joannes-chrysostomus.adversus-judaeos-orationes-1-8 pg048_0417.2
ζ . Καὶ σὺ τοίνυν , ὅταν ἴδῃς τὸν Θεὸν σε κολάζοντα , μὴ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ καταφύγῃς τοὺς Ἰουδαίους , ἵνα μὴ μᾶλλον αὐτὸν παροξύνῃς , ἀλλὰ πρὸς τοὺς φίλους αὐτοῦ , τοὺς μάρτυρας , τοὺς ἁγίους , καὶ εὐηρεσῆσας αὐτῷ καὶ πολλὴν ἔχοντας πρὸς αὐτὸν παρρησίαν . Καὶ τί λέγω περὶ οἰκετῶν καὶ δεσποτῶν ; ἴδὲ οὐ δυνήσεται τοῦτο ποιῆσαι διὰ τὰς παρὰ τοῦ πατρὸς μάστιγας , οὐδ’ ἀρνήσασθαι τὴν πρὸς ἐκεῖνον συγγένειαν . Καὶ γὰρ οἱ τῆς φύσεως καὶ οἱ παρὰ τῶν ἀνθρώπων τεθέντες νόμοι , τῶν μαστίγῃ , κλὼν τραπέζης ἐργῇ , κλὼν ἐκβάλῃ τῆς οἰκίας , κλὼν παντὶ κολάξῃ τρόπῳ , κελεύουσι πάντα φέρειν γενναιῶς , κλὼν μὴ πείθεται μηδὲ ἀνέχεται , οὐδεμιᾶν ὀδὲς αὐτῷ δίδωσι συγγνώμην · ἀλλὰ κλὼν μυρία ἀποδύρηται μαστιγθεὶς ὁ παῖς , ταῦτα πρὸς αὐτὸν πάντες λέγουσι τὰ ῥήματα , ὅτι πατὴρ ἐστιν ὁ μαστιζὼν καὶ κύριος , καὶ ἐξουσίαν ἔχον πᾶν ὁτιοῦν ἐργάσασθαι καὶ ποιῆσαι , καὶ δεῖ πάντα πρᾶως φέρειν . Ἔπε οἰκέται μὲν ἀνέχονται δεσποτῶν , καὶ υἱοὶ πατέρων , πολλάκις οὐδὲ δεόντως κολαζομένων αὐτῶν ἐκ · ἔνων · σὺ δὲ οὐκ ἀνέχῃ τοῦ Θεοῦ παιδεύοντός σε , τοῦ καὶ δεσποτῶν ὄντος κυριωτέρου , καὶ πατέρων μᾶλλον σε φιλοῦντος , καὶ πρὸς ὄργὴν μὲν οὐδὲν , πάντα δὲ πρὸς τὸ συμφέρον πραγματευομένου καὶ ποιοῦντος ; ἀλλ’ ἄν μικρὰ τις γένηται νόσος , εὐθὺς ἀποστης αὐτοῦ τῆς δεσποτείας , καὶ ἐπὶ τοὺς δαίμονας τρέχεις , καὶ πρὸς τὰς συναγωγὰς αὐτομολεῖς ; Καὶ ποίας τεύξῃ συγγνώμης λοιπὸν ; πῶς δὲ δυνήσῃ αὐτὸν παρακαλέσαι πάλιν ; Μᾶλλον δὲ τίς ἕτερος α , κλὼν τὴν Μωϋσέως σχῇ παρρησίαν , δυνήσεται περὶ σοῦ δεηθῆναι ; Οὐχ ἔστιν οὐδείς . Ἡ οὐκ ἀκούεις , τί περὶ Ἰουδαίων ὁ Θεὸς φησι πρὸς τὸν Ἱερεμίαν ; Μὴ προσεύχου περὶ τοῦ λαοῦ τούτου , ὅτι ἂν στή Μωϋσῆς καὶ Σαμουήλ , οὐκ εἰσακούσομαι αὐτῶν . Οὕτως ἐστὶν ἁμαρτήματα τινὰ πᾶσαν ὑπερβαίνοντα συγγνώμην , καὶ οὐ δυνάμενα ἀπολύεσθαι τυχέιν . Μὴ τοίνυν τοσαύτην ἐπιστασώμεθα καὶ ἐαυτῶν ὀργήν . Κλὼν γὰρ δόξωσι παραμυθεῖσθαι τὸν πυρετὸν ταῖς ἐπιθυμίαις , οὐ γὰρ ἂν παραμυθοῦνται . ἀλλὰ χαλεπωτέρον ἕτερον εἰς τὸν συνειδὲς ἄγουσι · πυρετὸν , τοῦ λογισμοῦ σε καθ’ ἑκάστην κεντοῦντος τὴν ἡμέραν , τοῦ συνειδοῦς μαστιζόντος καὶ λέγοντος · Ἡσέβησας , ἠνόμησας , παρέβης τὰς συνθήκας τὰς πρὸς τὸν Χριστὸν , διὰ μικρὰν ἀρρώστιαν τὴν εὐσέβειαν προέδωκας . Μὴ γὰρ μὲ μόνος [ 684 ] ταῦτα πεπόνθασιν · οὐχὶ πολλοὶ σοι χαλεπωτέρα πεπόνθασιν ἕτεροι ; Ἄλλ’ ὅμως οὐδεὶς ἐκείνων τοιούτων οὐδὲν ἐτόλμησε · σὺ δὲ οἷακον καὶ διαλαμμένος τὴν ψυχὴν σοι κατέθυσας . Πῶς ἀπολογήσῃ τῷ Χριστῷ ; πῶς αὐτὸν καλέσεις ἐν ταῖς εὐχαῖς ; ποῖω συνειδότι λοιπὸν ἐπιβήσῃ τῆς ἐκκλησίας ; ποίοις ὀφθαλμοῖς λοιπὸν δὲν τὴν ἱερέα ; ποῖα χειρὶ τῆς ἱερᾶς ἀψῇ τραπέζης ; ποίας ἀκοαὶς ἀκούσῃ τῶν ἀναγινωσκομένων ἐκεῖ Γραφῶν ; Ταῦτα , καθ’ ἑκάστην ἡμέραν , κεντῶν ὁ λογισμὸς , καὶ τὸ συνειδὸς μαστίζων ἐρεῖ . Ποία οὖν ἡ αὐτὴ ὑγίεια , ὅταν ἐνδον τοιούτους ἔχωμεν κριτογράφους ; Ἄν μέντοι καρτερήσῃς μικρόν , καὶ τοὺς βουλομένους σε ἐπισοῦ τινὰ ἐπιθυμίαν , ἡ περιβάλοι τὴν σῶματι περίπτοιν ἀτιμάζων , καὶ μετὰ πολλῆς ἐξαγῆς τῆς ὑδρεως ἐκ τῆς οἰκίας , εὐθὺς ἔλαβες ὄρθιον ἀπὸ τοῦ συνειδοῦς . Κλὼν μυριάδας ὁ πυρετὸς καταφύλῃ , ἡ ψυχὴ σου πάσης ὁρθίου καὶ πάσης νοτίδος παραμυθίαν εἰσάγει σοι βελτίων καὶ λυσίτελεστέραν . Ὦσπερ γὰρ μετὰ τὸ δεξάσθαι τὴν ἐπιθυμίαν , κλὼν ὑγιαίνῃς , τῶν πυρετουμένων ἀθλιωτέρον διάκειται , τὴν ἁμαρτίαν λογιζόμενος · οὕτω καὶ νῦν , κλὼν πυρετῇς , κλὼν μυρία πάσχῃς δεινά , διακρουσάμενος τοὺς μίαιροὺς ἐκείνους , ὑγιαίνοντος παντὸς ἐκμενον διακεῖσθαι , τοῦ λογισμοῦ χαιρουμένου , τῆς ψυχῆς χαιρούσης καὶ εὐφραινομένης , τοῦ συνειδοῦς ἐπαινοῦντός σε , καὶ ἀποδεχομένου , καὶ λέγοντος · Εὖγε , εὖγε , ὦ ἄνθρωπε , ὁ Χριστοῦ δοῦλος , ὁ πιστὸς ἀνήρ , ὁ ἀληθῆς τῆς εὐσεβείας , ὁ τοῖς δεινοῖς αἰρούμενος ἐναποθανεῖν μᾶλλον , ἢ προδοῦναι τὴν ἐγχειρισθεῖσαν εὐσέβειαν , μετὰ τῶν μαρτύρων στήσῃ καὶ ἐκείνην τὴν ἡμέραν . Καθάπερ γὰρ ἐκεῖνοι μαστιζέσθαι καὶ βασανίζεσθαι ἐθελον , ἵνα τιμηθῶσιν οὕτω καὶ σὺ σήμερον εἴλου μαστιζέσθαι καὶ βασανίζεσθαι παρὰ τοῦ πυρετοῦ καὶ τῶν τραυμάτων , ὥστε μὴ προδιδόναι ἀσεβεῖς ἐπιθυμίας μηδὲ περιάπτειν , καὶ ταῖς ἐλπίσι ταύταις τρεφοῦσιν , οὐδὲ αἰσθήσῃ τῶν ἀντικειμένων δεινῶν ε . Κλὼν γὰρ μὴ οὐτὸς σε ἀπενέγκῃ ὁ πυρετὸς , ἕτερος ἀπολεῖ πάντως , κλὼν μὴ νῦν ἀποθάνωμεν , μετὰ ταῦτα ἀποθανούμεθα . Φαθρὸν ἐλάχονμεν τὸ σῶμα , οὐχ ἵνα διὰ τὰ πάθη αὐτοῦ τὴν ἀσέβειαν ἐπισπασώμεθα , ἀλλὰ ἵνα τοῖς πάθεσιν αὐτοῦ πρὸς εὐσέβειαν ἀποχωροῦμεθα . Αὕτη γὰρ ἡ φθορὰ , καὶ αὐτὸ τὸ θνητὸν εἶναι τὸ σῶμα , ἐὰν γνῶμεν , ὑποθέσεις εὐδοκιμήσεως ἡμῖν γενήσεται , καὶ πολλὴν ἡμῖν κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν δώσει τὴν παρρησίαν , οὐ κατ’ ἐκείνην δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ζωήν . Ὦσπερ γὰρ ἐκβάλεις τοὺς ἐπιφθόνους μετὰ πολλῆς τῆς ὑδρεως ἐκ τῆς οἰκίας , πάντες ἀκούσαντες ἐπαινέσουσι καὶ θαυμάσουσι , καὶ πρὸς ἄλλήλους ἐροῦσιν · Οὐ δεῖνα ἀρρώστων καὶ κάμνων , μυρία παρακαλούντων τινῶν αὐτὸν παραίνουντων καὶ συμβουλεύοντων ἐπιθυμίας χρῆσθαι μαγικαῖς τισιν , οὐ προέσχητο , ἀλλ’ εἶπε · Βέλτιον ἀποθανεῖν οὕτως , ἢ προδοῦναι τὴν εὐσέβειαν . Ἐπὶ τούτοις ἐχονται κρότοι πολλοὶ παρὰ τῶν ἀκούοντων , πάντων ἐκπληττομένων , τὸν Θεὸν δοξάζοντων . Πόσων οὖν ἐσται σοι τοῦτο ἀνδριάντων τιμιώτερον ἢ , πόσων εἰκόνων λαμπρότερον , πόσης τιμῆς ἐπιστημότερον ; Ἄπαντες ἐπαινέσουσι [ 685 ] καὶ μακαριοῦσι καὶ στεφανώσουσι , καὶ αὐτοὶ βελτίους ἔσονται , καὶ ζηλώσουσι πάλιν καὶ μιμησονται σοῦ τὴν ἀνδρείαν , κλὼν ἕτερος ἐργάσται τι τοιούτων , σὺ τὸν μισθὸν ἕξεις , ὁ τὴν ἀρχὴν παρασχὼν τῷ ζήλῳ . Οὐχ ἐπαῖνοι δὲ μόνον ἔσονται σοι τῶν κατορθωμάτων ε , ἀλλὰ καὶ λύσις ταχίστη τῆς νόσου , αὐτῆς τε τῆς γενναίας σου προαιρέσεως ἐπισπωμένης τὸν Θεὸν εἰς πλείονα εὐνοιαν , καὶ τῶν ἀγίων πάντων συνηδομένων