joannes-chrysostomus.de-fato-et-providentia-orationes-1-6 pg050_0370.1
παρὶ τῶν ἀνδρῶν · εἰ ἐν τῇ Παλαιᾷ τοῦτο ἀπηγόρευται μετὰ πολλῆς τῆς ἀχριδείας , καὶ πολλῇ χάρηται κατὰ τῶν τρυφῶντων · καταφορὰ ὁ προφήτης · καίτοι γε εἶδος τέθεικε τρυφῆς οὐ σφόδρα δαπανηρόν , οὐδὲ ὁπως ἄδρον · Οἱ δὲ ἐσθίοντες ἐρίφια ἐκ ποιμνίων καὶ μοσχάδια·γαλαθηνά , οἱ πίνοντες τὸν διυλισμένον οἶνον , καὶ τὰ πρῶτα μύρα χρῶνται , οἱ καθισῶντες ἐπὶ κλινῶν ἐλεφαντίνων , καὶ κατασκαλοῦντες ἐπὶ ταῖς στρωμαῖς αὐτῶν · εἰ ταῦτα κατηγορίας ἄξια , ὅτε πάντα ἦν [ 777 ] σαρκικά , καὶ τῷ οὐρανῷ λόγος οὐδεὶς , ὅτε παιδαγωγία ἦν τὰ ᾿Ιουδαϊκά , τί ἂν εἴποιμεν πρὸς τὴν βλασφημίαν τὴν νῦν ; Εἰ γὰρ ἐρίφια καὶ μοσχάδια γαλαθηνὰ ἐσθίειν ὡς ὑγρόν τινα καὶ παριετόν τούς ζῴοντας διαβάλλει βίον , τί ἂν εἴποιμεν περὶ τῶν τοῦς μυχούς τῆς θαλάσσης διερευνῶντων , καὶ τὰς ἐσχάτιας τῆς γῆς , καὶ παντοδαπὸς ὄρνιθων καὶ ἰχθύων θηρευτὰς πανταχόθεν συλλεγόντων ἑαυτοῖς ; Εἰ τὸν διυλισμένον οἶνον οἱ πίνοντες ἐν μέμψει , τί ἂν εἴποις πρὸς τοὺς ἀποδημίας διαπονέους στελλομένους ὑπὲρ οἴνου , καὶ πάντα κινούντας , ὥστε μηδὲν γένος διαλαβεῖν ἀμπελου , καθάπερ μέλλοντες εὐθὺς διδόναι , ἢ ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις καταγινοῦσκάσαι , εἰ μή παντός γένους ἐμφορηθεῖεν εἴνοι ; Εἰ ἐλέφαντος κλίνη κεχρῆσθαι κατηγορίαςἄξιον,οἱ πολὺν αὐταῖς περιβάλλοντες ἀργυρον , μᾶλλον δὲ ἐξ ἀργύρου μόνου χαλκεύοντες , οὐ κλίνας , ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ὑποδάθρα , καὶ λέβητας , καὶ κεράμια , καὶ ἄμβδας , ποίας ἂν τύχοιεν συγγνώμης ; Τί μικρὸν ἢ μέγα εἰπεῖν εἰς τὰς εὐθύνας ἐκείνας δυνησονται ; Ἐγὼ δὲ τούτοις προστίθημι τὸ πάντων χαλεπώτατον , ὅτι καὶ ἐξ ἀλλοτρίων συμφόρων ταῦτα συνάλλεται . Καίτοι γε ὁ προφήτης τοῦτο οὐ τέθεικεν , ἀλλὰ μόνον διέβαλε τὴν τρυφήν . Ὅταν δὲ καὶ αἰτία προσῆ χαλεπωτέρα τῆς τρυφῆς , τὶς ἐξαιρήσεται τοὺς τὰ τοιαῦτα ποιούντας τῆς ἐσχάτης καλᾶσεως ; ποὺς Νῶε παραστήσεται , ποὺς ᾿Ιῶβ , ποὺς Δανιήλ ; Οὐδ᾽ ἐστὶν οὐδεὶς . Ἀλλ᾽ ἐπὶ τούτων ἐστὶν εἰπεῖν ᾿Εκπανθῆσεται ὁ θυμὸς μου ὥσπερ κακρός . Οὐ γὰρ ἐστι , παρακαλῶ , θυμοῦ καὶ ὀργῆς ὁπως ἐμπλησθηναι ἐσχάτης , καὶ διαβραγχῆναι , ὅταν ἕτερος μὲν μηδ᾽ ἀναγκαίας ἀπολαύῃ τροφῆς , οὐ δὲ τοσοῦτον εἴκη , καὶ μάτην χαλκεύσῃ ἀργυρον εἰς οὐδὲν ὄρον , ἀλλ᾽ οὐδὲ πρὸς ἐπίδειξιν ; Οὐδὲ γὰρ πρὸς αὐτὸ τοῦτο χρήσιμον ἔσται σοι , ἀλλ᾽ εἰς τοῦναντίον παριταβήσεται . Σὺ μὲν γὰρ ὡστε ἐπικαφὴς καὶ ἐπίσιμος γενέσθαι τοῦτο ποιεῖς , συμβαίνει δὲ τοῦναντίον . Οὐ γὰρ εἰ τις ἐπιφανὴς καὶ ἐπίσιμος , ἀλλ᾽ ἐπὶ ὠμότητι καὶ πλεονεξίᾳ , καὶ τοῖς ἐσχάτοις κακοῖς ἀπαντᾷ σε διαβάλλουσι . Πόσος γὰρ ὁ φόβος , πόση ἡ βασκανία , πόσων τὸ μέλος παρὰ πάντων , πόση ἡ μεταβολὴ ἐπιθυμίας πᾶν ! Τὰς γὰρ εἰς τὸν Θεὸν βλασφημίας ἀρίθμ , ὅς οἱ τοιούτοι πλούτου τίκτουσι · καίτοι τοῦτο πάντων χαλεπωτέρον · καὶ τὸ πρὸ τούτου , καὶ ὅπερ ἂν εἴπης , θάτερον θάτερου χειρὸν εὐρήσεις . ᾿Αλλ᾽ οὐχὶ τὴν σύμμετρον καὶ μετριαν οὖσαν ἡμῖν , ἣν οὐ προφήτης σκώπτει , οὐδ᾽ ἄνθρωπος μέμφεται , οὐ Θεὸς αἰτιάζεται , οὐ πῦρ καλάζει , οὐδ᾽ ἀποστρέφεται τις , οὐ μισεῖ , οὐ βασκαίνει , ἀλλ᾽ ἀποδέχεται μὲν Θεὸς , κοινουνούσι δὲ ἄγγελοι , ἐπαινοῦσι δὲ ἄνθρωποι , καὶ λέγεται οὐρανός . Αὗται αἱ τράπεζαι ἄγγελους ἰδέσθαι κατέας τὸ Χριστὸς παραγίνεται , οὐχ ἐν ἐκαίαις . Τοιαῦται αἱ τῶν προφητῶν ἦσαν , τοιαῦται αἱ τῶν ἀποστόλων , τοιαῦται αἱ τῶν δικαίων . Αἱ δὲ τῶν τυράννων καὶ τῶν ἐπὶ γῆς κακῶς πλουτούντων , ἔχουσαι ὀρχητάς , καὶ τοὺς ἄλλους τῶν ἐπὶ λύρῃ τοῦ βίου ζώντων , καὶ ληπτῶν , [ 778 ] καὶ γοήτων , καὶ τυμβωρύχων , ἐκεῖναι . Ὅταν τοιαύτῃ παραβῆς τράπεζαι , ἄγγελος μὲν ἀποπηδᾷ , παροφύεται δὲ Θεὸς , χαῖρει δὲ ὁ τῶν δαιμόνων ἄρχηγός , ἀποστρέφονται δέ , καὶ μισοῦσι , καὶ τήχονται , οὐχ οἱ ἔχθροί μόνον , ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ δοκοῦντες ἔχειν ἐπιτηδείως ἄνθρωποι , φόβῳ μᾶλλον ἐσθιόμενοι , ἢ τῶν παρόντων ἀπολαύοντες . Ὅταν δὲ ἐκεῖνιν τις παραβῆ , τὴν σώφρονα , καὶ σύμμετρον , καὶ οὐδεμίαν ἔχουσαν φλεγμένην , καὶ ἡδίστην καὶ προσνηθὴς ἢ πλῆσι φίλος , καὶ Θεός , καὶ ἄγγελος , καὶ ἄνθρωπος · παραγίνεται οὖν ὁ τοῦ Θεοῦ Μονογενής . Ὥσπερ γὰρ φεύγει τὸν τύφον , καὶ τὸν ὑψηλόφρονα ἄπαντα , καὶ τὸν ὀθρόβον · οὕτω τῷ ταπεινῷ φίλος ἐστὶ , καὶ σύνεστιν ἀεί , καὶ πάντα περιεργάζεται , καὶ ταγίζει πανταχόθεν . Τοῦ δὲ Χριστοῦ παραγνομένου , οὐδὲν ἕτερον ἐπιζητεῖν χρή . Ταύτ᾽ οὖν εἰδὼτες , ἀγαπητοί , φεύγωμεν ἐκεῖνα , διώκωμεν ταῦτα , ἵνα καὶ τῶν παρόντων καὶ τῶν μελλόντων τύχωμεν ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ , μεθ᾽ οὗ τῷ Πατρὶ δόξα , τιμή , δόμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι , νῦν καὶ ἀεί , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . ᾿Αμήν .
