joannes-chrysostomus.de-davide-et-saule-homiliae-1-3 pg054_0327.3
ε' . Ὥρῆς ὅσον ἔχει χέρος ἡ τῶν ἐχθρῶν ὑβρις , ἐὰν φιλοσόφως αὐτὴν φέρωμεν ; Ὅταν γοῦν καὶ ψευδόμενοι καὶ ἀληθεύοντες ἡμᾶς ὑφελῶσι , τίνος ἕνεκεν [ 776 ] ἀλγοῦμεν ; τίνος ἕνεκεν δακνόμεθα ; Ἄν μὴ σὺ σαυτὸν παραδιδῷς , ἄνθρωπε , οὔτε φίλος , οὔτ' ἔχθρός , οὔτ' αὐτὸς σε ὁ διάβολος παραδιδῶναι δυνησεται . Ὅταν γὰρ οἱ ὑβρίζοντες , οἱ θημεύοντες , οἱ μέχρι τῆς ζωῆς αὐτῆς ἐπιβουλευόντες ὑφελῶσιν ἡμᾶς , καὶ οἱ μὲν μαρτυρίου στέφανον ἡμῖν πλάκωσι , καθάπερ ἀπεδείξαμεν , οἱ δὲ τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν ὑποσώρωσι , καὶ κακίους ἡμᾶς ἐργάζονται , ὥστερ ἐπὶ τοῦ τελώνου γέγονε , τίνος ἕνεκεν ἐχθριούμεθα πρὸς αὐτούς ; Μὴ τοίνυν λέγωμεν · Ὁ δεῖνὰ με παρώξυνε , καὶ ὁ δεῖνὰ με προήγαγεν εἰπεῖν ῥήματα αἰσχρά · ἡμεῖς αἴτιοι πανταχοῦ τούτων . Ἄν γὰρ θέλωμεν φιλοσοφεῖν , οὐδὲ δαίμων ἡμᾶς δυνησεται κινήσαι πρὸς ὀργήν · καὶ τοῦτο δῆλον καὶ ἐξ ἄλλων μὲν πολλῶν , καὶ ἀπ' αὐτῆς δὲ τῆς προκειμένης ἡμῖν ἱστορίας τῆς περὶ τοῦ Δαυὶδ , ἣν δέον καὶ σήμερον παραγαγεῖν εἰς μέσον , πρότερον ἀναμνήσαντες ὑμῶν τὴν ἀγάπην , ποῦ τὸν λόγον κατελύσαμεν πρῴην . Ποῦ τοίνυν αὐτὸν καταλύσαμεν ; Εἰς τὴν ἀπολογίαν τὴν τοῦ Δαυὶδ . Οὐκ οὖν ἀνάγκη σήμερον τὰ τοῦ Σαοὺλ ῥήματα εἰπεῖν , καὶ ἰδεῖν τί πρὸς τὴν δικαιοσύνην ἐκείνου ἀπεκρίνατο οὗτος . Οὐ γὰρ δὴ μόνον ἀφ' ὧν ὁ Δαυὶδ ἐφορῆζετο ῥημάτων , ἀλλὰ καὶ ἀφ' ὧν ὁ Σαοὺλ λέγει , τὴν ἀρετὴν εἰσόμεθα τοῦ Δαυὶδ · ἄν γὰρ φανῇ τι πρᾶον καὶ ἡμερον οὗτος φεγγόμενος , τὴν αἰτίαν τούτων ἐκείνην λογιούμεθα τῇ μεταβολῇ τὴν ἀνθρώπων , τῷ παιδεύσαντι καὶ ῥυθμίσαντι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ . Τί οὖν φησιν ὁ Σαοὺλ ; Ἀκούσας τοῦ Δαυὶδ εἰπόντος , Ἰδοὺ τὸ περὺγιν τῆς διαλολίδος ἐν τῇ χειρὶ μου , καὶ πᾶλα πάνθ' ἄ μετὰ τούτων ἀπελογήσατο , Ἡ φωνὴ σου αὐτή , τέκνον Δαυὶδ ; Ἄ πόση γέγονεν ἀθρόων ἡ μεταβολή ! Ὁ γὰρ μὴ ἀπὸ ψιλῶ τοῦ ὀνόματος ἀνεχόμενος αὐτὸν καλέσαι ποτὲ ἀλλὰ καὶ αὐτὴν αὐτοῦ μισῶν τὴν προσφωρίαν , καὶ εἰς συγγένειαν αὐτὸν ἤγαγε , τέκνον αὐτὸν προσεστῶν . Τί τοῦ Δαυὶδ μακαριώτερον , ὃς τὸν ἀνδροφόνον πατέρα ἐποίησε , καὶ τὸν λύκον πρόβατον , καὶ τὴν κάμινον