σοῦ τῇ προθυμίᾳ , καὶ ἐκ τοῦ βήλου τῆς καρδίας τὰς ὑπὲρ σοῦ ποιουμένων εὐχάς . Εἰ δὲ ἐνταῦθα τοιαῦτα τὰ ἐπαθλα τῆς ἀνδρείας ταύτης , ἄνθισον τιπλίκους ἔχεις λῆξῃ στεφάνους , ὅταν τῶν ἀγγέλων παρόντων , τῶν ἀρχαγγέλων ἀπάντων , τότε παρελθὼν ὁ Χριστός , καὶ τῆς χειρὸς σου λαβόμενος , εἰς μέσον περιάγῃ τὸ θέατρον ἐκείνο , καὶ πάντων ἀκούοντων λέγῃ · Οὗτος ὁ ἄνθρωπος πυρετῷ
Lemmas: ζ . καί σύ τοίνυν , ὅταν ὁράω ὁ θεός σύ κολάζω , μή πρός ὁ ἐχθρός αὐτός καταφεύγω ὁ Ἰουδαῖος , ἵνα μή μᾶλλον αὐτός παροξύνω , ἀλλά πρός ὁ φίλος αὐτός , ὁ μάρτυς , ὁ ἅγιος , καί εὐηρεσῆσας αὐτός καί πολύς ἔχω πρός αὐτός παρρησία . καί τίς λέγω περί οἰκέτης καί δεσπότης ; ὁράω οὖον δύναμαι οὗτος ποιέω διά ὁ παρά ὁ πατήρ μάστιξ , οὐδέ ἀρνέομαι ὁ πρός ἐκεῖνος συγγένεια . καί γάρ ὁ ὁ φύσις καί ὁ παρά ὁ ἄνθρωπος τίθημι νόμος , ὁ μαστιγέω , κλών τράπεζα ἔργω , κλών ἐκβάλλω ὁ οἰκίον , κλών πᾶς Κολαξή τρόπος , κελεύω πᾶς φέρω γενναῖος , κλών μή πείθω μηδέ ἀνέχω , οὐδείς ὀδὲς αὐτός δίδωμι συγγνώμη · ἀλλά κλών μυρίος ἀποδύρομαι μαστίζω ὁ παῖς , οὗτος πρός αὐτός πᾶς λέγω ὁ ῥῆμα , ὅτι πατήρ εἰμί ὁ μαστίζω καί κύριος , καί ἐξουσία ἔχω πᾶς ὁστισοῦν ἐργάζομαι καί ποιέω , καί δεῖ πᾶς πρᾶος φέρω . ἔπω οἰκέτης μέν ἀνέχω δεσπότης , καί υἱός πατήρ , πολλάκις οὐδέ δήω κολάζω αὐτός ἐκ · νάω · σύ δέ οὐ ἀνέχω ὁ Θεός παιδεύω σύ , ὁ καί δεσπότης εἰμί κύριος , καί πατήρ μᾶλλον σύ φιλέω , καί πρός ὀργή μέν οὐδείς , πᾶς δέ πρός ὁ συμφέρω πραγματεύομαι καί ποιέω ; ἀλλά ἄν μικρός τις γίγνομαι νόσος , εὐθύς ἀφίστημι αὐτός ὁ δεσποτεία , καί ἐπί ὁ δαίμων τρέχω , καί πρός ὁ συναγωγή αὐτομολέω ; καί Ποίας τυγχάνω συγγνώμη λοιπός ; πῶς δέ δύναμαι αὐτός παρακαλέω πάλιν ; μᾶλλος δέ τίς ἕτερος ὅς , κλών ὁ Μωϋσῆς ἔχω παρρησία , δύναμαι περί σύ δήω ; οὐχ εἰμί οὐδείς . ὁ οὐ ἀκούω , τίς περί Ἰουδαῖος ὁ θεός φημί πρός ὁ Ἱερεμίας ; μή προσεύχομαι περί ὁ λαός οὗτος , ὅτι εἄν ἵστημι Μωϋσῆς καί Σαμουήλ , οὐ εἰσακούω