joannes-chrysostomus.de-eleemosyna pg051_0265.3
α . Προσεύξαι τινὰ δικαίαν καὶ λυσιτελῆ καὶ πρέπουσαν ὑμῖν ἀνέστην ποιησόμενος τήμερον πρὸς ὑμᾶς · ἕτερον μὲν οὐδενός , τῶν δὲ τὴν πόλιν οἰκοῦντων ἡμῖν πτωχῶν ἐπὶ ταύτῃ με χειροτονησάντων , οὐ ῥήμασι καὶ ψήφισμασι καὶ κοινῆς γνώμῃ βουλῆς , ἀλλὰ διὰ τῶν ὁσμάτων τῶν ἐλεεινῶν καὶ πικροτάτων . Παρίων γὰρ διὰ τῆς ἀγορᾶς καὶ τῶν στενῶν , καὶ πρὸς τὴν ὑμετέραν σύνοδον ἐπαίδων , εἶτα ὁρῶν ἐν μέσῳ ἀμφὸς ἐφῆμίζοντας πολλούς , καὶ τοὺς μὲν τὰς χεῖρας ἐκπεσχομένους , τοὺς δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς , τοὺς δὲ ἐλκύων καὶ τραυμάτων ἀνιάτων γέμοντας , καὶ ταῦτα μάλιστα προβάλλοντας τῶν μερῶν , ἃ συγκαλύπτειν ἀνεγκαλόν ἦν διὰ τὴν ἐναποκειμένην αὐτοῖς σπαθόνα , ἐχάτης ἐνόμίζα ἀπανθρωπίας εἶναι , τὴ μὴ περὶ τούτων διαλαχθῆναι πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην , καὶ μάλιστα μετὰ τῶν εἰρημένων καὶ τοῦ καιροῦ πρὸς τοῦτο συνθεοῦντος ἡμᾶς . Ἀεὶ μὲν γὰρ ἀναγκαῖον τοὺς περὶ τῆς ἐλεημοσύνης ποιεῖσθαι λόγους , ἐπειδὴ καὶ ἡμεῖς πολλῆς ταύτης παρὰ τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς δεόμεθα ἀνσπότου · μάλιστα δὲ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ , ὅτε πολὺς ὁ χρυμός . Ἐν μὲν γὰρ τῷ θέρει πολλὴν παρὰ τῆς ὥρας ἔχουσι παραμυθίαν οἱ πέντες · καὶ [ 249 ] γὰρ καὶ γυμνοὺς βαδίζειν ἀχύνουν , ἀντὶ περιβολῆς τῆς ἀκτίνος ἀρκοῦσης αὐτοῖς , ἐπ’ ἐδάφους ἀπλῶς καθύδειν καὶ αἰθροὺς διανυκτερεύειν ἀσφαλῶς · καὶ οὐτε ὑποδημάτων αὐτοῖς χρεία τοσαύτη , οὔτε οἰνοποσίας , οὔτε διαφλεστέρας τροφῆς , ἀλλ’ ἀρκοῦνται μὲν ταῖς τῶν ὀδῶν πηγαῖς , ἀρκοῦνται δὲ οἱ μὲν τοὺς λαγάνους τοὺς φαυλοτέρους , οἱ δὲ σπερμάτων ἑτρίων ὀλιγότητι , τῇ ὥρᾳ τοῦ ἔτους ἐσχεδιασμένην αὐτοῖς παρεχοῦσῃ τὴν τράπεζαν . Καὶ ταύτης δὲ οὐκ ἐλάττονα ἔχουσιν ἑτέραν παραμυθίαν , τὴν τῆς ἐργασίας εὐκολίαν · οἱ γὰρ τὰς οἰκίας οἰκοδομοῦντες , καὶ οἱ τὴν γῆν σκάπτοντες , καὶ οἱ τὴν θάλασσαν πλέοντες , τῆς τούτων μάλιστα δόνται συνεργίας . Καὶ ὅπερ τοὺς πλουτοῦσιν ἀγροὶ καὶ οἰκίαι καὶ λοιπαὶ πρόσοδοι , τοῦτο τούτοις τὸ σῶμα ἐστὶ καὶ πᾶσα ἀπὸ τῶν χειρῶν ἡ πρόσοδος , ἐτέρωθεν δὲ οὐδαμόθεν . Διὰ τοῦτο θέρου μὲν ἀπολαύουσι τινὸς παραμυθίας · ἐν δὲ τῇ τοῦ χειμῶνος ὥρᾳ πολὺς αὐ-τοῖς πάνυθεν ὁ πόλεμος , καὶ διπλῆ ἡ πολιωρία , τοῦ λιμοῦ καταστάντος · ἔνδον τὰ σπλάγχνα , τοῦ χρυμοῦ πηγνύντος τὴν σάρκα ἔξωθεν , καὶ νεκρᾶν ἐργαζομένου . Διὸ καὶ πλείονος μὲν αὐτοῖς τροφῆς δεῖ , ἰσχυροτέρας δὲ τῆς περιβολῆς , καὶ στέγης , καὶ στύβδος , καὶ ὑποδημάτων , καὶ πολλῶν ἑτέρων . Καὶ τὸ δὲ πάντων χαλεπώτερον , οὐδὲ ἐργασίας τις ἐστιν αὐτοῖς εὐπορία · οὐ γὰρ ἐπιτρέπει τοῦ ἔτους ἡ ὥρα . Ἔπει οὖν καὶ πλείων αὐτοῖς ἡ τῶν ἀναγκαίων χρεία , καὶ τὸ ἐργάζεσθαι μετὰ τοῦτο παρήρηται , οὐδενὸς τοὺς ἀθλίους μισθουμένου , οὐδὲ καλοῦντος εἰς διακονίαν , φέρε , τὰς τῶν ἐλεημόνων ἀντετάγμεν χεῖρας ἀντὶ τῶν μισθουμένων , τὴν ἀληθῶ · προστάτην καὶ χρησμῶνα τῶν ἐν πενίᾳ ζῶντων Παῦλον συνεργὸν πρὸς τὴν προεσίαν ταύτην λαβόντες . Καὶ γὰρ πολλὴν τοῦ πράγματος ποιεῖται τὴν πρόνοιαν ὅσος , καὶ δσην οὐδεὶς ἕτερος . Διὰ τοῦτο τοὺς μαθητὰς πρὸς τὸν Πέτρον διελόμενος , τὴν τῶν πενιχτῶν οὐ διεῖλετο προστασίαν · ἀλλ’ εἶπεν , ὅτι Δεξιὰς δώκαμεν ἐμοὶ καὶ Βαρναβᾷ κοινωνίας , ἵνα ἡμεῖς εἰς τὰ ἔθνη , αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περιτομήν , ἐπήγαγε , Μόνον τῶν πτωχῶν ἵνα μνημονεύωμεν , ὁ καὶ ἐσπούδακε αὐτὸ τοῦτο ποιῆσαι . Καὶ γὰρ πανταχοῦ τῶν Ἐπιστολῶν τὸν περὶ τούτων εἰσφέρει λόγον , καὶ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν οὐδεμίαν Ἐπιστολὴν ταύτης ἔκτος ὅσων τῆς παραίνεσεως . Οὐδὲ γὰρ , οὐδὲν δση τοῦ πράγματος ἢ ἰσχὺς · διὰ τοῦτο καθάπερ οἰκοδομὴ θαυμαστὴν ὁροφήν ἐπιτιθεῖ ταῖς λοιπαῖς παραίνεσιν , καὶ συμβουλίαις , τὴν περὶ τούτων εἰσάγει διδασκαλίαν . Ὦστε οὖν καὶ ἐνταῦθα παποίησε διαλεχθεῖς περὶ ἀναστάσεως , καὶ ἄλλα διορθώσας ἅπαντα , εἰς τὸν περὶ τῆς ἐλεημοσύνης κατέλυσε λόγον , οὕτως εἰπών · Περὶ δὲ τῆς λογίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους , καθὼς διέταξα ταῖς Ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας , οὕτω καὶ ὑμεῖς ποιήσατε κατὰ μίαν σαββάτων ἕκαστος ὑμῶν . Σκοπῆτε σύνεστιν ἀποστολικὴν , ὡς εὐλαβέως ταύτης ἡγάστο τῆς παραίνεσεως . Ἐπειδὴ γὰρ ἀνέμνησε τῆς μελλούσης δικαστηρίου , καὶ τοῦ θήματος ἐκείνου τοῦ φοβεροῦ , καὶ τῆς δόξης , ἥς ἀμφιέννυσθαι ἐμελλον οἱ κατηρθενότες , καὶ τῆς ἀθανάτου διατριβῆς · τότε λοιπὸν εἰς τὸν περὶ τούτων ἐμβάλλει λόγον , ἵνα ταῖς χρησταῖς ἐλπίσιν ἀναπνεύσας καὶ ῥᾷων γενόμενος ὁ ἀδραστής , μετὰ πλείονος αὐτὸν καταδείηται τῆς προθυμίας , ἐνακμάζοντα τὸν φόβον [ 250 ] ἔχων τῆς χρείας , καὶ ταυριωμένην τὴν ψυχὴν ταῖς τῶν ἀποκειμένων ἀγαθῶν προσδοκίαις . Ὁ γὰρ περὶ ἀναστάσεως δυνάμενος φιλοσοφεῖν , καὶ μεταστήσας ἑαυτὸν ὅλον πρὸς τὴν ἐκεῖ ζωὴν , οὐδὲν ἡγήσεται τὰ παρόντα εἶναι , οὐ πλοῦτον , οὐχ εὐπορίαν , οὐ χρυσίον , οὐχ ἀργυρόν , οὐχ ἱματίων περιβολήν , οὐ τρυφήν , οὐ τράπεζας πολυτελεῖς , οὐχ ἄλλο τῶν τοιούτων οὐδὲν · ὁ δὲ ταῦτα μηδὲν εἶναι νομίζων , εὐκολώτερον τῆς τῶν πενιχτῶν ἀνθέξεσται προστασίας . Διὰ δὲ τοῦτο καὶ Παῦλος καλῶς προπαρασκευιδὼς αὐτῶν τὴν διάνοιαν τῇ περὶ τῆς ἀναστάσεως φιλοσοφίᾳ , τότε εἰσήγαγε τὴν παραίνεσιν . Καὶ οὐκ εἶπε , Περὶ δὲ τῆς λογίας τῆς εἰς τοὺς πτωχούς , οὐδὲ , τῆς εἰς τοὺς πέντητας , ἀλλὰ , τῆς εἰς τοὺς ἁγίους · παιδεύων τοὺς ἀκούοντας καὶ τοὺς ἐν πενίᾳ θαυμάζειν , ὅταν εὐσεβεῖς ὦσι , καὶ τοὺς ἐν πλούτῳ διαπτεῖν , ὅταν ἀρετὴς καταφρονῶσιν . Οὐδε γοῦν καὶ βασιλέα βέβηλον καλεῖν καὶ παράνομον , ὅταν ἐχθρὸς ἢ τῷ Θεῷ , καὶ πτωχοὺς ἁγίους , ὅταν ἐπικαλεῖς ὦσι καὶ μέτριοι . Τὸν γοῦν Νέρωνα μυστήριον τῆς ἀνομίας καλεῖ , λέγων · Τὸ γὰρ μυστήριον ἤδη ἐπεργείται τῆς ἀνομίας · τούτους δὲ καὶ οὐδὲ τῆς ἀναγκαίας εὐπορούσας τροφῆς , ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἐπαίνειν τραφομένους , ἁγίους ὀνόμασεν . Ἄμα δὲ κάκεινους λανθανόντως ἐδίδαξε μὴ μετὰ φρονέειν , μηδὲ ἐπαίρεσθαι τῇ τῆς ἐντολῆς ὀδῷ , ὡς εὐτελεῖς τισὶ καὶ εὐκαταφρονήτους ·
Lemmas: α . προσευξαγι τις δίκαιος καί λυσιτελής καί πρέπω σύ ἀνίστημι ποιέω σήμερον πρός σύ · ἕτερος μέν οὐδείς , ὁ δέ ὁ πόλις οἰκέω ἐγώ πτωχός ἐπί οὗτος ἐγώ χειροτονέω , οὐ ῥῆμα καί ψήφισμα καί κοινός γνώμη βουλή , ἀλλά διά ὁ ὁσμάτων ὁ ἐλεεινός καί πικρός . Πάρος γάρ διά ὁ ἀγορά καί ὁ στενός , καί πρός ὁ ὑμέτερος σύνοδος παῖς , εἶτα ὁράω ἐν μέσος Ἄμφος ἐφῆμίζοντας πολύς , καί ὁ μέν ὁ χείρ ἐκπίπτω , ὁ δέ ὁ ὀφθαλμός , ὁ δέ ἕλκω καί τραῦμα ἀνίατος γέμω , καί οὗτος μάλιστα προβάλλω ὁ Μέρα , ὅς συγκαλύπτω ἀνεγκαλέω εἰμί διά ὁ ἐναπόκειμαι αὐτός