joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0093.1
καθόλου παρακλητικῶν ἀλλοτριουῦσαι · λόγων , εἰς μέσον προθείς , ὁ λέγω ποιῶ φανερὸν . Τί ποτ’ οὖν ἐστι τὸ προοίμιον ; Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν · ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος , καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου . Ἄρα μὴ δοκεῖ τινὶ ὑμῶν παρακλητὴν ἔχειν ἀθυμίας τὰ εἰρημένα ; οὐχ ἱστορίας διήγησις ἐστι καὶ δημιουργίας διδασκαλία ; 3 . Βούλεσθε οὖν ἐπιδεῖξαι τὴν ἐγκυρρωμένην τῇ ῥήσει ταύτῃ παρακλῆσιν ; Διανάστητε τοίνυν , καὶ μετὰ ἀκριβείας προσάχετε τοὺς βροθεῖσθαι μέλλοντας . Ὅταν γὰρ ἀκούσῃς , ὅτι τὸν οὐρανὸν , τὴν γῆν , τὴν θάλατταν , τὸν ἀέρα , τὰ ὕδατα , τοὺς ἀστέρας τοὺς πολλούς , τοὺς δύο φωστήρας τοὺς μεγάλους , τὰ φυτά , τὰ τετράποδα , τὰ νιχτά , τὰ πετόμενα ζῷα , πάντα ἀπλῶς τὰ ὁρώμενα διὰ σὲ καὶ τὴν σὴν σωτηρίαν καὶ τιμὴν ἐποίησεν ὁ Θεός , οὐχ ἰκανὴν εἰδὼς λαμβάνεις παρακλῆσιν , καὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ μεγίστην δέχῃ ταύτην ἀπόδειξιν , ὅταν ἐννοήσῃς , ὅτι τοσούτων καὶ τῆλικούτων κόσμων , οὕτω καλῶν , καὶ μέγαν , καὶ θαυμαστὸν διὰ σὲ τὸν βραχὺν εἰς μέσον παρήγαγεν ; Ὅταν οὖν ἀκούσῃς , ὅτι Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , μὴ ἀπλῶς παραδράμῃς τὸ εἰρημένον , ἀλλ’ ἐπελθε τῇ διανοίᾳ τὸ εὖρος τῆς γῆς , καὶ ἀναλόγισαι πῶς ἡμῖν πολυτελῆ καὶ δαψιλῆ τραπέζαν ἀνῆκε , καὶ πολλὴν πολυχαρῶσιν παρῆσεν ἡμῖν εὐφροσύνην · καὶ τὸ δὴ μέγιστον , τὸ οὐ πόνων ἀμοιβὴν ἔδωκεν , οὐδὲ κατορθωμάτων ἀντίδοσιν τῶν τοσούτων καὶ τῆλικούτων κόσμων , ἀλλ’ ὁμοῦ τε ἡμᾶς ἐπλασε , καὶ τῇ βασιλείᾳ ταύτῃ τὸ γένος ἡμῶν ἐτίμησε . Ποίησωμεν γὰρ ἄνθρωπον , φησί , κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν . Τί ἐστι , Κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν ; Τῆς ἀρχῆς εἰκόνα φησι , καὶ ὥσπερ οὐδὲν ἄνωτερον Θεοῦ ἐν οὐρανῷ , οὕτω μὴδὲς ἔστω ἄνωτερος ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς . Ἐνὶ μὲν οὖν τούτῳ καὶ πρῶτῳ τετίμηκεν , τῷ κατ’ εἰκόνα αὐτὸν ποιῆσαι · δευτέρῳ δὲ τῷ μὴ πόνων ἀμοιβὴν ἡμῖν παρασχέιν τὴν ἀρχήν , ἀλλὰ γυμνὴν τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας ποιῆσαι τὴν χάριν · τρίτῳ τῷ ψυχικὴν ἡμῖν χαρισάμενον αὐτήν . Τῶν γὰρ ἀρχῶν αἱ μὲν εἰσὶ ψυχικαί , αἱ δὲ χειροτονηταί · ψυχικαὶ μὲν , ὡς ἡ τοῦ λέοντος ἐπὶ τῶν