joannes-chrysostomus.de-davide-et-saule-homiliae-1-3 pg054_0330.2
εὐπροσήγορον καὶ φιλοπροσήγορον . Πολλὰς γοῦν φιλίας , ἐλλειφθὲν τοῦτο διέκοψε , πολλὰς ἔχθρας εἰργάσατο · ὡσπεροῦν μετὰ σπουδῆς πληρούμενον χρονίου πολέμους κατέλυσε , καὶ τὰς οὐσίας φιλίας ἀπεφύλαξεν . Μὴ τοίνυν ἀμελῆς , ἀγάπητε , τῆς περὶ ταῦτα σπουδῆς · ἀλλ' εἰ μὲν οὖν τε , τοὺς ἀπαντῶντας , οἷοι τινες δι' ὧν , καὶ ἐν ταῖς προσφάσεσι , καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ἀπασὶ πρότεροι θεραπεύωμεν . Ἄν δὲ σε ἕτερος φθῆσθαι , μειζόνα ἐπιδεῖξαι τὴν τιμὴν πάλιν . Καὶ γὰρ καὶ τοῦτο παρήνυκεν ὁ Παῦλος , οὕτως εἰπών · Ἀλλήλους ἡγείσθε ὑπερέχοντας ἐαυτῶν . Οὕτως ὁ Δαυὶδ ἐποίησε , καὶ πρότερος ἐτίμησε , καὶ τιμηθεὶς πάλιν μειζόνως ἀντετίμησεν , εἰπών · Δοῦλός σου , κυρίῃ μου βυστιλεύ . Καὶ ὅρα ὅσον εἰργάσατο χέρος . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε τοῦτο ὁ Δαυὶδ , οὐκ ἤνεγκεν ἀδακρυτὶ λοιπὸν ταύτην ἀκούσαι τὴν φωνὴν ὁ Σαοὺλ · ἀλλ' ὁλολύξε πικρὸν , τὴν ὑγιείαν τὴν ἐν τῇ ψυχῇ , καὶ τὴν φιλοσοφίαν , ἣν ὁ Δαυὶδ ἐνέθηκε , διὰ τῶν δακρύων ὁλῶν . Τί γένοιτο · ἂν τοῦ Προφήτου μακαριωτέρον , δὲ ἐν βραχεῖα καιροῦ ῥοπῇ οὕτω τὸν ἔχθρόν μετετράπετο , καὶ ψυχὴν αἵματος καὶ σφαγῆς διψῶσαν λαβὼν εἰς θρήνους ἐνέβαλεν ἀθρόν καὶ ὀλολυγμούς ; Οὐχ οὕτως θαυμάζω τὸν Μωϋσῆ , ὅτι ἀπὸ πέτρας ἀκροπότου πηγὰς ἐξήγαγεν ὑδάτων , ὡς θαυμάζω τὸν Δαυὶδ , ὅτι ἐξ ὀφθαλμῶν λιθίνων πηγὰς ἐξήγαγε δακρύων . Ἐκεῖνος μὲν γὰρ τὴν φύσιν ἐνίκησεν , οὗτος δὲ τὴς προαιρέσεως πεκμεγένετο · [ 779 ] ἐκεῖνος ἐπάταξε τὸ ῥάβδῳ τὸν λίθον , οὗτος ἔκρουσε τῷ λόγῳ τὴν καρδίαν , οὐχ ἵνα λυπήσῃ , ἀλλ' ἵνα καθαρὰν ἐργάσθαι καὶ προσφῆ · ὅπερ οὖν καὶ ἐποίησε , μειζόνα τῆς προτέρας εὐεργεσίας ἐπιδειξάμενος . Ἐπαίνου μὲν δέξιν καὶ μεγίστου θαύματος καὶ τὸ μὴ βαπτίσαι τὸ ἔφος , μηδὲ ἀποτεμεῖν τὴν πολεμίου ἐκείνην κεφαλήν · πολλῷ δὲ πλείονόν ἂν εἴη στεφάνων τὸ καὶ αὐτὴν αὐτοῦ μεταβαλεῖν τὴν προαίρεσιν , καὶ βελτίω ποιῆσαι , καὶ πρὸς τὴν οἰκείαν αὐτὸν