τῆς ὀργῆς ὁδὸν πολλῆς ἐνέπλησε , καὶ τὰ κύματα εἰς γάληνην μετέβαλε , καὶ τὴν φλεγμονὴν τοῦ θυμοῦ κατέσβεσεν ἅπασαν ; Τὰ γὰρ ῥήματα ἐκεῖνα τοῦ Δαυὶδ εἰς τὴν διάνοιαν εἰσελθόντα τοῦ τεθρυμμένου ποτὲ , πᾶσαν ταύτην ἐργάσατο τὴν μεταβολήν , ἣν ἀπὸ τῶν ῥημάτων τούτων ἐστιν ἰδεῖν . Οὐτε γὰρ εἶπεν , Οἱ λόγοι σοι οὗτοι · , τέκνον Δαυὶδ ; ἀλλὰ τί ; Ἡ φωνὴ σου αὐτή , τέκνον Δαυὶδ ; καὶ πρὸς αὐτὸν γὰρ τὸν φθόνον διεθεμαινετο λοιπὸν . Καὶ καθάπερ παρὸν χρονίως ἀκούσας φωνῆς παιδός · ἐπανελθόντος ποθὲν , οὐχὶ πρὸς τὴν ὄψιν μόνον , ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν φωνὴν αὐτὴν διεγείρεται · οὕτω καὶ ὁ Σαοὺλ , ἐπειδὴ τὰ ῥήματα τοῦ Δαυὶδ εἰσελθόντα τὴν ἔχθραν ἐξέβαλεν , ἐπὶ γὰρ λοιπὸν τὸν ἄγιον , καὶ πάθος ἀποθέμενος , πάθος ἐδέξατο . Ἐκδαλῶν γὰρ θυμὸν , ἐδέξατο εὐθὺν τὸν τε καὶ συμπαθεστάτα . Καὶ καθάπερ νυκτὸς μὲν παρούσης οὐδὲ παρόντα πολλάκις [ 777 ] ἐπιγινώσκομεν φίλων , ἡμέρας δὲ γενομένης , καὶ πόρρωθεν ὁρῶντες αὐτὸν γνωρίζομεν · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἔχθρας συμβαίνειν εἴωθεν . Ἐως μὲν ἄν ὡμεν ἄθροὺς πρὸς ἀλλήλους ἔχοντες , καὶ ζωνῆς ἐτέρως ἀκούομεν , καὶ ὄψιν μετὰ διεφθαρμένης βλέπομεν γνώμης · ἐπειδὰν δ' ἀποθώμεθα τὴν ὀργήν , ἡ πρὸ τοῦτο πολεμία καὶ ἔχθρα φωνή , προσφιλὴς καὶ ἡδίστη ἡμῖν φαίνεται , καὶ ἡ πολεμία ὄψις καὶ ἀπὴδης ποθεινὴ καὶ ἐπιχαρής .
Lemmas: εἰ . Ὥρα ὅσος ἔχω χείρ ὁ ὁ ἐχθρός ὕβρις , ἐάν φιλόσοφος αὐτός φέρω ; ὅταν γοῦν καί ψεύδω καί ἀληθεύω ἐγώ ὑφαιρέω , τίς ἕνεκα [ 776 ] ἀλγέω ; τίς ἕνεκα δάκνω ; ἄν μή σύ σαυτοῦ παραδίδωμι , ἄνθρωπος , οὔτε φίλος , οὔτε ἐχθρός , οὔτε αὐτός σύ ὁ διάβολος παραδίδωμι δύναμαι . ὅταν γάρ ὁ ὑβρίζω , ὁ θημευειμι , ὁ μέχρι ὁ ζωή αὐτός ἐπιβουλεύω ὑφαιρέω ἐγώ , καί ὁ μέν μαρτύριον στέφανος ἐγώ πλάκωσις , καθάπερ ἀποδείκνυμι , ὁ δέ ὁ ἁμάρτημα ἐγώ ὑποσώρωσι , καί κακός ἐγώ ἐργάζομαι , ὥστερ ἐπί ὁ τελώνης γίγνομαι , τίς ἕνεκα εχθριουμεθη πρός αὐτός ; μή τοίνυν λέγω · ὁ δεῖνα ἐγώ παροξύνω , καί ὁ δεῖνα ἐγώ προάγω εἶπον ῥῆμα αἰσχρός · ἐγώ αἴτιος πανταχοῦ οὗτος . ἄν γάρ ἐθέλω φιλοσοφέω , οὐδέ δαίμων ἐγώ δύναμαι κινέω πρός ὀργή · καί οὗτος δῆλος καί ἐκ ἄλλος μέν πολύς , καί ἀπό αὐτός δέ ὁ πρόκειμαι ἐγώ ἱστορία ὁ περί ὁ Δαυίδ , ὅς δήω καί σήμερον παράγω εἰς μέσος , πρότερος ἀναμιμνῄσκω σύ ὁ ἀγάπη , ποῦ ὁ λόγος καταλύω πρώην . πός τοίνυν αὐτός καταλύω ; εἰς ὁ ἀπολογία ὁ ὁ Δαυίδ . οὐ οὖν ἀνάγκη σήμερον ὁ ὁ Σαῦλος ῥῆμα εἶπον , καί ὁράω τίς πρός ὁ δικαιοσύνη ἐκεῖνος ἀποκρίνω οὗτος . οὖον γάρ δή μόνος ἀπό ὅς ὁ Δαυίδ ἐφοράω ῥῆμα , ἀλλά καί ἀπό ὅς ὁ Σαῦλος λέγω , ὁ ἀρετή εἶμι ὁ Δαυίδ · ἄν γάρ φαίνω τίς πρᾶος καί ἥμερος οὗτος φέγγω , ὁ αἴτιος οὗτος ἐκεῖνος λογίζομαι ὁ μεταβολή ὁ ἄνθρωπος , ὁ παιδεύω καί ῥυθμίζω ὁ ψυχή αὐτός . τις οὖν φημί ὁ Σαῦλος ; ἀκέω ὁ Δαυίδ εἶπον , ἰδέ ὁ περὺγιν ὁ διαλολίδος ἐν ὁ χείρ ἐγώ , καί πάλη πᾶς ὅς μετά οὗτος ἀπολογέομαι , ὁ φωνή σύ αὐτός , τέκνον Δαυίδ ; ὅς πόσος γίγνομαι ἀθρόος ὁ μεταβολή ! ὁ γάρ μή ἀπό ψιλόω ὁ ὄνομα ἀνέχω αὐτός καλέω ποτέ ἀλλά καί αὐτός αὐτός μισέω ὁ προσφορία , καί εἰς συγγένεια αὐτός ἄγω , τέκνον αὐτός πρόσειμι . τις ὁ Δαυίδ μακάριος , ὅς ὁ ἀνδροφόνος πατήρ ποιέω , καί ὁ λύκος πρόβατον , καί ὁ κάμινος ὁ ὀργή ὁδός πολύς ἐμπίμπλημι , καί ὁ κῦμα εἰς γαλήνη μεταβάλλω , καί ὁ φλεγμονή ὁ θυμός κατασβέννυμι ἅπας ; ὁ γάρ ῥῆμα ἐκεῖνος ὁ Δαυίδ εἰς ὁ διάνοια εἰσέρχομαι ὁ θρύπτω ποτέ , πᾶς οὗτος ἐργάζομαι ὁ μεταβολή , ὅς ἀπό ὁ ῥῆμα οὗτος εἰμί ὁράω . οὐ γάρ εἶπον , ὁ λόγος σύ οὗτος · , τέκνον Δαυίδ ; ἀλλά τίς ; ὁ φωνή σύ αὐτός , τέκνον Δαυίδ ; καί πρός αὐτός γάρ ὁ φθόνος διεθεμαινετο λοιπός . καί καθάπερ πάρειμι χρόνιος ἀκούω φωνή παῖς · ἐπανέρχομαι ποθεν , οὐ πρός ὁ ὄψις μόνος , ἀλλά καί πρός ὁ φωνή αὐτός διεγείρω · οὗτος καί ὁ Σαῦλος , ἐπεί ὁ ῥῆμα ὁ Δαυίδ εἰσέρχομαι ὁ ἔχθρα ἐκβάλλω , ἐπί γάρ λοιπός ὁ ἀγάω , καί πάθος ἀποτίθημι , πάθος δέχομαι . Ἐκδαλῶν γάρ θυμός , δέχομαι εὐθύς ὁ τε καί συμπαθής . καί καθάπερ νύξ μέν πάρειμι οὐδέ πάρειμι πολλάκις [ 777 ] ἐπιγιγνώσκω Φίλων , ἡμέρα δέ γίγνομαι , καί πόρρωθεν ὁράω αὐτός γνωρίζω · οὗτος καί ἐπί ὁ ἔχθρα συμβαίνω εἴωθα . ἠώς μέν ἄν εἰμί ἄθροὺς πρός ἀλλήλων ἔχω , καί ζώνη ἑτέρως ἀκούω , καί ὄψις μετά διαφθείρω βλέπω γνώμη · ἐπειδάν δέ ἀποτίθημι ὁ ὀργή , ὁ πρό οὗτος πολέμιος καί ἔχθρα φωνή , προσφιλής καί Ἡδίστη ἐγώ φαίνω , καί ὁ πολέμιος ὄψις καί ἀπηδῶ ποθεινός καί ἐπιχαρής .