τετραπόδων , ὡς ἐπὶ τῶν ὄρνιθων ἡ τοῦ ἀετοῦ · χειροτονηταὶ δὲ ὡς ἡ τῶν βασιλέων τοῦ καθ’ ἡμᾶς · οὗτοι γὰρ οὐχὶ φύσει κρατεῖ τῶν ὁμοδούλων · διὸ καὶ ἀποβάλλει πολλάκις τὴν ἀρχήν . Τοιαῦτα γὰρ τὰ μὴ φύσει προσόντα · ῥάδιαν δέχεται τὴν μεταβολὴν καὶ τὴν μετέπτωσιν · ὁ δὲ λέων οὐχ οὕτως , ἀλλὰ φύσει κρατεῖ τῶν τετραπόδων , ὥσπερ οὖν καὶ τῶν ὄρνιθων ὁ ἀετός . Ἀεὶ γοῦν τῷ γένει συγκεκληρωται τὸ τῆς βασιλείας εἶδος , καὶ οὐδεὶς ἂν τις ἴδιοι λέοντά ποτε τὴν ἀρχὴν ἀποβαλέναι ταύτην . Τοιαύτην καὶ ἡμῖν τὴν βασιλείαν ἐξ ἀρχῆς ὁ Θεὸς ἐχαρίσατο , καὶ πᾶσιν ἡμᾶς ἐπέστησε · καὶ οὐ τούτῳ μόνον ἐτίμησεν ἡμῶν τὴν φύσιν , ἀλλὰ καὶ αὐτῇ τοῦ χωρίου τῇ προσειρίᾳ ἐξαιρετὸν οἰκητήριον ἀποτάξας ἡμῖν τὴν παράδεισον , καὶ λόγον δοὺς καὶ ψυχὴν ἀθάνατον χαρισάμενος . [ 87 ] Ἄλλὰ μὴ εἴπω ταῦτα · ἐγὼ γὰρ τοιαύτην περιουσίαν εἶναι φημὶ τοῦ Θεοῦ χρησίμους , ὡς μὴ μόνον ἀν’ ὑπ’ ἐτίμησεν , ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ὧν ἐχέλασεν , ὁμοίως ἡμᾶς δύνασθαι τὴν ἀγαθότητα αὐτοῦ δεῖκνυσθαι καὶ τὴν φιλανθρωπίαν . Καὶ τοῦτο μάλιστα πάντων ὑμᾶς παρακαλῶ μετὰ ἀκριβείας εἰδέναι , ὅτι ὁ Θεὸς οὐχὶ τιμῶν μόνον , οὐδὲ εὐεργετῶν , ἀλλὰ καὶ κολάζων , καὶ τιμωρούμενος ὁμοίως , ἐστὶν ἀγαθός · κλῆν πρὸς Ἑλλήνων , κλῆν πρὸς αἱρετικῶν ἀγνῶνς ἡμῖν καὶ μάχαι κινδυνεῖται περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας καὶ ἀγαθότητος , μὴ μόνον ἀφ’ ὧν ἐτίμησεν , ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ὧν ἐτιμωρήσατο , ἐπιδείχνυ -
Lemmas: καθόλου παρακλητικός ἀλλοτριόω · λόγος , εἰς μέσος προτίθημι , ὁ λέγω ποιέω φανερός . τις πρός οὖν εἰμί ὁ προοίμιον ; ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ · ὁ δέ γῆ εἰμί ἀόρατος καί ἀκατασκεύαστος , καί σκότος ἐπάνω ὁ ἄβυσσος . ἄρας μή δοκέω τις σύ παράκλητος ἔχω ἀθυμία ὁ εἴρω ; οὐ ἱστορία διήγησις εἰμί καί δημιουργία διδασκαλία ; 3 . βούλομαι οὖν ἐπιδείκνυμι ὁ ἐγκύρω ὁ ῥῆσις οὗτος παράκλησις ; διανιστημι τοίνυν , καί μετά ἀκρίβεια προσάγω ὁ βιβρώσκω μέλλω . ὅταν γάρ ἀκούω , ὅτι ὁ οὐρανός , ὁ γῆ , ὁ θάλασσα , ὁ ἀήρ , ὁ ὕδωρ , ὁ ἀστήρ ὁ πολύς , ὁ δύο φωστήρ ὁ μέγας , ὁ φυτός , ὁ τετράπους , ὁ νιχτά , ὁ πέτομαι ζῷον , πᾶς ἀπλόος ὁ ὁράω διά σύ καί ὁ σός σωτηρία καί τιμή ποιέω ὁ Θεός , οὐ ἱκανός εἰδοί λαμβάνω παράκλησις , καί ὁ ἀγάπη ὁ Θεός μέγας δέχομαι οὗτος ἀπόδειξις , ὅταν ἐννοέω , ὅτι τοσοῦτος καί τηλικόσδε κόσμος , οὗτος καλός , καί μέγας , καί θαυμαστός διά σύ ὁ βραχύς εἰς μέσος παράγω ; ὅταν οὖν ἀκούω , ὅτι ἐν ἀρχή ποιέω ὁ θεός ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , μή ἀπλόος παρατρέχω ὁ εἴρω , ἀλλά ἐπέρχομαι ὁ διάνοια ὁ εὖρος ὁ γῆ , καί ἀναλογίζομαι πῶς ἐγώ πολυτελής καί δαψιλής τράπεζα ἀνίημι , καί πολύς πολυχαιρω παρίημι ἐγώ Εὐφρόσυνος · καί ὁ δή μέγας , ὁ οὖον πόνος ἀμοιβή δίδωμι , οὐδέ κατόρθωμα ἀντίδοσις ὁ τοσοῦτος καί τηλικόσδε κόσμος , ἀλλά ὁμοῦ τε ἐγώ πλάσσω , καί ὁ βασίλεια οὗτος ὁ γένος ἐγώ τιμάω . ποιέω γάρ ἄνθρωπος , φημί , κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις . τις εἰμί , κατά εἰκών ἡμέτερος καί κατά ὁμοίωσις ; ὁ ἀρχή εἰκών φημί , καί ὥσπερ οὐδείς ανώτερος Θεός ἐν οὐρανός , οὗτος μέδος ἵστημι ἀνώτερος ἄνθρωπος ἐπί ὁ γῆ . ἐν μέν οὖν οὗτος καί πρῶτος τιμάω , ὁ κατά εἰκών αὐτός ποιέω · δύο δέ ὁ μή πόνος ἀμοιβή ἐγώ παρέχω ὁ ἀρχή , ἀλλά γυμνός ὁ αὐτός φιλανθρωπία ποιέω ὁ χάρις · τρίτος ὁ ψυχικός ἐγώ χαρίζομαι αὐτός . ὁ γάρ ἀρχή ὁ μέν εἰμί ψυχικός , ὁ δέ χειροτονητής · ψυχικός μέν , ὡς ὁ ὁ λέων ἐπί ὁ τετράπους , ὡς ἐπί ὁ ὄρνις ὁ ὁ ἀετός · χειροτονητής δέ ὡς ὁ ὁ βασιλεύς ὁ κατά ἐγώ · οὗτος γάρ οὐ φύσις κρατέω ὁ ὁμόδουλος · διό καί ἀποβάλλω πολλάκις ὁ ἀρχή . τοιοῦτος γάρ ὁ μή φύσις πρόσειμι · ῥᾴδιος δέχομαι ὁ μεταβολή καί ὁ μεταπέτομαι · ὁ δέ λέων οὐ οὕτως , ἀλλά φύσις κρατέω ὁ τετράπους , ὥσπερ οὖν καί ὁ ὄρνις ὁ ἀετός . ἀείς γοῦν ὁ γένος συγκληρόω ὁ ὁ βασίλεια εἶδος , καί οὐδείς εἄν τις ἴδιος λέων ποτός ὁ ἀρχή ἀποβάλλω οὗτος . τοιοῦτος καί ἐγώ ὁ βασίλειος ἐκ ἀρχή ὁ θεός χαρίζομαι , καί πᾶς ἐγώ ἐφίστημι · καί οὖον οὗτος μόνος τιμάω ἐγώ ὁ φύσις , ἀλλά καί αὐτός ὁ χωρίον ὁ προσειριαω ἐξαιρετός οἰκητήριον ἀποτάσσω ἐγώ ὁ παράδεισος , καί λόγος δίδωμι καί ψυχή ἀθάνατος χαρίζομαι . [ 87 ] ἀλλά μή εἶπον οὗτος · ἐγώ γάρ τοιοῦτος περιουσία εἰμί φημί ὁ Θεός χρήσιμος , ὡς μή μόνος ἄνω ὑπό τιμάω , ἀλλά καί ἀπό ὅς ἐχέλασεν , ὁμοίως ἐγώ δύναμαι ὁ ἀγαθότης αὐτός δείκνυμι καί ὁ φιλανθρωπία . καί οὗτος μάλιστα πᾶς σύ παρακαλέω μετά ἀκρίβεια οἶδα , ὅτι ὁ θεός οὐ τιμή μόνος , οὐδέ εὐεργέτης , ἀλλά καί κολάζω , καί τιμωρέω ὁμοίως , εἰμί ἀγαθός · κλῆς πρός Ἕλλην , κλῆς πρός αἱρετικός ἀγνώς ἐγώ καί μάχη κινδυνεύω περί ὁ ὁ Θεός φιλανθρωπία καί ἀγαθότης , μή μόνος ἀπό ὅς τιμάω , ἀλλά καί ἀπό ὅς τιμωρέω , ἐπιδείκνυμι -