joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0184.1
Χαίρετε γὰρ , φησί , καὶ ἀγαλλιᾶσθε , ὅταν εἰπῶσι πάντες πονηρὸν ὀνομα καθ’ ὑμῶν ψευδόμενοι ἐνεκεν ἐμοῦ , ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς . Ἄλλὰ νῦν περιέπεσαν · ἀλλ’ ἤκουσα ἐτέρου παραίνουτος καὶ λέγοντος · Ἐν νόσῳ καὶ πενίᾳ ἐπ’ αὐτῷ πεποιθὼς γίνου , ὅτι ὡσπερ ἐν πυρὶ δοκιμάζεται χρυσός , οὕτως ἄνθρωποι δοκεῖ ἐν καμῶν ταπεινώσεως . Ὅταν οὖν μήτε θάνατος , μήτε ζημία χρημάτων , μήτε νόσος σώματος , μήτε ἀτιμία , μήτε λοιδορία , μήτε ἄλλο τι τῶν τοιούτων μηδὲν λυπήσαι αὐτὸν δύναται , ἀλλὰ καὶ εὐφραίνῃ μᾶλλον , ποίαν ἀθυμίαν ὑπόδειν ἔχει ποτέ ; Τί οὖν , οὐκ ἠθούμην ὁ ἅγιος , φησίν · οὐκ ἀκούεις Παύλου λέγοντος , Λιπὴ μοι ἐστὶ μεγάλη , καὶ ἀδιάλειπτος ὀδύνη τῇ καρδίᾳ μου ; Αὐτὸ μὲν οὖ τοῦτο ἐστι τὸ θαυμαστόν , ὅτι ἡ λύπη χέρεδος καὶ ἡδονὴν τὴν ἐκ τοῦ πένθους ἄ ἐφερεν . Ὡσπερ γὰρ αἱ μᾶστιγες οὐκ ὀδύνας , ἀλλὰ χαράν , οὕτω καὶ ἡ λύπη πάλιν τοὺς μεγάλους ἐκείνους προεξείκε στεφάνους . Καὶ τὸ παράδοξον τοῦτο ἐστιν , ὅτι τοῦ κόσμου μὲν οὐχ ἡ ἀθυμία μόνον , ἀλλὰ καὶ ἡ χαρὰ ζημίαν ἔχει τὴν ἐσχάτην · ἐπὶ δὲ τῶν πνευματικῶν τοιναντίον ἄπαν , οὐχ ἡ χαρὰ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἡ ἀθυμία πολὺν ἔχει τῶν ἀγαθῶν τῶν θησαυρῶν · καὶ πῶς , ἐγὼ λέγω . Χαίρει τις ἐν τῷ κόσμῳ πολλάκις ἄχρὺν δυσημερούσα ἰδών , καὶ διὰ τῆς χαρᾶς ταύτης πολλὴν ἐπιστάται ἑαυτῇ τὴν κώλασιν · ἄλλ’ τις πάλιν ἕτερος τὸν ἀδελφὸν πεσόντα ἰδών , καὶ διὰ τῆς ἀθυμίας ταύτης πολλὴν ἑαυτῇ παρὰ τῷ Θεῷ προφέρει τὴν εὐνοιαν . Ὡς πῶς ἡ κατὰ Θεὸν λύπη τῆς τοῦ κόσμου χαρᾶς βελτίων καὶ χρησιμωτέρα ; Οὕτω καὶ Παῦλος ἐλυπεῖτο διὰ τοὺς ἀμαρτάνοντας , διὰ τοὺς ἀπιστοῦντας τῷ Θεῷ , καὶ τῆς λύπης ταύτης πολὺν εἶχε ἀποκείμενον αὐτῷ τὸν μισθόν . Ἴνα δὲ σαφέστερον δ λέγῃ ποιήσω , καὶ μάθετε , ὡς , εἰ καὶ παράδοξον τὸ εἰρημένον , ἀλλ’ ὅμως ἐστὶν ἀληθές , καὶ οὐδὲν ὁ θρῆνος πολλάκις ἀνακτάσθαι τὰς ὀδυνομένας ψυχὰς , καὶ κουφίζειν συνειδὲς βεβαρημένον , πολλὰ πολλάκις γυναῖκες ἀποβαλοῦσαι παῖδας ποθεινοτάτους , ἄν μὲν κωλυθῶσι