joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0101.1
παντὶ θεραπεύσωμεν τρόπον . Σώματα μὲν γὰρ θεραπεύσαι νενοσηκότα οὐ παντὶ ῥάδιον , ψυχὴν δὲ ἀρρωστοῦσαν ἰάσασθαι ῥάδιον πᾶσι · καὶ ἡ μὲν τοῦ σώματος ἀρρωστία καὶ φαρμάκων δεῖται , καὶ ἀργυρίου πρὸς θεραπείαν · ἡ δὲ τῆς ψυχῆς θεραπεία εὐνῶν καὶ ἀπάναυον · καὶ τῆς μὲν σαρκὸς ἡ φύσις μετὰ πολλοῦ τοῦ πόνου τῶν ἐνοχλούντων ἀπαλλάττεται τραυμάτων · καὶ γὰρ σιδηρίων ἐπαγαγεῖν ἀναγκαίων πολλάκις , καὶ πικρὰ φάρμακα · ἐπὶ δὲ τῆς ψυχῆς οὐδὲν τοιούτῳν ἐστιν , ἀλλ’ ἀρκεῖ θελῆσαι καὶ βουληθῆναι μόνον , καὶ πάντα κατωρθοῦνται . Καὶ τοῦτο τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας ἔργον γέγονεν · ἐπειδὴ γὰρ ἀπὸ μὲν τῆς τοῦ σώματος ἀρρωστίας οὐ πολλῇ γένει · ἂν ἡ βλάβη ( κἂν γὰρ μὴ νοσήσωμεν , ἐπελθὼν ὁ θάνατος αὐτὸ ρθερεῖ καὶ καταλύσει πάντως ) , τὸ δὲ πᾶν ἐν τῇ τῆς ψυχῆς ἡμῶν ὑγεῖ κεῖται , τοῦ πολλῷ χρησιμωτέρου καὶ ἀναγκαιοτέρου ῥαβίαν ἐποίησε καὶ ἀδάπανον καὶ ἀνδύων τὴν θεραπείαν . Τίνὰ οὖν ξφομεν ἀπολογίαν , ποίαν δὲ συγγνώμην , ὅταν σώματός μὲν νοσοῦντος , ἔνθα καὶ ἀργυρίδιον ἐστὶ καταβαλεῖν , καὶ ἰατρὸς παρακαλεῖσθαι , καὶ ὀδύνη ὑπομείναι πολλήν , τοσαύτην ποιώμεθα [ 95 ] πρόνοιαν , καὶ ταῦτα οὐ πολλὰς ἡμῖν τῆς βλάβης ἀπὸ τῆς ἀρρωστίας γινομένης ἐκείνης · ψυχῆς δὲ καταφρονήσας , καὶ ταῦτα μὴτε ἀργύριον καταβάλλειν καλοῦντες , μὴτε ἕτερους διενοχλεῖν , μὴτε ὀδύνας ὑφίστασθαι , ἀλλὰ χωρὶς τούτων ἀπάντων διὰ τοῦ προελθεῖν καὶ βουληθῆναι μόνον , πέσαν αὐτήν · δυνάμενοι ποιήσασθαι τὴν διόρθωσιν , καὶ ἀκριβῶς εἰδότες , ὡς εἰ μὴ τοῦτο ποιήσαιμεν , τὴν ἑσχάτην ὑποστήσομεθα δίκην , καὶ τὰς ἀπαραίτητους κολάσεις καὶ τιμωρίας ; Εἴπε γὰρ μοι , εἰ τις ὑπέσχεται παιδεύσαι σε τέχνην ἰατρικὴν ἐν βραχεῖα καιροῦ ῥοπῇ χωρὶς ἀργυρίου καὶ πόνου , οὐκ ἂν εὐεργέτην ἐνδύσαις ; οὐκ ἂν κατεδύσω καὶ ποιήσαι καὶ ἰατρὸς ἄπαντα ἄπερ ἐκεῖ λευσεν ὁ ταῦτα ἐπαγγελιάμενος ; Ἰδοὺ νῦν ἔξεστι χωρὶς πόνου οὐχὶ σωμάτων , ἀλλὰ τῶν τῆς ψυχῆς τραυμάτων τὰ φάρμακα εὑρεῖν , καὶ χωρὶς ὀδύνης τινὸς