joannes-chrysostomus.comparatio-regis-et-monachi-dub pg047_0352.2
φόβους καὶ τρυφῆς , ὧν ἕνεκα ζῇ ἐπιθυμοῦσιν οἱ πολλοί , καὶ τὴν ἐνδένος μετάστασιν ἀνάγκη βαρύς φέρειν . Εἰ δὲ καὶ σφαγῆναι τοῦτον εὐμαρῶς κακείνους , ὁ μὲν ὑπὲρ εὐσεβείας ἐπισπάσεται κινδύνους , ἀθάνατον ζωὴν καὶ οὐρανίων διὰ θανάτου πραγματευόμενος · βασιλεὺς δὲ τύραννον ἔχει σφαγὰς καὶ τῆς ἀρχῆς ἐραστήν , ἐλεεινὸν θέαμα καὶ δεινὸν μετὰ τὴν σφαγὴν γινόμενον · μοναχὸν δὲ ἰδεῖν ὑπὲρ εὐσεβείας ἐσφαγμένον ἡδὺ καὶ σωτήριον θέαμα . Καὶ ὁ μὲν τοὺς ἐραστὰς τῶν οἰκείων ἀγαθῶν καὶ μιμητὰς ἔχει καὶ μαθητὰς πολλοὺς εὐχόμενους αὐτῷ φαίνεσθαι παραπλησίους · ὁ δὲ πολλοὺς ἂν ἐν προσευχαῖς ἀναλύσειεν λόγους δεόμενος τοῦ Θεοῦ μηδένα φαίνεσθαι τῆς βασιλείας ἐραστήν . 121 Καὶ τὸν μὲν οὐδεὶς ἂν ἀποκτεῖναι τολμήσειεν , εἰς τὸν Θεὸν ἀσεβεῖν ἠγούμενος , εἰ τὸν τοιούτων ἀνελοί · τῷ δὲ πολλοὶ σφαγεῖς ἐφεστήκασιν ἐραστοὶ τυραννίδος . Διὸπερ ὁ μὲν φρουρεῖται στρατιώταις , ὁ δὲ πόλεις τείχει τεῖς εὐχάς , οὐδένα δεδοικώς · ὁ δὲ βασιλεὺς ἀεὶ φόβῳ συζῇ καὶ προσδοκίᾳ σφαγῆς · ὁ μὲν γὰρ ἐπικίνδυνον ἔχει πλεονεξίαν , ὁ δὲ ἀσφαλῆ σωτηρίαν . Περί μὲν οὖν τῶν ἐν τῷ παρόντι βίῳ πραγμάτων ἱκανῶς εἰρήσθαι μοι δοκεῖ . Εἰ δὲ καὶ τὸν ἄγωνα τὸν μέλλοντα βουληθεῖμεν ἐξετάζειν , τὸν μὲν ὁφθόμενα λαμπρὸν καὶ περιέπλετον ἀρπαξόμενον ἐν νεφέλαις εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου εἰς ἄερα , κατὰ τὸν ἡγεμόνα καὶ παιδευτὴν τοῦ σωτηρίου τούτου βίου καὶ πάσης ἀρετῆς · ὁ δὲ βασιλεὺς , ἐὰν μὲν δικαίως φαίνηται καὶ φιλανθρώπως διοικήσας τὴν ἀρχὴν ( πολὺ δὲ τοῦτο σπάνιον ) , ἐλάττονος ἔσται σωτηρίας τε καὶ τιμῆς · οὐ γὰρ ἴσον , οὐχ ἴσον βασιλεὺς τε χρηστὸς καὶ μοναχὸς ἀκρος τῇ τοῦ Θεοῦ λατρείᾳ συζῶν . Εἰ δὲ φαίνηται πονηρὸς καὶ σκαιός , πολλῶν κακῶν ἐμπεπληκὼς τὴν γῆν , τίς ἂν εἰπεῖν δυνηθεῖ τὰς συμφοράς , αἷς ὁφθησεται συνεχόμενος , πυρὶ καύμενος , μαστιγούμενος , στρεβλούμενος , τοιαῦτα πάσων ἄπερ οὔτε λόγῳ ῥητά , οὔτε ἔργῳ φορητά ; Ταῦτα πάντα δεῖ λογιζομένους καὶ μανθάνοντας , μὴ τοὺς πλουτοῦντας θαυμάζειν · ὁ γὰρ τούτων δεσπότης περηνῶς , οὐδὲ κατὰ μικρὸν ἐγγὺς ἐλθεῖν δύναται τῆς τοῦ μοναχοῦ ἀρετῆς . Ὅταν οὖν ἴδῃς πλοῦσιον ἐσθῆτι κεκοσμημένον , χρυσῷ καλλωπιζόμενον , ἐπὶ ὀχημάτων φερόμενον , ἐξόδους ἐξιοῦντα λαμπράς , μὴ μακαρίσῃς τὸν ἄνθρωπον · πρόσκαιρος γὰρ ὁ πλοῦτος , καὶ τὸ δοκοῦν εἶναι καλὸν τῷ βίῳ τούτῳ συνδιαφθείρεται · μοναχὸν δὲ ἰδὼν βαδίζοντα μόνον , ταπεινὸν καὶ πρᾶον καὶ ἡσύχιον καὶ ἡμερόν , ζηλώσον τὸν ἄνδρα , φάνθω μιμητὴς τῆς ἐκείνου φιλοσοφίας , εἷς γεγενῆσθαι τῷ δικαίῳ παραπλήσιος · Αἰτεῖτε γάρ , φησί , καὶ δοθήσεται