joannes-chrysostomus.de-fato-et-providentia-orationes-1-6 pg050_0358.1
ἐκ μέλλοντα , τίνὰ δὲ τὰ παρόντα , καὶ τὴν ὁρθὴν περὶ [ 764 ] ἐκατέρων ὑψρον ἐνέγκης , οὐδέποτε σοῦ τῆς ψυχῆς ἀφέται τοῦτο τὸ κακόν . Ὅταν οὖν ἴδῃς πλουτούνας τινὰ παρ' ἀξίαν , μὴ μακαρίζῃς , μὴ ζηλωτὸν νομίσης , μὴ καταγνῷς τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας , μὴ μάτην φέρεσθαι καὶ εἰκῇ τὰ παρόντα νομίζῃς , ἐπειδὴ ὁ δεῖνα πλουτεῖ παρ' ἀξίαν . Ἀναμνήσθητι τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου , πῶς ὁ μὲν πρὸς ἄκρον εὐπορίας ἐληλάκει καὶ τρυφῆς , ὡςὃς ἂν καὶ ἀπηνὴς καὶ ἀπάνθρωπος καὶ πυκνὸν αὐτὸν ἀγρυπνέσθαι · εἰ γὰ οἱ μὲν τὸν πένθια τλῆσον καὶ ἐθεράπευσον , οὐχ ὀκνοῦντες τῇ γλυκετῇ διάστασι τῶν ἄλλων τῶν κατὰ παντὸς τοῦ σώματος , ὁ δὲ οὐδὲ ψυχὸν αὐτῇ μετεδίδου . Ἐννόησον οὖν πῶς αὐτὸς μὲν πρὸς ἄκρον εὐπορίας ἐληλάκει , ὁ δὲ πᾶν ἐκεῖνος ὁ ὄντως πλούσιος , ὁ ὄντως εὐπόρος , εἰς αὐτὸ τῆς πεινίας τὸ ἔσχατον κατέπεσε , καὶ αὐτῆς τῆς ἀναγκίας ἡπόρει τροφῆς , καὶ νώσω καὶ λιμῷ διηνέχει παλαίαν . Καὶ ὁ μὲν ἦτον τῆς χρείας εἶχεν , ὁ δὲ οὐδὲ τῆς συμμετρίας ἀπλήσεν . Ἄλλ' ὅμως οὐχ ἐδυσχραίνει , οὐχ ἐβέβηκεν ῥῆμα ἀσεβὲς , οὐ κατηγόρησε τοῦ Θεοῦ , οὐχ ἐξέμαστο τὴν πρόνοιαν , οὐχ ἀνέθηκεν εἰμαρμένῃ τὰ γεγενημένα , οὐχ εἶπε πρὸς τινὰ , ἀλλ' οὐδὲ πρὸς ἑαυτὸν · εἰγὼ μὲν οὐδὲν ποιήσας κακὸν εἰδίκως ἄ , τοσαύτην τιμὴν διχην , καὶ τὴν ἔσχάτην ὑπομείνω τιμωρίαν , λιμῷ τηχόμενος , δαπανώμενος νῶσω χαλεπωτάτῃ , κατὰ μικρὸν ἀναλισκόμενος καὶ ἀσθμαίνων · οὕτως δὲ πλουτεῖ , καὶ τρυφᾷ ταῖς ἀλλοτρίαις ἐνδιατώμενος συμφοραῖς , ὁ τοῖς ἐμοῖς ἐμπαιρώνων κακοῖς · καὶ τὸν μὲν ἀπάνθρωπον , καὶ ἀνηλῆ , καὶ ὀμὴν καὶ λίβουν τοσούτων ἐποίησε χρημάτων κύριον ὁ Θεός , ἐμὲ δὲ τὸν οὐδὲ μέχρι ῥημάτων ψιλῶν παροξύναντα ἀφήκε κατασείνεσθαι πόνους τοσούτους . Ποῦ ταῦτα δικαιοχρισίας δξια ; ποῦ ταῦτα προνοίας καὶ κηδεμονίας τῆς ὑπὲρ ἡμῶν ; Οὐδὲν τούτων οὐχ εἶπεν ἐκεῖνος . Πῶς οὖν οὐχ ἄτοπον , ὅταν αὐτοὶ μὲν οἱ πάσχοντες κακῶς οὐτω τὸν Δεσπότην εὐλογοῦσιν ἐν πᾶσι , σὺ δὲ τῶν παλαισμάτων ἐστηκὼς ἔξω , ὑπὲρ τούτων βλασφημεῖς τὸν Θεόν , ὑπὲρ ὧν εὐχαρίστως ἔτεροί ἔχουσι ; Ὁ μὲν πάσχων δεινῶς , χὰν εἴπῃ τι ῥῆμα φορτικὸν καὶ ἐπσχθές , εἰ καὶ μὴ τοσαύτης ὀστῆς ἔτερος , ἀλλ' ὅμως γε καὶ ἐλάττονος μετέχει συγγνώμης · ὁ δὲ ἔξω τῶν δεινῶν ὧντος , καὶ ὑπὲρ ἑτέρων τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἀπολλύς , ποίας ἂν εἴη συγγνώμης δέξιος , ὑπὲρ τούτων βλασφημῶν τὸν Θεόν , ὑπὲρ ὧν ὁ παθὼν κακῶς εὐχαριστεῖ , καὶ διὰ παντὸς αὐτὸν ἀναμνῶν οὐχ ἀρίσταται ; Ὅταν ἴδῃς δίκαιον πάσχοντα κακῶς , ἀναμνήσθητι τούτου τοῦ παραδείγματος · οὔτε γὰρ τὸ δικαιότερον ἐκεῖνου τινὰ ἔχεις μοι νῦν εἰπεῖν · καὶ γὰρ δῆλον ἀπὸ τῆς ὑπομονῆς , δῆλον ἀπὸ τῶν ἐπαθλῶν · τὸν γὰρ πρῶτον εἴληχε τῆς ἀναπαύσεως ὁ τόπον , μετὰ τοῦ πατριάρχου τιμώμενος Ἀβραάμ · οὔτε μεῖζονα παθὼν τὰ κακὰ , οὔτε οὕτως ὑπερορθέντα . Τί γὰρ ἂν εἴχοι εἰπεῖν , ὅταν μηδὲ τῶν ἀποπιπτόντων ψυχῶν ἐμπορίζομαι ἐχῃ ; Ὅταν οὖν ἴδῃς ἄκραν κακίαν · τί γὰρ ὁμώτερον τοῦ τὸν ἐν συμφορᾷ τοσαύτῃ παραιρεῖν ; κακίαν εἰπεῖν μὴ αὐτὴ συνεξευγμένην · τὸ τούτων εὐπορώτερον γένοιτο ἂν τῆς τραπέζης [ 765 ] ἐκείνης , καὶ τῆς ἀφειδάτως ἄκραν τρυφῆς , καὶ εὐπραγίαν · πάλιν ὅταν ἴδῃς ἄκραν δικαιοσύνην · τί γὰρ ἂν γένοῖτο
Lemmas: ἐκ μέλλω , τις δέ ὁ πάρειμι , καί ὁ ὀρθός περί [ 764 ] κατεράω ὑψρον φέρω , οὐδέποτε σύ ὁ Ψυχή ἀφέτης οὗτος ὁ κακός . ὅταν οὖν ὁράω πλουτομοσσυν τις παρά ἄξιος , μή μακαρίζω , μή ζηλωτός νομίζω , μή καταγιγνώσκω ὁ ὁ Θεός πρόνοια , μή μάτην φέρω καί εἰκῇ ὁ πάρειμι νομίζω , ἐπεί ὁ Δεῖνα πλουτέω παρά ἄξιος . ἀναμιμνήσκω ὁ Λάζαρος καί ὁ πλούσιος , πῶς ὁ μέν πρός ἄκρος εὐπορία ἐλαύνω καί τρυφή , ὡς εἄν καί ἀπηνής καί ἀπάνθρωπος καί πυκνός αὐτός ἀγρυπνέω · εἰμί γε ὁ μέν ὁ πένθια τλάω καί θεραπεύω , οὐ ὀκνέω ὁ γλυκύς διάστασις ὁ ἄλλος ὁ κατά πᾶς ὁ σῶμα , ὁ δέ οὐδέ ψύχω αὐτός μεταδίδωμι . ἐννοέω οὖν πῶς αὐτός μέν πρός ἄκρος εὐπορία ἐλαύνω , ὁ δέ πᾶς ἐκεῖνος ὁ εἰμί πλούσιος , ὁ εἰμί εὔπορος , εἰς αὐτός ὁ πηνιάω ὁ ἔσχατος καταπίπτω , καί αὐτός ὁ ἀναγκίας ἀπορέω