joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0140.4
ποιήσαντας . Οὕτως ἴσμεν τι μεν κακία , τί δὲ ἀρετή . Τοῦτο γοῦν αὐτὸ καὶ ὁ Χριστὸς ἐμφαίνων 157 καὶ δεῖχνὺς , ὅτι οὐδὲν ξένον οὐδὲ ὑπερβαῖνον ἡμῶν τὴν φύσιν νομοθετεῖ , ἀλλ᾽ ἄ παλαι προλαβὼν ἐγκατέθηκεν ἡμῶν τῷ συνειδότι , μετὰ τοῦς πολλοὺς ἐκελεύσιν μακαρισμοὺς οὕτω · ἔλεγεν · Ἄ θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρω-ποι , ταῦτα καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε αὐτοῖς . Οὐ χρεία πολλῶν λόγων , φησίν , οὐδὲ μακροτέρον νόμων , οὐδὲ διδασκαλίας ποικίλης · τὸ δελήμα σου γενέσθω νόμος . Θέλεις εὐεργετεῖ-σθαι · εὐεργέτησον ἕτερον . Θέλεις ἐλεεῖσθαι · ἐλέησον τὸν πλῆσιον . Θέλεις ἐπαινεῖσθαι · ἐπαίνεσον ἕτερον . Θέλεις ἀγαπᾶσθαι · φιλῆσον . Θέλεις τῶν πρωτευόντων ἀπολαύειν , παραχώρησον ἑτέρῳ πρότερον τούτων . Σὺ γενου δικαστής , σὺ γενου νομοθέτης τῆς σαυτοῦ ζωῆς . Καὶ πάλιν · Ὁ μισεῖς , ἀλλὰ μὴ ποιήσης . Διὰ μὲν τοῦτο τῆς κακίας εἰσάγει τὴν ἀπαλλαγὴν , διὰ δὲ τοῦ προτέρου τῆς ἀρετῆς τὴν ἐργασίαν . Ὁ μισεῖς , ἀλλὰ μὴ ποιήσης . Μισεῖς ὑβρίζειν · μὴ ὑβρίσης ἕτερον . Μισεῖς βακχάνεσθαι · μηδὲ σὺ φθονήσης ἑτέρῳ . Μισεῖς ἀπατάσθαι · μηδὲ σὺ ἀπατήσης ἄλλον . Καὶ ἐπὶ πάντων δὲ ἀπλῶς , ἂν τὰ δύο ῥήματα ταῦτα κατέχωμεν , οὐ δεσπόμεθα διδασκαλίας ἐτέρης . Τὴς γὰρ ἀρετῆς τὴν μὲν γνώμιν ἐνέθηκεν ἡμῶν τῇ φύσει , τὴν δὲ πρᾶξιν καὶ τὴν διόρθωσιν ἐπέτρεψεν ἡμῶν τῇ προαιρέσει . Τάχα ἀσαφὲς τὸ λεγόμενον · οὐκοῦν πειράσομαι σαφέστερον αὐτὸ ποιῆσαι πάλιν . Πᾶς εἰδὼ-ναι ὅτι καλὸν τὸ σωφρονεῖν , οὐ δεόμεθα λόγων , οὐδὲ διδασκαλίας · ἔχομεν γὰρ ἐν τῇ φύσει τὴν γνώσιν αὐτοῦ · καὶ οὐ χρεία πόνων οὐδὲ καμάτων , ὡστε περιελθεῖν καὶ ζητῆσαι · εἰ καλὸν ἡ σωφροσύνη καὶ χρέσιμον , ἀλλὰ κοινὴ γνώμη πάντες ὁμολογοῦμεν τοῦτο , καὶ εὐλῆς ἀμφιβάλλει περὶ τῆς ἀρετῆς . Οὕτω καὶ τὴν μοιχείαν κακὸν εἶναι νομίζομεν , καὶ οὐδὲ ἕναὶδὲ πόνων ἡμῖν δεῖ καὶ μαθησέως , ὡστε γνῶναι τὴν τῆς ἀμαρτίας τῆς κακίαν · ἀλλὰ πάντες ἐν ταῖς τοιαύταις ψήφοις ἐμὲν αὐτοδίδακτοι , καὶ τὴν ἀρετήν , καὶ μὴ μετιέναι αὐτήν , ἐπαινοῦμεν , ὡσπερ οὖν τὴν κακίαν , καὶ ἐργαζόμεθα , μισοῦμεν . Καὶ τοῦτο Θεοῦ κατόρθωμα γέγονε