joannes-chrysostomus.de-davide-et-saule-homiliae-1-3 pg054_0331.2
Καὶ σὺ τοίνυν , ὅταν λάβῃς τὸν ἐχθρόν , μὴ τοῦτο σκόπει , ὅπως αὐτὸν ἀμυνόμενος καὶ μυρίαις πλῖναις ταῖς λοιδορίαις ἐκπεμήγῃς , ἀλλ’ ὅπως θεραπεύσῃς , ὅπως ἐπαναγάγῃς πρὸς ἐπιεικείαν · καὶ μὴ πρότερον ἀποστῇς πάντα καὶ ποιῶν καὶ λέγων , ἕως ἂν περιγένῃ τῇ πραότητι τῆς ὠμότητος τῆς ἐκείνου . Οὐδὲν γὰρ ἐπιεικείας δυνατώτερον . Καὶ τοῦτ’ αὐτὸ διδὼν τις ἔλεγε , ὅτι Λόγος ἀπαλὸς συγκαλάσει ὀστᾶ ἄ . Καίτοι τί στέαυ σκληρότερον ; Ἄλλ’ ὅμως · κλῦν οὖτω σκληρὰς τις ἦ καὶ ἀκαμπτῆς , περιέστη βέβαις · ὁ μετ’ ἐπιεικείας · αὐτῷ χρώμενος . Καὶ πάλιν · Ἄσάχρισος ὠλοπλεοῦσα ἀποστρέφει ὀργήν . Ὦθεν δῆλον ὅτι τοῦ κινεῖσθαι τὸν ἐχθρόν , καὶ τοῦ καταλαγχάναι , σὺ κυριώτερος ἐκείνου . Ἐν γὰρ ἡμῖν , οὐκ ἐν τοῖς ὀργιζομένοις κεῖται καὶ τὸ σθεσθῆναι , καὶ τὸ πρὸς μεῖζονα ἐξεγενεῖσθαι φλόγα τοῦ θυμοῦ τοῦ ἐκείνου . Καὶ τοῦτ’ αὐτὸ πάλιν ὁ πὰ πρότερα εἰπὼν ἐδήλωσε διὰ φιλοῦ β παραδειγματος . Ὡσπερ γὰρ , φησίν , εἰς σπενθῆρα πυρὸς ἂν μὲν φυσήσῃς , ἐξήψας τὴν [ 780 ] φλόγα , ἂν δὲ πτύσῃς , κατέσβεννας , καὶ ἀμφοτέρω σὺ κύριος ( Ἀμύσσετα γὰρ , φησίν , ἐκ τοῦ στόματός σου σομεύεται ε ) · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἔχθρας τοῦ πλησίου · ἂν μὲν περυσμένους καὶ ἀπονεννημένους προσενέχῃς λόγους , ἀνάπτεῖς ἐκεῖνον τὸ πῦρ , ἐκκαίεις τοὺς ἄνθρακας · ἂν δὲ προστινῇς καὶ περιεσταλμένος , πρὶν τὴν πυρὰν ἀρθῆναι , κατέσβεννας τὴν ὀργὴν ἀπασαν . Μὴ τοίνυν λέγε , ὅτι Τὰ καὶ τὰ ἔπαθον , τὰ καὶ τὰ ἠκούσα · πάντων γὰρ τούτων σὺ κύριος . Οὕτω γὰρ ὥσπερ σπινθῆρα καὶ σθεσαι καὶ ἀνάψαι , καὶ θυμὸν ἐκκαῦσαι καὶ κατασβεσαι πάλιν ἐν σοί . Ὅταν ἴδῃς ἐχθρόν , ἢ καὶ εἰς σοὺν λάβῃς , ὅσα μὲν ἡκουσας καὶ Ἐπαθες λυπηρά , πάντ’ ἐπιλανθάνου ταῦτα · εἰ δὲ καὶ ἀναμνησθεῖς , τῷ διαβόλῳ ταῦτα λογίζου . Σύλλεγε δὲ , εἰ τί σοι χρηστὸν εἶπε πώποτε , καὶ ἐποίησε . Κἂν τῇ τούτων ἐνδιατρίβῃς μνήμη , ταχέως καταλύσεις τὴν ἔχθραν . Κἂν μέλλῃς ἐγκάλεῖν καὶ διαλέγεσθαι , πρότερον τὸ πάθος ἐκβάλων καὶ τὸν θυμὸν σθέσας , οὕτως εὐθὺνας ἀπαίτει , οὕτως ἔλεγχε , καὶ δυνησῃ περιγενέσθαι βέβαις . Θυμούμενοι γὰρ οὐτ’ εἰπεῖν , οὐτ’ ἀκοῦσαι ποτε δυνασόμεθα τι ὀρθές · ἀπαλλαγέντες δὲ τοῦ πάθους , οὐτ’ αὐτοὶ βήμα ποτ’ ἐξοίσμεν τραχῦ , οὐτ’ ἑτέρων λεγόντων οὕτως ἀκούσομεθα . Οὐ γὰρ ἢ τῶν λεγομένων φύσις , ὡς ἢ τῆς ἔχθρας πρὸληψὶς τῆς ἀγριότης εἴωθε . Πολλάκις γοῦν παρὰ φίλων τὰς αὐτὰς ἀκούσαντες λοιδορίας παιδόντων , ἢ καὶ χαριεντιζομένων , ἢ καὶ παρὰ παιδίων μικρῶν , οὐ μόνον οὐδὲν ἔπαθόμεν ἀπὸς , οὐδ’ ἐξηγνώθμεν , ἀλλὰ καὶ ἐγελάσαμεν καὶ διεχρώμεν · οὐ γὰρ μετὰ διεφθαρμένης ἠκούσαμεν γνώμης , οὐδὲ μετὰ ψυχῆς θυμῷ προκατειλημμένης . Ὡστε καὶ ἐπὶ τῶν ἐχθρῶν , ἂν σθέσῃς τὸν θυμόν , ἂν τὴν ἔχθραν ἐκβάλῃς , οὐδὲν σε τῶν λεγομένων λυπήσει καὶ δυνησεται .