τροφή , καί νοέω καί λιμός διαφέρω παλαία . καί ὁ μέν εἰμί ὁ χρεία ἔχω , ὁ δέ οὐδέ ὁ συμμετρία ἀπόλλυμι . ἄλλος ὅμως οὐ ἐδυσχραίνει , οὐ βαίνω ῥῆμα ἀσεβής , οὖον κατηγορέω ὁ Θεός , οὐ ἐκμάσσω ὁ πρόνοια , οὐ ἀνατίθημι μείρομαι ὁ γίγνομαι , οὐ εἶπον πρός τις , ἀλλά οὐδέ πρός ἑαυτοῦ · ἷγμαι μέν οὐδείς ποιέω κακός ειδικώς ὅς , τοσοῦτος τιμή διχή , καί ὁ ἔσχατος ὑπομένω τιμωρία , λιμός τήκω , δαπανάω νοέω χαλεπός , κατά μικρός ἀναλίσκω καί ἀσθμαίνω · οὕτως δέ πλουτέω , καί τρυφάω ὁ ἀλλότριος ἐνδίδομαι συμφορά , ὁ ὁ ἐμέω ἐμπαιρώνων κακός · καί ὁ μέν ἀπάνθρωπος , καί ἀνηλής , καί ὁμός καί λίβω τοσοῦτος ποιέω χρῆμα κύριος ὁ Θεός , ἐγώ δέ ὁ οὐδέ μέχρι ῥῆμα ψιλός παροξύνω ἀφίημι κατασείω πόνος τοσοῦτος . πός οὗτος δικαιοκρισία δξια ; ποῦ οὗτος πρόνοια καί κηδεμονία ὁ ὑπέρ ἐγώ ; οὐδείς οὗτος οὐ εἶπον ἐκεῖνος . Πῶς οὖν οὐ ἄτοπος , ὅταν αὐτός μέν ὁ πάσχω κακῶς οὗτος ὁ δεσπότης εὐλογέω ἐν πᾶς , σύ δέ ὁ πάλαισμα ἵστημι ἔξω , ὑπέρ οὗτος βλασφημέω ὁ Θεός , ὑπέρ ὅς εὐχάριστος ἕτερος ἔχω ; ὁ μέν πάσχω δεινῶς , χήν εἶπον τίς ῥῆμα φορτικός καί ἐπέχω , εἰμί καί μή τοσοῦτος ὀστῆς ἕτερος , ἀλλά ὅμως γε καί μικρός μετέχω συγγνώμη · ὁ δέ ἔξω ὁ δεινός εἰμί , καί ὑπέρ ἕτερος ὁ ἑαυτοῦ ψυχή ἀπόλλυμι , Ποίας εἄν εἰμί συγγνώμη Δέξιος , ὑπέρ οὗτος βλασφημέω ὁ Θεός , ὑπέρ ὅς ὁ πάσχω κακῶς εὐχαριστέω , καί διά πᾶς αὐτός ἀναμιμνήσκω οὐ ἀριστάω ; ὅταν ὁράω Δίκαιος πάσχω κακῶς , ἀναμιμνήσκω οὗτος ὁ παράδειγμα · οὔτε γάρ ὁ Δίκαιος ἐκεῖνος τις ἔχω ἐγώ νῦν εἶπον · καί γάρ δῆλος ἀπό ὁ ὑπομονή , δῆλος ἀπό ὁ ἔπαθλον · ὁ γάρ πρῶτος λαγχάνω ὁ ἀνάπαυσις ὁ τόπος , μετά ὁ πατριάρχης τιμάω Ἀβραάμ · οὔτε μείζων πάσχω ὁ κακός , οὔτε οὕτως ὑπεροράω . τις γάρ εἄν ἔχω εἶπον , ὅταν μηδέ ὁ ἀποπίπτω Ψυχή ἐμπορίζομαι ἔχω ; ὅταν οὖν ὁράω ἄκρος κακία · τίς γάρ ὁμός ὁ ὁ ἐν συμφορά τοσοῦτος παραιρέω ; κακία εἶπον μή αὐτός συνεκφεύγω · ὁ οὗτος εὔπορος γίγνομαι εἄν ὁ τράπεζα [ 765 ] ἐκεῖνος , καί ὁ ἀφειδάτως ἄκρος τρυφή , καί εὐπραγία · πάλιν ὅταν ὁράω ἄκρος δικαιοσύνη · τίς γάρ εἄν γίγνομαι