joannes-chrysostomus.contra-judaeos-gentiles-et-haereticos-et-in-illud-vocatus-est-jesus pg048_0564.2
μετὰ δὲ τὴν βαφήν · εἰκόνα λαμπράν · ἐπουράνιον ; Ἐπλάσθη τοίνυν ὁ Ἄδαμ · πτωχὸς ἀπὸ τῆς · γῆς · γοῦν γὰρ λαθὼν ὁ Θεὸς ἐπλάσεν αὐτόν . Ἄλλ’ οὐκ εἶδεν ὁ Ἄδαμ · πῶς ἐπλάσθη , ὡς ἔρθην εἰπών · οὐ γὰρ ἔχρην αὐτὸν μάρτυρα παρεῖναι τῶν γινομένων , ἵνα μὴ ἐπαίρηται κατὰ τοῦ Θεοῦ . Εἰ γὰρ τοσαύτη ταπείνωσις περιβεβλημένη ἐπαίρεται , καὶ ἀγνοεῖ τὴν κτίσασαν , καὶ ἀθετεῖ τὸν πλάσαντα , εἰ ἔλαβε τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν , τίς ἂν ἐχώρησεν αὐτοῦ τῆς ὑπερηφανίας τὴν ἀμετρίαν ; Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς πλάσας τὸν ἄνθρωπον , καὶ δυνάμεις μεγάλας ἐνθέμενος τῷ πλάσματι · καὶ ταπεινώσεις πολλὰς , ἵνα διὰ μὲν τῆς ἐγκειμένης δυνάμεως ἡ χάρης τοῦ τεχνίτου θαυμάζηται , διὰ δὲ τῆς ταπεινώσεως τὸ φρόνημα τὸ ἀνθρώπινον καταστέλλεται . Ἐδωκεν αὐτῷ γλῶτταν φθεγγομένην , Θεὸν ὀμνοῦσαν , τὰ θεῖα ἀδούσαν , ἐρμηνεύουσαν τὰ καλλὴ τῆς κτίσεως . Διαλέγεται περὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς μικρὸν σαρκίων , ἡ γλῶσσα , οὐδὲ δύο δακτύλων ἔχουσα μέγερον · καὶ τί λέγω δακτύλων ; οὐδὲ ἄκρον ὀνυχος · ἀλλὰ τὸ ἄκρον ἐκεῖνο τὸ μικρὸν καὶ εὐτέλες φθέγγεται περὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς . Καὶ ἵνα μὴ νομίζῃ ὅτι μεγάλή τις ἐστι , καὶ ὑπὲρ τὴν ἑαυτῆς φύσιν ἐπαίρεται , πολλάκις καὶ ψήματα καὶ τραύματα αὐτῇ περιιλέκεται , ἵνα μάθῃ ὅτι θνητὴ οὖσα περὶ τῶν αἰδίων καὶ ἀθανάτων λαλεῖ , καὶ ὀφείλει γνωρίζειν τὶς μὲν ἡ τοῦ κηρυττομένου δύναμις , καὶ τίς ἡ ἀσθένεια τοῦ κηρύττοντος . Ἐδωκεν αὐτῷ φαλαμὸν , τὴν μικρὰν ἐκείνην χέχρυν · τὸ μέσον γὰρ ἐστι τὸ βλέπον , τὸς χόρης τῆς μεταίτατον · καὶ ὅμως διὰ τῆς μικρᾶς ἐκείνης χέχρυν καθορᾷ πᾶσαν τὴν κτίσιν . Καὶ ἵνα μὴ περιλαβάνων τῇ ὄψει πᾶσαν τὴν κτίσιν , ἐπαίρεται , πολλάκις καὶ ὀφθαλμίαι , καὶ λήμμαι , καὶ δάκρυα , καὶ δὴα θολοὶ τῇ ὀψίν , ἐπιγεννᾶται , ἵνα ἀπὸ μὲν τῆς ἀσθενείας ἑαυτὸν γνωρίσῃ , ἀπὸ δὲ τῆς δημιουργίας τὸν τεχνίτην ἐκθεάσηται . Ἐδωκεν αὐτῷ καρδίαν λογιζομένην , ρίζαν ἐνθυμημάτων , πηγὴν λογισμῶν · ἀλλ’ ἐν αὐτοῖς τοῖς [ 829 ] τόποις ἐποίησε καὶ τῶν ἐνεργῶν διαλέψαν , ἄτινα καὶ κόπων καὶ πάσης ἄλλης ἄθλίας πληροῦται , δι’ ὧν ὁ ἄνθρωπος ἐσθίει , ἵνα , ὅταν ἐπαίρηται ἡ καρδία , καταστέλλῃ αὐτὴν ἡ γαστήρ · ὥστε καὶ ἡ γαστὴρ καὶ ἡ κόπος ἀναγκαῖα πρὸς παιδαγωγίαν . Εἰ γὰρ κόπον περιφέρομεν ἄνθρωπος τολμᾷ θρασύνεσθαι , καὶ οὐχ ἀπλῶς θρασύνεσθαι , ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ Θεοῦ , ὡς ἐτόλμησε τις βάρβαρος βασιλεὺς εἰπεῖν · Ἐπᾶνθω τῶν ὀστερῶν ὤσων τὸν ὀρόρον μου , καὶ ἔσομαι ὁμοῖος τῷ Ἁγίῳστῳ · εἰ τοιαύτην κόπον καὶ ἄθλιαν περιφέρομεν οὕτω λαλεῖ , εἰ ταύτης παντελῶς ἀπηλλακτο τῆς ἀσθενείας καὶ εὐτελείας , τίς ἂν αὐτὸν ἠνεχεν ἐπαίρουμεν ; Διὰ τοῦτο ὁ μέγας Ἠσαίας πρὸς τοὺς ὑπερηφάνους φησίν · Τί ἀλαζονεύεται γῆ καὶ σποδοῦς ; Ἄλλὰ πάλιν εἰς τὸ προκείμενον ἐπανελθῶμεν · Ὁ Θεὸς ἐκτίσε τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ γοῦς · οὐδὲ οὐκ εἶδεν ὁ ἄνθρωπος , ὅπως ἐγίνετο · διὰ τοῦτο καὶ ἠγνόησεν αὐτοῦ τὴν εὐτέλειαν · ὁ Θεὸς γὰρ , ὡς ἔρθην εἰπών , οὐ προγενεστερόν ἐποίησε τὴν ψυχὴν τοῦ σώματος , ἵνα μὴ βλέπῃ τὴν δημιουργίαν . Πλὴν , ἐπειδήπερ ὅλος οὐκ οἶδεν ἐξ οἵας ταπεινώσεως ἀνέστη , καὶ ὅτι αὐτὸν ὁ δημιουργὸς ἀπὸ τῆς γῆς ἐπλάσεν , ἀποστρέφει αὐτὸν εἰς τὴν γῆν , ἐξ ἧς ἐλήφθη , ἵνα πάλιν τῆς ἑαυτοῦ ἀσθενείας πειραθῇ , ἐπιγνῷ καὶ τὴν ἄρχαλαν εὐεργεσίαν , καὶ τὴν μελλούσαν φιλανθρωπίαν . Ὦστε μὲν γὰρ ἐπλάσθη , οὐκ εἶδεν ὅτι ἀπὸ τῆς γῆς ἐγένετο . Πρόσεχε ἀκριβῶς , μὴ σε παραδράμῃ τὸ νόημα . Ὦστε ἐπλάσθητο ὁ Ἄδαμ · , οὐκ εἶδεν ὅτι ἀπὸ γῆς ἀνέστη · δεῖ μέντοι ἐγείρεται ἐν τῇ ἀναστάσει , εἰδεν ὅτι γοῦν ἀποθανάμενος ἐγείρεται · ἡ γὰρ μὴ ἑαυτὸν μὴ βλέπει ὅ νεκρός , ἀλλὰ τὸ πρὸ ἑαυτοῦ ὀρά . Βλέπομεν ἡμεῖς τοὺς τεθνηκότας καὶ εἰς γοῦν ἀναλυθέντας , καὶ δι’ ὧν δρώμεν παιδευσόμεθα . Οὐκ εἶδες πολλάκις θρασεῖς ἄνδρας καὶ ὑπερηφάνους , πῶς ταπεινοὶ καὶ κατεσταλμένοι εἰσὶν ἐν τοῖς θανάτοις ; Ἀπαγγέλλεται θάνατος , καὶ πάντων ἡ καρδία πτῆσει , πάντων