joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0200.1
τὸν Δεσπότην ἡμερῶν σοι γενέσθαι καὶ πρῶτον , τῷ συνδούλῳ γενόμενος · αὐτὸς χαλεπὸς καὶ ἀσύγγνωστος · Ἄλλ’ ὑβρίζει σε ὁ σύνδουλος · καὶ σὺ τὸν Θεὸν ὑβρίζεις πολλάκις . Ποῦ δὲ ἴσον σύνδουλος καὶ δεσπότης ; Καὶ αὐτὸς μὲν ἕνα μεν ἴσον ἡβρίσμενος ἔσους ὑβρίσει , καὶ παρεξυβρίσθη · σὺ δὲ τὸν Δεσπότην ὑβρίζεις , οὐκ ἡβρίχημένος · οὐδὲ ἐπηρεαζόμενος , ἀλλ’ εὐεργετούμενος · καθ’ ἐκάστην ὑπ’ αὐτοῦ τὴν ἡμέραν . Ἐυνόησον τοίνυν , ὅτι εἰ βουληθεῖν μετὰ ἀκριβείας καὶ εἰς αὐτὸν γινόμενος ὁ Θεὸς ἐξετάζειν , οὐδὲ μίαν βιωσόμεθα τὴν ἡμέραν . Ἄμαρτίας γὰρ , φησιν ὁ προφήτης , ἐὰν παραστηθῇ , Κύριε , τίς ὑποστήσεται ; Καὶ ἵνα παρὰ τὰ ἄλλα πάντα , ἃ τὸ συνειδὸς ἐκάστου τῶν ἀμαρτανόντων b ἐπίσταται , καὶ ὧν οὐκ ἔχει μάρτυρας ἀνθρώπους , ἀλλὰ τὸν Θεὸν μόνον , τῶν φανερῶν τούτων καὶ ὁμολογημένων ἄν ἀπαιτηθῶμεν λόγον , ποίαν ἐν τούτοις ἔχομεν συγγνώμην ; Ἄν ἐξετάσῃ τὴν ῥαθυμίαν ἡμῶν τὴν ἐν ταῖς εὐχαῖς , καὶ τὴν ὀλιγωρίαν , ὅτι ὁτι ἐμπροσθεν Θεοῦ ἐστῶτες καὶ παρακαλοῦντες αὐτόν , οὐδὲ τοσαύτην αὐτῷ παρέρομεν αἰδὼν καὶ τιμὴν , ὅσην τοῖς δεσπόταις οἱ δοῦλοι , ὅσην τοῖς ἀρχούσιν οἱ στρατιῶται , ὅσην τοῖς φίλοις οἱ φίλοι ; Φίλῳ μὲν γὰρ διαλεγόμενος μετὰ τοῦ προσέχειν τοῦτο ποιεῖς , Θεῷ δὲ ἐντυχάνων ὑπὲρ ἁμαρτημάτων , ὑπὲρ πλημμελημάτων τοσούτων συγχυψὼν αἰτῶν , καὶ συγγνώμην ἀξίων σοι γενέσθαι , ῥαθυμεῖς πολλάκις , καὶ τῶν γονάτων σου χαμαὶ κειμένων , πολλοῦχὸ τῆς ἀγρᾶς καὶ τῆς οἰκίας πλανᾶσθαι σου τὴν διάνοιαν ἐς , τοῦ στὸματός σου ληρουῦντος εἰκὴ καὶ μάτην · καὶ τοῦτο οὐχ ἅπαξ οὐδὲ δις , ἀλλὰ καὶ πολλάκις πάχομεν . Ἄν τοίνυν τοῦτο μόνον ἐξετάσαι θελήσῃ ὁ Θεός , ἄρα ἔχομεν συγγνώμην ; ἄρα δυνησόμεθα ἀπολογίας τυχεῖν ; Οὐκ ἔγωγε οἶμαι . β . Τί δὲ , ὅν τὰς καπηρίας , ἄς καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀλλήλους λέγομεν κακῶς , εἰς μέσον παραγάγῃ , καὶ τὰς κρισεις τὰς ἀκαίρους , ἐν αἷς κατακρίνομεν τὸν πλησίον οὐδὲ ἔχοντες πρᾶγμα , ἀλλὰ φιλατίοι ; [ 201 ] τινες ἄντες καὶ μεμψίμοιροι , τί δυνησόμεθα ἀπολογησασθαι καὶ εἰπεῖν ; Ἄν δὲ τὰς περιέργους ἡμῶν ὄψεις ἐξετάσῃ , καὶ τὰς πονηρὰς ἐπιθυμίας , ἄς ἔχομεν ἐν