joannes-chrysostomus.adversus-oppugnatores-vitae-monasticae-lib-1-3 pg047_0280.3
[ 43-44 ] α' . Ὅτε τὸν ἐν Ἱεροσολύμοις νεὼν πολλῶν ἐτῶν χαμαι κείμενον ἀπὸ τῆς μακρᾶς ἐπανελθόντες αἰχμαλωσίας χειρεῖν ἤθελον τῶν Ἑβραίων οἱ παῖδες , τότε δὴ βάρβαροι τινες καὶ ἀνήμεροι ἄνθρωποι , μῆτε τὸν Θεὸν αἰδεσθέντες , ὅ τὸν νεὼν ἤγειραν ἐκεῖνοι a , μῆτε πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων καταχλασθέντες συμφορὰν , ἀφ' ἧς ὅλῃ ποτε καὶ μόλις ἀνῆνυχαν , μῆτε τὴν παρὰ Θεοῦ τοῖς τὰ τοιαῦτα τολμῶσιν ἐπομένην φοβηθέντες δίκην , τὸ μὲν πρῶτον δι' ἑαυτῶν ἐπειροῦντο καυλίειν οἰκοδομοῦντας αὐτούς · ὡς δὲ οὐδὲν ἤνυσον , γράμματα πέμψαντες ὡς βασιλέα τὸν αὐτῶν , ἐν οἷς ἀποστάτην b καὶ νεωτεροποιὸν καὶ φιλοπόλεμον τὴν πόλιν ἐκάλουν ἐκείνην , ἐπεῖσαν ἐπιτρέψαι καυλῦσαι σφίσι τὴν οἰκοδομὴν . Καὶ λαβόντες παῦραν παρ' ἐκείνου τὴν ἐξουσίαν , καὶ μετὰ πολλῶν αὐτοῖς ἐπιδημευόντων ἱππέων , διέσχόφαν τε τὸ ἔργον τέως , καὶ ἐφρόνουν ἐπὶ τῇ νίκῃ μέγα , ἐφ' ἧς κατακόπτεσθαι ἔδει , καὶ πέρας αὐτοῖς ἔχειν φρονοῦν τὴν ἐπιβουλὴν . Τόδε ἦν ἄρα προοίμιον καὶ ἀρχὴ τῶν αὐτῖκα δὴ μάλ' αὐτοῖς καταληφθῶν κακῶν . Τὸ τε γὰρ ἔργον ἠνύετο , καὶ λαμπρὸν ἀπελάμβανε τέλος · ἐκεῖνοι τε ἐμάνθανον , καὶ δι' ἑαυτῶν ἤπαντες , ὅτι οὐχ ἄρα ἀνθρώποις ἐπολιμοῦν , οὔτε Μιθριδάτης τότε , οὔτε ἄλλος c οὐδεὶς , ὃς ἂν ἀνθρώποις ἔλγεται πολεμεῖν ἀγαθὸν τι προαιρουμένοις ποιεῖν , ἀλλ' αὐτῷ πρὸ ἑαυτῶν τῷ δι' ἐκείνων τιμωμένῳ Θεῷ . Τὸν δὲ Θεὸν πολεμοῦντα οὐχ ἔνι ποτὲ εἰς χρηστὸν καταστρέφαι τέλος · ἀλλ' ὁ τοιοῦτος ἐν ἀρχῇ μὲν τῆς τολμῆς οὐδὲν ἰσὼς πείσεσθαι δεινὸν , ἂν δ' ἄρα μὴ πάθῃ , τοῦ Θεοῦ καλοῦντος αὐτὸν εἰς μετάνοιαν , καὶ διδόντος ὡσπερ ἐκ τινος μέθης ἀνεγεγνῆν · ἂν δὲ ἐπιμείνῃ ο' τῇ παροινίᾳ , μηδὲν ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀνεξικακίας κερδαίνων , ἐτέρους γοῦν ὀνήσει τὰ μέγιστα , διὰ τῆς εἰς αὐτὸν τιμωρίας παιδεύσας μηδέποτε τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἀπτεσθαι μάχης , ὡς οὐχ ἕνδὼν τὴν ἄτηντον ἐκείνην χεῖρα διαφυγεῖν . Τοιαῦται γοῦν εὐθέως αὐτοῖς [ 45 ] κατελάμβανον συμφοραι , ὡς ἀποχωρῆσαι τῷ μεγέθει τῆς τραγωδίας πᾶσας τὰς ἄλλας συμφοράς . Μετὰ γὰρ d τῶν φόνων καὶ τὰς μυρίας σαφὰς ἂς αἱ τῶν τότε καλουμένων Ἰουδαίων εἰς αὐτοὺς εἰργάσαντο χεῖρες , ἐδόρετο μὲν τῷ τῶν ἀνηρημένων οἰκείᾳ διὰ πολλοῦ τοῦ βάθους ἡ γῆ , καὶ πολὺς ἀπὸ τούτου τοῦ αἵματος ἐγίνετο πηλός · τῶν δὲ σωμάτων τῶν τε ἱππεύων τῶν τε ἀνθρωπίνων ὁμοῦ πεφυρμένων , ἐκ τούτων καὶ τῶν ἐν τούτοις προστριβομένων ὀτειλῶν τοσοῦτον σκωλῆχων ἐτίκτετο πλῆθος , ὡς τὴν μὲν γῆν τῷ πλήθει χρυπτεσθαι τῶν νεκρῶν , τούτους δὲ αὐτοὺς πάλιν τῷ τῶν σκωλήχων . Εἴπεν ἂν τις , ἐκεῖνο τὸ πεδίον ἰδὼν , οὐ σώματα κάτωθεν ὑποκείσθαι νεκρῶν , ἀλλὰ πηγὰς εἶναι πολλὰς , καὶ πολλάχθεν ἐκεῖνο φερούσας τῶν ζῴων τὸ γένος · οὕτω πάσης ἐπιβρόθης σφοδρότερον ἀπὸ τῆς σπενδόνος ἐκείνης ἀνέδυεν ἡ τῶν σκωλήχων φορὰ . Τοῦτο δὲ οὐχ ἐπὶ δέκα καὶ εἴκοσιν ἡμέρας ἐγίνετο μόνον , ἀλλ' ἐπὶ πολλῷ τῷ χρόνῳ . Καὶ τὰ μὲν ἐνταῦθα τοιαῦτα · τὰ δὲ ἐκτὶ διαδεξόμενα αὐτοῖς , πολλῷ τούτων ἐστὶ χαλεπώτερα . Οὐ γὰρ εἰς χιλία ἐτη , οὐδὲ εἰς μύρια μόνον , οὐδὲ εἰς δις τοσαῦτα , καὶ τρίς , ἀλλ' εἰς ἀπεῖρους αἰῶνας ψυχωθέντα τὰ σώματα , τότε δέχεται τὰς βασάνους καὶ τὰς ἀρήτους ἀλγηδόνας ἐκείνας . Καὶ ταῦτα ἀμφότερα οἷδε μὲν ὁ μακάριος Ἡσαΐας , οἷδε δὲ ὁ τῶν παραδόξων ὀψίων θεωρὸς Ἰεζεκιήλ , οἱ καὶ τῶν ἀνθρώπων τούτων διανειμάμενοι τὴν κόλασιν , ὁ μὲν τὴν ἐνταῦθα , ὁ δὲ τὴν ἐκεῖ διηγήσατο e . β' . Ἐγὼ δὲ αὐτῶν οὐχ ἀπλῶς ἐμνημονεύσα νῦν , ἀλλ' ἐπειδὴ τις ἐλθὼν ἡμῖν ἀπηγγείλεν ἄγγελίαν πικρὰν τινὰ καὶ χαλεπὴν , καὶ πολλὴν εἰς τὸν Θεὸν τὴν ὀδύνην ἔχουσαν . Εἶναι γὰρ τινὰς ἀνθρώπους καὶ νῦν τὰ αὐτὰ τοῖς βαρβάρους τολμῶντας ἐκείνοις , μᾶλλον δὲ καὶ παρανομιώτερα ἐκείνων πολλὰ · τοὺς γὰρ εἰς τὴν καθ' ἡμᾶς φιλοσοφίαν f ἄγοντας πάντοθεν ἐλαύνειν , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἀπειλῆς ἀπαγορεύειν καθόλου μὴ φθέγγεσθαι , μηδὲ διδάσκειν μηδὲνα ποτὲ ἀνθρώπων τοιούτων μηδέν . Ἐγὼ μὲν οὖν g ἀνέκραξά τε εὐθέως ἀκούσας , καὶ τὸν εἰπόντα συνεχῶς ἀνθρώπων , εἰ μὴ παίζοι ταῦτα λέγων . Ὁ δὲ , Ἄπαγε , ἔφη · μὴ γὰρ ἂν ποτε παίζοιμι ταῦτα , μὴδ' ἂν εἴποι , καὶ πλάσαι τοιαῦτα τῷ λόγῳ , ἃ πολλοῦ ἂν ἐτιμήσαμην , καὶ πολλάκις ἠξιάμην