joannes-chrysostomus.ad-stelechium-de-compunctione-lib-2 pg047_0382.1
ἀ.·ἀσὴς κύριος ὤν , τῶν πανταχοῦ γινομένων ἀπολαύῃ καλῶν · καθάπερ ἐπὶ τραπεζῆς πλουσίας ἐκάστῳ τῶν κατιωνύμων τὸ δεῖπνον μένον αὐτῷ δόντι τὴν πόρρωθεν κατακειμένῳ , τὸ παρ' ἐκείνῳ κείμενον ἀντιλαδεῖν a ἐξσὼτι τὴν χεῖρα μόνον ἐκτείναντα . Εἰ δὲ τις καὶ τὰ ἅλλα πάντα ἐπελαθεῖν ἐπιχειρήσει τῇ λόγῳ , εἰς ἅρστον ἄπνεσεται μῆκος , καὶ οὐδὲ μικρόν ἐπελεύσεται μέρος · πῶς γὰρ ἄνθρωπος ὤν καὶ τὴν ἀπειρον τοῦ Θεοῦ σοφίαν ἀναμετρεῖν ἐπιχειρεῖ ; 'Εννόουν γὰρ τῶν τῶς τῶν φυτῶν διαφορῶς , τῶν καρποφόρων , τῶν ἀκάρπων , τῶν ἐν ἐρήμοις , τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην , τῶν ἐν δρεσι , τῶν ἐν πεδίοις · ἵδε τὴν ἐν b τοῖς σπέρμασι ποικιλίαν , τὴν ἐν ταῖς βοτάναις , τὴν ἐν τοῖς ἄνθεσι , τὴν ἐν τοῖς ζῴοις τοῖς χερσαίοις , τοῖς ἀμφιβίοις , τοῖς νηκτοῖς · ἐννόουν ὅτι τὰ ὁρώμενα ἅπαντα δι' ἡμᾶς , οὐρανός , γῆ , θάλασσα , τὰ ἐν τούτοις ἅπαντα . Καθάπερ γὰρ τὴς βασιλείας αὐτῷ c λαμπρὰ κατασκευάσας , πολλῷ μὲν ἀποπλῆθοντα τῷ χρυσῷ , πολλῇ δὲ λάμποντα τῇ τῶν λίθων ἀγλῃ , οὕτω τὸν κόσμον τεκνησάμενος ὁ Θεὸς ἠγαγε τὸν ἀνθρώπων βασιλεύοντα πάντων τῶν ἐν αὐτῷ . Καὶ τὸ πολλῷ θαυμασιώτερον , τοῦτο τοῦ οἴκου οὐκ ἀπὸ λίθων κατασκευάσας τὸν ὄροφον , ἀλλ' ἐξ ἑτέρας ὑλῆς τιμιωτέρας αὐτὸν συμπλησάμενος , οὐδὲ λυχίας χρυσῆς φλόγα ἀνάψας , ἀλλ' ἄνωθεν τὰς λαμπάδας ἀφείς διατρέχειν τοῦτο τοῦ οἴκου τὴν στέγην ἐκλέυσεν , ὡς μὴ χρήσιμον μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλὴν ἡμῖν εἶναι τὴν ἡδονήν · τὸ δὲ δέσμος ἀντὶ τραπεζῆς ἀνῆκε πολυτελοῦς . Καὶ ταῦτα παρέοχε τῷ μηδὲν οὐδεὶν ἐπιδειξαμένῳ καλόν . 'Αλλ' ὅμως μετὰ τὴν τοσαύτην δωρεάν d ἀγνώμων περὶ τὸν εὐεργέτην γενόμενος , οὐδὲ οὕτως ἀπέτρεχε τὴν τιμήν , ἀλλ' ἐκβαλὼν μόνον τοῦ παραδείσου , τοῦτο κολᾶσας , περαιτέρων προἦναι τὴν ἀγνωμοσύνην καλῶν , καὶ τὴν ἐπὶ τῷ χειρον ἀναστρέψαι βόπην . Ταῦτα δὴ πάντα ἀναλογιζόμενος e ὁ 'Απόστολος , καὶ τοῦτον πλείονα , ὅτε Πνεύματι Θεοῦ κινούμενος , τὰ τε ἐξ ἀρχῆς , τὰ τε καθ' ἑκάστην ἡμέραν , τὰ τε εἰς ἕνα ἕκαστον , τὰ τε εἰς ἅπαντα κοινῇ γινόμενα , καὶ τὰ φανερῶς , καὶ τὰ λάθρα πολλῷ πλείονα ὄντα τῶν φανερῶν , καὶ ἐτι f[150 ] τὰ κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ μονογόνου Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ , καὶ τὰ μέλλοντα ἀγαθὰ , καὶ πάντα ἀπλῶς περισκοπῶν , καὶ πανταχόθεν συλλέγων τοῦ Θεοῦ τὴν ἀφραστον ἀγάπην , καὶ ἐννοήσας , ὅπερ εἰς πλάγος ἐμπeson ἄγανας , οὕτως ἐμάνθανεν ὅσων καὶ ἡλίκων ὑπεύθυνος ἦν , οὐδὲ τὸ πολλοῦτον ἀποδιδῶκει μέρος . Διὸ δὴ ταῦτα ἐφθέγγετο , καὶ τὰ μὲν μικρὰ τῶν ἀμαρτημάτων μετὰ πολλῆς ἐξήταζε τῆς ἀκριβείας , τὰ δὲ κατορθώματα λήθῃ παρέτιθετο . 'Αλλ' οὐχ ἡμεῖς g , οἱ τῶν μὲν πλημμελημάτων , καὶ πολλῶν δυνάων καὶ μεγάλων , οὔτε λόγον , οὔτε μνήμην ποιούμενοι , ἄν δὲ τι μικρὸν κατορθώσωμεν , τοῦτο ἄνω καὶ κάτω στράφομεν , καὶ οὐ πρότερον ἀφιστάμεθα γραυρούμενοι , a Savil . et Morel . καὶ νῦν ἐξεστι , καθάπερ ἐπὶ τραπε . πλ . ἕκαστον . · δοντα , τ . π . κ . , τὸ παρακειμένον ἀντ . Sed , καὶ νῦν ἐξεστι , deest in Colb . Paulo post Colb . ἐκτείναντι . Mox Savil . el Colb . ἐμπέσεσθαι , Morel . ἐκπεσεῖται . b Colb . τῶν ἐν ἰσοπέδους , τὴν ἐν . c 'Εαυτῷ deest in Colb . Infra post ἀγλῃ Colb . μετὰ δὲ θεραπείας βασιλικῆς . Οὕτω . Infra Colb . ἐν αὐτῷ οὐκ ἀπὸ λίθων , omissis interpositis . d Hic multum variat Colb . qui sic habet : δωρεῶν καὶ ἀγνώμων περὶ τὸν εὐεργέτην γενόμενος , καὶ τοιούτους ἀπερ ἐτόλμησε , οὐδὲ οὕτως ἐξέσπασεν τῆς τιμῆς , ἀλλὰ τοσοῦτον ἐκολάσθε μόνον , ὅσον αὐτῷ πρὸς τὸν δοθέντον ἤρκει φυλακὴν ἀγαθῶν . Τὴν γὰρ ἀναστρόφην περαιτέρω προέθηκεν καλῶν , καὶ τὴν ἐπὶ τῷ χειρον ἀναστρόφην βόπην , ἐκείνην ἐπεθεῖκε τὴν τιμιωρίαν αὐτῷ . Ταῦτα δὴ πάντα ἀναλογιζόμενος ὁ διάκονος , καὶ . e 'Savil . sequentia , sic legit : 'O 'Απόστολος , τὰ τε ἐξ ἀρχῆς ... γινόμενα , καὶ ἐτι ... Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ , ἐννοήσας ... ὑπεύθυνος ἦν , τὸ μὲν γὰρ μικρὰ , pluribus omissis quae interpolationis suspicio - nem habent . Edit . f " Eti deest in Colb . Paulo post idem τὴν ἀνέκραστον ἀγάπην . Καὶ εἰς πλάγος ἐμπέσθαι , et , mox ὑπεύθυνος ὤν . g Παρέτιθετο οὐ καθάπερ ἡμεῖς ( Colb . Infra Colb . ταῦτα ὁ διάκονος σκοποῦν ἐλεγε , Morel . el Savil . ταῦτα καὶ ὁ Δαυὶδ ὁπῶν ἐλεγε . Infra Colb . αὐτῷ καὶ πάλιν τῆς ἀγνωμοσύνης αὐτῶν κατηγοροῦν .