ὑποπίπτει τὸ φρόνημα · οἱ φιλοσοφοῦμεν περὶ τὰ μνήματα , δεῖν ὀψωμεν δὲστα γυμνά , καὶ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν διαθερμάνην καὶ διαλελυμένην κατανοήσωμεν , εὐθέως πρὸς ἀλλήλους φιλοσοφοῦμεν . Ἴδε τί γινόμεθα , καὶ ποῦ ἀπεκρύβημεν ! Καὶ φυλαρούμεν · ἐξήλθομεν τῶν τάφων , καὶ ἐπελαθόμεθα τῆς ταπεινώσεως . Ἐν τῷ τάφῳ πρὸς τὸν πλησῶν
Lemmas: μετά δέ ὁ βαφή · εἰκών λαμπρός · ἐπουράνιος ; πλάσσω τοίνυν ὁ Άδαμ · πτωχός ἀπό ὁ · γῆ · γοῦν γάρ λανθάνω ὁ θεός πλάσσω αὐτός . ἄλλος οὐ ὁράω ὁ Άδαμ · πῶς πλάσσω , ὡς εἴρω λέγω · οὐ γάρ χρή αὐτός μάρτυς πάρειμι ὁ γίγνομαι , ἵνα μή ἐπαίρω κατά ὁ θεός . εἰμί γάρ τοσοῦτος ταπείνωσις περιβάλλω ἐπαίρω , καί ἀγνοέω ὁ κτίζω , καί ἀθετέω ὁ πλάσσω , εἰμί λαμβάνω ὁ ὑπέρ ὁ φύσις , τίς ἄν χωρέω αὐτός ὁ ὑπερηφανία ὁ ἀμετρία ; Ζεύς οὗτος ὁ θεός πλάσσω ὁ ἄνθρωπος , καί δύναμις μέγας ἐντίθημι ὁ πλάσμα · καί ταπείνωσις πολύς , ἵνα διά μέν ὁ ἔγκειμαι δύναμις ὁ χάρης ὁ τεχνίτης θαυμάζω , διά δέ ὁ ταπείνωσις ὁ φρόνημα ὁ ἀνθρώπινος καταστέλλω . δίδωμι αὐτός γλῶττα φθέγγομαι , θεός ὀμνέω , ὁ θεῖος ἀδέω , ἐρμηνεύω ὁ κάλλος ὁ κτίσις . διαλέγω περί οὐρανός καί γῆ μικρός σαρκίον , ὁ γλῶσσα , οὐδέ δύο δάκτυλος ἔχω μεγαίρω · καί τίς λέγω δάκτυλος ; οὐδέ ἄκρος ὄνυξ · ἀλλά ὁ ἄκρος ἐκεῖνος ὁ μικρός καί εὐτελής φθέγγομαι περί οὐρανός καί γῆ . καί ἵνα μή νομίζω ὅτι μέγας τις εἰμί , καί ὑπέρ ὁ ἑαυτοῦ φύσις ἐπαίρω , πολλάκις καί ψήματα καί τραῦμα αὐτός περιέλκω , ἵνα μανθάνω ὅτι θνητός εἰμί περί ὁ ἀΐδιος καί ἀθάνατος λαλέω , καί ὀφείλω γνωρίζω τις μέν ὁ ὁ κηρύσσω δύναμις , καί τίς ὁ ἀσθένεια ὁ κηρύσσω . δίδωμι αὐτός φαλαμὸν , ὁ μικρός ἐκεῖνος χέχρυν · ὁ μέσος γάρ εἰμί ὁ βλέπω , τός Χόρης ὁ μεταίτης · καί ὅμως διά ὁ μικρός ἐκεῖνος χέχρυν καθοράω πᾶς ὁ κτίσις . καί ἵνα μή περιλαμβάνω ὁ ὄψις πᾶς ὁ κτίσις , ἐπαίρω , πολλάκις καί ὀφθαλμία , καί λαμβάνω , καί δάκρυον , καί δίειμι θολός ὁ ὄψ , ἐπιγεννάω , ἵνα ἀπό μέν ὁ ἀσθένεια ἑαυτοῦ γνωρίζω , ἀπό δέ ὁ δημιουργία ὁ τεχνίτης ἐκθεάομαι . δίδωμι αὐτός καρδία λογίζομαι , ῥίζα