joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0041.1
τὴν δρὺν καθήμενος ἐκεῖνην καὶ καλῶδην πηδᾶμενος ἡμῶδη τῆς τιμῆς ταύτης , οὐ διὰ τὴν εὐτέλειαν τῆς οἰκίας τιμῆδεις , ἀλλὰ διὰ τὴν πολυτελείαν τῆς ψυχῆς καὶ τὸν ἐναποκειμένον πλοῦτον αὐτῆς ταύτης ἀπολαύσεις τῆς δωρεᾶς . Καὶ μὲν γὰρ τοῦν μὴ τὰς οἰκίας καλλωπίζωμεν , ἀλλὰ πρὸ τῆς οἰκίας τὴν ψυχὴν τὴν ἡμετέραν . Πῶς γὰρ οὐκ αἰσχρὸν μαρμάρους μὲν περιβάλλειν τοῖς τοίχοις εἰκὴ καὶ μάτην , τὸν δὲ Χριστὸν γυμνὸν περιερχόμενον περιφρονεῖν ; Τί σοι τῆς οἰκίας ὠφελος , ἄνθρωπε ; μὴ γὰρ λαβὼν αὐτὴν ἀπελεύσῃ ; [ 28 ] Οὐ ταύτην λαβὼν ἀπελεύσῃ , τὴν δὲ ψυχὴν ἀπελεύσῃ πάντως λαβὼν . Ἰδοὺ τοιούτους κινδύνους κατέλαβέ νῦν παραστησάσαν ἡμῖν αἱ οἰκίαι , λυσίσαντες ἡμῖν τὸν ἐπηρτημένον κίνδυνον · ἀλλ’ οὐ δυνήσονται . Καὶ μάρτυρες ὑμεῖς · οὐ καταλιμπάνοντες αὐτάς ἐφίμους , καὶ πρὸς τὴν ἔρημιαν ἀποστέλλοντες , καθάπερ παῖδας καὶ δίκτυα δεδιώκτες . Βοηθεῖν τὰ χρήματα νῦν · ἀλλ’ οὐκ ἔχει καιρόν . Εἰ δὲ ἔνθα ἀνθρώπων ὀργή , χρημάτων ἐλεγχεται δύναμις , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ θείου καὶ ἀδεκτάτου δικαστηρίου τοῦτο γενήσεται . Εἰ ἀνθρώπος ἐστιν ὁ παρανομήσας καὶ ἀγανακτῶν , καὶ οὐδὲν ἡμῖς τὸ χρυσίον ὠφελεῖ νῦν , πολλῷ μᾶλλον ὀργιζομένου τοῦ Θεοῦ τοῦ μὴ δεομένου χρημάτων , ἀσθενήσει πάντως τὸ χρυσίον ἡ δύναμις . Οἰκίας οἰκοδομοῦντες , ἵνα οἰκώμεν , οὐχ ἵνα φιλοτιμούμεθα . Τὸ μεῖζον τῆς χρείας , περιττόν · τῆς χρείας ἐστὶ καὶ ἀχρηστον . Ὑπόδησαι ὑπόδημα τοῦ ποδός · μεῖζον · ἀλλ’ οὐκ ἀνέξει . Ἐμποδίζει γὰρ σοι πρὸς τὴν βάδιον · οὕτω καὶ οἰκία μεῖζων τῆς χρείας ἐμποδίζει πρὸς τὴν εἰς οὐρανούς ἀποδημίαν . Βούλει λαμπρὰς καὶ μεγάλας οἰκοδομεῖν οἰκίας ; οὐ καλῶν , ἀλλὰ μὴ ἐπὶ γῆς · οἰκοδομήσον σκηνὴν ἐν οὐρανοῖς , ἵνα καὶ ἑτέρως ὑποδέξασθαι δυνηθῇς , σκηνὰς οὐδέποτε καταλυμένας . Τί μέμηνας περὶ τὰ φεύγοντα , καὶ τὰ ἐνθάδε μένοντα ; Οὐδὲν ἀσφαλερώτερον πλοῦτου , σήμερον μετὰ σοῦ , καὶ αὔριον κατὰ σοῦ , τοὺς τῶν βασιλέων ὀφθαλμοὺς ὀπλίζει πάντοθεν · πολέμιος ἐστιν ὁμόστροφος , ἐχθρὸς σύνοικος · καὶ μάρτυρες ὑμεῖς οἱ κακηνμένοι , οἱ παντὶ τρόπῳ κατορθούντες αὐτὸν καὶ ἀποκρύπτοντες · ἐπεὶ καὶ νῦν τὸν κίνδυνον ἀφορητότερον ἡμῖν ὁ πλοῦτος ποιεῖ . Ὀρᾷς γοῦν τοὺς μὲν πέντας εὐζώνους καὶ ἀπολελυμένους , καὶ πρὸς ἅπαντα παρασκευασμένους · τοὺς δὲ πλουσίους πολλὴν ἔχοντας δυσκολίαν , καὶ περιιόντας , καὶ ζητοῦντας ποῦ τὸ χρυσίον κατορθώσῃ , ζητοῦντας τίνι καταθῶσιν . Τί ζητεῖς , ἄνθρωπε , τοὺς ὁμοδούλους ; Ἐστηκεν ὁ Χριστὸς ἕτοιμος ὑποδέξασθαι , καὶ τρησῆσαι σοι τὰς παρακαταθήκας , οὐχὶ τρησῆσαι δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ πλεονάσαι , καὶ μετὰ πολλῆς ἀποδοῦναι τῆς προσθήκης · ἐκ τῆς ἐκείνου χειρὸς οὐδὲς ἀρπάξει . Οὐ τρησεῖ δὲ μόνον τὰς παρακαταθήκας , ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦτο λύει σοι τοὺς κινδύνους . Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀνθρώπων οἱ δεξάμενοι τὰς παρακαταθήκας χάριν ἡμῖν δεδωκέναι νομίζουσι , φυλάσσοντες ἄτερ Ἐλαβόν · ἐπὶ δὲ τοῦ Χριστοῦ τοῦναντίον · οὐ γὰρ δεδωκέναι χάριν , ἀλλ’ εἰληφέναι χάριν , ἐὰν δέξῃται σου τὰς παρακαταθήκας , φησίν , καὶ ὑπὲρ τῆς φυλακῆς αὐτῆς , ἣν περὶ τὰ χρήματα ἐπιδείξασθαι τὰ σά , οὐκ ἀπατεῖ σε μισθόν , ἀλλὰ δίδωσι σοι μισθόν .
Lemmas: ὁ δρῦς κάθημαι ἐκεῖνος καί καλώδη πηδάω ἡμῶδη ὁ τιμή οὗτος , οὖον διά ὁ εὐτέλεια ὁ οἰκίον τιμῆδεις , ἀλλά διά ὁ πολυτέλεια ὁ Ψυχή καί ὁ εναποκειμαι πλοῦτος αὐτός οὗτος ἀπολαύω ὁ δωρεά . καί μέν γάρ τοῦν μή ὁ οἰκίον καλλωπίζω , ἀλλά πρό ὁ οἰκίον ὁ ψυχή ὁ ἡμέτερος . Πῶς γάρ οὐ αἰσχρός μάρμαρος μέν περιβάλλω ὁ τοῖχος εἰκῇ καί μάτην , ὁ δέ Χριστός γυμνός περιέρχομαι περιφρονέω ; τις σύ ὁ οἰκίον ὠφελής , ἄνθρωπος ; μή γάρ λαμβάνω αὐτός ἀπέρχομαι ; [ 28 ] οὖον οὗτος λαμβάνω ἀπέρχομαι , ὁ δέ ψυχή ἀπέρχομαι πάντως λαμβάνω . ἰδέ τοιοῦτος κίνδυνος καταλαμβάνω νῦν παρίστημι ἐγώ ὁ οἰκίον , λύω ἐγώ ὁ ἐπαρτάω κίνδυνος · ἀλλά οὖον δύναμαι . καί μάρτυς σύ · οὖον καταλείπω αὐτός φιμόω , καί πρός ὁ ἐρημία ἀποστέλλω , καθάπερ παῖς καί δίκτυον διώκτης . βοηθέω ὁ χρῆμα νῦν · ἀλλά οὐ ἔχω καιρός . εἰμί δέ ἔνθα ἄνθρωπος ὀργή , χρῆμα ἐλέγχω δύναμις , πολύς μᾶλλον ἐπί ὁ θεῖον καί ἀδεκτάτου δικαστήριον οὗτος γίγνομαι . εἰμί ἄνθρωπος εἰμί ὁ παρανομέω καί ἀγανακτέω , καί οὐδείς ἡμεῖς ὁ χρυσίον ὠφελέω νῦν , πολύς μᾶλλον ὀργίζω ὁ Θεός ὁ μή δήω χρῆμα , ἀσθενέω πάντως ὁ χρυσίον ὁ δύναμις . οἰκίον οἰκοδομέω , ἵνα οἰκέω , οὐ ἵνα φιλοτιμέομαι . ὁ μείζων ὁ χρεία , περισσός · ὁ χρεία εἰμί καί ἄχρηστος . ὑποδέω ὑπόδημα ὁ πούς · μείζων · ἀλλά οὐ ἀνέχω . ἐμποδίζω γάρ σύ πρός ὁ βάδιον · οὗτος καί οἰκίον μείζων ὁ χρεία ἐμποδίζω πρός ὁ εἰς οὐρανός ἀποδημία . βούλομαι λαμπρός καί μέγας οἰκοδομέω οἰκίον ; οὖον καλός , ἀλλά μή ἐπί γῆ · οἰκοδομέω σκηνή ἐν οὐρανός , ἵνα καί ἑτέρως ὑποδείκνυμι δύναμαι , σκηνή οὐδέποτε καταλύω . τις μαίνομαι περί ὁ φεύγω , καί ὁ ἐνθάδε Μένων ; οὐδείς ἀσφαλερώτερον πλοῦτος , σήμερον μετά σύ , καί αὔριον κατά σύ , ὁ ὁ βασιλεύς ὀφθαλμός ὁπλίζω πάντοθεν · πολέμιος εἰμί ὁμόστροφος , ἐχθρός σύνοικος · καί μάρτυς σύ ὁ κακηνμένοι , ὁ πᾶς τρόπος κατορθόω αὐτός καί ἀποκρύπτω · ἐπεί καί νῦν ὁ κίνδυνος ἀφόρητος ἐγώ ὁ πλοῦτος ποιέω . ὁράω γοῦν ὁ μέν Πέντας εὔζωνος καί ἀπολύω , καί πρός ἅπας παρασκευάζω · ὁ δέ πλούσιος πολύς ἔχω δυσκολία , καί περίειμι , καί ζητέω ποῦ ὁ χρυσίον κατορθόω , ζητέω τίς κατατίθημι . τις ζητέω , ἄνθρωπος , ὁ ὁμόδουλος ; ἵστημι ὁ Χριστός ἑτοῖμος ὑποδείκνυμι , καί τετραίνω σύ ὁ παρακαταθήκη , οὐ τετραίνω δέ μόνος , ἀλλά καί πλεονάζω , καί μετά πολύς ἀποδίδωμι ὁ προσθήκη · ἐκ ὁ ἐκεῖνος χείρ οὐδή ἁρπάζω . οὖον τετραίνω δέ μόνος ὁ παρακαταθήκη , ἀλλά καί ὑπέρ αὐτός οὗτος λύω σύ ὁ κίνδυνος . ἐπί μέν γάρ ὁ ἄνθρωπος ὁ δέχομαι ὁ παρακαταθήκη χάρις ἐγώ δίδωμι νομίζω , φυλάσσω ἄτερ λαμβάνω · ἐπί δέ ὁ Χριστός τουναντίον · οὖον γάρ δίδωμι χάρις , ἀλλά λαμβάνω χάρις , ἐάν δέχομαι σύ ὁ παρακαταθήκη , φημί , καί ὑπέρ ὁ φυλακή αὐτός , ὅς περί ὁ χρῆμα ἐπιδείκνυμι ὁ σός , οὐ ἀπατάω σύ μισθός , ἀλλά δίδωμι σύ μισθός .