μέγιστον , ὡστε τὸ συνειδὲς ἡμῶν καὶ τὴν προαίρεσιν τῶν καὶ πρὸ τῆς πρᾶξεως οἰκειῶσαι ἡμῖν τῇ ἀρετῇ , ἐκπολεμώ-σαι δὲ τῇ πονηρίᾳ . Ὦσπερ οὖν ἔφην , ἡ μὲν γνώσις ἐκατέχων τούτων ἐγκεῖται τῷ συνειδότι πάντων ἀνθρώ-πων , καὶ οὐ δεόμεθα διδασκαλίας τινὸς πρὸς τὸ ταῦτα μαθεῖν · ἡ δὲ διόρθωσις λοιπὸν προαιρέσει καὶ σπουδῇ καὶ πόνοι ἐγκεχειρίσται . Τί δὴποτε ; Ὅτι εἰ τὸ πᾶν τῆς φύσεως ἐποίησεν , ἀπεφάντω καὶ χωρὶς βραβείων ἀπηλθόμεν ἂν · καὶ ὡσπερ τὰ ἄλογα τῶν πλεονεκτημά-των ἂν ἔχει κατὰ φύσιν , οὐκ ἂν λάβοι μισθὸν οὐδὲ ἐπαίνον · οὕτως οὐδὲ ἡμεῖς ἀπελαύσαμεν ἂν τίνος τοῦ-των . Τὰ γὰρ τῆς φύσεως πλεονεκτήματα οὐ τῶν ἐχόν-των , ἀλλὰ τοῦ δεδωκότος ἐστὶν ἐπαινος καὶ ἐγκώμιον . Τῇ μὲν οὖν φύσει τὸ πᾶν οὐκ ἐπέτρεψε διὰ τοῦτο · πάλιν τὴν προαίρεσιν ὀλόκληρον ἀναδέξασθαι τὸ φορτίον οὐκ εἴασε , καὶ τὸ τῆς γνώσεως , καὶ τὸ τῆς διορθώσεως , ἵνα μὴ πρὸς τὸν πόνον ἀπαγορεύσῃ τῆς ἀρετῆς · ἀλλ᾽ ὑ-παγορεύει μὲν αὐτῇ 158 συνειδὲς καὶ πρακτέα , πρὸς δὲ τὴν ἐργασίαν αὐτῇ τοῦτ᾽ ἐαυτῇ ἐσφάρεσι πόνους . Καὶ ὅτι μὲν καλὸν τὸ σωφρονεῖν μηδὲν χαμύντες ἐπι-στάμεθα · τῆς φύσεως γὰρ ἡ γνώσις · σωφρονεῖν δὲ οὐκ ἂν δυνηθεῖμεν κατορθῶσαι μὴ χαμύντες μηδὲ τὴν ἐπιθυμίαν χαλινώσαντες καὶ πολὺν ὑποστάντες πόνον . Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐκ φύσεως ἡμῖν πρόσεστι , καθάπερ
Lemmas: ποιέω . οὕτως οἶδα τίς μέν κακία , τίς δέ ἀρετή . οὗτος γοῦν αὐτός καί ὁ Χριστός ἐμφαίνω 157 καί δείκνυμι , ὅτι οὐδείς ξένος οὐδέ ὑπερβαίνω ἐγώ ὁ φύσις νομοθετέω , ἀλλά ὅς πάλαι προλαμβάνω ἐγκατατίθεμαι ἐγώ ὁ σύνοιδα , μετά ὁ πολύς κέλευσις μακαρισμός οὗτος · λέγω · ὅς ἐθέλω ἵνα ποιέω σύ ὁ ἄνθρωπος , οὗτος καί σύ ποιέω αὐτός . οὖον χρεία πολύς λόγος , φημί , οὐδέ μακρός νόμος , οὐδέ διδασκαλία ποικίλος · ὁ δελήμα σύ γίγνομαι νόμος . ἐθέλω εὐεργετέω · εὐεργετέω ἕτερος . ἐθέλω ἐλεέω · ἐλεέω ὁ πλησίος . ἐθέλω ἐπαινέω · ἐπαινέω ἕτερος . ἐθέλω ἀγαπάω · φιλέω . ἐθέλω ὁ πρωτεύω ἀπολαύω , παραχωρέω ἕτερος πρότερος οὗτος . σύ γίγνομαι δικαστής , σύ γίγνομαι νομοθέτης ὁ σεαυτοῦ ζωή . καί πάλιν · ὁ μισέω , ἀλλά μή ποιέω . Ζεύς μέν οὗτος ὁ κακία εἰσάγω ὁ ἀπαλλαγή , διά δέ ὁ πρότερος ὁ ἀρετή ὁ ἐργασία . ὁ μισέω , ἀλλά μή ποιέω . μισέω ὑβρίζω · μή ὑβρίζω ἕτερος . μισέω βακχάνεσθαι · μηδέ σύ φθονέω ἕτερος . μισέω ἀπατάω · μηδέ σύ ἀπατάω ἄλλος . καί ἐπί πᾶς δέ ἀπλόος , εἄν ὁ δύο ῥῆμα οὗτος κατέχω , οὖον δέσπω διδασκαλία ἕτερος . σής γάρ ἀρετή ὁ μέν γιγνώσκω ἐντίθημι ἐγώ ὁ φύσις , ὁ δέ πρᾶξις καί ὁ διόρθωσις ἐπιτρέπω ἐγώ ὁ προαίρεσις . Τάχα ἀσαφής ὁ λέγω · οὐκοῦν πειράζω σαφής αὐτός ποιέω πάλιν . Πᾶς οἰδέω ὅτι καλός ὁ σωφρονέω , οὖον δήω λόγος , οὐδέ διδασκαλία · ἔχω γάρ ἐν ὁ φύσις ὁ γνῶσις αὐτός · καί οὖον χρεία πόνος οὐδέ κάματος , ὡστε περιέρχομαι καί ζητέω · εἰμί καλός ὁ σωφροσύνη καί χρέσιμον , ἀλλά κοινός γνώμη πᾶς ὁμολογέω οὗτος , καί εὐλή ἀμφιβάλλω περί ὁ ἀρετή . οὕτως καί ὁ μοιχεία κακός εἰμί νομίζω , καί οὐδέ ἔναι πόνος ἐγώ δεῖ καί μάθησις , ὡστε γιγνώσκω ὁ ὁ ἁμαρτία ὁ κακία · ἀλλά πᾶς ἐν ὁ τοιοῦτος ψῆφος εἰμί αὐτοδίδακτος , καί ὁ ἀρετή , καί μή μέτειμι αὐτός , ἐπαινέω , ὡς οὖν ὁ κακία , καί ἐργάζομαι , μισέω . καί οὗτος Θεός κατόρθωμα γίγνομαι μέγας , ὡστε ὁ συνοράω ἐγώ καί ὁ προαίρεσις ὁ καί πρό ὁ πρᾶξις οἰκειόω ἐγώ ὁ ἀρετή , ἐκπολεμόω δέ ὁ πονηρία . ὥσπερ οὖν φημί , ὁ μέν γνῶσις κατέχω οὗτος ἔγκειμαι ὁ σύνοιδα πᾶς ἄνθρωπος , καί οὖον δήω διδασκαλία τις πρός ὁ οὗτος μανθάνω · ὁ δέ διόρθωσις λοιπός προαίρεσις καί σπουδή καί πόνος ἐγχειρίζω . τις δήποτε ; ὅτι2 εἰμί ὁ πᾶς ὁ φύσις ποιέω , ἀποφαίνω καί Χωρὶς βραβεῖον ἀπέρχομαι εἄν · καί ὡς ὁ ἄλογος ὁ πλεονέκτημα εἄν ἔχω κατά φύσις , οὐ εἄν λαμβάνω μισθός οὐδέ ἔπαινος · οὕτως οὐδέ ἐγώ ἀπολαύω εἄν τίς τοῦτος . ὁ γάρ ὁ φύσις πλεονέκτημα οὖον ὁ ἔχω , ἀλλά ὁ δίδωμι εἰμί ἔπαινος καί ἐγκώμιον . ὁ μέν οὖν φύσις ὁ πᾶς οὐ ἐπιτρέπω διά οὗτος · πάλιν ὁ προαίρεσις ὁλόκληρος ἀναδέχομαι ὁ φορτίον οὐ ἐάω , καί ὁ ὁ γνῶσις , καί ὁ ὁ διόρθωσις , ἵνα μή πρός ὁ πόνος ἀπαγορεύω ὁ ἀρετή · ἀλλά ὑπαγορεύω μέν αὐτός 158 συνοράω καί πρακτέος , πρός δέ ὁ ἐργασία αὐτός οὗτος ἑαυτοῦ ἐσφάρεσι πόνος . καί ὅτι μέν καλός ὁ σωφρονέω μηδείς χαμύντες ἐπίσταμαι · ὁ φύσις γάρ ὁ γνῶσις · σωφρονέω δέ οὐ εἄν δύναμαι κατορθόω μή χαμύντες μηδέ ὁ ἐπιθυμία χαλινόω καί πολύς ὑφίστημι πόνος . οὗτος γάρ οὐ ἐκ φύσις ἐγώ πρόσειμι , καθάπερ