διανοίᾳ , πολλάκις αἰσχρὰς καὶ ἀκαθάρτους ἀναδεδεγμένους λογισμοὺς ἀπὸ τῆς ἀνεξετάστου τῶν ὀφθαλμῶν πλάνης , πόσην ὑποστησόμεθα δίκην ; Τῆς δὲ λοδορίας ἡμᾶς ἄν ἀπαιτήσῃ λόγον ( ὅς γὰρ ἐλαφρῶς , φησιν , τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ , Μωρὲ , ἐνοχος ἔσται εἰς τὴν γέενναν τοῦ πυρός ) , ἄρα δυνησόμεθα διὰραι τὸ στόμα ; ἢ χάναι μὲν ὅλως , ἢ μικρὸν ἢ μέγα τι πρὸς τοῦτο εἰπεῖν ; Τὰς δὲ κενοδοξίας , ἄς ὑπομένομεν καὶ εὐχόμενοι καὶ νηστεύοντες καὶ ἐλεημοσύνην ποιούντες , ἄν ἐξετάσωμεν , οὐ λέγω ὁ Θεός , ἀλλ’ ἡμεῖς αὐτοὶ οἱ ἁμαρτηχότες , ἄρα δυνησόμεθα εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβλέψαι ; Τοῖς δὲ δόλοις , οὐς κατ’ ἀλλήλους ῥάπτομεν , νῦν μὲν παρόντα ἐπαινούντες τὸν ἀδελφόν , καὶ ὡς φίλῳ διαλεγόμενοι , ἀπόντα δὲ καπηγοροῦντες , ἄρα ὑποστησόμεθα τὰς ὑπὲρ τούτων κολάσεις ; Τί δὲ τοὺς δρῶνους · τὶ δὲ τὸ ψεῦδος · τὶ δὲ τὰς ἐπιφορίας , τοὺς αὐδίκους θυμοὺς , τὴν βασκανίαν , ἣν βασκαίνομεν πολλάκις εὐδοκιμοῦσιν , οὐκ ἔχροις · μόνον , ἀλλὰ καὶ φίλοις ; καὶ τὶ ἡδύμεθα παρηγόρησιν ἐτέρων κακῶς , καὶ νομίζομεν παραμοθίαν τῆς οἰκείας συμφοράς τὰς ἀλλοτρίας δυσημερίας ; Τῆς δὲ ἐν ταῖς συνάξεσι ῥαθυμίας ἄν ἀπαιτήσῃ τὰς ἐξόδους , τὶ ἐν πάθοιμεν ; Ἴστι γὰρ ὅτι ποῦ τοῦτο , ὅτι πολλάκις αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ διαλεγομένου πρὸς πάντας ἡμᾶς
Lemmas: ὁ δεσπότης ἡμέρα σύ γίγνομαι καί πρῶτος , ὁ σύνδουλος γίγνομαι · αὐτός χαλεπός καί ἀσύγγνωστος · ἄλλος ὑβρίζω σύ ὁ σύνδουλος · καί σύ ὁ θεός ὑβρίζω πολλάκις . πός δέ ἴσος σύνδουλος καί δεσπότης ; καί αὐτός μέν εἷς μέν ἴσος ἡβρίσμενος σός υβρίζω , καί παρεξυβρίσθη · σύ δέ ὁ δεσπότης ὑβρίζω , οὐ ἡβρίχημένος · οὐδέ ἐπηρεάζω , ἀλλά εὐεργετέω · κατά ἕκαστος ὑπό αὐτός ὁ ἡμέρα . ευνοεω τοίνυν , ὅτι εἰμί βούλομαι μετά ἀκρίβεια καί εἰς αὐτός γίγνομαι ὁ θεός ἐξετάζω , οὐδέ εἷς βιόω ὁ ἡμέρα . ἁμαρτία γάρ , φημί ὁ προφήτης , ἐάν παρίστημι , κύριος , τίς ὑφίστημι ; καί ἵνα παρά ὁ ἄλλος πᾶς , ὁ ὁ σύνοιδα ἕκαστος ὁ ἁμαρτάνω b ἐπίσταμαι , καί ὅς οὐ ἔχω μάρτυς ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ θεός μόνος , ὁ φανερός οὗτος καί ομολογημένος ἄν ἀπαιτέω λόγος , ποῖος ἐν οὗτος ἔχω συγγνώμη ; ἄν ἐξετάζω ὁ ῥᾳθυμία ἐγώ ὁ ἐν ὁ εὐχή , καί ὁ ὀλιγωρία , ὅτι ὅτι ἔμπροσθεν Θεός ἵστημι καί παρακαλέω αὐτός , οὐδέ τοσοῦτος αὐτός παραλέγω ἀνδρό-παις καί τιμή , ὅσος ὁ δεσπότης ὁ δοῦλος , ὅσος ὁ ἄρχω ὁ στρατιώτης , ὅσος ὁ φίλος ὁ φίλος ; Φίλος μέν γάρ διαλέγω μετά ὁ προσέχω οὗτος ποιέω , Θεός δέ ἐντυγχάνω ὑπέρ ἁμάρτημα , ὑπέρ πλημμέλημα τοσοῦτος συγχυψαω αἰτέω , καί συγγνώμη ἄξιος σύ γίγνομαι , ῥαθυμέω πολλάκις , καί ὁ γόνυ σύ χαμαί κεῖμαι , πολύοχος ὁ ἄγρα καί ὁ οἰκίον πλανάω σύ ὁ διάνοια εἰς , ὁ στόμα σύ ληρέω εἰκῇ καί μάτην · καί οὗτος οὐ ἅπαξ οὐδέ δις , ἀλλά καί πολλάκις πάχω . ἄν τοίνυν οὗτος μόνος ἐξετάζω ἐθέλω ὁ Θεός , ἄρα ἔχω συγγνώμη ; ἄρα δύναμαι ἀπολογία τυγχάνω ; οὐ ἔγωγε οἴομαι . Β . τις δέ , ὅς ὁ καπηρίας , ἄς κατά ἕκαστος ἡμέρα ἀλλήλων λέγω κακῶς , εἰς μέσος παράγω , καί ὁ κρίσις ὁ ἄκαιρος , ἐν ὅς κατακρίνω ὁ πλησίος οὐδέ ἔχω πρᾶγμα , ἀλλά φιλατίοι ; [ 201 ] τις ἀνθίημι καί μεμψίμοιρος , τίς δύναμαι ἀπολογέομαι καί εἶπον ; ἄν δέ ὁ περίεργος ἐγώ ὄψις ἐξετάζω , καί ὁ πονηρός ἐπιθυμία , ἄς ἔχω ἐν διάνοια , πολλάκις αἰσχρός καί ἀκάθαρτος ἀναδέχομαι λογισμός ἀπό ὁ ἀνεξέταστος ὁ ὀφθαλμός πλάνης , πόσος ὑφίστημι δίκη ; ὁ δέ λοδορίας ἐγώ ἄν ἀπαιτέω λόγος ( ὅς γάρ ἐλαφρός , φημί , ὁ ἀδελφός αὐτός , Μωρός , ἔνοχος εἰμί εἰς ὁ γέεννα ὁ πῦρ ) , ἄρα δύναμαι διαίρω ὁ στόμα ; ἢ χάσκω μέν ὅλως , ἢ μικρός ἢ μέγας τίς πρός οὗτος εἶπον ; ὁ δέ κενοδοξία , ἄς ὑπομένω καί εὔχομαι καί νηστεύω καί ἐλεημοσύνη ποιέω , ἄν ἐξετάζω , οὖον λέγω ὁ Θεός , ἀλλά ἐγώ αὐτός ὁ ἁμαρτάνω , ἄρα δύναμαι εἰς ὁ οὐρανός ἀναβλέπω ; ὁ δέ δόλος , οὖς κατά ἀλλήλων ῥάπτω , νῦν μέν πάρειμι ἐπαινέω ὁ ἀδελφός , καί ὡς φίλος διαλέγω , ἄπειμι δέ καπηγοροῦντες , ἄρα ὑφίστημι ὁ ὑπέρ οὗτος κολάζω ; τις δέ ὁ δρῶνους · τίς δέ ὁ ψεῦδος · τίς δέ ὁ ἐπιφορίας , ὁ αυδικος θυμός , ὁ βασκανία , ὅς βασκαίνω πολλάκις εὐδοκιμέω , οὐ χρῷ · μόνος , ἀλλά καί φίλος ; καί τίς ἡδύνω παρηγόρησις ἕτερος κακῶς , καί νομίζω παραμοθίαν ὁ οἰκεῖος συμφορά ὁ ἀλλότριος δυσημερία ; ὁ δέ ἐν ὁ σύναξις ῥᾳθυμία ἄν ἀπαιτέω ὁ ἔξοδος , τίς ἐν πάσχω ; Ἴστι γάρ ὅτι ποῦ οὗτος , ὅτι πολλάκις αὐτός ὁ Θεός διαλέγω πρός πᾶς ἐγώ