μηδὲ νῦν , ὅτε γέγονεν , ἐν ἀκοῇ γοῦν δέξασθαι μόνην . Τότε δὴ καὶ πικρότερον ἀνεωμώξα , Ὦντες , ἔφη , τῶν τῷ Μιθριδάτῃ καὶ πᾶσιν ἐκείνοις τολμηθέντων τοσοῦτο ταῦτα ἀνωσιώτερα , ὅσῳ καὶ σεμνότερος πολλῷ καὶ ἀγιώτερος ὁ νῦν οὕτως ἐκείνου . Ἄλλα τίνες , εἶπέ μοι , καὶ πόθεν οἱ ταῦτα τολμῆσαντες ; καὶ διὰ τί , καὶ ἐκ
Lemmas: [ 43-44 ] ὅς . ὅτε ὁ ἐν Ἱερουσαλήμ ναός πολύς ἔτος χαμαί κεῖμαι ἀπό ὁ μακρός ἐπανέρχομαι αἰχμαλωσία χειρέω ἐθέλω ὁ Ἑβραῖος ὁ παῖς , τότε δή βάρβαρος τις καί ἀνήμερος ἄνθρωπος , μήτε ὁ θεός αἰδέομαι , ὅς ὁ ναός ἐγείρω ἐκεῖνος a , μήτε πρός ὁ ὁ ἄνθρωπος καταχλασθέντες συμφορά , ἀπό ὅς ὅλος ποτός καί μόλις ἀναφέρω , μήτε ὁ παρά Θεός ὁ ὁ τοιοῦτος τολμάω πίνω φοβέω δίκη , ὁ μέν πρῶτος διά ἑαυτοῦ πειράω καυλέω οἰκοδομέω αὐτός · ὡς δέ οὐδείς ἀνύω , γράμμα πέμπω ὡς βασιλεύς ὁ αὐτός , ἐν ὅς ἀποστάτης b καί νεωτεροποιός καί φιλοπόλεμος ὁ πόλις καλέω ἐκεῖνος , πείθω ἐπιτρέπω καυλέω ὅς ὁ οἰκοδομή . καί λαμβάνω παῦρος παρά ἐκεῖνος ὁ ἐξουσία , καί μετά πολύς αὐτός ἐπιδημεύω ἱππεύς , διεσχοφημι τε ὁ ἔργον τέως , καί φρονέω ἐπί ὁ Νίκη μέγας , ἐπί ὅς κατακόπτω ἐσθίω , καί πέρας αὐτός ἔχω φρονέω ὁ ἐπιβουλή . Τόδε εἰμί ἄρα προοίμιον καί ἀρχή ὁ αὐτίκα δή μάλα αὐτός καταλαμβάνω κακός . ὁ τε γάρ ἔργον ἀνύω , καί λαμπρός ἀπολαμβάνω τέλος · ἐκεῖνος τε μανθάνω , καί διά ἑαυτοῦ ἅπας , ὅτι οὐ ἄρα ἄνθρωπος ἐπολιμοῦν , οὔτε Μιθριδάτης τότε , οὔτε ἄλλος c οὐδείς , ὅς εἄν ἄνθρωπος λέγω πολεμέω ἀγαθός τίς προαιρέω ποιέω , ἀλλά αὐτός πρό ἑαυτοῦ ὁ διά ἐκεῖνος τιμάω Θεός . ὁ δέ θεός πολεμέω οὐ ἐν ποτέ εἰς χρηστός καταστρέφω τέλος · ἀλλά ὁ τοιοῦτος ἐν ἀρχή μέν ὁ τόλμα οὐδείς Ἰσῶς πείθω δεινός , εἄν δέ ἄρα μή πάσχω , ὁ Θεός καλέω αὐτός εἰς μετάνοια , καί δίδωμι ὡς ἐκ τις μέθη ἀναγίγνομαι · εἄν δέ ἐπιμένω οὐ ὁ παροινία , μηδείς ἀπό ὁ τοιοῦτος ἀνεξικακία κερδαίνω , ἕτερος γοῦν ὀνίνημι ὁ μέγας , διά ὁ εἰς αὐτός τιμωρία παιδεύω μηδέποτε ὁ πρός ὁ θεός ἅπτω μάχη , ὡς οὐ ἐνδέω ὁ ἀτάω ἐκεῖνος χείρ διαφεύγω . τοιοῦτος γοῦν εὐθύς αὐτός [ 45 ] καταλαμβάνω συμφορά , ὡς ἀποχωρέω ὁ μέγεθος ὁ τραγῳδία πᾶος ὁ ἄλλος συμφορά . μετά γάρ d ὁ φόνος καί ὁ μυρίος Σάφας ὅς ὁ ὁ τότε καλέω Ἰουδαῖος εἰς αὐτός ἐργάζομαι χείρ , δέρω μέν ὁ ὁ ανηρημένος οἰκεῖος διά πολύς ὁ βάθος ὁ γῆ , καί πολύς ἀπό οὗτος ὁ αἷμα γίγνομαι πηλός · ὁ δέ σῶμα ὁ τε ἱππεύω ὁ τε ἀνθρώπινος ὁμοῦ φύρω , ἐκ οὗτος καί ὁ ἐν οὗτος προστρίβω οτειλαω τοσοῦτος σκώληξ τίκτω πλῆθος , ὡς ὁ μέν γῆ ὁ πλῆθος χρυπετομαι ὁ νεκρός , οὗτος δέ αὐτός πάλιν ὁ ὁ σκώληξ . εἶπον εἄν τις , ἐκεῖνος ὁ πεδίον εἶδον , οὖον σῶμα κάτωθεν ὑπόκειμαι νεκρός , ἀλλά πηγή εἰμί πολύς , καί πολλάχθεν ἐκεῖνος φέρω ὁ ζῷον ὁ γένος · οὗτος πᾶς ἐπιβρόθης σφοδρός ἀπό ὁ σπενδόνος ἐκεῖνος ἀναδύνω ὁ ὁ σκώληξ φορά . οὗτος δέ οὐ ἐπί δέκα καί εἴκοσι ἡμέρα γίγνομαι μόνος , ἀλλά ἐπί πολύς ὁ χρόνος . καί ὁ μέν ἐνταῦθα τοιοῦτος · ὁ δέ ἐκτὶ διαδέχομαι αὐτός , πολύς οὗτος εἰμί χαλεπός . οὖον γάρ εἰς χίλιοι ἔτος , οὐδέ εἰς μύριοι μόνος , οὐδέ εἰς δις τοσοῦτος , καί τρίς , ἀλλά εἰς ἤπειρος αἰών ψύχω ὁ σῶμα , τότε δέχομαι ὁ βάσανος καί ὁ Ἀρητοῦς ἀλγηδών ἐκεῖνος . καί οὗτος ἀμφότερος οἶδα μέν ὁ μακάριος Ἠσαΐας , οἶδα δέ ὁ ὁ παράδοξος ὀψία θεωρός Ἰεζεκιήλ , ὁ καί ὁ ἄνθρωπος οὗτος διανέμω ὁ κόλασις , ὁ μέν ὁ ἐνταῦθα , ὁ δέ ὁ ἐκεῖ διηγέομαι e . βε . ἐγώ δέ αὐτός οὐ ἀπλόος μνημονεύω νῦν , ἀλλά ἐπεί τις ἔρχομαι ἐγώ ἀπαγγέλλω ἀγγελία πικρός τις καί χαλεπός , καί πολύς εἰς ὁ θεός ὁ ὀδύνη ἔχω . εἰμί γάρ τις ἄνθρωπος καί νῦν ὁ αὐτός ὁ βάρβαρος τολμάω ἐκεῖνος , μᾶλλον δέ καί παρανομιώτερα ἐκεῖνος πολύς · ὁ γάρ εἰς ὁ κατά ἐγώ φιλοσοφία f ἄγω πάντοθεν ἐλαύνω , καί μετά πολύς ὁ ἀπειλή ἀπαγορεύω καθόλου μή φθέγγομαι , μηδέ διδάσκω μηδείς ποτέ ἄνθρωπος τοιοῦτος μηδείς . ἐγώ μέν οὖν g ανακράζω τε εὐθύς ἀκούω , καί ὁ εἶπον συνεχῶς ἄνθρωπος , εἰμί μή παίζω οὗτος λέγω . ὁ δέ , ἄπαγε , φημί · μή γάρ εἄν ποτός παίζω οὗτος , μηδέ εἄν εἶπον , καί πλάσσω τοιοῦτος ὁ λόγος , ὁ πολύς εἄν τιμάω , καί πολλάκις ἀξιάω μηδέ νῦν , ὅτε γίγνομαι , ἐν ἀκοή γοῦν δέχομαι μόνος . τότε δή καί πικρός ἀνοίγω , εἰμί , φημί , ὁ ὁ Μιθριδάτης καί πᾶς ἐκεῖνος τολμάω τοσοῦτος οὗτος ἄνωσις , ὅσος καί σεμνός πολύς καί ἅγιος ὁ νῦν οὕτως ἐκεῖνος . ἄλλος τίς , εἶπον ἐγώ , καί πόθεν ὁ οὗτος τολμάω ; καί διά τίς , καί ἐκ