Lemmas: ἀ.·ἀσὴς κύριος εἰμί , ὁ πανταχοῦ γίγνομαι ἀπολαύω καλός · καθά ἐπί τραπεζεύς πλούσιος ἔκσατος ὁ κατιωνύμων ὁ δεῖπνον μένω αὐτός δίδωμι ὁ πρόσωθεν κατάκειμαι , ὁ παρά ἐκεῖνος κεῖμαι ἀντιλαδεῖν a ἐξίστημι ὁ χείρ μόνος ἐκτείνω . εἰμί δέ τις καί ὁ ἄλλος πᾶς πελάθω ἐπιχειρέω ὁ λόγος , εἰς ἅρστον ἀφίημι μῆκος , καί οὐδέ μικρός ἐπέρχομαι μέρος · πῶς γάρ ἄνθρωπος εἰμί καί ὁ ἤπειρος ὁ θεός σοφία ἀναμετρέω ἐπιχειρέω ; 'Εννόουν γάρ ὁ Τῶς ὁ φυτόν διάφορος , ὁ καρπόφορος , ὁ ἄκαρπος , ὁ ἐν ἐρῆμος , ὁ κατά ὁ οἰκουμένη , ὁ ἐν δρες , ὁ ἐν πεδίον · ὁράω ὁ ἐν b ὁ σπέρμα ποικιλία , ὁ ἐν ὁ βοτάνη , ὁ ἐν ὁ ἄνθος , ὁ ἐν ὁ ζῷον ὁ χερσαῖος , ὁ ἀμφίβιος , ὁ νηκτός · ἐννοέω ὅτι ὁ ὁράω ἅπας διά ἐγώ , οὐρανός , γῆ , θάλασσα , ὁ ἐν οὗτος ἅπας . καθά γάρ σής βασίλεια αὐτός c λαμπρός κατασκευάζω , πολύς μέν ἀποπλήσσω ὁ χρυσός , πολύς δέ λάμπω ὁ ὁ λίθος Αγλής , οὕτως ὁ κόσμος τεκνέω ὁ θεός ἄγω ὁ ἄνθρωπος βασιλεύω πᾶς ὁ ἐν αὐτός . καί ὁ πολύς θαυμάσιος , οὗτος ὁ οἶκος οὐ ἀπό λίθος κατασκευάζω ὁ ὄροφος , ἀλλά ἐκ ἕτερος ὕλη τίμιος αὐτός συμπλέω , οὐδέ λυχιος χρύσεος φλόγα ἀνάπτω , ἀλλά ἄνωθεν ὁ λαμπάς ἀφίημι διατρέχω οὗτος ὁ οἶκος ὁ στέγη κλέω , ὡς μή χρήσιμος μόνος , ἀλλά καί πολύς ἐγώ ἔρχομαι ὁ ἡδονή · ὁ δέ δεσμός ἀντί τραπεζεύς ἀνήκω πολυτελής . καί οὗτος παρέχω ὁ μηδείς οὖδας ἐπιδείκνυμι καλός . Ἀλλ ὅμως μετά ὁ τοσοῦτος δωρεά d ἀγνώμων περί ὁ εὐεργέτης γίγνομαι , οὐδέ οὕτως ἀποτρέχω ὁ τιμή , ἀλλά ἐκβάλλω μόνος ὁ παράδεισος , οὗτος κολάζω , περαίτερος προΐημι ὁ ἀγνωμοσύνη καλός , καί ὁ ἐπί ὁ χείρων ἀναστρέφω βόπη . Ταΰς δή πᾶς ἀναλογίζομαι e ὁ Απόστολος , καί οὗτος πολύς , ὅτε πνεῦμα θεός κινέω , ὁ τε ἐκ ἀρχή , ὁ τε κατά ἕκαστος ἡμέρα , ὁ τε εἰς εἷς ἕκαστος , ὁ τε εἰς ἅπας κοινός