joannes-chrysostomus.adversus-oppugnatores-vitae-monasticae-lib-1-3 pg047_0325.1
παν γλῶττας οὐκέτι κατὰ τῶν ὁμοδούλων , ἀλλ’ ἤδη καὶ κατ’ αὐτοῦ τοῦ πάντων κρατοῦντος ἐπιλίψων Δεσπότου . Πόθεν γὰρ , εἰπὲ μοι , ὁ πολὺς πανταχοῦ τῆς εἰμαρμένης λόγος ; πόθεν ἀστρων ἀλόγῳ φορᾷ τὰ ὄντα ἀνατίθεασιν οἱ πολλοί ; διὰ τί τύχη , διὰ τί τὸ αὐτόματον τινες προσεδοῦσι ; πόθεν εἰκὴ καὶ ἀπλῶς πάντα νομίζουσι φέρεσθαι ; διὰ τοὺς ἐπεικῶς ζῶντας καὶ μετριῶς , ἢ δι’ ἐκείνους , οὓς σὺ μὲν συνέχειν ἔφης τὴν πολιτείαν , [ 95 ] ἐγὼ δὲ κοινὴν οὖσαν ἀπέδειξα τῆς οἰκουμένης λύμην ; Δι’ ἐκείνους δηλονότι . Οὐδεὶς γὰρ ἀγανακτεῖ , ἐπειδὴ ὁ δεῖνα φιλοσοφεῖ , ἢ ὅτι ἐστιν ὁ δεῖνα ἐπεικὴς καὶ μέτριος καὶ σώφρων , καὶ τῶν παρόντων ὑπερὸρᾷ πραγματικῶν · ἀλλ’ ὅτι ὁ δεῖνα πλουτεῖ , ὅτι τρυφᾷ , ὅτι πλεονεκτεῖ καὶ ἀρπάζει , ὅτι πονηρὸς ὢν καὶ μυρίων γέμων κακῶν , λαμπρὸς τέ ἐστι καὶ εὐήμερεῖ . Ταῦτα κατηγοροῦσι καὶ μέμφονται οἱ ἀπιστοῦντες Θεῷ · τούτους προσπατιοῦσιν οἱ πολλοί , ὡς τῶν γε ἐπεικῶς ἐνεκεν ζῶντων , οὐ μόνον οὐδὲν φθέγονται τῶν ῥημάτων τούτων , ἀλλὰ καὶ καταγοῦν ἐαυτῶν , ἐφ’ οἷς ἂν προαχθῶσι τῆς τοῦ Θεοῦ κατηγορήσαι προνοίας . Καὶ εἰ πάντες , ἢ καὶ οἱ πλεῖους ἐβούλοντο οὕτω ζῆν , οὐδ’ ἂν τις ἐνενόησε ταῦτα τὰ ῥήματα , οὐδ’ ἂν ὁ τῶν κακῶν τούτων ἐπεισῆλθε κολοφῶν τὸ ζητεῖν , πόθεν τὰ κακά . Κακῶν γὰρ οὐκ ὄντων οὐδὲ φαινομένων , τίς ἂν προῆλθε τὴν αἰτίαν ζητῆσαι τῶν κακῶν , καὶ μυρίας ἀπὸ τῆς ζητήσεως ταύτης αἱρέσεις ἀνατεῖλεν σ ; Καὶ γὰρ Μαρκίων , καὶ Μάννης , καὶ Ὑδαλεντινος , καὶ τῶν Ἑλλήνων οἱ πλεῖους ἐντεῦθεν ἔλαβον τὴν ἀρχήν . Εἰ δὲ πάντες ἐφιλοσόφουν , οὐκ ἐνὴν ταῦτα ζητεῖν , ἀλλ’ εἰ καὶ μηδαμόθεν ἄλλοθεν , ἀπὸ γοῦν τῆς ἀρίστης ταύτης πολιτείας ἔμαθον ἂν ἅπαντες , ὅτι ὑπὸ Θεῷ ζῶμεν βασιλεῖ , καὶ τὰ ἡμέτερα οὕτως διοικεῖ καὶ κυβερνᾷ πράγματα κατὰ τὴν αὐτοῦ σοφίαν καὶ σύνεσιν · ὁ κινεῖται μὲν καὶ νῦν , φαίνεται δὲ οὐ ῥέδνις διὰ τὴν πολλὴν ἀγλῶν , ἣν κατεσκέδασαν οὗτοι τῆς οἰκουμένης ἀπάτης · εἰ δὲ μὴ τοῦτο ἦν , καθάπερ ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ καὶ λευκῇ γαλήνῃ πᾶσιν ἂν ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια διεφάνη . Εἰ γὰρ μὴτε δικαστήρια ἦν , μήτε κατήγοροι , μὴτε συκοφάνται , μήτ’ βάσανοι μήτε τιμωρίαι , μὴ δεσμοτήρια καὶ κολάσεις , μὴ δημοσίαι καὶ ζημίαι , μὴ φόβοι καὶ κίνδυνοι , μὴ ἔχθραι , μὴ ἐπιβουλαί , μὴ λοδορίαι καὶ μῖσος , μὴ λιμοὶ καὶ λοιμοί , μὴτ’ ἄλλο τῶν ἀπηρρηθμένων δεινῶν , ἀλλὰ πάντες μετ’ ἐπεικείας ζῶντες τῆς προσήκουσας , τίς ἂν τῶν ζῶντων ἀπάντων ἠμφισβήτησε περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας ; Οὐκ ἔστιν οὐδείς . Νυνὶ δὲ ταυτὸ συμβαίνει , οἷον ἂν εἰ χειμῶνος καταλαβόντος ἐργάζοιτο μὲν ὁ κυβερνήτης τὸ αὐτοῦ , καὶ διασῴζοι τὸ σκάφος , μὴ φαίνοιτο δὲ αὐτοῦ τῆς ἐπιστήμης ἢ ἀκριβείας τοῖς ἐπιβάταις διὰ τὴν ταραχὴν καὶ τὸν φόβον καὶ τὴν ἀγωνίαν τῶν ἐπιχρεμαμένων κακῶν . Ἐπεὶ καὶ ὁ Θεὸς κυβερνᾷ μὲν τὸ πᾶν τοῦτο καὶ νῦν , οὐ φαίνεται δὲ τοῖς πολλοῖς διὰ τὸν τῶν πραγμάτων χειμῶνα καὶ τὴν ταραχήν , ἣν οὕτοι δὴ μάλιστα πάντων ἐργάζονται δ . Ἵστε οὐ μόνον πολιτείαν ἀνατρέπουσιν , ἀλλὰ καὶ εὐσέβειαν λυμαίνονται · καὶ οὐχ ὡς τῆς ἀκάμπτου κοινότητος ἐχθροὺς τοῦτους προσειπεῖν , οὐ κατὰ τῆς ἑτέρων ζωῆς σωτηρίας , δόγμασι μῖαροῖς καὶ βίοις ἀκαθάρτοις τοὺς μεθ’ ἑαυτῶν ἐμπλέκοντας καταδύοντες .
Lemmas: πᾶς γλῶσσα οὐκέτι κατά ὁ ὁμόδουλος , ἀλλά ἤδη καί κατά αὐτός ὁ πᾶς κράτος ἐπιλείπω δεσπότης . πόθεν γάρ , εἶπον ἐγώ , ὁ πολύς πανταχοῦ ὁ εἴμαρμαι λόγος ; πόθεν ἄστρον ἄλογος φορός ὁ εἰμί ἀνατίθημι ὁ πολύς ; διά τίς τύχη , διά τίς ὁ αὐτόματος τις προσδέω ; πόθεν εἰκῇ καί ἀπλόος πᾶς νομίζω φέρω ; διά ὁ ἐπεκός ζῶ καί μέτριος , ἢ διά ἐκεῖνος , ὅς σύ μέν συνόχωκα φημί ὁ πολιτεία , [ 95 ] ἐγώ δέ κοινός εἰμί ἀποδείκνυμι ὁ οἰκέω λύω ; διά ἐκεῖνος δηλονότι . οὐδείς γάρ ἀγανακτέω , ἐπεί ὁ Δεῖνα φιλοσοφέω , ἢ ὅτι εἰμί ὁ Δεῖνα ἐπεικής καί μέτριος καί σώφρων , καί ὁ πάρειμι ὑπεροράω πραγματικός · ἀλλά ὅτι ὁ Δεῖνα πλουτέω , ὅτι τρυφάω , ὅτι πλεονεκτέω καί ἁρπάζω , ὅτι πονηρός εἰμί καί μυρίος γέμω κακός , λαμπρός τε εἰμί καί εὐημερέω . οὗτος κατηγορέω καί μέμφομαι ὁ ἀπιστέω