joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0132.1
θρωπον ὁ πονηρὸς δαιμων ἐκεῖνος ἐξετραχλίσεν , ἐλπίδι μείζους γνώσεως καὶ τῆς οὖσης ἀποστρέψας . Διὰ τοῦτο καὶ σφᾶς τις παραίνει λέγων · Ἱσχυρότερό σου μὴ ἴσχει , καὶ βουθερότερό σου μὴ ἐρεύνα · ἄπροστάτηγ σοι , ταῦτα διανοοῦ · τὰ γὰρ πλεῖονα τῶν ἔργων αὐτοῦ ἐν ἀποκρύφῳ · καὶ πάλιν , Πλεῖονα συνέτρεξεν ἀνθρώπων ὑπερβολὴ σου . Τοῦτο δὲ εἶπε παραμυθούμενος τὸν ὑπεδείχθη σοι . Τοῦτο δὲ εἶπε παραμυθούμενος τὸν ἀγαλλίου καὶ ἀλύοντα , ἐπειδὴ μὴ πάντα οἶδεν . Καὶ γὰρ αὐτὰ , φησίν , ὅπερ ἐπετράπησ εἰδέναι , σφόδρα ὑπερβαίνει σου τὴν σύνεσιν · οὐδὲ γὰρ ὀχουθεν εὗρες , ἀλλὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ διδαχθείς . Ἄρχου τοίνυν τῷ δοθέντι πλούτῳ , καὶ μὴ πλέον ἐπιζήτει , ἀλλ’ ὑπὲρ ὧν ἔλαβες εὐχαρίστητι , μὴ ἀγανακτεῖς ὑπὲρ ὧν οὐκ ἔλαβες , καὶ ὑπὲρ τῶν οὐκ οἶδας , μὴ σκανδαλίζου δι’ ὃ καὶ οὐκ οἶδας · ἀμφοτέρα γὰρ χρησίμως ὁ Θεὸς ἐποίησεν , καὶ τὰ μὲν ἀπεκάλυψε α , τὰ δὲ ἀπέκλεισε , τῆς σῆς προνοίας σωτηρίας . Εἰς μὲν οὖν , ὅπερ ἐστην , τρόπον θεογνωσίας διὰ τῆς κτίσεως , πολλὰς ἐυνάμενος ἡμέρας ἀναλώσεις . Ἵνα γὰρ μὴ μόνου τοῦ ἀνθρώπου πατ’ ἀκριβείαν τὴν διατύπωσιν ἐπιδημῶμεν , πατ’ ἀκριβείαν δὲ λέγω τὴν ἡμῖν δυνατὴν , οὐ τὴν ὅπως ἀπράσιαν · εἰ γὰρ καὶ πολλοῖς εὐρήσεις τῶν γενομένων λόγους , ἀλλ’ εἰσὶ καὶ ἕτεροι πλεῖον ἀπόρρητοι , οὓς ὁ ποιήσας οἶδε Θεός · οὐ γὰρ θὰ πάντας ἴσαμεν αὐτοῦ · ἵν’ οὖν ἐπασαν τοῦ ἀνθρώπου κατ’ ἀκριβείαν τὴν διάπλασιν ἐπιδημῶμεν καὶ τὴν ἐν ἑκάστῳ μέλει σοφίαν εὐρώμεν , τῶν νεύρων , τῶν φλεβῶν , τῶν ἀρτηριῶν τὴν διανομὴν , τὴν θύσιν , τὴν διάπλασιν τῶν ἄλλων ἀπάντων , οὐδὲ ἐνιαυτὸς ὁλόκληρος ἡμῖν ἀρκεσίειν ἄν πρὸς τὴν ἐξήγησιν ταύτην . Διόπερ τοῦτον ἐνταῦθα καταλιπὼντες τὸν λόγον , καὶ τοῦ φιλοπόνους καὶ φιλοκαθεῖ παρασχόντες ἐκ τῶν εἰρημένων καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κτίσεως ἐπελθεῖν μέρη , ἐφ’ ἑτέραν ὑπόθεσιν τὸν λόγον τρέψωμεν , ἐνδεικτικὴν καὶ αὐτὴν ὄψαν τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας . Τίς οὖν ἐστιν ἡ δευτέρα ὑπόθεσις ; Ἔξ ἀρχῆς πλάσας ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον , νόμων αὐτῷ τυπικῶν ἐγκατέστησεν β . Καὶ τί ποτὲ ἐστιν νόμος γνωτικός ; Τὸ συνειδὸς ἡμῖν διήρθρωσεν , καὶ αὐτοδιδάσκον [ 128 ] ἐποίησεν τὴν γνῶσιν