σπαθόνα , ἕκατος νομίζω ἀπανθρωπία ἔρχομαι , ὁ μή περί οὗτος διαλαγχάνω πρός ὁ ὑμέτερος ἀγάπη , καί μάλιστα μετά ὁ λέγω καί ὁ καιρός πρός οὗτος συνθεόω ἐγώ . Ἀεῖ μέν γάρ ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ ἐλεημοσύνη ποιέω λόγος , ἐπεί καί ἐγώ πολύς οὗτος παρά ὁ ποιέω ἐγώ δέομαι ανσποος · μάλιστα δέ ἐν ὁ πάρειμι καιρός , ὅτε πολύς ὁ κρυμός . ἐν μέν γάρ ὁ θέρος πολύς παρά ὁ ὥρα ἔχω παραμυθία ὁ Πέντες · καί [ 249 ] γάρ καί γυμνός βαδίζω αχυνοος , ἀντί περιβολή ὁ ἀκτίς ἀρκέω αὐτός , ἐπί ἔδαφος ἀπλόος καθυδηω καί αἶθρος διανυκτερεύω ἀσφαλής · καί οὐ ὑπόδημα αὐτός χρεῖος τοσοῦτος , οὔτε οἰνοποσία , οὔτε διαφλεστέρας τροφή , ἀλλά ἀρκέω μέν ὁ ὁ ὀδούς πηγή , ἀρκέω δέ ὁ μέν ὁ λάγανον ὁ φαῦλος , ὁ δέ σπέρμα τρεῖς ὀλιγότης , ὁ ὥρα ὁ ἔτος σχεδιάζω αὐτός παρέχω ὁ τράπεζα . καί οὗτος δέ οὐ μικρός ἔχω ἕτερος παραμυθία , ὁ ὁ ἐργασία εὐκολία · ὁ γάρ ὁ οἰκία οἰκοδομέω , καί ὁ ὁ γῆ σκάπτω , καί ὁ ὁ θάλασσα πλέω , ὁ οὗτος μάλιστα δίδωμι συνεργία . καί ὅς ὁ πλουτέω ἀγρός καί οἰκία καί λοιπός πρόσοδος , οὗτος οὗτος ὁ σῶμα εἰμί καί πᾶς ἀπό ὁ χείρ ὁ πρόσοδος , ἑτέρωθεν δέ οὐδαμόθεν . Ζεύς οὗτος θέρος μέν ἀπολαύω τις παραμυθία · ἐν δέ ὁ ὁ χειμών ὥρα πολύς αὐ-τός πάνυθεν ὁ πόλεμος , καί διπλόος ὁ πολιωριος , ὁ λιμός καθίστημι · ἔνδον ὁ σπλάγχνον , ὁ κρυμός πήγνυμι ὁ σάρκα ἔξωθεν , καί νεκρός ἐργάζομαι . Διὸ καί πολύς μέν αὐτός τροφή δέω , ἰσχυρός δέ ὁ περιβολή , καί στέγη , καί στύβδος , καί ὑπόδημα , καί πολύς ἕτερος . καί ὁ δέ πᾶς χαλεπός , οὐδέ ἐργασία τις εἰμί αὐτός εὐπορία · οὐ γάρ ἐπιτρέπω ὁ ἔτος ὁ ὥρα . ἐπέρχομαι οὖν καί πολύς αὐτός ὁ ὁ ἀναγκαῖος χρεῖος , καί ὁ ἐργάζομαι μετά οὗτος παραλέγω , οὐδείς ὁ ἄθλιος μισθόω , οὐδέ καλέω εἰς διακονία , φέρω , ὁ ὁ ἐλεήμων ἀντιτάσσω χείρ ἀντί ὁ μισθόω , ὁ ἀλάομαι · προστάτης καί χρησμῶνα ὁ ἐν πενία ζάω Παῦλος συνεργός πρός ὁ προΐημι οὗτος λαμβάνω . καί γάρ πολύς ὁ πρᾶγμα ποιέω ὁ πρόνοια ὅσος , καί δέω οὐδείς ἕτερος . Ζεύς οὗτος ὁ μαθητής πρός ὁ Πέτρος διαιρέω , ὁ ὁ πενιχτῶν οὐ διαιρέω προστασία · ἀλλά λέγω , ὅτι Δεξιά δίδωμι ἐγώ καί Βαρναβᾶς κοινωνία , ἵνα ἐγώ εἰς ὁ ἔθνος , αὐτός δέ εἰς ὁ περιτομή , ἐπάγω , Μόνος ὁ πτωχός ἵνα μνημονεύω , ὁ καί σπουδάζω αὐτός οὗτος ποιέω . καί γάρ πανταχοῦ ὁ Ἐπιστολή ὁ περί οὗτος εἰσφέρω λόγος , καί οὐ εἰμί εὑρίσκω οὐδείς Ἐπιστολή οὗτος ἕκτος ὅσος ὁ παραίνεσις . οὐδέ γάρ , οὐδείς δέω ὁ πρᾶγμα ἢ ἰσχύς · διά οὗτος καθά οἰκοδομή θαυμαστός ὀροφή ἐπιτίθημι ὁ λοιπός παραίνεσις , καί συμβουλία , ὁ περί οὗτος εἰσάγω διδασκαλία . Ὥστος οὖν καί ἐνταῦθα ποιέω διαλέγω περί ἀνάστασις , καί ἄλλος διορθόω ἅπας , εἰς ὁ περί ὁ ἐλεημοσύνη καταλύω λόγος , οὕτως λέγω · περι δέ ὁ λόγιος ὁ εἰς ὁ ἅγιος , καθώς διατάσσω ὁ ἐκκλησία ὁ Γαλατία , οὕτως καί σύ ποιέω κατά εἷς σάββατον ἕκαστος σύ . σκοπέω σύνειμι ἀποστολικός , ὡς εὐλαβής οὗτος αγαστός ὁ παραίνεσις . ἐπεί γάρ ἀναμιμνήσκω ὁ μέλλω δικαστήριον , καί ὁ θῆμα ἐκεῖνος ὁ φοβερός , καί ὁ δόξα , ὅς ἀμφιέννυμι μέλλω ὁ καταίρω , καί ὁ ἀθάνατος διατριβή · τότε λοιπός εἰς ὁ περί οὗτος ἐμβάλλω λόγος , ἵνα ὁ χρηστός ἐλπίς ἀναπνεύω καί ῥᾴδιος γίγνομαι ὁ Ἀδράστης , μετά πολύς αὐτός καταδέω ὁ προθυμία , ἐνακμάζω ὁ φόβος [ 250 ] ἔχω ὁ χρεία , καί ταυριάω ὁ ψυχή ὁ ὁ ἀπόκειμαι ἀγαθός προσδοκία . ὁ γάρ περί ἀνάστασις δύναμαι φιλοσοφέω , καί μεθίστημι ἑαυτοῦ ὅλος πρός ὁ ἐκεῖ ζωή , οὐδείς ἡγέομαι ὁ πάρειμι ἔρχομαι , οὐ πλοῦτος , οὐ εὐπορία , οὐ χρυσίον , οὐ ἄργυρος , οὐ ἱμάτιον περιβολή , οὐ τρυφή , οὐ τράπεζα πολυτελής , οὐ ἄλλος ὁ τοιοῦτος οὐδείς · ὁ δέ οὗτος μηδείς ἔρχομαι νομίζω , εὔκολος ὁ ὁ πενιχτῶν ἀντέχω προστασία . Ζεύς δέ οὗτος καί Παῦλος καλός προπαρασκευιδὼς αὐτός ὁ διάνοια ὁ περί ὁ ἀνάστασις φιλοσοφία , τότε εἰσάγω ὁ παραίνεσις . καί οὐ λέγω , περι δέ ὁ λόγιος ὁ εἰς ὁ πτωχός , οὐδέ , ὁ εἰς ὁ πεντίτης , ἀλλά , ὁ εἰς ὁ ἅγιος · παιδεύω ὁ ἀκούω καί ὁ ἐν πενία θαυμάζω , ὅταν εὐσεβής εἰμί , καί ὁ ἐν πλοῦτος διάπτω , ὅταν ἀρετή καταφρονέω . οὐ γοῦν καί βασιλεύς βέβηλος καλέω καί παράνομος , ὅταν ἐχθρός ἢ ὁ θεός , καί πτωχός ἅγιος , ὅταν ἐπικαλέω εἰμί καί μέτριος . Τώς γοῦν Νέρων μυστήριον ὁ ἀνομία καλέω , λέγω · Τέ γάρ μυστήριον ἤδη επεργειος ὁ ἀνομία · οὗτος δέ καί οὐδέ ὁ ἀναγκαῖος εὐπορέω τροφή , ἀλλά ἐκ ὁ ἐπαινέω τρέφω , ἅγιος ονομάζω . Ἄμη δέ ἐκεῖνος λανθανόντως διδάσκω μή μετά φρονέω , μηδέ ἐπαίρω ὁ ὁ ἐντολή οὐδός , ὡς εὐτελής τις καί εὐκαταφρόνητος ·