γίγνομαι , καί ὁ φανερός , καί ὁ λάθρῃ πολύς πολύς εἰμί ὁ φανερός , καί ἔτι f[150 ] ὁ κατά ὁ οἰκονομία ὁ μονόγονος υἱός ὁ θεός , καί ὁ μέλλω ἀγαθός , καί πᾶς ἀπλόος περισκοπέω , καί πανταχόθεν συλλέγω ὁ θεός ὁ ἄφραστος ἀγάπη , καί ἐννοέω , ὅς εἰς πλάγος ἐμπeson ἀγανός , οὕτως μανθάνω ὅσος καί ἡλίκος ὑπεύθυνος εἰμί , οὐδέ ὁ πολλουος ἀποδιδάσκω μέρος . Διὸ δή οὗτος φθέγγομαι , καί ὁ μέν μικρός ὁ ἁμάρτημα μετά πολύς ἐξετάζω ὁ ἀκρίβεια , ὁ δέ κατόρθωμα λήθη παρατίθημι . Ἀλλ οὐ ἐγώ g , ὁ ὁ μέν πλημμέλημα , καί πολύς δύναμαι καί μέγας , οὔτε λόγος , οὔτε μνήμη ποιέω , ἄν δέ τίς μικρός κατορθόω , οὗτος ἄνω καί κάτω στρέφω , καί οὐ πρότερος ἀφίστημι γραυρουμενοω , a Savil . et Morel . καί νῦν ἔξεστι , καθά ἐπί τρέπω . πλ . ἕκαστος . · δίδωμι , τ . π . κ . , ὁ παρακείμενος ἀντέ . Sed , καί νῦν ἔξεστι , deest in Colb . Paulo post Colb . κτείνω . Mox Savil . el Colb . ἐμπίπτω , Morel . ἐκπίπτω . b Colb . ὁ ἐν ἰσόπεδος , ὁ ἐν . c Εαυτός deest in Colb . Infra post Αγλής Colb . μετά δέ θεραπεία βασιλικός . οὕτως . Infra Colb . ἐν αὐτός οὐ ἀπό λίθος , omissis interpositis . d Hic multum variat Colb . qui sic habet : δωρεά καί ἀγνώμων περί ὁ εὐεργέτης γίγνομαι , καί τοιοῦτος ὅσπερ τολμάω , οὐδέ οὕτως ἐκσπάω ὁ τιμή , ἀλλά τοσοῦτος κολάζω μόνος , ὅσον αὐτός πρός ὁ δίδωμι ἀρκέω φυλακή ἀγαθός . Τά γάρ ἀναστροφή περαίτερος προτίθημι καλός , καί ὁ ἐπί ὁ χείρων ἀνάστροφος βόπη , ἐκεῖνος ἐπιτίθημι ὁ τιμιωρια αὐτός . οὗτος δή πᾶς ἀναλογίζομαι ὁ διάκονος , καί . e 'Savil . sequentia , sic legit : 'O Απόστολος , ὁ τε ἐκ ἀρχή ... γίγνομαι , καί ἔτι ... υἱός ὁ θεός , ἐννοέω ... ὑπεύθυνος εἰμί , ὁ μέν γάρ μικρός , pluribus omissis quae interpolationis suspicio - nem habent . Edit . f " Eti deest in Colb . Paulo post idem ὁ ἀνακράζω ἀγάπη . καί εἰς πλάγος ἐμπίπτω , et , mox ὑπεύθυνος εἰμί . g παρετιτιθημι οὐ καθά ἐγώ ( Colb . Infra Colb . οὗτος ὁ διάκονος σκοπέω λέγω , Morel . el Savil . οὗτος καί ὁ Δαυίδ ὄψ λέγω . Infra Colb . αὐτός καί πάλιν ὁ ἀγνωμοσύνη αὐτός κατηγορέω .