ὑμῖν . Ταῦτα γὰρ ὡς ἀληθῶς καλὰ καὶ σωτήρια καὶ μόνιμα , διὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ φιλανθρωπίαν καὶ πρόνοιαν · ἢ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: φόβος καί τρυφή , ὅς ἕνεκα ζάω ἐπιθυμέω ὁ πολύς , καί ὁ ἐνδέω μετάστασις ἀνάγκη βαρύς φέρω . εἰμί δέ καί σφάζω οὗτος εὐμαρής κᾀκέϊνος , ὁ μέν ὑπέρ εὐσέβεια ἐπισπάω κίνδυνος , ἀθάνατος ζωή καί οὐράνιος διά θάνατος πραγματεύομαι · βασιλεύς δέ τύραννος ἔχω σφαγή καί ὁ ἀρχή ἐραστής , ἐλεεινός θέαμα καί δεινός μετά ὁ σφαγή γίγνομαι · μοναχός δέ ὁράω ὑπέρ εὐσέβεια σφάζω ἡδύς καί σωτήριος θέαμα . καί ὁ μέν ὁ ἐραστής ὁ οἰκεῖος ἀγαθός καί μιμητής ἔχω καί μαθητής πολύς εὔχομαι αὐτός φαίνω παραπλήσιος · ὁ δέ πολύς ἄν ἐν προσευχή ἀναλύω λόγος δέομαι ὁ θεός μηδείς φαίνω ὁ βασίλεια ἐραστής . 121 καί ὁ μέν οὐδείς ἄν ἀποκτείνω τολμάω , εἰς ὁ θεός ἀσεβέω ἡγέομαι , εἰμί ὁ τοιοῦτος ἀναιρέω · ὁ δέ πολύς σφαγεύς ἐφίστημι ῥᾴδιος τυραννίς . διόπερ ὁ μέν φρουρέω στρατιώτης , ὁ δέ πόλις τεῖχος Τεῖς εὐχή , οὐδείς δείδω · ὁ δέ βασιλεύς ἀεί φόβος συζάω καί προσδοκία σφαγή · ὁ μέν γάρ ἐπικίνδυνος ἔχω πλεονεξία , ὁ δέ ἀσφαλής σωτηρία . περι μέν οὖν ὁ ἐν ὁ πάρειμι βίος πρᾶγμα ἱκανός λέγω ἐγώ δοκέω . εἰμί δέ καί ὁ ἀγών ὁ μέλλω βούλομαι ἐξετάζω , ὁ μέν ὁράω λαμπρός καί περιπλέω ἁρπάζω ἐν νεφέλη εἰς ἀπάντησις ὁ κύριος εἰς αέρας , κατά ὁ ηγεμόνας καί παιδευτής ὁ σωτήριος οὗτος βίος καί πᾶς ἀρετή · ὁ δέ βασιλεύς , ἐάν μέν δίκαιος φαίνω καί φιλάνθρωπος διοικέω ὁ ἀρχή ( πολύς δέ οὗτος σπάνιος ) , μικρός εἰμί σωτηρία τε καί τιμή · οὐ γάρ ἴσος , οὐ ἴσος βασιλεύς τε χρηστός καί μοναχός ἄκρος ὁ ὁ θεός λατρεία συζάω . εἰμί δέ φαίνω πονηρός καί σκαιός , πολύς κακός ἐμπίμπλημι ὁ γῆ , τίς ἄν λέγω δύναμαι ὁ συμφορά , ὅς ὁράω συνέχω , πῦρ Καυμένος , μαστιγόω , στρεβλόω , τοιοῦτος πάσσω ὅς οὔτε λόγος ῥητός , οὔτε ἔργον φορητός ; Ταΰς πᾶς δέω λογίζομαι καί μανθάνω , μή ὁ πλουτέω θαυμάζω · ὁ γάρ οὗτος δεσπότης περινάω , οὐδέ καὶ μικρός ἐγγύς ἔρχομαι δύναμαι ὁ ὁ μοναχός ἀρετή . ὅταν οὖν ἰδέω πλούσιος ἐσθής κοσμέω , χρυσός καλλωπίζω , ἐπί ὄχημα φέρω , ἔξοδος ἐξιόω λαμπρός , μή μακαρίζω ὁ ἄνθρωπος · πρόσκαιρος γάρ ὁ πλοῦτος , καί ὁ δοκέω ἔρχομαι καλός ὁ βίος οὗτος συνδιαφθείρομαι · μοναχός δέ ὁράω βαδίζω μόνος , ταπεινός καί πρᾶος καί ἡσύχιος καί ἥμερος , ζηλόω ὁ ἀνήρ , φαίνω μιμητής ὁ ἐκεῖνος φιλοσοφία , εἷς γίγνομαι ὁ δίκαιος παραπλήσιος · αἰτέω γάρ , φημί , καί δίδωμι σύ . Ταΰς γάρ ὡς ἀληθῶς καλός καί σωτήριος καί μόνιμος , διά ὁ ὁ Χριστός φιλανθρωπία καί πρόνοια · ἢ ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .