joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0125.1
δυνάμεως διακονουμένης , καὶ παρὰ τὴν ποικιλίαν τῆς βαδίσσεως πλεονεκτοῦσι . Πάλιν ἐστὶ πτερόν τῷ ἀετῷ χοῦρον , ἀλλ’ ἐστὶν ἐμοὶ λογισμὸς καὶ τέχνη δι’ ἧς δύνασμαι πάντα τὰ ὑπτάμενα ζῷα κατεργεῖν καὶ χειρώσασθαι . Εἰ δὲ βούλει καὶ τὸ ἐμὸν πτερόν ἰδεῖν , ἔχω πολλῷ σωφρότερον ἐκείνου , οὐ μέχρι δέκα σταδίων καὶ εἴκοσι , οὐδὲ μέχρι τοῦ οὐρανοῦ , ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτὸν ἀνιπτάμενον τὸν οὐρανόν , καὶ ὑπὲρ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ ἄνω , οὗ ὁ Χριστὸς ἐστὶν ἐν δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ καθημένος . Τὰ δὲλογα πάλιν ἐν τῷ σώματι τὰ ὄπλα ἔχει , οἷον ὁ βους τὰ κέρατα , τοὺς ὀδόντας ὁ ὤς ὁ ἄγριος , τοὺς δυνυχας ὁ λέων · ἐμοὶ δὲ οὐκ ἐν τῇ φύσει τοῦ σώματος τὰ ὄπλα κατέθετο ὁ Θεός , ἀλλ’ ἔξω τοῦ σώματος , δείκνυς ὅτι ἡμερον ζῷον ὁ ἄνθρωπος , καὶ ὅτι οὐκ ἀεὶ μὲ τοῖσιν τῶν ὄπλων καιρὸς · καὶ γὰρ πολλάκις μὲν αὐτὰ ἀποτίθημι , πολλάκις δὲ μεταχειρίζομαι . Ἴν’ οὖν ἐλεύθερος ὤ καὶ ἀπολυελμένος , καὶ μὴ διηνεκῶς ἀναγκάζομαι βαστάζειν τὰ ὄπλα , ἐποίησεν αὐτὰ κεχωρισμένα τῆς φύσεως εἶναι τῆς ἐμῆς . Οὐ γὰρ μόνον τῇ ψυχῇ ἔχειν λογικὴν κρατοῦμεν τῶν ἀλόγων , ἀλλὰ καὶ τῷ σώματι πλεονεκτοῦμεν αὐτῶν · καὶ γὰρ καὶ τοῦτο τῇ τῆς ψυχῆς εὐγενείᾳ συμβαίνον κατεσκεύασεν ὁ Θεός , καὶ [ 121 ] τοῖς ἐπιτάγμασιν αὐτῆς ἐπιττήδεν · καὶ γὰρ τὸ σῶμα τοιούτον οὐχ ἀπλῶς ἐποίησεν , ἀλλ’ οἷον εἰκὼς εἶναι λογικῇ ψυχῇ διακονοῦμενον · ὡς · εἰ μὴ τοιούτον ἦν , σφόδρα ἂν ἐνεποδίζεσθαι αἱ τῆς ψυχῆς ἐνέργειαι · καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῶν νοσημάτων . Εἰ γὰρ μικρόν τι παρατραπεῖν τῆς οἰκείας καταστάσεως αὐτῇ τῇ σαρκὶ ἢ διακόψαι , πολλαι τῶν ἐνεργειῶν τῆς ψυχῆς ἐμποδίζονται · οἷον τι λέγω , εἰ θερμότερος ἢ ψυχρότερος ὁ ἐγκέφαλος γένοιτο . Ὥστε πολλὴν καὶ ἀπὸ τοῦ σώματος ἐστω ἰδεῖν τὴν χρησιμότητα τοῦ Θεοῦ , οὐχ ὅτι μόνον ἐξ ἀρχῆς · αὐτὸ βέλτιον ἐποίησεν τοῦ νῦν ὄντος , οὐδ’ ἔτι · καὶ νῦν πρὸς τὸ χρήσιμον αὐτὸ μετασκεύασεν , ἀλλ’ ὅτι καὶ πρὸς πολλῷ μείζονα ἀναστάσειν δόξαν πάλιν . Εἰ δὲ καὶ ἐτέρωθεν θέλεις μαθεῖν ὅσην περὶ τὸ σῶμα ὁ Θεός ἐπεδείξατο σοφίαν , ἐρῶ τοῦτο ὁ μάλιστα πάντων ὁ Παῦλος ἐκπληττόμενος φαίνεται συνεχῶς . Τί δὲ τοῦτὸ ἐστιν ; Τὰ μέλη πλεονεκτεῖν ἀλλήλων πεποίησεν , οὐκ ἐν τοῖς αὐτοῖς , ἀλλὰ τὰ μὲν ἐν ἀλλήλῃ , τὰ δὲ ἰσχύϊ κρατεῖν παρεσκεύασεν · οἷον καλὸς ὁ ὀφθαλμός , ἀλλ’ ἰσχυρότεροι οἱ πόδες · τιμᾶ ἡ κεφαλή , ἀλλ’ οὐ δύναται εἰπεῖν τοῖς ποσίν · Χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχω . Καὶ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν ἀλόγων ἐστιν ἰδεῖν , τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ βίου παντός . Ὁ γοῦν βασιλεὺς τῶν ὑπηκῶν δεῖται , οἱ ὑπήκοοι τοῦ βασιλέως , ὥσπερ ἡ κεφαλὴ τῶν ποδῶν . Καὶ πάλιν ἐπὶ τῶν ἀλόγων τὰ μὲν ἐστὶν ἰσχυρότερα , τὰ δὲ εὐπρεπέστερα , καὶ τὰ μὲν ἡμᾶς τέρπει , τὰ δὲ τρέφει , τὰ δὲ περιβάλλει · οἷον τέρπει μὲν ὁ ταὐς ὁ , τρέφει δὲ ὁ βρις καὶ ὁ ὤς , περιβάλλουσι δὲ πρὸβατα καὶ αἶγες , συμβονεῖ δὲ βους καὶ ὗος . Ἔστι δὲ καὶ ἄλλα ἄ τοῦτον μὲν οὐδὲν παρέχει , γυμνάζει δὲ ἡμῶν τὴν δύναμιν , ὡς τὰ ἄγρια ὕφη τῶν κυνηγετῶν αὐξεί τὴν ἰσχύν , καὶ τῶν φοβείπαιδεύει τὸ γένος ἡμῶν , καὶ προσεκτικώτερον ποιεῖ , καὶ πρὸς θεραπείαν δὲ ἡμῶν οὐκ ὀλίγην φέρει ἀπὸ τῶν οἰκείων εἰσάγει σωμάτων . Ὥστε ὅταν εἴπη σοι τις · Πῶς ἄρχων εἰ τῶν ἀλόγων προθυμοῦμεν λέοντα ; εἴπε πρὸς αὐτόν , ὅτι παρὰ τὴν ἀρχὴν οὐχ οὕτω τὰ πράγματα διἐνέχθη , ὅτε εὐδοκίμων παρὰ τῷ Θεῷ , ὅτε ἐν τῇ παραδείσῳ ἡμῶν · ἀλλ’ ἐπεὶ τῇ προσέκρουσα τῇ ἀσπιότητι , ὑπεύθυνος ἐγενόμην τοῖς δούλοις · καὶ οὐδὲ νῦν ἀλογερούς , ἀλλ’ ἔχω τινὰ τέχνην δι’ ἧς κρατῶ τῶν θηρίων . Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν οἰκίων γίνεται τῶν μεγάλων , ὅτι οἱ οἰκίαν ἐγυνεῖς ὄντες , ὅσι ἀτελεῖς , πολλοὺς τῶν δούλων Savil . et quatuor mss . τῶν .
Lemmas: δύναμις διακονέω , καί παρά ὁ ποικιλίας ὁ βάδισις πλεονεκτέω . πάλιν εἰμί πτερόν ὁ ἀετός χούρος , ἀλλά εἰμί ἐγώ λογισμός καί τέχνη διά ὅς δύναμαι πᾶς ὁ ὑποτέμνω ζῷον κατείργω καί χειρόομαι . εἰμί δέ βούλομαι καί ὁ ἐμός πτερόν ὁράω , ἔχω πολύς σωφροτερος ἐκεῖνος , οὖον μέχρι δέκα στάδιος καί εἴκοσι , οὐδέ μέχρι ὁ οὐρανός , ἀλλά καί ὑπέρ αὐτός ἀναπέτομαι ὁ οὐρανός , καί ὑπέρ ὁ οὐρανός ὁ οὐρανός ἄνω , ὅς ὁ Χριστός εἰμί ἐν δεξιός ὁ Θεός κάθημαι . ὁ δὲλογα πάλιν ἐν ὁ σῶμα ὁ ὅπλον ἔχω , οἷος ὁ βοῦς ὁ κέρας , ὁ ὀδούς ὁ ὅς ὁ ἄγριος , ὁ δυνυχαω ὁ λέων · ἐγώ δέ οὐ ἐν ὁ φύσις ὁ σῶμα ὁ ὅπλον κατατίθημι ὁ Θεός , ἀλλά ἔξω ὁ σῶμα , δείκνυμι ὅτι ἥμερος ζῷον ὁ ἄνθρωπος , καί ὅτι οὐ ἀεί ἐγώ ὅς ὁ ὅπλον καιρός · καί γάρ πολλάκις μέν αὐτός ἀποτίθημι , πολλάκις δέ μεταχειρίζω . ἵνα οὖν ἐλεύθερος ὦ καί ἀπολύω , καί μή