ἐπιείκειαν μεταβαλεῖν . Αὕτη μεῖζων ἐκείνης ἡ εὐεργεσία . Οὐ γὰρ ἐστιν ἴσον ζωὴν χαρίσασθαι , καὶ εἰς φιλοσοφίαν ἐναγαγεῖν · οὐχ ἔστιν ἴσον ἀπαλλάξαι θυμοῦ πνέοντος φόνου δοῖνον , ἐξελέσθαι σφαγῆς , καὶ ἐξελέσθαι παραπληξίας ἐπὶ τοσούτου ὀδενούσης κακόν . Τοὺς μὲν γὰρ δορυφόρους κυλούσα , αὐτὸν ἀνελειν , κατὰ τὸν παρόντα βίον ὠφέλει · τὴν δὲ πονηρίαν τῆς ψυχῆς ἐκβαλὼν διὰ τῆς τῶν ῥημάτων ἐπιεικείας , τὴν μέλλουσαν αὐτῷ ζωὴν ἐχαρίσατο καὶ τὰ ἀκίνητα ἀγαθά , τὸ γε εἰς αὐτὸν ἤκον . Ὅταν οὖν αὐτὸν ἐπαίνεις διὰ τὴν οἰκείαν πραότητα , μειζόνως αὐτὸν θαύμασον διὰ τὴν τοῦ Σαοὺλ μεταβολήν . Τοῦ γὰρ τῶν οἰκείων κρατῆσαι παθῶν , πολὺ πλεόν ἐστι τὸ καὶ τῆς ἑτέρων περιγενέσθαι μανίας , καὶ φλεγμαινοῦσαν καταστέλλαι καρδίαν , καὶ τοσαύτην γαλήνην ἀπὸ τοσαύτης ἐργάσασθαι ζάλης , καὶ ὀφθαλμοὺς φόνον βλέποντας δακρύων ἐμπλήσαι θερμῶν . Καὶ τοῦτο ἐστιν , ὁ πολλῆς ἐκπληξέως γέμει καὶ θαύματος . Καὶ γὰρ εἰ μὲν τῶν ἐπιεικῶν καὶ μετριῶν ἀνθρώπων ἦν ὁ Σαοὺλ , οὐ μέγα ἦν σφόδρα ἐπαναγαγεῖν αὐτὸν πρὸς τὴν οἰκείαν ἀρετήν · τὸ δ' ἐκτεθριωμένον καὶ πρὸς ἐσχάτην κακίαν ἐξοκείλαντα , καὶ πρὸς σφαγὴν ἐπικείμενον , ἐν βραχεῖα καιροῦ ῥοπῇ παρασκευάσαι πᾶσαν
Lemmas: εὐπροσήγορος καί φιλοπροσήγορος . Πολύς γοῦν φίλιος , ἐλλείπω οὗτος διακόπτω , πολύς ἔχθρα ἐργάζομαι · ὥσπεροῦν μετά σπουδή πληρόω χρόνιος πόλεμος καταλύω , καί ὁ οὐσία φίλιος ἀπεφύλαξεν . μή τοίνυν ἀμελής , ἀγαπητός , ὁ περί οὗτος σπουδή · ἀλλά εἰμί μέν οὖν τε , ὁ ἀπαντάω , οἷος τις διά ὅς , καί ἐν ὁ πρόσφασις , καί ἐν ὁ ἄλλος ἅπας πρότερος θεραπεύω . ἄν δέ σύ ἕτερος φθάνω , μείζων ἐπιδείκνυμι ὁ τιμή πάλιν . καί γάρ καί οὗτος παρανεύω ὁ Παῦλος , οὕτως εἶπον · ἀλλήλων ἡγέομαι ὑπερέχω ἑαυτοῦ . οὕτως ὁ Δαυίδ ποιέω , καί πρότερος τιμάω , καί τιμάω πάλιν μέγας ἀντιτιμάω , εἶπον · Δοῦλος σύ , κύριος ἐγώ βυστιλεύ . καί ὁράω ὅσος ἐργάζομαι χείρ . ἐπεί γάρ εἶπον οὗτος ὁ Δαυίδ , οὐ φέρω ἀδακρυτί λοιπός οὗτος ἀκούω ὁ φωνή ὁ Σαῦλος · ἀλλά ὁλολύζω πικρός , ὁ ὑγίεια ὁ ἐν ὁ Ψυχή , καί ὁ φιλοσοφία , ὅς ὁ Δαυίδ ἐντίθημι , διά ὁ δάκρυ ὄλλυμι . τις γίγνομαι · εἄν ὁ Προφήτου μακάριος , δέ ἐν βραχύς καιρός ῥοπή οὗτος ὁ ἐχθρός μετατρέπω , καί ψυχή αἷμα καί σφαγή διψάω λαμβάνω εἰς θρῆνος ἐμβάλλω ἀθρόν καί ὀλολυγμός ; οὐχ οὕτως θαυμάζω ὁ Μωϋσῆς , ὅτι ἀπό πέτρα ἀκροπότης πηγή ἐξάγω ὕδωρ , ὡς θαυμάζω ὁ Δαυίδ , ὅτι ἐκ ὀφθαλμός λίθινος πηγή ἐξάγω δάκρυ . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ φύσις νικάω , οὗτος δέ σής προαίρεσις πεκμεγένετο · [ 779 ] ἐκεῖνος πατάσσω ὁ ῥάβδος ὁ λίθος , οὗτος κρούω ὁ λόγος ὁ Καρδία , οὐ ἵνα λυπέω , ἀλλά ἵνα καθαρός ἐργάζομαι καί πρόσφημι · ὅσπερ οὖν καί ποιέω , μείζων ὁ πρότερος εὐεργεσία ἐπιδείκνυμι . Ἔπαινος μέν δέξις καί μέγας θαῦμα καί ὁ μή βαπτίζω ὁ Έφος , μηδέ ἀποτέμνω ὁ πολέμιος ἐκεῖνος κεφαλή · πολύς δέ πλεῖος εἄν εἰμί στέφανος ὁ καί αὐτός αὐτός μεταβάλλω ὁ προαίρεσις , καί ἀγαθός ποιέω , καί πρός ὁ οἰκεῖος αὐτός ἐπιείκεια μεταβάλλω . ἄτη μείζων ἐκεῖνος ὁ εὐεργεσία . οὖον γάρ εἰμί ἴσος ζωή χαρίζομαι , καί εἰς φιλοσοφία ἐνάγω · οὐ εἰμί ἴσος ἀπαλλάσσω θυμός πνέω φόνος δόνος , ἐξαιρέω σφαγή , καί ἐξαιρέω παραπληξία ἐπί τοσοῦτος οδενουω κακός . ὁ μέν γάρ δορυφόρος κυλάω , αὐτός ἀναιρέω , κατά ὁ πάρειμι βίος ὀνίνημι · ὁ δέ πονηρία ὁ Ψυχή ἐκβάλλω διά ὁ ὁ ῥῆμα ἐπιείκεια , ὁ μέλλω αὐτός ζωή χαρίζομαι καί ὁ ἀκίνητος ἀγαθός , ὁ γε εἰς αὐτός ἥκω . ὅταν οὖν αὐτός ἐπαινέω διά ὁ οἰκεῖος πραότης , μέγας αὐτός θαυμάζω διά ὁ ὁ Σαῦλος μεταβολή . ὁ γάρ ὁ οἰκέω κρατέω πάθος , πολύς πλέω εἰμί ὁ καί ὁ ἕτερος περιγίγνομαι μανία , καί φλεγμαίνω καταστέλλω Καρδία , καί τοσοῦτος γαλήνη ἀπό τοσοῦτος ἐργάζομαι ζάλη , καί ὀφθαλμός φόνος βλέπω δάκρυ ἐμπίμπλημι θερμός . καί οὗτος εἰμί , ὁ πολύς ἔκπληξις γέμω καί θαῦμα . καί γάρ εἰμί μέν ὁ ἐπιεικής καί μέτριος ἄνθρωπος εἰμί ὁ Σαῦλος , οὖον μέγας εἰμί σφόδρα ἐπανάγω αὐτός πρός ὁ οἰκεῖος ἀρετή · ὁ δέ ἐκτεθριωμένον καί πρός ἔσχατος κακία ἐξοκέλλω , καί πρός σφαγή ἐπίκειμαι , ἐν βραχύς καιρός ῥοπή παρασκευάζω πᾶς