τῶν καλῶν καὶ τῶν οὐ καλῶν · οὐ γὰρ δεδήμεθα γινώσκειν ὅτι κακὸν ἡ πορνεία , καὶ καλὸν ἡ σωφροσύνη , ἀλλ’ ἡμεν ἐξ ἀρχῆς τοῦτο . Καὶ δνα μάθησις ὅτι τοῦτο ἐξ ἀρχῆς ἴσαμεν , ὁ νομοθετὴς νόμους ἐδίδου ὑστερον , καὶ εἰπὼν , Οὐ φορεῦσεως , οὐκ ἐπήγαγε , Κακὸν γὰρ ὁ φόνος , ἀλλ’ ἀπλῶς , Οὐ φορεῦσεως , εἶπεν · ἀπηγόρευσε γὰρ τὴν ἁμαρτίαν μόνον , οὐκ ἐδίδαξεν . Τίνας οὖν ἐνεκὲν εἰπὼν , Οὐ φορεῦσεως , οὐ προσέθηκεν , Ὅτι κακὸν ὁ φόνος ; Ἐπειδὴ προλαβὼν τὸ συνειδὸς ἡμᾶς ἐπαίδευσε τοῦτο , καὶ ὡς εἰδότες καὶ ἐπιστάμενοι οὕτω διαλέγεται . Ὅταν γοῦν περὶ ἑτέρας ἐντολῆς λέγῃ τῆς οὐ γνωρίμης ἡμῖν ἀπὸ τοῦ συνειδότος γενομένης , οὐκ ἀπαγορεύει μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν αἰτίαν προστίθησι . Περὶ σαββάτου τῶν νομοθετῶν καὶ λέγων , Τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἐξάτῃ μὴ ποιήσεις ἔργον , καὶ τὴν αἰτίαν ἐπήγαγε τῆς ἀργίας · ποίαν δὲ ταύτην ; Ὅτι ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἐξάτῃ κατέπαυσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ ὧν ἤρξατο ποιήσας · καὶ πάλιν , Ὅτι οἰκέτης ἦσθα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ . Τίνας οὖν ἐνεκεν , εἶπά μοι , ἐπὶ μὲν τοῦ σαββάτου τὴν αἰτίαν προσέθηκεν , ἐπὶ δὲ τοῦ φόνου οὐδὲν ποιοῦσιν ἐποίησεν ; Ἐπειδὴ αὐτὴ μὲν ἡ ἐντολὴ οὐ τῶν προσημμένων ἦν , οὐδὲ τὸν ἐκ τοῦ συνειδότος ἡμῖν ἡκριδωμένων , ἀλλὰ μερικὴ τις καὶ πρόσκαιρος , διὰ τοῦτο καὶ κατελῦθη μετὰ ταῦτα · αἱ δὲ ἀναγκαῖαι καὶ συνεχόμεναι
Lemmas: θρωπον ὁ πονηρός δαίμων ἐκεῖνος ἐξετραχλίσεν , ἐλπίς μείζων γνῶσις καί ὁ εἰμί ἀποστρέφω . Ζεύς οὗτος καί σφεῖς τις παραινέω λέγω · ισχυρότερος σύ μή ἴσχω , καί βουθερότερό σύ μή ἔρευνα · ἄπροστάτηγ σύ , οὗτος διανοέομαι · ὁ γάρ πλείων ὁ ἔργον αὐτός ἐν ἀπόκρυφος · καί πάλιν , πλείων συντρέχω ἄνθρωπος ὑπερβολή σύ . οὗτος δέ εἶπον παραμυθέομαι ὁ ὑποδείκνυμι σύ . οὗτος δέ εἶπον παραμυθέομαι ὁ ἀγαλλίου καί ἀλύω , ἐπεί μή πᾶς οἶδα . καί γάρ αὐτός , φημί , ὅσπερ ἐπιτρέπω οἶδα , σφόδρα ὑπερβαίνω σύ ὁ σύνεσις · οὐδέ γάρ ὀχουθεν εὑρίσκω , ἀλλά παρά ὁ Θεός διδάσκω . ἄρχω τοίνυν ὁ δίδωμι πλοῦτος , καί μή πλέω ἐπιζητέω , ἀλλά ὑπέρ ὅς λαμβάνω εὐχαριστέω , μή ἀγανακτέω ὑπέρ ὅς οὐ λαμβάνω , καί ὑπέρ ὁ οὐ οἶδα , μή σκανδαλίζω διά ὅς καί οὐ οἶδα · ἀμφότερος γάρ χρήσιμος ὁ θεός ποιέω , καί ὁ μέν ἀποκαλύπτω