Θεός · οὗτος προσπατιειμι ὁ πολύς , ὡς ὁ γε ἐπεκός ἕνεκα ζῶ , οὖον μόνος οὐδείς φθέγγομαι ὁ ῥῆμα οὗτος , ἀλλά καί κατάγω ἑαυτοῦ , ἐπί ὅς εἄν προάγω ὁ ὁ Θεός κατηγορέω πρόνοια . καί εἰμί πᾶς , ἢ καί ὁ πλείων βούλομαι οὗτος ζῶ , οὐδέ εἄν τις ἐννοέω οὗτος ὁ ῥῆμα , οὐδέ εἄν ὁ ὁ κακός οὗτος ἐπεισέρχομαι Κολοφῶν ὁ ζητέω , πόθεν ὁ κακός . κάκη γάρ οὐ εἰμί οὐδέ φαίνω , τίς εἄν προέρχομαι ὁ αἴτιος ζητέω ὁ κακός , καί μυρίος ἀπό ὁ ζήτησις οὗτος αἵρεσις ανατέλλω Σ ; καί γάρ Μαρκίων , καί Μάννα , καί Ὑδαλεντινος , καί ὁ Ἕλλην ὁ πλείων ἐντεῦθεν λαμβάνω ὁ ἀρχή . εἰμί δέ πᾶς φιλοσοφέω , οὐ ἕνος οὗτος ζητέω , ἀλλά εἰμί καί μηδαμόθεν ἄλλοθεν , ἀπό γοῦν ὁ ἀγαθός οὗτος πολιτεία μανθάνω εἄν ἅπας , ὅτι ὑπό Θεός ζῶ βασιλεύς , καί ὁ ἡμέτερος οὕτως διοικέω καί κυβερνάω πρᾶγμα κατά ὁ αὐτός σοφία καί σύνεσις · ὁ κινέω μέν καί νῦν , φαίνω δέ οὖον ῥέδνις διά ὁ πολύς ἀγλῶν , ὅς κατασκεδάννυμι οὗτος ὁ οἰκέω ἀπάτη · εἰμί δέ μή οὗτος εἰμί , καθάπερ ἐν σταθερός μεσημβρία καί λευκός γαλήνη πᾶς εἄν ὁ ὁ Θεός πρόνοια διαφαίνω . εἰμί γάρ μήτε δικαστήριον εἰμί , μήτε κατήγορος , μήτε συκοφάντης , μήτε βάσανος μήτε τιμωρία , μή δεσμωτήριον καί κολάζω , μή δημοσίᾳ καί ζημία , μή φόβος καί κίνδυνος , μή ἔχθρα , μή ἐπιβουλή , μή λοδορίαι καί μῖσος , μή λιμός καί λοιμός , μήτε ἄλλος ὁ ἀπαρέσκω δεινός , ἀλλά πᾶς μετά ἐπείκεια ζῶ ὁ προσακούω , τίς εἄν ὁ ζῶ ἀπαντάω ἀμφισβητέω περί ὁ ὁ Θεός πρόνοια ; οὐ εἰμί οὐδείς . νυνί δέ τατός συμβαίνω , οἷος εἄν εἰμί χειμών καταλαμβάνω ἐργάζομαι μέν ὁ κυβερνήτης ὁ αὐτός , καί διασῴζω ὁ σκάφος , μή φαίνω δέ αὐτός ὁ ἐπιστήμη ἢ ἀκρίβεια ὁ ἐπιβάτης διά ὁ ταραχή καί ὁ φόβος καί ὁ ἀγωνία ὁ ἐπικρεμάννυμι κακός . ἐπεί καί ὁ θεός κυβερνάω μέν ὁ πᾶς οὗτος καί νῦν , οὖον φαίνω δέ ὁ πολύς διά ὁ ὁ πρᾶγμα χειμών καί ὁ ταραχή , ὅς οὕτος δή μάλιστα πᾶς ἐργάζομαι δ . οἶδα οὖον μόνος πολιτεία ἀνατρέπω , ἀλλά καί εὐσέβεια λυμαίνομαι · καί οὐ ὡς ὁ ἄκαμπτος κοινότης ἐχθρός οὗτος προσεῖπον , οὖον κατά ὁ ἕτερος ζωή σωτηρία , δόγμα μιαρός καί βίος ἀκάθαρτος ὁ μετά ἑαυτοῦ εμπλέκω καταδύω .