εἰς ὑγίειαν αὐτὴν ἐπαναγαγεῖν . Μὴ τοίνυν ἀμελήσωμεν . Ποία γὰρ ὀδύνη , εἴπε μοι , ὀργὴν ἀφεῖναι τῷ λελυπηκότι ; Ὁδύνη μὲν οὖν ἐστὶ τὸ μνησικακεῖν , καὶ μὴ καταλλάττεσθαι . Ποῖος πόνος εὑρεῖσθαι καὶ αἰτῆσαι μυρία ἀγαθὰ παρὰ τοῦ προθύμως διδόντος Θεοῦ ; ποῖος πόνος μὴ κακῶς εἰπεῖν μηδένα ; ποία δυσκολία ἀπαλλαγῆναι φθόνου καὶ βατκανίας ; ποῖος μάχος ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ; ποία ταλαιπωρία μὴ φθόγγεσθαι · αἰσχρὰ ῥήματα , μηδὲ λοιδορεῖσθαι , μηδὲ ὑβρίζειν ; ποῖος κάματος μὴ ὀργνᾶν ; πάλιν γὰρ ἐπὶ τὴν αὐτὴν ἡμῶν παραίνεσις . Πόνος μὲν οὖν μέγιστος ὁ θυμός · σαὶ πολλάκις γοῦν ὑπὸ θυμοῦ καὶ ὀργῆς κατεχόμενοι διωμοσάμεθα μηδέποτε διαλλάττεσθαι τοῖς λελυπηκόσιν , εἰς τῆς ὀργῆς σθεσιθείσης , καὶ τοῦ θυμοῦ χαλασθέντος , βουλόμενοι καταλλαγῆναι , καὶ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης κατεχόμενοι τῶν ὀργῶν , ἠλγησάμεν ὡς περ τινὶ παιδὶ καταδεμένοι , καὶ δεσμοῖς ἀλύτοις συνδεδεμένοι . Ὅπερ καὶ ὁ διαβολὸς εἰδὼς , καὶ ἀκριβῶς ἐπιστάμενος ὅτι πῦρ ἐστιν ὁ θυμός , καὶ ῥαδίως σβέννυται , καὶ τοῦ θυμοῦ σθεσιθέντος , καταλλαγὴ γίνεται καὶ φιλία , βουλόμενος τὸ πῦρ τοῦτο μένειν ἄσβεστον , ὀργὴν πολλάκις ἡμᾶς κατέθηκεν , ἵνα , κἂν ἡ ὀργὴ λήξῃ , ἡ ἀνάγκη τοῦ ὀργῶν μένουσα διατηρὴ
Lemmas: πᾶς θεραπεύω τρόπος . σῶμα μέν γάρ θεραπεύω νοσέω οὖον πᾶς ῥούδιον , ψυχή δέ ἀρρωστέω ἰάομαι ῥούδιον πᾶς · καί ὁ μέν ὁ σῶμα ἀρρωστία καί φάρμακον δήω , καί ἀργύριον πρός θεραπεία · ὁ δέ ὁ Ψυχή θεραπεία εὐνή καί ἀπάναυον · καί ὁ μέν σάρξ ὁ φύσις μετά πολύς ὁ πόνος ὁ ἐνοχλέω ἀπαλλάσσω τραῦμα · καί γάρ Σιδηρίων ἐπάγω ἀναγκαῖος πολλάκις , καί πικρός φάρμακον · ἐπί δέ ὁ Ψυχή οὐδείς τοιοῦτος εἰμί , ἀλλά ἀρκέω ἐθέλω καί βούλομαι μόνος , καί πᾶς κατορθόω . καί οὗτος ὁ ὁ Θεός πρόνοια ἔργον γίγνομαι · ἐπεί γάρ ἀπό μέν ὁ ὁ σῶμα ἀρρωστία οὖον πολύς γένος · εἄν ὁ βλάβη ( κἀν γάρ μή νοσέω , ἐπέρχομαι ὁ θάνατος αὐτός ρθερεῖ καί καταλύω πάντως ) , ὁ δέ πᾶς ἐν ὁ ὁ Ψυχή ἐγώ ὑγεῖ κεῖμαι , ὁ πολύς χρήσιμος καί ἀναγκαῖος ῥαβίας