ὅς , ὁ δέ ἀποκλείω , ὁ σός πρόνοια σωτηρία . εἰς μέν οὖν , ὅσπερ ἵστημι , τρόπος θεογνωσία διά ὁ κτίσις , πολύς εὐνάω ἡμέρα ἀναλίσκω . ἵνα γάρ μή μόνος ὁ ἄνθρωπος πάτος ἀκρίβεια ὁ διατύπωσις ἐπιδημέω , πάτος ἀκρίβεια δέ λέγω ὁ ἐγώ δυνατός , οὖον ὁ ὅπως ἀπρασία · εἰμί γάρ καί πολύς εὑρίσκω ὁ γίγνομαι λόγος , ἀλλά εἰμί καί ἕτερος πλείων ἀπόρρητος , ὅς ὁ ποιέω οἶδα Θεός · οὖον γάρ ἀνταπόλλυμι πᾶς οἶδα αὐτός · ἵνα οὖν πάσσω ὁ ἄνθρωπος κατά ἀκρίβεια ὁ διάπλασις ἐπιδημέω καί ὁ ἐν ἕκαστος μέλος σοφία εὑρίσκω , ὁ νεῦρον , ὁ φλέψ , ὁ ἀρτηρία ὁ διανομή , ὁ θύσις , ὁ διάπλασις ὁ ἄλλος ἀπαντάω , οὐδέ ἐνιαυτός ὁλόκληρος ἐγώ ἀρκέω ἄν πρός ὁ ἐξήγησις οὗτος . διόπερ οὗτος ἐνταῦθα καταλείπω ὁ λόγος , καί ὁ φιλόπονος καί φιλοκαθημι παρέχω ἐκ ὁ εἴρω καί ὁ λοιπάς ὁ κτίσις ἐπέρχομαι μέρος , ἐπί ἕτερος ὑπόθεσις ὁ λόγος τρέπω , ἐνδεικτικός καί αὐτός ὄψαν ὁ ὁ Θεός πρόνοια . Τῖς οὖν εἰμί ὁ δύο ὑπόθεσις ; ἕξ ἀρχή πλάσσω ὁ θεός ὁ ἄνθρωπος , νόμος αὐτός τυπικός ἐγκαθίστημι Β . καί τίς ποτέ εἰμί νόμος γνωτικός ; ὁ σύνοιδα ἐγώ διαρθρόω , καί αὐτοδιδάσκω [ 128 ] ποιέω ὁ γνῶσις ὁ καλός καί ὁ οὖον καλός · οὖον γάρ δαμάζω γιγνώσκω ὅτι κακός ὁ πορνεία , καί καλός ὁ σωφροσύνη , ἀλλά ἠμέν ἐκ ἀρχή οὗτος . καί δν μάθησις ὅτι οὗτος ἐκ ἀρχή οἶδα , ὁ νομοθέτης νόμος δίδωμι ὕστερος , καί εἶπον , οὖον φορευσις , οὐ ἐπάγω , Κακός γάρ ὁ φόνος , ἀλλά ἀπλόος , οὖον φορευσις , εἶπον · ἀπαγορεύω γάρ ὁ ἁμαρτία μόνος , οὐ διδάσκω . τίς οὖν ἕνεκα εἶπον , οὖον φορευσις , οὖον προστίθημι , ὅτι2 κακός ὁ φόνος ; ἐπεί προλαμβάνω ὁ σύνοιδα ἐγώ παιδεύω οὗτος , καί ὡς οἶδα καί ἐφίστημι οὗτος διαλέγω . ὅταν γοῦν περί ἕτερος ἐντολή λέγω ὁ οὖον γνώριμος ἐγώ ἀπό ὁ σύνοιδα γίγνομαι , οὐ ἀπαγορεύω μόνος , ἀλλά καί ὁ αἴτιος προστίθημι . περι σάββατον ὁ νομοθέτης καί λέγω , ὁ δέ ἡμέρα ὁ ἐξάτῃ μή ποιέω ἔργον , καί ὁ αἴτιος ἐπάγω ὁ ἀργία · ποῖος δέ οὗτος ; ὅτι2 ἐν ὁ ἡμέρα ὁ ἐξάτῃ καταπαύω ὁ θεός ἀπό πᾶς ὁ ἔργον αὐτός ὅς ἄρχω ποιέω · καί πάλιν , ὅτι2 οἰκέτης εἰμί ἐν γῆ Αἴγυπτος . τίς οὖν ἕνεκα , λέγω ἐγώ , ἐπί μέν ὁ σάββατον ὁ αἴτιος προστίθημι , ἐπί δέ ὁ φόνος οὐδείς ποιέω ποιέω ; ἐπεί αὐτός μέν ὁ ἐντολή οὖον ὁ προσάπτω εἰμί , οὐδέ ὁ ἐκ ὁ σύνοιδα ἐγώ ἡκριδωμένων , ἀλλά μερικός τις καί πρόσκαιρος , διά οὗτος καί καταλύω μετά οὗτος · ὁ δέ ἀναγκαῖος καί συνέχω