joannes-chrysostomus.de-chananaea-dub pg052_0089.2
μεταθεῖναι τῆς ἀκαθάρτου διατριβῆς καὶ ἀπαγαγεῖν οὐχ ἐνι · λογισμοῦ γὰρ ἐστιν ἔρημα · τὸ δὲ ἡμερώτατον τοῦτο γένος , καὶ λογισμῷ καὶ λόγῳ τετιμημένον , τὴν ἀνθρωπείαν λέγω φύσιν , εἰ βουληθεῖν , ῥάδιόν τε καὶ σφόδρα εὐχολον καὶ τοῦ βορβόρου καὶ τῆς δυσωδίας , καὶ τῆς κόπρου καὶ τῆς βδελυγμίας ἀπαλλάξει ἐκείνην . Διὰ τί γὰρ ὁ πλοῦτος , ἄνθρωπε , περισπούδαστον εἶναι σοι δοκεῖ ; Διὰ τὴν ἡδονὴν πάντως τὴν ἀπὸ τῶν τραπεζῶν ; διὰ τὴν τιμήν , καὶ τὴν δορυφορίαν τὴν ἀπὸ τῶν διὰ τοῦτον θεραπευόντων ; διὰ τὸ δύνασθαι τοὺς λυπουμένους ἀμύναι , καὶ πᾶσιν εἶναι φοβερόν ; Οὐδὲ γὰρ ἂν ἐτέρας αἰτίας ἔχοις εἰπεῖν , ἀλλ᾽ ἢ ἡδονὴν , καὶ κολακείαν , καὶ φόβον , καὶ τιμωρίαν · οὔτε γὰρ σοφώτερον , οὔτε σωφρονέστερον , οὔτε ἐπιεικέστερον , οὔτε συνετώτερον πάντως ὁ πλοῦτος ποιεῖν εἴωθεν , οὐ χρηστόν , οὐ φιλάνθρωπον , οὐκ ὀργὴς κρείττοντα , οὐ γαστροῦ ἀμείνον , οὐχ ἡδονῶν ἀνώτερον · οὐ μετριάζειν παιδεύει , οὐ συννετάλθαι διδάσκει , οὐχ ἄλλο τι μέρος τῆς ἀρετῆς εἰς τὴν ψυχὴν εἰσάγει καὶ καταφυτεύει . Οὐδ᾽ ἂν ἔχοις εἰπεῖν διὰ τί τούτων περισπούδαστός ἐστι σοὶ καὶ ποθεινός οὗτος . Οὐ γὰρ δὴ μόνον οὐδὲν οἷς φυτεύειν ἢ γεωργεῖν τῶν ἀγαθῶν , ἀλλὰ καὶ ἀποκλείειν εὐρῆ , λυμαινεῖν καὶ κωλύει καὶ καταμαραίνει · ἔνια δὲ καὶ ἀναστρέφει , καὶ τὰ ἐναντία τούτων ἐπεισάγει , ἀκολασίαν ἡμερον , θυμὸν ἀκαιρον , ὀργὴν δίκιον , ἀπνοίαν , ὑπερηφανίαν , ἀνοιαν . Ἄλλὰ μὴ εἴπω περὶ τούτων · οἱ γὰρ τῇ νόσῳ ταύτῃ ἐαλῶτες οὐκ ἂν ἀνάγνοιτο περὶ ἀρετῆς καὶ κακίας ἀκούοντες , τῆς ἡδονῆς ὄντες ὅλοι , καὶ διὰ τοῦτο αὐτῆς γινόμενοι δοῦλοι , κατηγορουμένων αὐτῶν ὁμοῦ καὶ ἐλεγχομένων ἰδεῖν b . Φέρε οὖν τῶς τὸν περὶ τούτων λόγον ἀρξάμε , τὰ λοιπὰ εἰς μέσον ἀγάγωμεν , καὶ ἴδωμεν , εἰ τινὰ ἡδονὴν ὁ πλοῦτος ἔχει , εἰ τινὰ τιμήν · τοὺναντίων γὰρ ἅπαν ὁρῶ . Καὶ εἰ βούλεσθε , πρῶτον τὰς τραπεζὰς τῶν πλουτοῦντων καὶ πενωμένων ἐξετάζωμεν , καὶ ἐρωμέθα [ 453 ] τοὺς