joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0144.4
α' . Οὐχ ὡς ἔτυχε τὴν πολυνήμιον διάβολος χύας ἐθορύησεν , ἀλλὰ καὶ ὁ Θεὸς ἡμᾶς οὐχ ὡς ἔτυχε παρεκάλεσε σέλην , ὥστε καὶ ἡμῶν ἕκαστον εὐκαιρῶς εἰπεῖν ἐκείνῳ τὸ προφητικόν · Κατὰ τὸ πλῆθος τῶν ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου αἱ παρακλήσεις σου εὐήραν τὴν ψυχήν μου . Οὐ τῷ παρακαλεῖν δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ τῇ συγχωρήσει θορυβηθῆναι , τὴν κηδεμονίαν ὁ Θεὸς ἡμῖν ἐπαδείξατο τὴν ἑαυτοῦ . Ὅπερ γὰρ λέγω οὐδὲποτε ἐπασχάμην , τοῦτο καὶ τήμερον ἐμοὶ , δι' οὐχ ἡ ἀπειλαίης τῶν δεινῶν , ἀλλὰ καὶ ἡ συγχωρήσις τούτων ἀπὸ τῆς εὐνοίας γίνεται τοῦ Θεοῦ . Ὅταν γὰρ ἴδῃ πρὸς ἐχθρούμεν ἡμᾶς ἐκκλίνοντας , καὶ τὴς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος ἀποπτύντας , καὶ τῶν πνευματικῶν οὐδὲνα ποιουμένους λόγον , ἐγκαταλιμπάνει μικρόν , ἵνα ταύτῃ σωφρονισθέντες σπουδαιότερον πρὸς αὐτὸν ἐπανέλθωμεν . Καὶ τί θαυμάζεις , εἰ ἐπ' ἡμῶν τῶν βαθμῶν τοῦτο ποιεῖ , ὅπου γε καὶ Παῦλος καὶ ἐπ' αὐτοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ταύτην ἔλεγεν αἰτίαν εἶναι τῶν πειρασμῶν ; [ 141 ] Κορινθίοις γὰρ ἐπιστέλλων τὴν δευτέραν ἐπιστολὴν οὕτως πῶς φησιν · Οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς ἀγνοεῖν , ἀδελφοί , περὶ τῆς ὀλιγώσεως τῆς γενομένης ἡμῖν ἐν τῇ Ἀσίᾳ , ὅτι καθ' ὑπερβολὴν ἐθαρίσθημεν ὑπὲρ δύναμιν , ὥστε ἐξαπεσθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν · αὐτοὶ δὲ ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν · ὁ δὲ λέγει τοιούτων ἐστιν · οὕτω μεγάλῳ , φησιν , ἡμῖν ἐπιφορῆθησαν κίνδυνον , ὡς ἀπαγορεύσαι τοῦ ζῆν , ναὶ μητὶ λοιπὸν ἐλπίζειν χρηστὸν τινα ἐσεσθαι μεταβολήν , ἀλλ' ἡ θάνατον ἀναμεῖναι πάντως · τοῦτο γὰρ ἐστι τῷ , Ἀδελφοι , ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν · ἀλλ' ὅμως μετὰ τὴν τοιαύτην ἀπόγνωσιν ἔλυσεν ὁ Θεὸς τὸν χειμῶνα , καὶ τὸ νέφος παρήνεγκε , καὶ ἐξ αὐτῶν τοῦ θανάτου τῶν πυλῶν ἡμᾶς ἥρπασεν . Εἰτε