αὐτός . οὕτως εἰμί ἁμάρτημα τις πᾶς ὑπερβαίνω συγγνώμη , καί οὖον δύναμαι ἀπολύω τυγχάνω . μή τοίνυν τοσοῦτος ἐφίστημι καί ἑαυτοῦ ὀργή . κλών γάρ δοκέω παραμυθέομαι ὁ πυρετός ὁ ἐπιθυμία , οὖον γάρ εἄν παραμυθέομαι . ἀλλά χαλεπός ἕτερος εἰς ὁ συνοράω ἄγω · πυρετός , ὁ λογισμός σύ κατά ἕκαστος κεντέω ὁ ἡμέρα , ὁ συνειδιδωμι μαστίζω καί λέγω · Ἡσέβησας , ἀνομέω , παραβαίνω ὁ συνθήκη ὁ πρός ὁ Χριστός , διά μικρός ἀρρωστία ὁ εὐσέβεια προδίδωμι . μή γάρ ἐγώ μόνος [ 684 ] οὗτος πάσχω · οὐ πολύς σύ χαλεπός πάσχω ἕτερος ; ἄλλος ὅμως οὐδείς ἐκεῖνος τοιοῦτος οὐδείς τολμάω · σύ δέ οἷαξ καί διαλαμβάνω ὁ ψυχή σύ καταθύω . Πῶς ἀπολογέομαι ὁ Χριστός ; πῶς αὐτός καλέω ἐν ὁ εὐχή ; ποῖος σύνοιδα λοιπός ἐπιβαίνω ὁ ἐκκλησία ; ποῖος ὀφθαλμός λοιπός δέν ὁ ἱερεύς ; ποῖος χείρ ὁ ἱερός ἅπτω τράπεζα ; Ποίας ἀκοή ἀκούω ὁ ἀναγιγνώσκω ἐκεῖ Γραφής ; οὗτος , κατά ἕκαστος ἡμέρα , κεντέω ὁ λογισμός , καί ὁ σύνοιδα μαστίζω εἴρω . Ποία οὖν ὁ αὐτός ὑγίεια , ὅταν ἔνδον τοιοῦτος ἔχω κριτογραφος ; ἄν μέντοι καρτερέω μικρός , καί ὁ βούλομαι σύ πῖσος τις ἐπιθυμία , ὁ περιβάλλω ὁ σῶμα περίπτοιν ἀτιμάζω , καί μετά πολύς ἐξάγω ὁ ὑδρεύς ἐκ ὁ οἰκίον , εὐθύς λαμβάνω ὄρθιος ἀπό ὁ συνειδιδωμι . κλών μυριάς ὁ πυρετός Καταφυλής , ὁ ψυχή σύ πᾶς ὄρθιος καί πᾶς νοτίς παραμυθία εἰσάγω σύ ἀγαθός καί λυσιτελής . ὥσπερ γάρ μετά ὁ δέχομαι ὁ ἐπιθυμία , κλών ὑγιαίνω , ὁ πυρετέω ἄθλιος διάκειμαι , ὁ ἁμαρτία λογίζομαι · οὗτος καί νῦν , κλών Πυρέτης , κλών μυρίος πάσχω δεινός , διακρούω ὁ μιαιρος ἐκεῖνος , ὑγιαίνω πᾶς ἐκμαίνω διάκειμαι , ὁ λογισμός χαίρω , ὁ Ψυχή χαίρω καί εὐφραίνω , ὁ συνειδιδωμι ἐπαινέω σύ , καί ἀποδέχομαι , καί λέγω · εὖγε , εὖγε , εἰμί ἄνθρωπος , ὁ Χριστός δοῦλος , ὁ πιστός ἀνήρ , ὁ ἀληθής ὁ εὐσέβεια , ὁ ὁ δεινός αἱρέω ἐναποθνῄσκω μᾶλλον , ἢ προδίδωμι ὁ ἐγχειρίζω εὐσέβεια , μετά ὁ μάρτυς ἵστημι καί ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα . καθά γάρ ἐκεῖνος μαστίζω καί βασανίζω