δακρύσαι καὶ θρηνῆσαι καὶ ἀλοφυραθῆναι , διαφθίγγονται · ἀλλ’ ἀπολύωνται · ἄν δὲ τὰ τῶν ἀθυμουμένων ποιήσωσι ἄπαντα , κουφίζονται καὶ παραμυθίαν λαμβάνουσι . Καὶ τί θαυμαστὸν , εἰ ἐπὶ γυναικῶν τοῦτο συμβαίνει , ὅπου γε καὶ αὐτὸν τὸν προφήτην ἴδοι τις ἄν τοῦτο πάσχοντα ; Διὰ τοῦτο συνεχῶς ἔλεγεν · Ἄφετέ με , πικρὸς κλαύσομαι · μὴ κατισχύσῃτε παρακαλοῦντες ἐπὶ τὸ σύγνευμα τῆς θυγατρὸς τοῦ γένους μου . Ἄπε ἐστὶ πολλάκις λύπη παραμυθίαν φέρουσα · εἰ δὲ ἐπὶ τοῦ κόσμου τοῦτο , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τῶν πνευματικῶν πραγμάτων . Διὰ τοῦτο φησίν · Ἡ δὲ κατὰ Θεὸν λύπη μετανοίαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργάζεται . Καὶ δοκεῖ μὲν τοῦτο σαφὲς εἶναι · [ 185 ] ὁ δὲ λέγει τοιούτον ἐστιν · Ἄν λυπηθῇς ἐπὶ χρήμασι , οὐδὲν ὠφελήσῃ · ἄν λυπηθῇς ἐπὶ νοσήματι , οὐδὲν ἐκεράδανας , ἀλλὰ καὶ ἐπέτρεψας σαυτὸν μᾶλλον . γ’ . Καὶ πολλῶν ἔγωγε ἤκουσα μετὰ τὴν τοιαύτην πείραν αἰτιωμένων καὶ πρὸς ἑαυτοὺς λεγόντων · Τί τὸ ὠφελος , ὅτι ἠλγησα ; οὔτε χρήματα ἀνεκτήσαμην , καὶ ἐμαυτὸν ἐδλαφα . Ἄν δὲ λυπηθῇς ἐπ’ ἀμαρτίᾳ , ταύτην τὴν ἐξῆλειψας καὶ ἐκαρπώσω μεγίστην ἡδονήν · ἄν λυπηθῇς ἐπὶ τοῖς ἀδελφοῖς τοῖς πεπτωκόσι , σαυτὸν τε παρασάλας καὶ παρεμυθῶσω , καὶ αἰνοῦς ἀνεκτήσω .
Lemmas: χαίρω γάρ , φημί , καί ἀγαλλιάω , ὅταν εἶπον πᾶς πονηρός ὄνομα κατά σύ ψεύδω ἕνεκα ἐγώ , ὅτι ὁ μισθός σύ πολύς ἐν ὁ οὐρανός . ἀλλά νῦν υποπίπτω · ἀλλά ἀκούω ἔτερον παραινουος καί λέγω · ἐν νόσος καί πενία ἐπί αὐτός Πεποιθὼς γίγνομαι , ὅτι ὡς ἐν πῦρ δοκιμάζω χρυσός , οὕτως ἄνθρωπος δοκέω ἐν κάμνω ταπείνωσις . ὅταν οὖν μήτε θάνατος , μήτε ζημία χρῆμα , μήτε νόσος σῶμα , μήτε ἀτιμία , μήτε λοιδορία , μήτε ἄλλος τίς ὁ τοιοῦτος μηδείς λυπέω αὐτός δύναμαι , ἀλλά καί εὐφραίνω μᾶλλον , ποῖος ἀθυμία ὑποδέω ἔχω ποτός ; τις οὖν , οὐ ἠθέω ὁ ἅγιος , φημί · οὐ ἀκούω Παῦλος λέγω , λίπος ἐγώ εἰμί μέγας , καί ἀδιάλειπτος ὀδύνη ὁ Καρδία ἐγώ ; αὐτός μέν οὖον οὗτος εἰμί ὁ θαυμαστός , ὅτι ὁ λύπη χέρας καί ἡδονά ὁ ἐκ ὁ πένθος ὅς φέρω . ὡς γάρ ὁ μάστιξ οὐ ὀδύνη , ἀλλά χαρά , οὗτος καί ὁ λύπη πάλιν ὁ μέγας ἐκεῖνος προεξέρχομαι στέφανος . καί ὁ παράδοξος οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ κόσμος μέν οὐ ὁ ἀθυμία μόνος , ἀλλά καί ὁ χαρά ζημία ἔχω ὁ ἔσχατος · ἐπί δέ ὁ πνευματικός τοιναντίον ἅπας , οὐ ὁ χαρά μόνος , ἀλλά καί ὁ ἀθυμία πολύς ἔχω ὁ ἀγαθός ὁ θησαυρός · καί πῶς , ἐγώ λέγω . χαίρω τις ἐν ὁ κόσμος πολλάκις ἄχρὺν δυσημερέω ὁράω , καί διά ὁ χαρά οὗτος πολύς ἐπιστάτης ἑαυτοῦ ὁ κῶλος · ἄλλος τις πάλιν ἕτερος ὁ ἀδελφός πίπτω ὁράω , καί διά ὁ ἀθυμία οὗτος πολύς ἑαυτοῦ παρά ὁ Θεός προφέρω ὁ εὔνοια . ὡς πῶς ὁ κατά θεός λύπη ὁ ὁ κόσμος χαρά ἀγαθός καί χρήσιμος ; οὕτως καί Παῦλος λυπέω διά ὁ ἁμαρτάνω , διά ὁ ἀπιστέω ὁ Θεός , καί ὁ λύπη οὗτος πολύς ἔχω ἀπόκειμαι αὐτός ὁ μισθός . ἵνα δέ σαφής δ λέγω ποιέω , καί μανθάνω , ὡς , εἰμί καί παράδοξος ὁ εἴρω , ἀλλά ὅμως εἰμί ἀληθής , καί οὐδείς ὁ θρῆνος πολλάκις ἀνακτάομαι ὁ ὄζω ψυχή , καί κουφίζω συνοράω βαρέω , πολύς πολλάκις γυνή ἀποβάλλω παῖς ποθεινότατος , ἄν μέν κωλύω δάκρυ καί θρηνέω καί ἀλοφυραθῆναι , διαφθιγγοντ · ἀλλά ἀπολύω · ἄν δέ ὁ ὁ ἀθυμέω ποιέω ἅπας , κουφίζω καί παραμυθία λαμβάνω . καί τίς θαυμαστός , εἰμί ἐπί γυνή οὗτος συμβαίνω , ὅπου γε καί αὐτός ὁ προφήτης ὁράω τις ἄν οὗτος πάσχω ; Ζεύς οὗτος συνεχῶς λέγω · ἄφετος ἐγώ , πικρός καλέω · μή κατισχύω παρακαλέω ἐπί ὁ σύγνευμα ὁ θυγάτηρ ὁ γένος ἐγώ . θέραψ εἰμί πολλάκις λύπη παραμυθία φέρω · εἰμί δέ ἐπί ὁ κόσμος οὗτος , πολύς μᾶλλον ἐπί ὁ πνευματικός πρᾶγμα . Ζεύς οὗτος φημί · ὁ δέ κατά θεός λύπη μετάνοια εἰς σωτηρία ἀμεταμέλητος κατεργάζομαι . καί δοκέω μέν οὗτος σαφής εἰμί · [ 185 ] ὁ δέ λέγω τοιοῦτος εἰμί · ἄν λυπέω ἐπί χρῆμα , οὐδείς ὠφελέω · ἄν λυπέω ἐπί νόσημα , οὐδείς ἐκεράδανας , ἀλλά καί ἐπιτρέπω σαυτοῦ μᾶλλον . γε . καί πολύς ἔγωγε ἀκούω μετά ὁ τοιοῦτος πείρω αἰτιάομαι καί πρός ἑαυτοῦ λέγω · τις ὁ ὠφελής , ὅτι ἀλγέω ; οὔτε χρῆμα ἀνακτάομαι , καί ἐμαυτοῦ ἐδλαφα . ἄν δέ λυπέω ἐπί ἁμαρτία , οὗτος ὁ ἐξαλείφω καί καρπόω μέγας ἡδονή · ἄν λυπέω ἐπί ὁ ἀδελφός ὁ πίπτω , σαυτοῦ τε παρασάλας καί παρεμυθῶσω , καί αἰνός ἀνακτάομαι .