Lemmas: Παρί ὁ ἀνήρ · εἰμί ἐν ὁ Παλαιή οὗτος ἀπαγορεύω μετά πολύς ὁ ἀχριδείας , καί πολύς χαρέω κατά ὁ τρυφάω · καταφορά ὁ προφήτης · καίτοι γε εἶδος τίθημι τρυφή οὖον σφόδρα δαπανηρός , οὐδέ ὅπως ἁδρός · ὁ δέ ἐσθίω ἐρίφιον ἐκ ποίμνιον καί μοσχάδια·γαλαθηνά , ὁ πίνω ὁ διυλίζω οἶνος , καί ὁ πρῶτος Μύρα χράω , ὁ καθίζω ἐπί κλίνη ἐλεφάντινος , καί κατασκαλοῦντες ἐπί ὁ στρωμαῖς αὐτός · εἰμί οὗτος κατηγορία ἄξιος , ὅτε πᾶς εἰμί [ 777 ] σαρκικός , καί ὁ οὐρανός λόγος οὐδείς , ὅτε παιδαγωγία εἰμί ὁ Ιουδαϊκός , τίς εἄν εἶπον πρός ὁ βλασφημία ὁ νῦν ; εἰμί γάρ ἐρίφιον καί μοσχαδιον γαλαθηνός ἐσθίω ὡς ὑγρός τις καί παρίημι ὁ ζῷον διαβάλλω βίος , τίς εἄν εἶπον περί ὁ ὁ μυχός ὁ θάλασσα διερευνάω , καί ὁ ἐσχατιά ὁ γῆ , καί παντοδαπός ὄρνις καί ἰχθύς θηρευτής πανταχόθεν συλλέγω ἑαυτοῦ ; εἰμί ὁ διυλίζω οἶνος ὁ πίνω ἐν μέμφομαι , τίς εἄν εἶπον πρός ὁ ἀποδημία διαπονέω στέλλω ὑπέρ οἶνος , καί πᾶς κινέω , ὥστε μηδείς γένος διαλαμβάνω ἄμπελος , καθάπερ μέλλω εὐθύς δίδωμι , ἢ ἐπί ὁ ἔσχατος καταγιγνώσκω , εἰμί μή πᾶς γένος ἐμφορέω εἵνω ; εἰμί ἐλέφας κλίνη χράομαι κατηγορίαςἄξιον,οἱ πολύς αὐτός περιβάλλω ἄργυρος , μᾶλλον δέ ἐκ ἄργυρος μόνος χαλκεύω , οὖον κλίνη , ἀλλά ἤδη καί ὑποδάθρα , καί λέβης , καί κεράμιον , καί ἄμβδας , Ποίας εἄν τυγχάνω συγγνώμη ; τις μικρός ἢ μέγας εἶπον εἰς ὁ εὐθύνω ἐκεῖνος δύναμαι ; ἐγώ δέ οὗτος προστίθημι ὁ πᾶς χαλεπός , ὅτι καί ἐκ ἀλλότριος σύμφορος οὗτος συνάλλομαι . καίτοι γε ὁ προφήτης οὗτος οὖον τίθημι , ἀλλά μόνος διαβάλλω ὁ τρυφή . ὅταν δέ καί αἰτία πρόσειμι χαλεπός ὁ τρυφή , τις ἐξαιρέω ὁ ὁ τοιοῦτος ποιέω ὁ ἔσχατος κάλησις ; πούς Νῶε παρίστημι , πούς Ιῶβ , πούς Δανιήλ ; οὐ εἰμί οὐδείς . ἀλλά ἐπί οὗτος εἰμί εἶπον ᾿Εκπανθῆσεται ὁ θυμός ἐγώ ὥσπερ κακρός . οὖον γάρ εἰμί , παρακαλέω , θυμός καί ὀργή ὅπως ἐμπίμπλημι ἔσχατος , καί διαβρέχω , ὅταν ἕτερος μέν μηδέ ἀναγκαῖος ἀπολαύω τροφή , οὖον δέ τοσοῦτος ἵημι , καί μάτην