ἐθέλω , ἵνα τιμάω οὗτος καί σύ σήμερον εἴλω μαστίζω καί βασανίζω παρά ὁ πυρετός καί ὁ τραῦμα , ὥστε μή προδίδωμι ἀσεβής ἐπιθυμία μηδέ περιάπτω , καί ὁ ἐλπίς οὗτος τρέφω , οὐδέ αἰσθάνομαι ὁ ἀντίκειμαι δεινός ε . κλών γάρ μή οὗτος σύ ἀποφέρω ὁ πυρετός , ἕτερος ἀπόλλυμι πάντως , κλών μή νῦν ἀποθνῄσκω , μετά οὗτος ἀποθνῄσκω . Φαθρὸν λαγχάνω ὁ σῶμα , οὐ ἵνα διά ὁ πάθος αὐτός ὁ ἀσέβεια ἐπισπάω , ἀλλά ἵνα ὁ πάθος αὐτός πρός εὐσέβεια ἀποχωρέω . Ἄτη γάρ ὁ φθορά , καί αὐτός ὁ θνητός εἰμί ὁ σῶμα , ἐάν γιγνώσκω , ὑπόθεσις εὐδοκίμησις ἐγώ γίγνομαι , καί πολύς ἐγώ κατά ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα δίδωμι ὁ παρρησία , οὖον κατά ἐκεῖνος δέ μόνος , ἀλλά καί κατά ὁ πάρειμι ζωή . ὥσπερ γάρ εκβάλλω ὁ ἐπίφθονος μετά πολύς ὁ ὑδρεύς ἐκ ὁ οἰκίον , πᾶς ἀκούω ἐπαινέω καί θαυμάζω , καί πρός ἀλλήλων εἴρω · οὖον Δεῖνα ἄρρωστος καί κάμνω , μυρίος παρακαλέω τις αὐτός παραινέω καί συμβουλεύω ἐπιθυμία χράω μαγικός τις , οὖον προέχω , ἀλλά εἶπον · Ἀγαθός ἀποθνῄσκω οὕτως , ἢ προδίδωμι ὁ εὐσέβεια . ἐπί οὗτος ἔχω κρότος πολύς παρά ὁ ἀκούω , πᾶς ἐκπλήσσω , ὁ θεός δοξάζω . πόσος οὖν εἰμαι σύ οὗτος ἀνδριάς τίμιος ἢ , πόσος εἰκών λαμπρός , πόσος τιμή ἐπίστημος ; ἀπάντομαι ἐπαινέω [ 685 ] καί μακαρίζω καί στεφανόω , καί αὐτός ἀγαθός εἰμί , καί ζηλόω πάλιν καί μιμέομαι σύ ὁ ἀνδρεῖος , κλών ἕτερος ἐργαστής τίς τοιοῦτος , σύ ὁ μισθός ἔχω , ὁ ὁ ἀρχή παρέχω ὁ ζῆλος . οὐχ ἐπαινέω δέ μόνος εἰμί σύ ὁ κατόρθωμα ε , ἀλλά καί λύσις ταχύς ὁ νόσος , αὐτός τε ὁ γενναῖος σύ προαίρεσις ἐπισπάω ὁ θεός εἰς πλείων εὔνοια , καί ὁ Ἀγίων πᾶς συνήδομαι σύ ὁ προθυμία , καί ἐκ ὁ Βῆλος ὁ Καρδία ὁ ὑπέρ σύ ποιέω εὐχή . εἰμί δέ ἐνταῦθα τοιοῦτος ὁ ἔπαθλον ὁ ἀνδρεῖος οὗτος , ἀνθίζω τιπλικα ἔχω λήγω στέφανος , ὅταν ὁ ἄγγελος πάρειμι , ὁ ἀρχάγγελος ἀπαντάω , τότε παρέρχομαι ὁ Χριστός , καί ὁ χείρ σύ λαμβάνω , εἰς μέσος περιάγω ὁ θέατρον ἐκεῖνος , καί πᾶς ἀκούω λέγω · οὗτος ὁ ἄνθρωπος πυρετός