joannes-chrysostomus.ad-stelechium-de-compunctione-lib-2 pg047_0382.2
καὶ φυσιώμενοι , ἕως ἂν καὶ αὐτὸ τὸ μικρὸν διὰ τῆς ἀλαζονείας κενώσωμεν . Ταῦτα καὶ ὁ Δαυὶδ σκοπῶν ἐλεγε · Τὶ ἐστιν ἄνθρωπος , ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ ; Οὐ μόνον δέ , ἀλλὰ καὶ τῆς ἀγνωμοσύνης αὐτοῦ κατηγορῶν , " Ἀνθρώπος , φησίν , ἐν τιμῇ ὤν οὐ συνήρκε , παρασυνηλίθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀποθνήσκουσι , καὶ ὡμοιώθη αὐτοῖς . h Τοῦτο οἰκέτω εὐγνώμονος , τὰς εἰς τὸ κοινὸν εὐεργεσίας ἰδιοποιεῖσθαι , καὶ ὡς τοῦ παντὸς οὐρείλοντος ὄντα , φροντίζειν καὶ μεριμνᾶν . " Ὅπερ καὶ ὁ Παῦλος ἐποίησε ( καλῶν γὰρ πάλιν αὐτοῦ μιμησόμεναι ) , δι' αὐτὸν λέγων πεπηνέναι τὸν Κύριον · " Ὁ γὰρ τῶν ὤν , φησίν , ἐν σαρκί , ἐν πίστει ζωῇ τῇ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀγαπησαντὸς με καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ . Ταῦτα δὲ ἐλεγε , οὐ συστελᾶν βουλόμενος τοῦ Χριστοῦ τὴν δωρεάν , ἀλλὰ τοῦ παντὸς ἑαυτὸν ὑπεύθυνον καταστῆσαι σπεύδων , καὶ ἕκαστον οὕτω διακείσθαι πειθών . b Εἰ γὰρ καὶ δι' ἕνα παρεγένετο ἄνθρωπος ὁ Χριστός , οὐ μόνον οὐκ ἐλαττοῦται τοῦτο ἡ δωρεά , ἀλλὰ καὶ μεῖζων δείκνυται . Πῶς ; " Ὅτι καὶ ὑπὲρ ἑνὸς τοσαύτη φανταται τὴν σπουδὴν ἐπιδεικνύμενος , ὅταν οὐ τὸ ἐν πρόβατον ἐπιζητῶν , διὰ ταῦτα ἐταράττετο , διὰ ταῦτα ἐθρήγει . Εἰ γὰρ οἱ χρήματα δανειζόμενοι , καὶ οὐκ ἔχοντες ἀποτίσαι , ἀλλὰ πολλῷ καταβαπτιζόμενοι i τῷ τῶν ὀφλημάτων βυθῷ , οὔτε ἐσθίουσιν , οὔτε καθεύδουσιν ὑπὸ τῆς φροντίδος σακνώμενοι : ὁ δικαῖος ὁρῶν οὐκ ἐν χρήμασιν , ἀλλ' ἐν πράξεσιν οὖσαν τὴν ὀφειλήν , τὶ οὐκ ἐν ἐπαθεν ; 'Αλλ' οὐχ ἡμεῖς οὕτως , ἀλλὰ κἂν μικρὸν ἐκτισώμεν , ὡς τὸ πᾶν ἐκτετιχητες διακειμεθα , μᾶλλον δὲ καὶ ὑπερβαλλόμενοι · καὶ οὐδὲ τὸ μικρὸν τοῦτο μετὰ προθυμίας τῆς προσηκούσης ἐλευθέροις πράττομεν , ἀλλὰ πρότερον ἐξετάζομεν εἰ μισθὸν ἔχει , καὶ εἰ πολὺν