joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0105.2
Ἔχτουμέν τούτων πρῶην τίνος ἔνεκεν μετὰ ἔτη τοσαῦτα ἐδόθησαν αἱ Γραφαί · οὐ γὰρ ἐπὶ τοῦ ᾿Αδάμ , οὐδὲ ἐπὶ τοῦ Νῶε , καὶ τοῦ ᾿Αβραάμ , ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ Μωϋσέως ἐδόθη τοῦτο τὸ βιβλίον · καὶ πολλῶν ἀκόλου λέγοντων , ὅτι , εἰ χρήσιμον ἦν , ἐξ ἀρχῆς ἔδει δοθῆναι · εἰ δὲ ἀχρηστον ἦν , οὐδὲ μετὰ ταῦτα δοθῆναι ἔχρη . Ἅλλ’ ἑωλως εὖσος ὁ λογισμός · οὐ γὰρ δή πάντως , εἰ τὲ χρήσιμον μετὰ ταῦτα , ἐξ ἀρχῆς δεῖλει δοθῆναι · οὐδὲ εἰ τὲ παρὰ τὴν ἀρχὴν ἐδόθη , [ 99 ] τοῦτο πάντως δεῖλει καὶ μετὰ ταῦτα μένειν . Ἐπεὶ καὶ τὸ γάλα χρήσιμον , ἀλλ’ οὐ διηνεκῶς δίδεται , ἀλλὰ παισὶν οὖσιν ἡμῖν δίδεται μόνον · καὶ ἡ στερεὰ τροφὴ χρήσιμος , ἀλλ’ οὐδεὶς ἡμῖν ἐν ἀρχῇ μεταδίδων αὐτῆς . ἀλλ’ ἐπειδὴν τὴν παιδικὴν ἐξέλωμεν ἡλικίαν · πάλιν τὸ θέρος χρήσιμον , ἀλλ’ οὐ διὰπαντὸς φαίνεται · καὶ ὁ χειμὼν ἐπιτήδειος , ἀλλὰ καὶ οὗτος ὑπεξίσταται . Τί οὖν ; αἱ Γραφαί , φησίν , οὐκ εἰσὶ χρήσιμοι ; Χρησιμώταται μὲν οὖν καὶ ἀναγκαιώταται . Τίνος οὖν ἔνεκεν , φησίν , ἐξ ἀρχῆς ἡμῖν οὐκ ἐδόθησαν ; Ὅτι οὐ διὰ γραμμάτων , ἀλλὰ διὰ πραγμάτων , ἡβόλετο παιδεύειν τῶν ἀνθρώπων τὴν φύσιν ὁ Θεός . Τί ποτὲ ἐστι διὰ πραγμάτων ; Διὰ τῆς κτίσεως αὐτῆς . Εἰς τοῦτο γοῦν τὸ κεφάλαιον ἐμπεσὼν ὁ Ἀπόστολος , καὶ πρὸς Ἕλληνας ἀποτεινόμενος τοὺς λέγοντας , ὅτι Οὐκ ἐμάθομεν ἐξ ἀρχῆς παρὰ τῶν Γραφῶν θεογνωσίαν , δρα πῶς ἀπελογήσατο . Εἰπὼν γὰρ , ὅτι ᾿Αποκαλύπτεται ὀργὴ Θεοῦ ἀπ’ οὐρανοῦ ἐπὶ πᾶσαν ἀσέβειαν καὶ ἀδικίαν ἀνθρώπων τῶν τὴν ἀλήθειαν ἐν ἀδικίᾳ κατεχόντων , ἐπισιὴν εἰδὲν ἀντίθεσιν ἀντιπιπτούσαν αὐτῷ , καὶ πολλοὺς ἀνερωτῶντες ἡ , ὅτι Καὶ πῶθεν ἤλασαν Ἕλληνες τὴν ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ ; ἐπήγαγε λέγων · Διοὺ τὸ γνωστὸν τοῦ Θεοῦ φανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς . Καὶ πῶς φανερόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς ; πῶς δὲ ἠδύναντο εἰδεῖν Θεόν , καὶ τίς ἐδειξεν ; εἶπε . Ὁ γὰρ Θεὸς ἐφανέρωσεν αὐτοῖς , φησὶ . Ποῖῳ τρόπῳ ; ποῖον προφήτην πέμψας ; τίν’ ἀγγεληστήν ; ποῖον διδάσκαλον , εἰ αἱ Γραφαὶ μηδέπω ἦσαν ; Τὰ γὰρ ἄδρατα αὐτοῦ , φησίν , διὰ κτίσεως κόσμου τοῦ ποιήματος νοούμενα καθορᾶται , ἡ τε αἰδίος αὐτοῦ δύναμις καὶ θεότης . Ὁ δὲ λέγει , τοιούτων ἐστι · Τὴν κτίσιν εἰς μέσον προέθηκε πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν πάντων , ἵνα ἀπὸ τῶν ἔργων τὸν δημιουργὸν στοχάζωνται · ὅπερ οὖν καὶ ἕτερος ἔλεγε . Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλοσῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν καθορᾶται . Εἶδες τὸ μέγεθος ; θαύμασον τὴν δύναμιν τοῦ ποιήσαντος . Εἶδες τὸ κάλλος ; ἐκπλάγθητι τὴν σοφίαν τοῦ κοσμήσαντος · ὅπερ οὖν καὶ ὁ προφήτης ἐμφαίνων ἔλεγε · Οἱ οὐρανοὶ διηγούνται τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ . Πῶς , εἶπέ μοι , διηγούνται ; φωνὴν οὐκ ἔχουσι , στόμα οὐ κέκτηνται , γλῶττα παρ’ αὐτοῖς οὐκ ἐστι , πῶς οὖν διηγούνται ; Διὰ τῆς δόξης αὐτῆς · ὅταν γὰρ ἴδῃς τὸ κάλλος , τὸ μέγεθος , τὸ ὕψος , τὴν θέσιν , τὸ σχῆμα , τὸ πρὸς τοσοῦτον χρόνον διαρχὲς , ὅπερ φωνῆς ἀκούειν , καὶ διδασκόμενος διὰ τῆς ὄψεως , προσκυνεῖς τὸν ποιήσαντα σῶμα καλὸν οὕτω καὶ παράδοξον . Σιγᾷ ὁ οὐρανός , ἀλλ’ ἡ δόξ αὐτοῦ φωνὴν ἁλιπτοτέραν λαμπροτέραν ἀφήσει , δι’ ὀφθαλμῶν ἡμῶς , οὐ δι’ ἀκοῆς παιδεύουσα · καὶ γὰρ πέφυκεν αὕτη ἐκείνην ἡ ἀσφάλειος καὶ πιστοτέραν εἶναι καὶ
Lemmas: εχτουμην οὗτος πρώην τίς ἐνέλκω μετά ἔτος τοσοῦτος δίδωμι ὁ γραφή · οὖον γάρ ἐπί ὁ Αδάμ , οὐδέ ἐπί ὁ Νῶε , καί ὁ Αβραάμ , ἀλλά ἐπί ὁ Μωϋσῆς δίδωμι οὗτος ὁ βιβλίον · καί πολύς ἄκολος λέγω , ὅτι , εἰμί χρήσιμος εἰμί , ἐκ ἀρχή ἐσθίω δίδωμι · εἰμί δέ ἄχρηστος εἰμί , οὐδέ μετά οὗτος δίδωμι χράω . ἀλλά ἕωλος εὔσους ὁ λογισμός · οὖον γάρ δή πάντως , εἰμί τε χρήσιμος μετά οὗτος , ἐκ ἀρχή δείλομαι δίδωμι · οὐδέ εἰμί τε παρά ὁ ἀρχή δίδωμι , [ 99 ] οὗτος πάντως δείλομαι καί μετά οὗτος μένω . ἐπεί καί ὁ γάλα χρήσιμος , ἀλλά οὖον διηνεκής δίδωμι , ἀλλά παῖς εἰμί ἐγώ δίδωμι μόνος · καί ὁ στερεός τροφή χρήσιμος , ἀλλά οὐδείς ἐγώ ἐν ἀρχή μεταδίδω αὐτός . ἀλλά ἐπειδή ὁ παιδικός ἐξαιρέω ἡλικία · πάλιν ὁ θέρος χρήσιμος , ἀλλά οὖον διαπαντός φαίνω · καί ὁ χειμών ἐπιτήδειος , ἀλλά καί οὗτος ὑπεξίσταμαι . τις οὖν ; ὁ γραφή , φημί , οὐ εἰμί χρήσιμος ; χρήσιμος μέν οὖν καί ἀναγκαῖος . τίς οὖν ἐνέλκω , φημί , ἐκ ἀρχή ἐγώ οὐ δίδωμι ; ὅτι2 οὖον διά γράμμα , ἀλλά διά πρᾶγμα , αβόλετος παιδεύω ὁ ἄνθρωπος ὁ φύσις ὁ Θεός . τις ποτέ εἰμί διά πρᾶγμα ; Ζεύς ὁ κτίσις αὐτός . εἰς οὗτος γοῦν ὁ κεφάλαιος ἐμπίπτω ὁ ἀπόστολος , καί πρός Ἕλλην ἀποτείνω ὁ λέγω , ὅτι οὐ μανθάνω ἐκ ἀρχή παρά ὁ Γραφής θεογνωσία , δράω πῶς ἀπολογέομαι . εἶπον γάρ , ὅτι Αποκαλύπτω ὀργή Θεός ἀπό οὐρανός ἐπί πᾶς ἀσέβεια καί ἀδικία ἄνθρωπος ὁ ὁ ἀλήθεια ἐν ἀδικία κατέχω , ἐπισιὴν ὁράω ἀντίθεσις ἀντιπίπτω αὐτός , καί πολύς ἀνερωτάω ὁ , ὅτι καί πίνω ἐλαύνω Ἕλλην ὁ ἀλήθεια ὁ Θεός ; ἐπάγω λέγω · διού ὁ γνωστός ὁ Θεός φανερός εἰμί ἐν αὐτός . καί πῶς φανερός εἰμί ἐν αὐτός ; πῶς δέ δύναμαι εἴδω Θεός , καί τίς δείκνυμι ; εἶπον . ὁ γάρ θεός φανερόω αὐτός , φημί . ποῖος τρόπος ; ποῖος προφήτης πέμπω ; τίς ἀγγέλλω ; ποῖος διδάσκαλος , εἰμί ὁ γραφή μηδέπω εἰμί ; ὁ γάρ ἄδρατος αὐτός , φημί , διά κτίσις κόσμος ὁ ποίημα νοέω καθοράω , ὁ τε ἀΐδιος αὐτός δύναμις καί θεότης . ὁ δέ λέγω , τοιοῦτος εἰμί · ὁ κτίσις εἰς μέσος προτίθημι πρό ὁ ὀφθαλμός πᾶς , ἵνα ἀπό ὁ ἔργον ὁ δημιουργός στοχάζομαι · ὅσπερ οὖν καί ἕτερος λέγω . ἐκ γάρ μέγεθος καί καλλοσος κτίσμα ἀνάλογος ὁ γενεσιουργός αὐτός καθοράω . εἶδον ὁ μέγεθος ; θαυμάζω ὁ δύναμις ὁ ποιέω . εἶδον ὁ κάλλος ; ἐκπλήσσω ὁ σοφία ὁ κοσμέω · ὅσπερ οὖν καί ὁ προφήτης ἐμφαίνω λέγω · ὁ οὐρανός διηγέομαι ὁ δόξα ὁ Θεός . Πῶς , εἶπον ἐγώ , διηγέομαι ; φωνή οὐ ἔχω , στόμα οὖον κτάομαι , γλῶσσα παρά αὐτός οὐ εἰμί , πῶς οὖν διηγέομαι ; Ζεύς ὁ δόξα αὐτός · ὅταν γάρ ὁράω ὁ κάλλος , ὁ μέγεθος , ὁ ὕψος , ὁ θέσις , ὁ σχῆμα , ὁ πρός τοσοῦτος χρόνος διαρχω , ὅσπερ φωνή ἀκούω , καί διδάσκω διά ὁ ὄψις , προσκυνέω ὁ ποιέω σῶμα καλός οὗτος καί παράδοξος . σιγάω ὁ οὐρανός , ἀλλά ὁ δόξα αὐτός φωνή ἄληπτος λαμπρός ἀφίημι , διά ὀφθαλμός μου , οὖον διά ἀκοή παιδεύω · καί γάρ φύω οὗτος ἐκεῖνος ὁ ἀσφάλειος καί πιστός1 εἰμί καί