ἐνθύμημα , πηγή λογισμός · ἀλλά ἐν αὐτός ὁ [ 829 ] τόπος ποιέω καί ὁ ἐνεργός διαλείφω , ὅστις καί κόπος καί πᾶς ἄλλος ἄθλιος πληρόω , διά ὅς ὁ ἄνθρωπος ἐσθίω , ἵνα , ὅταν ἐπαίρω ὁ Καρδίη , καταστέλλω αὐτός ὁ γαστήρ · ὥστε καί ὁ γαστήρ καί ὁ κόπος ἀναγκαῖος πρός παιδαγωγία . εἰμί γάρ κόπος περιφέρω ἄνθρωπος τολμάω θρασύνω , καί οὐ ἀπλόος θρασύνω , ἀλλά καί κατά ὁ θεός , ὡς τολμάω τις βάρβαρος βασιλεύς λέγω · ἐπανθέω ὁ ὀστερῶν ὠθέω ὁ ὄρνυμι ἐγώ , καί εἰμί ὅμοιος ὁ Ἁγίῳστῳ · εἰμί τοιοῦτος κόπος καί ἄθλιος περιφέρω οὕτως λαλέω , εἰμί οὗτος παντελής ἀπαλλάσσω ὁ ἀσθένεια καί εὐτέλεια , τίς ἄν αὐτός ἀνέχω ἐπαίρω ; Ζεύς οὗτος ὁ μέγας Ἠσαίας πρός ὁ ὑπερήφανος φημί · τις ἀλαζονεύομαι γῆ καί σποδός ; ἀλλά πάλιν εἰς ὁ πρόκειμαι ἐπανέρχομαι · ὁ θεός κτίζω ὁ ἄνθρωπος ἀπό πέλαγος · οὐδέ οὐ ὁράω ὁ ἄνθρωπος , ὅπως γίνομαι · διά οὗτος καί ἀγνοέω αὐτός ὁ εὐτέλεια · ὁ θεός γάρ , ὡς εἴρω λέγω , οὐ προγενής ποιέω ὁ ψυχή ὁ σῶμα , ἵνα μή βλέπω ὁ δημιουργία . πλήν , ἐπεί ὅλος οὐ οἶδα ἐκ οἷος ταπείνωσις ανέστη , καί ὅτι αὐτός ὁ δημιουργός ἀπό ὁ γῆ πλάσσω , ἀποστρέφω αὐτός εἰς ὁ γῆ , ἐκ ὅς λαμβάνω , ἵνα πάλιν ὁ ἑαυτοῦ ἀσθένεια πειράω , ἐπιγιγνώσκω καί ὁ ἄρχαλαν εὐεργεσία , καί ὁ μέλλω φιλανθρωπία . Ὥστος μέν γάρ πλάσσω , οὐ ὁράω ὅτι ἀπό ὁ γῆ γίνομαι . προσέχω ἀκριβῶς , μή σύ παρατρέχω ὁ νόημα . Ὥστος πλάσσω ὁ Άδαμ · , οὐ ὁράω ὅτι ἀπό γῆ ανέστη · δέω μέντοι ἐγείρω ἐν ὁ ἀνάστασις , ὁράω ὅτι γοῦν ἀποθνῄσκω ἐγείρω · ὁ γάρ μή ἑαυτοῦ μή βλέπω ὁ νεκρός , ἀλλά ὁ πρό ἑαυτοῦ ὄρον . βλέπω ἐγώ ὁ θνῄσκω καί εἰς γοῦν ἀναλύω , καί διά ὅς δράω παιδεύω . οὐ ὁράω πολλάκις θρασύς ἀνήρ καί ὑπερήφανος , πῶς ταπεινός καί κατεσταλμένος εἰμί ἐν ὁ θάνατος ; ἀπαγγέλλω θάνατος , καί πᾶς ὁ Καρδίη πτῆσις , πᾶς ὑποπίπτω ὁ φρόνημα · ὁ φιλοσοφέω περί ὁ μνῆμα , δεῖ ὀψέω δέστος γυμνός , καί ὁ ἀνθρώπινος φύσις διαθερμαίνω καί διαλύω κατανοέω , εὐθύς πρός ἀλλήλων φιλοσοφέω . εἶδον τίς γίγνομαι , καί ποῦ ἀποκρύπτω ! καί φυλαρουμην · ἐξέρχομαι ὁ τάφος , καί ἐπιλανθάνομαι ὁ ταπείνωσις . ἐν ὁ τάφος πρός ὁ πίμπλημι