τὸν μισθόν , καὶ εἰ ἡμῖν αὐτοῖς λογίζεται , ἀνελευθέρων τινῶν καὶ μισθωτῶν φλεγόμενοι ῥήματα . Τί λέγεις , ἄνθρωπε μικρόφυγε καὶ ταλαίπωρε ; πρόκειται τὶ πρᾶξαι τῶν ἀρεσκότων Θεῷ , καὶ σὺ περὶ μισθοῦ φροντίζων ἐστηκας ; Εἰ γὰρ πράξαντά σε εἰς γένναν ἐμπσεῖν προύκειτο , ἀναδισασθαι ἔχρην , ἀλλ' οὐχὶ μετὰ πολλῆς καὶ οὕτω τῆς προθυμίας ἀπτεσθαι τῆς τῶν καλῶν ἐργασίας ; Πράττεις τι τῶν τῷ Θεῷ φίλων , καὶ μισθὸν ἕτερον ἐπιζητεῖς ; " Ὦντος ἀγνοεῖς ὅτι ἐστὶν ἀγαθὸν ἀρέσαι j Θεῷ ; εἰ γὰρ ἡδεῖς , οὐδεμίαν ἂν ἑτέραν ἐνόμισας εἶναι ἰσὴν ἀμοιβήν . Οὐχ οἶδας ὅτι σοὶ ὁ μισθὸς αὐξεται , ὅταν μὴ ἐπ' ἐλπίδι τῶν μισθῶν πρᾶττῃ τὰ δέοντα ; Οὐχ ὁρᾷς ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων τοῦτους μάλιστα τιμῶσιν ἅπαντες , οὓς ἐν ἴσωι πρὸ τῶν μισθῶν εἰς τὸ ἐκεῖνοις ἀρέσκον k ὁρῶσιν , καὶ ὑπὲρ τούτου μᾶλλον σπουδάζοντας , ἢ τῆς παρ' αὐτῶν τιμῆς ; Εἰτα , ἄνθρωποι μὲν οὕτως εὐγενεῖς πρὸς τοὺς ὁμοδούλους διάκεινται , σὺ δὲ τοσαῦτα εὐεργετηθεὶς παρὰ τοῦ Δεσπότου , καὶ τοσαῦτα προσδοκῶν ἀγαθὰ , ἠνίκα ἂν τι δέη πράξαι τῶν εἰς σωτηρίαν ἡκόντων τῇ σῇ , πρὸς τὴς πράξεως τὸν μισθὸν περιεργάζῃ ; Διὰ ταῦτα πανταχοῦ ψυχροὶ καὶ ταλαίπωροι καὶ πρὸς οὐδεμίαν τῶν γενναίων ἔμειν παρασκευασμένοι πράξεων · διὸ τοῦτο οὔτε ἐν κατανυξὶ γενέσθαι δεδυνάμεθα k ποτε , οὔτε μικρὸν τι συστελᾶν τὴν ψυχὴν τὴν ἡμετέραν . Οὔτε γὰρ τὰ ἀμαρτήματα ἡμῶν ἀναλογιζόμεθα μετὰ ἀκριβείας , οὔτε τὰς τοῦ Θεοῦ εὐεργεσίας ἐξετάζομεν , οὔτε πρὸς τοὺς τὰ μέγιστα κατωρθωκότας ὁρῶμεν . Διὰ τοῦτο τῶν ἀγαθῶν l ἔργων ἐπιλανθάνομεθα , ὅτι οὔτε μετρίως τὰς εὐπραγίας φέρομεν , οὔτε δ συνεχῶς λέγομεν , ἁμαρτωλούς ἑαυτοὺς καλοῦντες , μετὰ ἀληθείας φθεγγόμεθα . h Hic longe variat Colb . qui sic habet : εἰ γὰρ καὶ δι' ὃν παογεγένετο ἄνθρωπος ὁ Χριστός , οὐ μόνον οὐκ ἐλαττοῦται τοῦτον ἡ δωρεά , ἀλλὰ καὶ μεῖζων δείκνυται , ὅταν καὶ ὑπὲρ ἑνὸς τοσαύτη φανταται τὴν σπουδὴν ἐπιδεικνύμενος . " Ὅπερ τὸ ἐν πρόβατον ἐπιζητεῖν . Διὰ . i Colb . βαπτιζόμενα . j Savil . et Colb . εἰς τὸ ἐκεῖνοις ἀρέσκον . Morel . τὸ εἰς ἑαυνους ἀρέσκον . k Colb . δυνάμεθα . l Colb . ὁρῶν . Οὔτε τῶν ἀγαθῶν . Mox in eodem ὅτι deest .