ἐστιωμένους , τίνες μάλιστα εἰσιν οἱ καθαρὰν καὶ γνησίαν καρποῦμενοι ἡδονήν ; οἱ πρὸς διαμεμετρημένην τὴν ἡμέραν ἐπὶ τῶν στιβάδων κατακεῖμενοι , καὶ τὰ δείπνα τοῖς ἀρίστοις συνάπτοντες , καὶ τὴν γαστέρα διαβρηγνύντες , καὶ τὰς αἰσθήσεις πηροῦντες , καὶ τῷ ὑπερύγῳ τῶν ἐδεσμάτων φορτίῳ τὸ πλοῖον καταποντίζοντες , καὶ ὑπέρανλον ποιοῦντες τὴν ναῦν , καὶ καθάπερ ἐν ναυαγίῳ τῷ τοῦ σώματος κατακλίζοντες αὐτήν , καὶ πέδας , καὶ χειροπέδας , καὶ γλωσσοπέδας ἐπινοοῦντες , καὶ ἅπαν αὐτῶν καταδεμούντες τὸ σῶμα ἀλύσις σιδηρᾶς χαλεπωτέρῳ δεσμῷ τῷ τῆς μέθης καὶ τῆς τρυφῆς , καὶ μήτε ὕπνον αἰρούμενοι γνήσιον , εἰλικρινῆ , μήτε ονειράτων ἀπηλλαγμένοι φοβερόν , τῶν τε μαινόμενων δντες ἀθλιώτεροι , καὶ αὐθαρετὸν τινα δαιμονα ἐπεισάγοντες τῇ ψυχῇ , καὶ γέλως προκειμένοι τῷ θεάτρῳ τῶν οἰκείων , μᾶλλον δὲ καὶ τραγῳδίᾳ καὶ δακρύων ὑπόδειοι τοῖς ἐπιεικεστέροις αὐτῶν , καὶ μηδενὰ εἰδότες τῶν παρόντων , μήτε εἰπεῖν τι καὶ ἀκούσαι δυνάμενοι , ἀλλὰ φορδὴν ἀπὸ τῶν στιβάδων ἐπὶ τὴν κλίνην ἀγόμενοι , ἢ οἱ νήφοντες καὶ οἱ ἐργηγορότες , καὶ τῇ χρείᾳ τὸ μέτρον ὁρίζοντες , καὶ ἐξ οὐρίας πλύνοντες , καὶ μέγιστον ἡδυσμα τὸ πεινῆν καὶ διψῆν ἔχοντες ἐπὶ τε τῶν
Lemmas: μετατίθημι ὁ ἀκάθαρτος διατριβή καί ἀπάγω οὐ ἐνι · λογισμός γάρ εἰμί ἐρῆμος · ὁ δέ ἥμερος οὗτος γένος , καί λογισμός καί λόγος τιμάω , ὁ ἀνθρώπειος λέγω φύσις , εἰμί βούλομαι , ῥᾴδιος τε καί σφόδρα ευχολος καί ὁ βόρβορος καί ὁ δυσωδία , καί ὁ κόπρος καί ὁ βδελυγμία ἀπαλλάσσω ἐκεῖνος . Ζεύς τίς γάρ ὁ πλοῦτος , ἄνθρωπος , περισπούδαστος εἰμί σύ δοκέω ; Ζεύς ὁ ἡδονά πάντως ὁ ἀπό ὁ τράπεζα ; διά ὁ τιμή , καί ὁ δορυφορία ὁ ἀπό ὁ διά οὗτος θεραπεύω ; διά ὁ δύναμαι ὁ λυπέω ἀμύνω , καί πᾶς εἰμί φοβερός ; οὐδέ γάρ εἄν ἕτερος αἴτιος ἔχω εἶπον , ἀλλά ἢ ἡδονά , καί κολακεία , καί φόβος , καί τιμωρία · οὔτε γάρ σοφός , οὔτε σώφρων , οὔτε ἐπιεικής , οὔτε συνετός πάντως ὁ πλοῦτος ποιέω εἴωθα , οὖον χρηστός , οὖον φιλάνθρωπον , οὐ ὀργή κρείττων , οὖον γαστροῦ ἀμείνων , οὐ ἡδονή ἀνώτερος · οὖον μετριάζω παιδεύω , οὖον συντέλλω διδάσκω , οὐ ἄλλος τίς μέρος ὁ ἀρετή εἰς ὁ ψυχή εἰσάγω καί καταφυτεύω . οὐ εἄν ἔχω εἶπον διά τίς οὗτος περισπούδαστος εἰμί σύ καί ποθεινός οὗτος . οὖον γάρ δή μόνος οὐδείς ὅς φυτεύω ἢ γεωργέω ὁ ἀγαθός , ἀλλά καί ἀποκλείω εὑρίσκω , λυμαίνω καί κωλύω καί καταμαραίνω · ἔνιοι δέ καί ἀναστρέφω , καί ὁ ἐναντίος οὗτος ἐπεισάγω , ἀκολασία ἥμερος , θυμός ἀκαιρέω , ὀργή δικιων , ἄπνοια , ὑπερηφανία , ἄνοια . ἀλλά μή εἶπον περί οὗτος · ὁ γάρ ὁ νόσος οὗτος αλώσιμος οὐ εἄν ἀνάγω περί ἀρετή καί κακία ἀκούω , ὁ ἡδονή εἰμί ὅλος , καί διά οὗτος αὐτός γίγνομαι δοῦλος , κατηγορέω αὐτός ὁμοῦ καί ἐλέγχω ὁράω b . φέρω οὖν Τῶς ὁ περί οὗτος λόγος ἄρχω , ὁ λοιπάς εἰς μέσος ἄγω , καί ὁράω , εἰμί τις ἡδονά ὁ πλοῦτος ἔχω , εἰμί τις τιμή · τούνας γάρ ἅπας ὁράω . καί εἰμί βούλομαι , πρῶτος ὁ τράπεζα ὁ πλουτέω καί πενόω ἐξετάζω , καί ἔραμαι [ 453 ] ὁ ἐστιωμένους , τίς μάλιστα εἰμί ὁ καθαρός καί γνήσιος καρπόω ἡδονή ; ὁ πρός διαμετρέω ὁ ἡμέρα ἐπί ὁ στιβάς κατάκειμαι , καί ὁ δεῖπνον ὁ ἀγαθός συνάπτω , καί ὁ γαστήρ διαβρηγνύντες , καί ὁ αἴσθησις πηρόω , καί ὁ ὑπερύγῳ ὁ ἔδεσμα φορτίον ὁ πλοῖον καταποντίζω , καί ὑπέρανλον ποιέω ὁ ναῦς , καί καθάπερ ἐν ναυάγιον ὁ ὁ σῶμα κατακλίζοντες αὐτός , καί πέδη , καί χειροπέδη , καί γλωσσοπεδη ἐπινοέω , καί ἅπας αὐτός καταδεμούντες ὁ σῶμα ἅλυσις Σιδηρᾶς χαλεπός δεσμός ὁ ὁ μέθη καί ὁ τρυφή , καί μήτε ὕπνος αἰρέομαι γνήσιος , εἰλικρινής , μήτε ὀνείρατον ἀπαλλάσσω φοβερός , ὁ τε μαίνομαι δντες ἄθλιος , καί αὐθαρετὸν τις δαίμων ἐπεισάγω ὁ Ψυχή , καί γέλως πρόκειμαι ὁ θέατρον ὁ οἰκέω , μᾶλλον δέ καί τραγῳδία καί δάκρυ ὑποδείδω ὁ ἐπιεικής αὐτός , καί μηδείς οἶδα ὁ πάρειμι , μήτε εἶπον τίς καί ἀκούω δύναμαι , ἀλλά πορδή ἀπό ὁ στιβάς ἐπί ὁ κλίνη ἄγω , ἢ ὁ νήφω καί ὁ ἔργω , καί ὁ χρεία ὁ μέτρον ὁρίζων , καί ἐκ οὐρία πλύνω , καί μέγας ἥδυσμα ὁ πεινάω καί διψάω ἔχω ἐπί τε ὁ