δεῖνός ἐστι καὶ τὴ συγχωρήσει μέχρι τοσούτου κατενεχθῆναι , ἡδεμονίας ἤν πολλῆς , τὸ γινόμενον ἀπὸ τῶν πειρασμῶν διηγεῖται κέρδος · τοῦτο δὲ ἤν τὸ συνεχῶς πρὸς αὐτὸν βλέπειν , ἀλλὰ μὴ μεγά φρονεῖν μηδ' ἀπαγορεύσαι . Διὰ τοῦτο εἰπὼν ὅτι , Ἀδελφοι , ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν , καὶ τὴν αἰτίαν ἐπῆγαγε . Τίς δὲ ἐστιν ἡ αἰτία αὕτη ; Ἴνα μὴ πεποιθότες ὤμεν ἐφ' ἑαυτοῖς , φησιν , ἀλλ' ἐπὶ τῷ Θεῷ ζωοποιῶντι τοὺς νεκρούς . Νυστάζοντας γὰρ ἡμᾶς καὶ καταπίπτοντας ἀφυπνίζειν εἴωθε τῶν πειρασμῶν ἡ φύσις , καὶ διεγείρειν καὶ τῆς ἀλαβεστέρας ποιεῖν . Ὅταν οὖν ἴδῃς , ἀγαπητέ , πειρασμὸν νῦν μὲν σθεσθέντα , νῦν δὲ ἐγερθέντα πάλιν , μὴ καταστέγης μηδ' ἀπαγορεύσης , ἀλλὰ χρηστῶς ἔχε τὰς ἐλπίδας , ἔχειν πρὸς ἑαυτὸν λογίζομενος , ὅτι οὐχὶ μισῶν οὐδὲ ἀποστερόμενος ἡμᾶς ὁ Θεὸς παραδίδωσι ταῖς χειρὶ τῶν ἐχθρῶν , ἀλλὰ σπουδαιοτέρας καὶ οἰκειοτέρας αὐτῷ κατασκευάζει βουλόμενος . Μὴ τοίνυν ἀπαγορεύσωμεν μηδὲ τὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον ἀπογνῶμεν μεταβολήν , ἀλλὰ ταχίστην προσδοκῶμεν ἐσεσθαι γαλήνην , καὶ τὸ τέλος ἀπάντων τῶν κατεχόντων ἡμᾶς θορύβων βιβάντες ἐπὶ τὸν Θεόν , αὐτοὶ τῶν συνήθων ἀπαλλαγμένοι , καὶ τὴν εὐθὺν διδασκαλίαν εἰς μέσον ἀγάγωμεν . γ . Πάλιν γὰρ οὐδὲν περὶ τῆς αὐτῆς ὑποθέσεως διαλεχθῆναι βούλομαι , ὥστε προόρίζον ἀπὸ τῆς διανοίας ὑμῶν ἀνασπάσαι τὴν πονηρὰν τῶν ὀρκῶν συνήθειαν . Διόπερ ἀνάγκη πάλιν ἐπὶ τὴν αὐτὴν καταφυγεῖν ἱκτηρίαν . Καὶ γὰρ παρεκάλεσε πρῶν ὑμᾶς τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου λαβόντας ἀποτετμημένην , καὶ θερμῷ τοῦ αἵματος ἐτι ἀποστίζουσαν , οὕτως ἀπελθεῖν οἴκαδε ἐκαστοῦ , καὶ νομίζετε πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν ὁρᾶν αὐτὴν φωνὴν ἀκτισαν καὶ λέγουσαν · Μισήσατέ μου τὴν σφαγέα τὸν ὄρκον . Ὅπερ ἔλεγχος οὐχ ἱκοῖτος , τοῦτο ὄρκος ἐποίησεν · ὅπερ ὀμὴς τυραννικὸς οὐχ ἱγνυσε , τοῦτο εὐορσία · ἀνάγκη παρεσκέυασε . Καὶ ὅτε μὴ ἠλέγχετο δημοσίᾳ πάντων ἀκούοντων , ἠγχε