Lemmas: καί φυσιάω , ἠώς ἄν καί αὐτός ὁ μικρός διά ὁ ἀλαζονεία κενόω . Ταΰς καί ὁ Δαυίδ σκοπός λέγω · τίς εἰμί ἄνθρωπος , ὅτι μιμνήσκω αὐτός ; οὐ μόνος δέ , ἀλλά καί ὁ ἀγνωμοσύνη αὐτός κατηγορέω , " Ἄνθρωπος , φημί , ἐν τιμή εἰμί οὐ συναιρέω , παρασυνηλίθη ὁ κτῆνος ὁ ἀποθνῄσκω , καί ὁμοιόω αὐτός . h Τοῦτης οἰκέτης εὐγνώμων , ὁ εἰς ὁ κοινός εὐεργεσία ἰδιοποιέω , καί ὡς ὁ πᾶς οὐρείλοντος εἰμί , φροντίζω καί μεριμνάω . " ὅπερ καί ὁ Παῦλος ποιέω ( καλός γάρ πάλιν αὐτός μιμέομαι ) , διά αὐτός λέγω πεπαίνω ὁ κύριος · " ὁ γάρ ὁ εἰμί , φημί , ἐν σάρξ , ἐν πίστις ζωή ὁ ὁ υἱός ὁ θεός ὁ ἀγαπάω ἐγώ καί παραδίδωμι ἑαυτοῦ ὑπέρ ἐγώ . Ταΰς δέ λέγω , οὐ συστέλλω βούλομαι ὁ Χριστός ὁ δωρεά , ἀλλά ὁ πᾶς ἑαυτοῦ ὑπεύθυνος καθίστημι σπεύδω , καί ἕκαστος οὕτως διάκειμαι πειθώ . b εἰμί γάρ καί διά εἷς παραγίνομαι ἄνθρωπος ὁ Χριστός , οὐ μόνος οὐ ἐλασσόω οὗτος ὁ δωρεά , ἀλλά καί μέγας δείκνυμι . Πῶς ; " ὅτι καί ὑπέρ εἷς τοσοῦτος φαντάζω ὁ σπουδή ἐπιδείκνυμι , ὅταν οὐ ὁ ἐν πρόβατον ἐπιζητέω , διά οὗτος ταράσσω , διά οὗτος ἐθρήγει . εἰμί γάρ ὁ χρῆμα δανείζω , καί οὐ ἔχω ἀποτίνω , ἀλλά πολύς καταβαπτίζω i ὁ ὁ ὄφλημα βυθός , οὔτε ἐσθίω , οὔτε καθεύδω ὑπό ὁ φροντίς σακνώμενοι : ὁ δίκαιος ὁράω οὐ ἐν χρῆμα , ἀλλά ἐν πρᾶξις εἰμί ὁ ὀφειλή , τίς οὐ ἐν πάσχω ; Ἀλλ οὐ ἐγώ οὕτως , ἀλλά κἀν μικρός κτίζω , ὡς ὁ πᾶς ἐκτετιχητες διάκειμαι , μᾶλλον δέ καί ὑπερβάλλω · καί οὐδέ ὁ μικρός οὗτος μετά προθυμία ὁ προσήκω ἐλεύθερος πράσσω , ἀλλά πρότερος ἐξετάζω εἰμί μισθός ἔχω , καί εἰμί πολύς ὁ μισθός , καί εἰμί ἐγώ αὐτός λογίζομαι , ἀνελεύθερος τις καί μισθωτός φλέγω ῥῆμα . τις λέγω , ἄνθρωπος