joannes-chrysostomus.de-davide-et-saule-homiliae-1-3 pg054_0331.4
ὡσπεροῦν οὐδὲ τὸν μακάριον τοῦτον · ἀλλ’ ὁρῶν τὸν πολέμιον κατὰ τῆς αὐτοῦ σωτηρίας ὀπλίζομενον , καὶ πάντα διὰ τοῦτο κινουμένον , οὐ μόνον οὐκ ἠγρίανεν , ἀλλὰ καὶ εἰς πλείονα ἤλθε συμπάθειαν · ὅσω μειζόνα ἐπεδούλευε , τοσοῦτω μᾶλλον αὐτὸν ἐδάκρυσεν . Ἦδει γὰρ , ἤδει σαφῶς , ὅτι οὐχ ὁ πάσχων κακῶς , ἀλλ’ ὁ ποιῶν , οὕτως ἐστὶ δακρύων ἀξίος καὶ ὀρήνων . ἑαυτὸν καταβλάπτον . Διὰ τοῦτο καὶ μακρὸν πρὸς αὐτὸν συνέστησεν ἀπολογίαν , καὶ οὐ πρότερον ἀπέστη , ἕως καὶ αὐτὸν ἀπολογησαθαι καρεσκεύασε μετὰ δακρύων καὶ ὀρήνων . Ἐπεὶδὴ γὰρ ἀνύμωσε καὶ πιχράν ἀρξάμε φωνήν , καὶ μέγα ἀνωλολύξε , ἀκούσον τί φησι · Δίκαιος σὺ ὑπὲρ ἐμέ , διὸ σὺ μὲν ἀντασἐδωκάς μοι ἀγαθά , ἐγὼ δ’ ἀνταπέδωκά σοι κακά . Ὁρᾷς πῶς καὶ τῆς οἰκείας κακίας καταγνώσκει , καὶ τὴν ἀρετὴν ἀνυμνεῖ τοῦ δικαίου , καὶ μνησθὲν ἀναγκαζόμενος ἀπολογεῖται ; Οὕτω καὶ σὺ ποίησον . Ἐπειδὰν λάβῃς τὸν ἐχθρόν , μὴ κατηγορήσῃς , ἀλλ’ [ 781 ] ἀπολογήσῃ , ἵνα παρασκευάσῃς ἐκεῖνον ἑαυτοῦ κατηγορήσαι . Ἄν μὲν γὰρ ἡμεῖς κατηγορῶμεν , τραχύνεται · ἂν δ’ ἀπολογησώμεθα , ἐνεπτόμενος ἡμῶν τῇ ἐπιεικείας , αὐτὸς ἑαυτοῦ κατηγορήσει λοιπὸν . Καὶ οὕτως ὁ τε ἔλεγχος ἀνύποπτος γίνεται , ἐκείνως τε τῆς πονηρίας ἀπαλλάττεται πάσης . Ὦπερ σὺν καὶ Ἐνσαῦθα συνέβη · καὶ κατηγορηθῆ μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος ὁ ἀδίκησας , τοῦ ἠδικημένου σιγόντος . Οὐδὲ γὰρ εἶπεν ἀπλῶς , Εἰργάσω εἰς ἐμὲ ἀγαθά , ἀλλ’ , Ἀνταπεδωκάς μοι ἀγαθά · τοιούτους . Ἄντὶ τῆς ἐπιδουλίας , ἄντὶ τῆς στραγῆς , ἄντὶ τῶν μυρίων κακῶν ἐκείνων εὐεργεσίας ἡμᾶς ἡμελῶ μεγάλαις . Ἐγὼ δ’ οὐδ’ οὕτως ἐγενόμην βελτίων , ἀλλὰ καὶ μετὰ τὰς εὐεργεσίας ἐκείνας ἐπείμενα τῇ πονηρίᾳ · καὶ οὐδ’ οὕτω μετεβάλλου , ἀλλὰ διέμεινας τὸν σαυτοῦ διατρίβων τρόπον . καὶ πάλιν ἡμᾶς ἐπιβουλεύσοντας εὐεργεσιῶν . Πόσων οὖν οὐκ εἰη στεφανῶν ἀξίος καὶ Ἐκατον τῶν ῥημάτων τούτων ὁ Δαυὶδ ; Εἰ γὰρ καὶ τὸ στόμα αὐτὸ ἐθρύγετο τοῦ Σαούλ , ἀλλ’ ἡ σοφία καὶ ἡ τέχνη τοῦ Δαυὶδ εἰς τὴν ἐκείνου κατεστρέψεν αὐτὰ ψυχήν . Καὶ ἀπηγγείλας μοι σήμερον , φησίν , ὁ ἀπολὼςας μοι ἀγαθά , ὡς ἀπέλειψέ με Κύριος σήμερον εἰς τὰς χεῖράς σου , καὶ οὐκ ἀπέλειψάς με . Καὶ ἑτέραν αὐτῷ μαρτυρεῖ · πάλιν ἀρετήν , ὅτι εὐεργετήσας οὐκ ἐσάργησεν , οὐδ’ ὑπερεῖδεν , ἀλλ’ ἐλθὼν εἶπεν , οὐ πρὸς ἐπιβείειν τοῦτο ποιῶν , ἀλλὰ δεῖξαι βουλόμενος , καὶ διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν διδάξαι , ὅτι τῶν χρησμένων ἐστὶ καὶ προνοούντων , οὐ τῶν ἐπιβουλεύοντων καὶ πονηρευομένων . Τὸ γὰρ τὰς ἰδίας εὐεργεσίας λέγειν ἐστιν , ὅπου τὸ κέρδος ἔχει μέγιστον . Ὅταν γὰρ μεγάλαις ὑποθέσεις οὕσης προσφέρῃ τις αὐτὰς καὶ ἀνακηρύττῃ , τῶν ἀνειδίζοντων οὐδὲν δμαίνειν διακλείεται · ὅταν δὲ βουλόμενος πείσαι τὸν διεφθαρμένον , καὶ πονηρὸν περὶ αὐτοῦ προλήψιν ἔχοντα τοῦτο ποιῇ , καὶ μὴν ἐστι καὶ εὐεργετής · ὅπερ σὺν καὶ ὁ Δαυὶδ ἐποίησεν , οὐ τῆς παρ’ αὐτοῦ δόξης ἐρῶν , ἀλλὰ τὸν ἐδριζομένον ἐν αὐτῇ θυμὸν ἀνασπάσαι βουλόμενος . Καὶ διὰ τοῦτο γοῦν αὐτὸν ἐπήμηνεν , ὅτι καὶ εὐεργετήσας , καὶ τὴν εὐεργεσίαν εἶπεν .
Lemmas: ὥσπεροῦν οὐδέ ὁ μακάριος οὗτος · ἀλλά ὁράω ὁ πολέμιος κατά ὁ αὐτός σωτηρία ὁπλίζω , καί πᾶς διά οὗτος κινούω , οὖον μόνος οὐ ἀγριαίνω , ἀλλά καί εἰς πλείων ἔρχομαι συμπάθεια · ὅσος μείζων ἐπιδουλεύω , τοσοῦτος μᾶλλον αὐτός δάκρυ . οἶδα γάρ , ἦδος σαφῶς , ὅτι οὐ ὁ πάσχω κακῶς , ἀλλά ὁ ποιέω , οὕτως εἰμί δάκρυ Ἀξιός καί ὄρνη . ἑαυτοῦ καταβλάπτω . Ζεύς οὗτος καί μακρός πρός αὐτός συνίστημι ἀπολογία , καί οὖον πρότερος ἀφίστημι , ἠώς καί αὐτός ἀπολογέομαι καρεσκευααω μετά δάκρυ καί ὄρνη . ἐπειδή γάρ ἀναμύω καί πιχραω ἄρχω φωνή , καί μέγας ἀνολολύζω , ἀκούω τίς φημί · Δίκαιος σύ ὑπέρ ἐγώ , διό σύ μέν ἀντασἐδωκάς ἐγώ ἀγαθός , ἐγώ δέ ἀνταποδίδωμι σύ κακός . ὁράω πῶς καί ὁ οἰκεῖος κακία καταγιγνώσκω , καί ὁ ἀρετή ἀνυμνέω ὁ Δίκαιος , καί μιμνήσκω ἀναγκάζω ἀπολογέομαι ; οὕτως καί σύ ποιέω . ἐπειδάν λαμβάνω ὁ ἐχθρός , μή κατηγορέω , ἀλλά [ 781 ] ἀπολογέομαι , ἵνα παρασκευάζω ἐκεῖνος ἑαυτοῦ κατηγορέω . ἄν μέν γάρ ἐγώ κατηγορέω , τραχύνω · εἄν δέ ἀπολογέομαι , ἐμπέτομαι ἐγώ ὁ ἐπιείκεια , αὐτός ἑαυτοῦ κατηγορέω λοιπός . καί οὕτως ὁ τε ἔλεγχος ἀνύποπτος γίγνομαι , ἐκείνως τε ὁ πονηρία ἀπαλλάσσω πᾶς . ὅσπερ σύν καί Ἐνσαῦθα συμβαίνω · καί κατηγορέω μετά πολύς ὁ σφοδρότης ὁ ἀδικέω , ὁ ἀδικέω σιγάω . οὐδέ γάρ εἶπον ἀπλόος , ἐργάζομαι εἰς ἐγώ ἀγαθός , ἀλλά , ἀνταποδίδωμι ἐγώ ἀγαθός · τοιοῦτος . ἀντί ὁ ἐπιδουλίας , ἀντί ὁ στραγός , ἀντί ὁ μυρίος κακός ἐκεῖνος εὐεργεσία ἐγώ ἀμελέω μέγας . ἐγώ δέ οὐδέ οὕτως γίγνομαι ἀγαθός , ἀλλά καί μετά ὁ εὐεργεσία ἐκεῖνος ἐπέρχομαι ὁ πονηρία · καί οὐδέ οὗτος μεταβάλλω , ἀλλά διαμένω ὁ σεαυτοῦ διατρίβω τρόπος . καί πάλιν ἐγώ ἐπιβουλεύω εὐεργεσία . πόσος οὖν οὐ ἐω στεφανόω Ἀξιός καί ἑκατόν ὁ ῥῆμα οὗτος ὁ Δαυίδ ; εἰμί γάρ καί ὁ στόμα αὐτός εθρυγομαι ὁ Σαῦλος , ἀλλά ὁ σοφία καί ὁ τέχνη ὁ Δαυίδ εἰς ὁ ἐκεῖνος καταστρέφω αὐτός Ψυχή . καί ἀπαγγέλλω ἐγώ σήμερον , φημί , ὁ ἀπόλλυμι ἐγώ ἀγαθός , ὡς ἀπολείπω ἐγώ Κύριος σήμερον εἰς ὁ χείρ σύ , καί οὐ ἀπολείπω ἐγώ . καί ἕτερος αὐτός μαρτυρέω · πάλιν ἀρετή , ὅτι εὐεργετέω οὐ ἐσάργησεν , οὐδέ ὑπεροράω , ἀλλά ἔρχομαι εἶπον , οὖον πρός ἐπιβαίνω οὗτος ποιέω , ἀλλά δείκνυμι βούλομαι , καί διά ὁ ἔργον αὐτός διδάσκω , ὅτι ὁ χράω εἰμί καί προνοέω , οὖον ὁ ἐπιβουλεύω καί πονηρεύομαι . ὁ γάρ ὁ ἴδιος εὐεργεσία λέγω εἰμί , ὅπου ὁ κέρδος ἔχω μέγας . ὅταν γάρ μέγας ὑπόθεσις ὗσις προσφέρω τις αὐτός καί ἀνακηρύσσω , ὁ ανειδιζω οὐδείς δαμάζω διακλείω · ὅταν δέ βούλομαι πείθω ὁ διαφθείρω , καί πονηρός περί αὐτός πρόληψις ἔχω οὗτος ποιέω , καί μήv εἰμί καί εὐεργέτης · ὅσπερ σύν καί ὁ Δαυίδ ποιέω , οὖον ὁ παρά αὐτός δόξα ἐράω , ἀλλά ὁ εδριζομενω ἐν αὐτός θυμός ἀνασπάω βούλομαι . καί διά οὗτος γοῦν αὐτός πημαίνω , ὅτι καί εὐεργετέω , καί ὁ εὐεργεσία εἶπον .