Lemmas: καί σύ τοίνυν , ὅταν λαμβάνω ὁ ἐχθρός , μή οὗτος σκοπέω , ὅπως αὐτός ἀμύνω καί μυρίος πλιναιας ὁ λοιδορία ἐκπήγνυμι , ἀλλά ὅπως θεραπεύω , ὅπως ἐπανάγω πρός ἐπιείκεια · καί μή πρότερος ἀφίστημι πᾶς καί ποιέω καί λέγω , ἠώς εἄν περιγίγνομαι ὁ πραότης ὁ ὠμότης ὁ ἐκεῖνος . οὐδείς γάρ ἐπιείκεια δυνατός . καί οὗτος αὐτός δίδωμι τις λέγω , ὅτι Λόγος ἁπαλός συγκαλάσει ὀστέον ὅς . καίτοι τίς στέας σκληρός ; ἄλλος ὅμως · Κλυν οὗτος σκληρός τις εἰμί καί άκαμπτος , περιίστημι βαίνω · ὁ μετά ἐπιείκεια · αὐτός χράω . καί πάλιν · Ἄσάχρισος ωλοπλεω ἀποστρέφω ὀργή . ὤθω δῆλος ὅτι ὁ κινέω ὁ ἐχθρός , καί ὁ καταλαγχάνω , σύ κύριος ἐκεῖνος . ἐν γάρ ἐγώ , οὐ ἐν ὁ ὀργίζω κεῖμαι καί ὁ σθεσθῆναι , καί ὁ πρός μείζων ἐκγίγνομαι φλόξ ὁ θυμός ὁ ἐκεῖνος . καί οὗτος αὐτός πάλιν ὁ πη πρότερος εἶπον δηλόω διά φιλέω Β παράδειγμα . ὡς γάρ , φημί , εἰς σπενθῆρα πυρός εἄν μέν φυσάω , ἐξάπτω ὁ [ 780 ] φλόξ , εἄν δέ πτύω , κατασβέννυμι , καί ἀμφότερος σύ κύριος ( Ἀμύσσω γάρ , φημί , ἐκ ὁ στόμα σύ σομευετης ε ) · οὗτος καί ἐπί ὁ ἔχθρα ὁ πλησίος · εἄν μέν περυσμένους καί ἀπονέομαι προσφέρω λόγος , ἀνάπτω ἐκεῖνος ὁ πῦρ , ἐκκαίω ὁ ἄνθραξ · εἄν δέ προστίνω καί περιστέλλω , πρίν ὁ πυρή ἀραρίσκω , κατασβέννυμι ὁ ὀργή ἅπας . μή τοίνυν λέγω , ὅτι ὁ καί ὁ πάσχω , ὁ καί ὁ ἥκω · πᾶς γάρ οὗτος σύ κύριος . οὕτως γάρ ὥσπερ σπινθήρ καί ἵημι καί ἀνάπτω , καί θυμός ἐκκαίω καί κατασβέννυμι πάλιν ἐν σύ . ὅταν ὁράω ἐχθρός , ἢ καί εἰς σῦς λαμβάνω , ὅσος μέν ἀκούω καί πάσχω λυπηρός , πᾶς ἐπιλανθάνομαι οὗτος · εἰμί δέ καί ἀναμιμνήσκω , ὁ διάβολος οὗτος λογίζομαι . συλλέγω δέ , εἰμί τίς σύ χρηστός εἶπον πώποτε , καί ποιέω . κἀν ὁ οὗτος ἐνδιατρίβω μνήμη , ταχέως καταλύω ὁ ἔχθρα . κἀν μέλλω ἐγκαλέω καί διαλέγω , πρότερος ὁ πάθος ἐκβάλλω καί ὁ θυμός σθένω , οὕτως εὐθύνω ἀπαιτέω , οὕτως ἐλέγχω , καί δύναμαι περιγίγνομαι βαίνω . θυμόω γάρ οὐ εἶπον , οὐ ἀκούω ποτός δύναμαι τίς ορθός · ἀπαλλάσσω δέ ὁ πάθος , οὐ αὐτός βήμα πρός ἐξέρχομαι τραχύς , οὐ ἕτερος λέγω οὕτως ἀκούω . οὖον γάρ ἢ ὁ λέγω φύσις , ὡς ἢ ὁ ἔχθρα πρόληψις ὁ ἀγριότης εἴωθα . πολλάκις γοῦν παρά Φίλων ὁ αὐτός ἀκούω λοιδορία παίω , ἢ καί χαριεντίζομαι , ἢ καί παρά παιδίον μικρός , οὖον μόνος οὐδείς πάσχω ἀπός , οὐδέ ἐξηγέομαι , ἀλλά καί γελάω καί διαχράω · οὖον γάρ μετά διαφθείρω ἀκούω γνώμη , οὐδέ μετά Ψυχή θυμός προκαταλαμβάνω . ὡστε καί ἐπί ὁ ἐχθρός , εἄν σθένω ὁ θυμός , εἄν ὁ ἔχθρα ἐκβάλλω , οὐδείς σύ ὁ λέγω λυπέω καί δύναμαι .