μικροφευγω καί ταλαίπωρος ; πρόκειμαι τίς πράσσω ὁ ἀρέσκω θεός , καί σύ περί μισθός φροντίζω ἵστημι ; εἰμί γάρ πράσσω σύ εἰς γέννα ἐμπίπτω πρόκειμαι , ἀναδίδωμι χρή , ἀλλά οὐ μετά πολύς καί οὕτως ὁ προθυμία ἅπτω ὁ ὁ καλός ἐργασία ; πράσσω τίς ὁ ὁ θεός φίλος , καί μισθός ἕτερος ἐπιζητέω ; " εἰμί ἀγνοέω ὅτι εἰμί ἀγαθός ἀρέσκω j θεός ; εἰμί γάρ ἡδύς , οὐδείς ἄν ἕτερος νομίζω ἔρχομαι ἴσος ἀμοιβή . οὐχ οἶδα ὅτι σύ ὁ μισθός αὐξάνω , ὅταν μή ἐπί ἐλπίς ὁ μισθός πράττω ὁ δέω ; οὐχ ορώ ὅτι καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος οὗτος μάλιστα τιμάω ἅπας , ὅς ἐν ἴσος πρό ὁ μισθός εἰς ὁ ἐκεῖνος ἀρέσκω k ὁράω , καί ὑπέρ οὗτος μᾶλλον σπουδάζω , ἢ ὁ παρά αὐτός τιμή ; εἶτα , ἄνθρωπος μέν οὕτως εὐγενής πρός ὁ ὁμόδουλος διάκειμαι , σύ δέ τοσοῦτος εὐεργετέω παρά ὁ Δεσπότου , καί τοσοῦτος προσδοκάω ἀγαθός , ἡνίκα ἄν τίς δέος πράσσω ὁ εἰς σωτηρία ἥκω ὁ σός , πρός σής πρᾶξις ὁ μισθός περιεργάζω ; Ζεύς οὗτος πανταχοῦ ψυχρός καί ταλαίπωρος καί πρός οὐδείς ὁ γενναῖος μένω παρασκευάζω πρᾶξις · διό οὗτος οὔτε ἐν κατάνυξις γίγνομαι δύναμαι k ποτέ , οὔτε μικρός τίς συστέλλω ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος . οὔτε γάρ ὁ ἁμάρτημα ἐγώ ἀναλογίζω μετά ἀκρίβεια , οὔτε ὁ ὁ θεός εὐεργεσία ἐξετάζω , οὔτε πρός ὁ ὁ μέγας κατορθόω ὁράω . Ζεύς οὗτος ὁ ἀγαθός l ἔργον ἐπιλανθάνομαι , ὅτι οὔτε μέτριος ὁ εὐπραγία φέρω , οὔτε δ συνεχής λέγω , ἁμαρτωλός ἑαυτοῦ καλέω , μετά ἀλήθεια φθέγγομαι . h Hic longe variat Colb . qui sic habet : εἰμί γάρ καί διά ὅς παογεγένετο ἄνθρωπος ὁ Χριστός , οὐ μόνος οὐ ἐλασσόω οὗτος ὁ δωρεά , ἀλλά καί μέγας δείκνυμι , ὅταν καί ὑπέρ εἷς τοσοῦτος φαντάζω ὁ σπουδή ἐπιδείκνυμι . " ὅς ὁ ἐν πρόβατον ἐπιζητέω . Ζεύς . i Colb . βαπτίζω . j Savil . et Colb . εἰς ὁ ἐκεῖνος ἀρέσκω . Morel . ὁ εἰς εαυνοος ἀρέσκω . k Colb . δύναμαι . l Colb . ὁράω . οὔτε ὁ ἀγαθός . Mox in eodem ὅτι deest .