χάλκευση ἄργυρος εἰς οὐδείς ὄρον , ἀλλά οὐδέ πρός ἐπίδειξις ; οὐδέ γάρ πρός αὐτός οὗτος χρήσιμος εἰμί σύ , ἀλλά εἰς τουναντίον παριταβήσεται . σύ μέν γάρ ὡστε ἐπικαφὴς καί Ἐπίσιμος γίγνομαι οὗτος ποιέω , συμβαίνω δέ τουναντίον . οὖον γάρ εἰμί τις ἐπιφανής καί Ἐπίσιμος , ἀλλά ἐπί ὠμότης καί πλεονεξία , καί ὁ ἔσχατος κακός ἀπαντάω σύ διαβάλλω . πόσος γάρ ὁ φόβος , πόσος ὁ βασκανία , πόσος ὁ μέλος παρά πᾶς , πόσος ὁ μεταβολή ἐπιθυμία πᾶς ! ὁ γάρ εἰς ὁ θεός βλασφημία ἀρίθμ , ὅς ὁ τοιοῦτος πλοῦτος τίκτω · καίτοι οὗτος πᾶς χαλεπός · καί ὁ πρό οὗτος , καί ὅσπερ εἄν εἶπον , ἕτερος θατέρου χείρων εὑρίσκω . Αλλά οὐ ὁ σύμμετρος καί μέτριος εἰμί ἐγώ , ὅς οὖον προφήτης σκώπτω , οὐδέ ἄνθρωπος μέμφομαι , οὖον θεός αἰτιάζομαι , οὖον πῦρ καλάζει , οὐδέ ἀποστρέφω τις , οὖον μισέω , οὖον βασκαίνω , ἀλλά ἀποδέχομαι μέν θεός , κοινόω δέ ἄγγελος , ἐπαινέω δέ ἄνθρωπος , καί λέγω οὐρανός . οὗτος ὁ τράπεζα Άγγελος ὁράω Κατέας ὁ Χριστός παραγίγνομαι , οὐ ἐν κάια . τοιοῦτος ὁ ὁ προφήτης εἰμί , τοιοῦτος ὁ ὁ ἀπόστολος , τοιοῦτος ὁ ὁ Δίκαιος . ὁ δέ ὁ τύραννος καί ὁ ἐπί γῆ κακῶς πλουτέω , ἔχω ὀρχητάω , καί ὁ ἄλλος ὁ ἐπί λύρα ὁ βίος ζῶ , καί ληπτός , [ 778 ] καί γόης , καί τυμβωρύχος , ἐκεῖνος . ὅταν τοιοῦτος παραβαίνω τράπεζα , ἄγγελος μέν ἀποπηδάω , παροφυω δέ θεός , χαίρω δέ ὁ ὁ δαίμων ἀρχηγός , ἀποστρέφω δέ , καί μισέω , καί τήκω , οὐ ὁ ἐχθρός μόνος , ἀλλά καί αὐτός ὁ δοκέω ἔχω ἐπιτηδείως ἄνθρωπος , φόβος μᾶλλον ἐσθίω , ἢ ὁ πάρειμι ἀπολαύω . ὅταν δέ ἐκεῖνος τις παραβαίνω , ὁ σώφρων , καί σύμμετρος , καί οὐδείς ἔχω φλέγω , καί ἡδύς καί προσνέω ἢ πλῆσις φίλος , καί Θεός , καί ἄγγελος , καί ἄνθρωπος · παραγίγνομαι οὖν ὁ ὁ Θεός Μονογενής . ὥσπερ γάρ φεύγω ὁ τύφω , καί ὁ υψηλόφρων ἅπας , καί ὁ ὀθρόβον · οὗτος ὁ ταπεινός φίλος εἰμί , καί σύνειμι ἀεί , καί πᾶς περιεργάζομαι , καί ταγίζω πανταχόθεν . ὁ δέ Χριστός παραγιγνώσκω , οὐδείς ἕτερος ἐπιζητέω χρή . αὐτός οὖν οἶδα , ἀγαπητός , φεύγω ἐκεῖνος , διώκω οὗτος , ἵνα καί ὁ πάρειμι καί ὁ μέλλω τυγχάνω ἀγαθός , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ ᾿ιειμαι Χριστός , μετά ὅς ὁ πατήρ δόξα , τιμή , δόμα ὁ ἅγιος πνεῦμα , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . Αμήν .