διηνεκής ἀναγκάζω βαστάζω ὁ ὅπλον , ποιέω αὐτός χωρίζω ὁ φύσις εἰμί ὁ ἐμός . οὖον γάρ μόνος ὁ Ψυχή ἔχω λογικός κρατέω ὁ ἄλογος , ἀλλά καί ὁ σῶμα πλεονεκτέω αὐτός · καί γάρ καί οὗτος ὁ ὁ Ψυχή εὐγένεια συμβαίνω κατασκευάζω ὁ Θεός , καί [ 121 ] ὁ ἐπίταγμα αὐτός ἐπιττήδεν · καί γάρ ὁ σῶμα τοιοῦτος οὐ ἀπλόος ποιέω , ἀλλά οἷος ἔοικα εἰμί λογικός Ψυχή διακονέω · ὡς · εἰμί μή τοιοῦτος εἰμί , σφόδρα εἄν ἐμποδίζω ὁ ὁ Ψυχή ἐνέργεια · καί οὗτος δῆλος ἐκ ὁ νόσημα . εἰμί γάρ μικρός τίς παρατρέπω ὁ οἰκεῖος κατάστασις αὐτός ὁ σάρξ ἢ διακόπτω , πολύς ὁ ἐνέργεια ὁ Ψυχή ἐμποδίζω · οἷος τίς λέγω , εἰμί θερμός ἢ ψυχρός ὁ ἐγκέφαλος γίγνομαι . ὥστε πολύς καί ἀπό ὁ σῶμα ἵστημι ὁράω ὁ χρησιμότητα ὁ Θεός , οὐ ὅτι μόνος ἐκ ἀρχή · αὐτός ἀγαθός ποιέω ὁ νῦν εἰμί , οὐδέ ἔτι · καί νῦν πρός ὁ χρήσιμος αὐτός μετασκευάζω , ἀλλά ὅτι καί πρός πολύς μείζων ἀνάστασις δόξα πάλιν . εἰμί δέ καί ἑτέρωθεν ἐθέλω μανθάνω ὅσος περί ὁ σῶμα ὁ Θεός ἐπιδείκνυμι σοφία , εἴρω οὗτος ὁ μάλιστα πᾶς ὁ Παῦλος ἐκπλήσσω φαίνω συνεχῶς . τις δέ οὗτος εἰμί ; ὁ μέλος πλεονεκτέω ἀλλήλων ποιέω , οὐ ἐν ὁ αὐτός , ἀλλά ὁ μέν ἐν ἀλλήλῃ , ὁ δέ ἰσχύς κρατέω παρασκευάζω · οἷος καλός ὁ ὀφθαλμός , ἀλλά ἰσχυρός ὁ πούς · τιμάω ὁ κεφαλή , ἀλλά οὖον δύναμαι εἶπον ὁ πούς · χρεία σύ οὐ ἔχω . καί οὗτος καί ἐπί ὁ ἄλογος εἰμί ὁράω , οὗτος καί ἐπί ὁ βίος πᾶς . ὁ γοῦν βασιλεύς ὁ ὑπείκω δήω , ὁ ὑπήκοος ὁ βασιλεύς , ὥσπερ ὁ κεφαλή ὁ πούς . καί πάλιν ἐπί ὁ ἄλογος ὁ μέν εἰμί ἰσχυρός , ὁ δέ εὐπρεπής , καί ὁ μέν ἐγώ τέρπω , ὁ δέ τρέφω , ὁ δέ περιβάλλω · οἷος τέρπω μέν ὁ ἐ ὁ , τρέφω δέ ὁ βρις καί ὁ ὅς , περιβάλλω δέ πρόβατον καί αἴξ , συμβονεῖ δέ βοῦς καί υἱός . εἰμί δέ καί ἄλλος ὅς οὗτος μέν οὐδείς παρέχω , γυμνάζω δέ ἐγώ ὁ δύναμις , ὡς ὁ ἄγριος ὕφος ὁ κυνηγέτης αὐξάνω ὁ ἰσχύς , καί ὁ φοβειπαιδευω ὁ γένος ἐγώ , καί προσεκτικός ποιέω , καί πρός θεραπεία δέ ἐγώ οὐ ὀλίγος φέρω ἀπό ὁ οἰκέω εἰσάγω σῶμα . ὥστε ὅταν εἶπον σύ τις · Πῶς ἄρχω εἰμί ὁ ἄλογος προθυμέω λέων ; εἶπον πρός αὐτός , ὅτι παρά ὁ ἀρχή οὐ οὗτος ὁ πρᾶγμα διαφέρω , ὅτε εὐδόκιμος παρά ὁ Θεός , ὅτε ἐν ὁ παράδεισος ἐγώ · ἀλλά ἐπεί ὁ προσκρούω ὁ ἀσπιότητι , ὑπεύθυνος γίγνομαι ὁ δοῦλος · καί οὐδέ νῦν αλογερος , ἀλλά ἔχω τις τέχνη διά ὅς κρατέω ὁ θηρίον . οὕτως καί ἐπί ὁ οἰκίον γίγνομαι ὁ μέγας , ὅτι ὁ οἰκίον εγυνεος εἰμί , αἵμων ἀτελής , πολύς ὁ δοῦλος Savil . et quatuor mss . ὁ .