γενναίως τὴν ἐπιτιμήσειν ὁ τύραννος , ὅτε δὲ εἰς ὄρκων ἀνάγκην ἑαυτὸν ἐνέβαλε , τότε τὴν μακαρῖαν ἐκείνην ἀπέτεμε κεφαλήν . Τὸ αὐτὸ δὴ τοῦτο καὶ νῦν παρακαλῶ , καὶ παρακαλῶν οὐ παύομαι , ὥστε ὅπουπερ ἂν ἀπιώμεν , ταύτην βαστάζοντας τὴν κεφαλὴν ἀπέναι , καὶ πᾶσιν αὐτὴν ἐπιδεικνύντας βοῶσαν καὶ τῶν ὀρκῶν κατηγοροῦσαν . Κἂν γὰρ σφόδρα ὀμὴν βάθμους καὶ ὀλιγωροῖ , τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς κεφαλῆς ἐκείνης [ 142 ] ὁρῶντες φοβερὸν εἰς ἡμᾶς βλέποντας καὶ ἀπειλοῦντας ὀμνύουσι , χαλινοῦ πάνθ' · εἴτο ἰύτερον τῇ φύσει τοῦτο σωφρονισθέντες , ἀγχειν καὶ ἀποτρέψαι δυνατὸν ἐπιββάζους τὴν γλῶτταν ἀπὸ τῆς ἐπὶ τοὺς ὄρκους ὀρμῆς . Οὐδὲ γὰρ τοῦτο μόνον τὸ δεῖνόν ἔχει ὁ ὄρκος , ὅτι καὶ παραβιβόμενος καὶ φυλαττόμενος κολάζει τοὺς ἀλισκομένους , ὅπερ ἐν οὐδενὶ τῶν ἄλλων ἀμαρτημάτων συμβαίνειν ἴδοι τις ἂν · ἀλλὰ καὶ ἑτερον οὐκ ἔλαττον τοῦτο κακόν . Τί δὲ τοῦτο ἐστι ; Τὸ μηδὲ βουλομένους μηδὲ σπουδάζοντας δυνατὸν εἶναι εὐορξίας πολλάκις . Πρῶτον μὲν γὰρ ὁ διηνεκής ὀμνύς , καὶ ἄκων καὶ ἄκων , καὶ ἀγνῶν καὶ εἰδώς , καὶ σπουδάζων καὶ παίζων , καὶ ὑπὸ θυμοῦ πολλάκις ἐκφερόμενος καὶ ὑπὸ ἑτέρων πολλῶν , ἐπιωρκήσει πάντως . Καὶ πρὸς ταῦτα οὐδὲς ἀναιρεῖ · οὕτως ἐστὶν ὀμωλόγησεν καὶ ὁθλον , ὅτι τὸν πολὺ ὄρκων ἀνάγκη καὶ ἐπιόρκων εἶναι . Δεύτερον δὲ , ὅτι κἂν μὴ συναρπασθῇ , μηδὲ ἄκων μηδ' ἀγνῶν τοῦτο πάθῃ , ὑπ' αὐτῶς τοῦ πράγματος
Lemmas: ὅς . οὐχ ὡς τυγχάνω ὁ πολυνήμιον διάβολος Χυάς εθορυαειδω , ἀλλά καί ὁ θεός ἐγώ οὐ ὡς τυγχάνω παρακαλέω σέλη , ὥστε καί ἐγώ ἕκαστος ευκαίρως εἶπον ἐκεῖνος ὁ προφητικός · κατά ὁ πλῆθος ὁ ὀδύνη ἐγώ ἐν ὁ Καρδία ἐγώ ὁ παράκλησις σύ ευαειρω ὁ Ψυχή ἐγώ . οὖον ὁ παρακαλέω δέ μόνος , ἀλλά καί ὁ συγχωρέω θορυβέω , ὁ κηδεμονία ὁ θεός ἐγώ ἐπαδείξατο ὁ ἑαυτοῦ . ὅπερ γάρ λέγω οὐδέποτε πάσχω , οὗτος καί σήμερον ἐγώ , διά οὐ ὁ ἀπειλέω ὁ δεινός , ἀλλά καί ὁ συγχώρησις οὗτος ἀπό ὁ εὔνοια γίγνομαι ὁ Θεός . ὅταν γάρ ὁράω πρός εχθρουμην ἐγώ ἐκκλίνω , καί σής πρός αὐτός οἰκειότης ἀποπτύω , καί ὁ πνευματικός οὐδείς ποιέω λόγος , ἐγκαταλιμπάνω μικρός , ἵνα οὗτος σωφρονίζω σπουδαῖος πρός αὐτός ἐπανέρχομαι . καί τίς θαυμάζω , εἰμί ἐπί ἐγώ ὁ βαθμός οὗτος ποιέω , ὅπου γε καί Παῦλος καί ἐπί αὐτός καί ὁ αὐτός μαθητής οὗτος λέγω αἴτιος εἰμί ὁ πειρασμός ; [ 141 ] Κορίνθιος γάρ ἐπιστέλλω ὁ δύο ἐπιστολή οὕτως πῶς φημί · οὖον ἐθέλω δέ σύ ἀγνοέω , ἀδελφός , περί ὁ ὀλίγωσις ὁ γίγνομαι ἐγώ ἐν ὁ Ἀσία , ὅτι κατά ὑπερβολή θαρσέω ὑπέρ δύναμις , ὥστε ἐξαπεσθῆναι ἐγώ καί ὁ ζῶ · αὐτός δέ ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀπόκριμα ὁ θάνατος ἔχω · ὁ δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · οὗτος μέγας , φημί , ἐγώ ἐπιφορέω κίνδυνος , ὡς ἀπαγορεύω ὁ ζῶ , ναί μῆτις λοιπός ἐλπίζω χρηστός τις εἰμί μεταβολή , ἀλλά ὁ θάνατος ἀναμένω πάντως · οὗτος γάρ εἰμί ὁ , ἀδελφός , ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀπόκριμα ὁ θάνατος ἔχω · ἀλλά ὅμως μετά ὁ τοιοῦτος ἀπόγνωσις λύω ὁ θεός ὁ χειμών , καί ὁ νέφος παραφέρω , καί ἐκ αὐτός ὁ θάνατος ὁ πύλη ἐγώ ἁρπάζω . εἴτε δεῖνα εἰμί καί ὅς συγχωρέω μέχρι τοσοῦτος καταφέρω , ἡδεμονίας ἐάν πολύς , ὁ γίγνομαι ἀπό ὁ πειρασμός διηγέομαι κέρδος · οὗτος δέ ἐάν ὁ συνεχῶς πρός αὐτός βλέπω , ἀλλά μή μεγός φρονέω μηδέ ἀπαγορεύω . Ζεύς οὗτος εἶπον ὅτι , ἀδελφός , ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀπόκριμα ὁ θάνατος ἔχω , καί ὁ αἴτιος ἐπάγω . Τῖς δέ εἰμί ὁ αἰτία οὗτος ; ἵνα μή πείθω εἰμί ἐπί ἑαυτοῦ , φημί , ἀλλά ἐπί ὁ Θεός ζῳοποιέω ὁ νεκρός . νυστάζω γάρ ἐγώ καί καταπίπτω ἀφυπνίζω εἴωθα ὁ πειρασμός ὁ φύσις , καί διεγείρω καί ὁ ἄλαβος ποιέω . ὅταν οὖν ὁράω , ἀγαπητός , πειρασμός νῦν μέν σθεσθέντα , νῦν δέ ἐγείρω πάλιν , μή καθίστημι μηδέ απαγόρευση , ἀλλά χρηστός ἔχω ὁ ἐλπίς , ἔχω πρός ἑαυτοῦ λογίζομαι , ὅτι οὐ μισέω οὐδέ ἀποστερέω ἐγώ ὁ θεός παραδίδωμι ὁ χείρ ὁ ἐχθρός , ἀλλά σπουδαῖος καί οἰκεῖος αὐτός κατασκευάζω βούλομαι . μή τοίνυν ἀπαγορεύω μηδέ ὁ ἐπί ὁ ἀγαθός ἀπογιγνώσκω μεταβολή , ἀλλά ταχύς προσδοκάω εἰμί γαλήνη , καί ὁ τέλος ἀπαντάω ὁ κατέχω ἐγώ θόρυβος βιβάς ἐπί ὁ Θεός , αὐτός ὁ συνήθης απαλλαγμένος , καί ὁ εὐθύς διδασκαλία εἰς μέσος ἄγω . γ . πάλιν γάρ οὐδείς περί ὁ αὐτός ὑπόθεσις διαλέγω βούλομαι , ὥστε προορίζω ἀπό ὁ διάνοια σύ ἀνασπάω ὁ πονηρός ὁ όρκα συνήθεια . διόπερ ἀνάγκη πάλιν ἐπί ὁ αὐτός καταφεύγω ἱκτηρία . καί γάρ παρακαλέω πρῶν σύ ὁ κεφαλή Ἰωάννης λαμβάνω ἀποτέμνω , καί θερμός ὁ αἷμα ἔτι ἀποστίζω , οὕτως ἀπέρχομαι οἴκαδε ἕκαστος , καί νομίζω πρό ὁ ὀφθαλμός ὁράω αὐτός φωνή ακτισαω καί λέγω · μισέω ἐγώ ὁ σφαγεύς ὁ Ὅρκος . ὅπερ ἔλεγχος οὐ ἱκνέομαι , οὗτος Ὅρκος ποιέω · ὅσπερ ὁμός τυραννικός οὐ ἱγνυσε , οὗτος εὐορσία · ἀνάγκη παρασκευάζω . καί ὅτε μή ἐλέγχω δημόσιος πᾶς ἀκούω , ἄγχω γενναῖος ὁ ἐπιτίμησις ὁ τύραννος , ὅτε δέ εἰς Ὅρκος ἀνάγκη ἑαυτοῦ ἐμβάλλω , τότε ὁ μακάριος ἐκεῖνος ἀποτέμνω κεφαλή . ὁ αὐτός δή οὗτος καί νῦν παρακαλέω , καί παρακαλέω οὖον παύω , ὥστε ὅπου εἄν ἀφίημι , οὗτος βαστάζω ὁ κεφαλή ἀφίημι , καί πᾶς αὐτός ἐπιδείκνυμι βοῦς καί ὁ όρκα κατηγορέω . κἀν γάρ σφόδρα ὁμός βαθμός καί ὀλίγωρος , ὁ ὀφθαλμός ὁ κεφαλή ἐκεῖνος [ 142 ] ὁράω φοβερός εἰς ἐγώ βλέπω καί ἀπειλέω ὄμνυμι , χαλινός πᾶς · ἵημι ιυτερος ὁ φύσις οὗτος σωφρονίζω , ἄγχω καί ἀποτρέπω δυνατός ἐπιβαίνω ὁ γλῶσσα ἀπό ὁ ἐπί ὁ Ὅρκος ὁρμή . οὐδέ γάρ οὗτος μόνος ὁ δεῖνος ἔχω ὁ Ὅρκος , ὅτι καί παραβιβάζω καί φυλάσσω κολάζω ὁ ἁλίσκομαι , ὅσπερ ἐν οὐδείς ὁ ἄλλος ἁμάρτημα συμβαίνω ὁράω τις εἄν · ἀλλά καί ἕτερος οὐ μικρός οὗτος κακός . τις δέ οὗτος εἰμί ; ὁ μηδέ βούλομαι μηδέ σπουδάζω δυνατός εἰμί εὐορξίας πολλάκις . Πρῶτος μέν γάρ ὁ διηνεκής ὄμνυμι , καί ἄκων καί ἄκων , καί ἁγνός καί οἶδα , καί σπουδάζω καί παίζω , καί ὑπό θυμός πολλάκις ἐκφέρω καί ὑπό ἕτερος πολύς , ἐπιορκέω πάντως . καί πρός οὗτος οὐδή ἀναιρέω · οὕτως εἰμί ὄμνυμι καί ὁθλον , ὅτι ὁ πολύς Ὅρκος ἀνάγκη καί ἐπίορκος εἰμί . Δεύτερος δέ , ὅτι κἀν μή συναρπάζω , μηδέ ἄκων μηδέ ἁγνός οὗτος πάσχω , ὑπό αὔτως ὁ πρᾶγμα