ποιέω καί ἀδάπανος καί ἀνδύων ὁ θεραπεία . τις οὖν φώγω ἀπολογία , ποῖος δέ συγγνώμη , ὅταν σῶμα μέν νοσέω , ἔνθα καί ἀργυρίδιον εἰμί καταβάλλω , καί ἰατρός παρακαλέω , καί ὀδύνη ὑπομένω πολύς , τοσοῦτος ποιέω [ 95 ] πρόνοια , καί οὗτος οὖον πολύς ἐγώ ὁ βλάβη ἀπό ὁ ἀρρωστία γίγνομαι ἐκεῖνος · Ψυχή δέ καταφρονέω , καί οὗτος μήτε ἀργύριον καταβάλλω καλέω , μήτε έτερος διενοχλέω , μήτε ὀδύνη ὑφίστημι , ἀλλά Χωρὶς οὗτος ἀπαντάω διά ὁ προέρχομαι καί βούλομαι μόνος , πέφτω αὐτός · δύναμαι ποιέω ὁ διόρθωσις , καί ἀκριβῶς οἶδα , ὡς εἰμί μή οὗτος ποιέω , ὁ ἔσχατος ὑφίστημι δίκη , καί ὁ απαραίτητος κολάζω καί τιμωρία ; εἶπον γάρ ἐγώ , εἰμί τις ὑπισχνέομαι παιδεύω σύ τέχνη ἰατρικός ἐν βραχύς καιρός ῥοπή Χωρὶς ἀργύριον καί πόνος , οὐ εἄν εὐεργέτης ἐνδύω ; οὐ εἄν καταδύω καί ποιέω καί ἰατρός ἅπας Ἄπερ ἐκεῖ λεύσω ὁ οὗτος ἐπαγγέλλω ; ἰδέ νῦν ἔξεστι Χωρὶς πόνος οὐ σῶμα , ἀλλά ὁ ὁ Ψυχή τραῦμα ὁ φάρμακον εὑρίσκω , καί Χωρὶς ὀδύνη τις εἰς ὑγίεια αὐτός ἐπανάγω . μή τοίνυν ἀμελέω . Ποία γάρ ὀδύνη , εἶπον ἐγώ , ὀργή ἀφίημι ὁ λυπέω ; ὀδύνη μέν οὖν εἰμί ὁ μνησικακέω , καί μή καταλλάσσω . ποῖος πόνος εὑρίσκω καί αἰτέω μυρίος ἀγαθός παρά ὁ προθύμως δίδωμι Θεός ; ποῖος πόνος μή κακῶς εἶπον μηδείς ; ποῖος δυσκολία ἀπαλλάσσω φθόνος καί βατκανίας ; ποῖος μῆχος ἀγαπάω ὁ πλησίος ; ποῖος ταλαιπωρία μή φθογγέω · αἰσχρός ῥῆμα , μηδέ λοιδορέω , μηδέ ὑβρίζω ; ποῖος κάματος μή ὀργάω ; πάλιν γάρ ἐπί ὁ αὐτός ἐγώ παραίνεσις . Πόνος μέν οὖν μέγας ὁ θυμός · σός πολλάκις γοῦν ὑπό θυμός καί ὀργή κατέχω διωμοσάμεθα μηδέποτε διαλλάσσω ὁ λυπέω , εἰς ὁ ὀργή σθεσιθεω , καί ὁ θυμός χαλάω , βούλομαι καταλλάσσω , καί ὑπό ὁ ἀνάγκη κατέχω ὁ ὀργάω , ἀλγέω ὡς περ τις παῖς καταδέω , καί δεσμός ἄλυτος συνδέω . ὅπερ καί ὁ διάβολος εἰδοί , καί ἀκριβῶς ἐπίσταμαι ὅτι πῦρ εἰμί ὁ θυμός , καί ῥᾳδίως σβέννυμι , καί ὁ θυμός σθεσιθεω , καταλλαγή γίγνομαι καί φίλιος , βούλομαι ὁ πῦρ οὗτος μένω ἄσβεστος , ὀργή πολλάκις ἐγώ κατατίθημι , ἵνα , κἀν ὁ ὀργή λήγω , ὁ ἀνάγκη ὁ ὀργάω μένω διατηρέω