικαστηρίοις κακοῦργος , οὐχ ἐν οἰκίᾳ οἰκίτης , οὐχ εἰς διδασκαλεῖον παιδεύς , οὐχ ἐν ταῖς τέχναις μαθητής , ἐν οἷς ἂν διαμάρτῃσιν . Πῶς οὖν τινες , εἱμαρμένην προκθεῖναι ἄτιμάζοντες αὐτήν , καὶ τῇ ὑπ' αὐτῆς ἀνάγκῃ οὐδεμιᾶς μεταδιδόντες συγγνώμης ; Οὕτω τῇ μὲν ἀληθείᾳ , καὶ τῷ συνειδὲτι σφόδρα πατεῖσθαι ἑαυτούς , ὅτι μῦθος τὸ πρᾶγμα ἐστιν . Ὅταν δὲ εἰς ἁμαρτήματα ἐμπέσωσι χαλεπά , ἕτερον αὐτοῖς προστιθᾶσι πάλιν , ὡς ταύτῃ διαφευδόμενοι τὴν ἀποκειμένην αὐτοῖς δίκην , ἀλλ' οὐ χαλεπώτερον αὐτὴν διώσιντες . Οὐ γὰρ οὕτω τὸ ἁμαρτάνειν χαλεπόν , ὡς τὸ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν ἀναίσχυντεῖν , καὶ τὸν Θεὸν διαβάλλειν ὑπὲρ τῶν οἰκείων κακῶν . Τοῦτο πάσης ἁμαρτίας χειρόν · ὅπερ οὐν καὶ ὁ διάβολος ἐσπουδάσεν , ὡς μὴ μόνον ῥαθυμους ἡμᾶς γενέσθαι πρὸς ἀρετὴν καὶ προχείρους εἰς κακίαν , ἀπέντων τὴν αἰτίαν ἀνατιθέναι τῷ Θεῷ , ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦ βλασφημεν ἡμῶν καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὴν γλῶτταν ἐργάσασθαι , ἀπολογίας προσθήματι , σοῦ Θεοῦ κατηγοροῦντας , καὶ τῶν μὲν ἐργαζομένων ἡμῶν αὐτῶν ἀποκινουμένων τὴν διαβολήν , εἰς δὲ τὸν οὐκ ὄντα αἴτιον μετατιθέντας τὴν κατηγορίαν . Καίτοι κἂν ἐπ' ἀνθρώπων τις τοιούτων τι φαυλὴ τολμήσας ἂ , ἄρακί τοῦτο μόνον εἰς κατηγορίαν αὐτοῦ καὶ ἀπωλίαν . Ὅταν γὰρ ἕτερον συκοφαντῇ ὁ μηδὲν ἐργαζόμενος δεινόν , τῶν δεδρακέντων τὸ τὸλμημα τιμωρίᾳ ἔνχεται . Ὅρα οὖν πῶς κακὰ συνέστησεν ὁ διάβολος ἀπὸ τῆς εἱμαρμένης · ὑπεραφὴν ἀρετῆς · ἐκλύει γὰρ ψυχὴν κἂν σφόδρα πρόθυμος ἢ πρὸς τοὺς ὑπὲρ αὐτῆς ἰδρώτας , ὅταν πείσῃ , ὅτι τῶν γενομένων οὐδὲν ἐστιν ἐφ' ἡμῖν εὐθέπιτουν πρὸς πονηρίαν ποτεῖ .
Lemmas: τρέπω ὁ ὁμόφυλος καί ὁμογενής καταναγκάζω · ὁ δέ ὑπό μείρομαι οὐ πολύς μᾶλλον συγγιγνώσκω ἔχω ; καί γάρ διαδρημί ἶδος . [ 763 ] ἐκεῖνος δέ , ὡς φημί , οὐκὲς ἀμήχανος ὁ ἀρχή , ὡς οὐ εἰς ἐρῆμος , πᾶς εἰς θάλασσα , πᾶς ὅπου τις ἀφικάνω , ὁ νόημα αὐτός ὅς διαιρέω . Πῶς οὖν οὐ ἄτοπος ὁ μέν ὑπό βάρβαρος Βίας ἄγχω , πλεῖστος συγγνώμη ἀπολαύω , ὡς μηδέ ἐγκαλέω ὁ ἀρχή , ὁ δέ ὑπό δυναστεία , ὡς φημί , δύναμις καταναγχαζομενω , διχάω δίνη , καί μηδέ λόγος μεταδίδωμι πρός ἀπολογία αὐτός τοιοῦτος ; οὐδείς γάρ ποτός προβάλλω μείρομαι ἀποφεύγω , οὐ ἐν δικαστήριον κακοῦργος , οὐ ἐν οἰκίον οικιος , οὐ εἰς διδασκαλεῖον παιδεύω , οὐ ἐν ὁ τέχνη μαθητής , ἐν ὅς εἄν διαμαρτάνω . Πῶς οὖν τις , μείρομαι προκθεῖναι ἀτιμάζω αὐτός , καί ὁ ὑπό αὐτός ἀνάγκη οὐδείς μεταδίδωμι συγγνώμη ; οὕτως ὁ μέν ἀλήθεια , καί ὁ συνειδὲτι σφόδρα πατέω ἑαυτοῦ , ὅτι μῦθος ὁ πρᾶγμα εἰμί . ὅταν δέ εἰς ἁμάρτημα ἐμπίπτω χαλεπός , ἕτερος αὐτός προστίθημι πάλιν , ὡς οὗτος διαφευδιδωμι ὁ ἀπόκειμαι αὐτός δίκη , ἀλλά οὖον χαλεπός αὐτός διώσιντες . οὖον γάρ οὗτος ὁ ἁμαρτάνω χαλεπός , ὡς ὁ μετά ὁ ἁμαρτία ἀναισχυντέω , καί ὁ θεός διαβάλλω ὑπέρ ὁ οἰκέω κακός . οὗτος πᾶς ἁμαρτία χείρων · ὅσπερ ὀν καί ὁ διάβολος σπουδάζω , ὡς μή μόνος ῥᾴθυμος ἐγώ γίγνομαι πρός ἀρετή καί πρόχειρος εἰς κακία , ἄπειμι ὁ αἴτιος ἀνατίθημι ὁ Θεός , ἀλλά καί μετά ὁ βλάσφημος ἐγώ καί ὁ ψυχή καί ὁ γλῶσσα ἐργάζομαι , ἀπολογία πρόσθημα , σύ Θεός κατηγορέω , καί ὁ μέν ἐργάζομαι ἐγώ αὐτός ἀποκινέω ὁ διαβολή , εἰς δέ ὁ οὐ εἰμί αἴτιος μετατίθημι ὁ κατηγορία . καίτοι κἀν ἐπί ἄνθρωπος τις τοιοῦτος τίς φαῦλος τολμάω ὅς , ἄρακις οὗτος μόνος εἰς κατηγορία αὐτός καί ἀπωλία . ὅταν γάρ ἕτερος συκοφαντέω ὁ μηδείς ἐργάζομαι δεινός , ὁ δέρκομαι ὁ τόλμημα τιμωρία ἐνέχω . Ὅρας οὖν πῶς κακός συνίστημι ὁ διάβολος ἀπό ὁ μείρομαι · ὑπεραφὴν ἀρετή · ἐκλύω γάρ ψυχή κἀν σφόδρα πρόθυμος ἢ πρός ὁ ὑπέρ αὐτός ἱδρώς , ὅταν πείθω , ὅτι ὁ γίγνομαι οὐδείς εἰμί ἐπί ἐγώ ευθεπιος πρός πονηρία ποτέω .