joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0216.2
εἰ καὶ θαυμαστὸν τὸ λεγόμενον , ἀλλ’ ὅμως ἐστὶν ἀληθές , ὅτι διὰ σὲ καὶ τὴν σὴν φιλίαν ταῦτα ἔπαθε . Πόσων ἐμπροσίων , πῶς καταστρόφης ἔβ’ αὐτὰ ρήματα ταῦτα πιγνύσθαι , ὅπερ ἀπολογούμενος ἔλεξας ; Νῦν ὑβρίσθαι φῃς , καὶ πεπονθέναι οἷα μηδεὶς πώποτε τῶν προτέρων βασιλέων · ἀλλ’ ἐὰν δέλῃς , ὦ φιλανθρωπότατε καὶ φιλοσόφωτατε καὶ πολλῆς εὐσεβείας γέμων , τοῦ διαδήματος τοῦτο μειζόνά σοι καὶ λαμπρότερον ἢ ὑβρὶς αὐτὴ περιέθηκε στέφανον . Τοῦτο μὲν γὰρ τὸ διάδημα ἐστὶ καὶ μὲν τῆς σῆς ἀρετῆς ἀπόδειξις · ἔστι δὲ καὶ τῆς τοῦ δεξιώτατος φιλοτιμίας τεκμηρίων · ὁ δὲ ἀπὸ τῆς φιλανθρωπίας σοι ταῦτῆς πλεκόμενος στέφανος οὐ μόνον ἔσται κατόρθωμα καὶ τῆς φιλοσοφίας τῆς σῆς · καὶ οὐχ οὕτως σε θαυμάσουσιν πάντες διὰ τοὺς λῦθους τοὺς τιμίου τοῦτους , ὡς ἐπαινέσονται διὰ τὴν ὑπεροφίαν τὴν κατὰ τῆς ὀργῆς . Καθελὼν σου τοὺς ἀνδριάντας ; ἀλλ’ ἔξεστι σοι λαμπροτέρους ἀναστῆσαι ἐκείνων . 219 Ἄν γὰρ ἀγῇς τοὺς θοιχοχόας τὰ ἐγκλήματα , καὶ μηδεμίαν ἀπαιτήσῃς δικην ε αὐτοῖς , οὐ χαλκοῦν σε ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ἀναστήσουσιν , οὐδὲ χρυσοῦν , οὐδὲ λιθοκόλλητον , ἀλλὰ τὴν πᾶσιν ὑλὴν τιμιωτέραν στολὴν , φιλανθρωπίαν καὶ ἐλεημοσύνην ἀναδεδήμενον . Οὕτως · ἐπὶ τῆς διανοίας ἕκαστος ἀναστήσεται σε τῆς ἑαυτῆς , καὶ τοσούτους ἕξεις ἀνδριάντας , ὅσοι τὴν οἰκουμένην οἰκοῦσιν ἄνθρωποι , καὶ οἰκτίσονται . Οὐ γὰρ ἡμεῖς μόνον , ἀλλὰ καὶ οἱ μεθ’ ἡμᾶς , καὶ οἱ μετ’ ἐκείνους ἅπαντες ταῦτα ἀκούσονται · καὶ καθάπερ εὐ παθόντες αὐτοῦ , οὕτω σε θαυμάσονται καὶ φιλήσουσι . Καὶ ὅτι ταῦτα οὐ κολακεύων λέγω , ἀλλ’ οὕτως ἔσται πάντως , ἔρῶ σοι παλαιὸν τινα λόγον , ἵνα μάθῃς , ὅτι οὐχ οὕτω στρατοπέδαι καὶ ὅπλα καὶ χρήματα καὶ ὑπὸ τούτων πλήθος καὶ τὰ ἄλλα καὶ τὰ τοιαῦτα λαμπροῦς ποιεῖν τοὺς βασιλεῖς · εἰώθεν , ὡς φιλοσοφία ψυχῆς καὶ ἡμερότης . Ὁ μακάριος λέγεται Κωνσταντῖνος , τῆς εἰκόνος αὐτοῦ ναοῦσεως ποτὲ , παραφύντων αὐτὸν πολλῶν ἐπἐξελθεῖν τοῖς ὑβριστάς καὶ δίκην ἀπαιτήσαι , καὶ λεγόντων , ὅτι πᾶσαν αὐτοῦ τὴν δόξιν ἔθρεψαν τοὺς λίθους ἐξἀκοντιζόντας , ἡλαφράσας τῇ χειρὶ τοῦ πρόσωπον , καὶ ἡρέμα μειδιάσας , εἶπεν , ὅτι Οὐδαμοῦ πλήγην ἐπὶ τοῦ μετώπου γεγεννημένην ὁρῶ , ἀλλ’ ὑγίης μὲν ἡ κεφαλὴ , ὑγίης δὲ ἡ ὄψις ἅπασα , κάκεινος ἐρυθιάσαντας καὶ αἰσχυνθέντας ἀποστῆναι τῆς ἀδίκου ταύτης συμβουλίας . Καὶ τὸ ῥῆμα τοῦτο μέχρι νῦν ἠδούσιν ἅπαντες , καὶ τοσούτος χρόνος οὐκ ἔμαρπεν , οὐχ ἔσβεσε τῆς φιλοσοφίας ταύτης τὴν μνήμην . Πόσων οὖν ἂν εἴη τοῦτο τροπαῖον λαμπρότερον ; Πολλὰς καὶ μεγάλας ἄ πόλεις ἐκεῖνος ἄνέστησε , καὶ πολλούς βαρβάρους ἐνίκησεν , ἀλλ’ οὐδεὶς ἐκείνων μεμνήσθαι · τὸ δὲ ῥῆμα τοῦτο μέχρι τῆς σήμερον ἠδεῖται , καὶ οἱ μεθ’ ἡμᾶς αὐτὸ καὶ οἱ μετ’ ἐκείνους ἀκούσονται πάντες . Καὶ οὐ τοῦτο μόνον ἐστὶ τὸ θαυμαστὸν , ὅτι ἀκούσονται , ἀλλ’ ὅτι καὶ μετ’ ἐπαινον καὶ εὐφημίαν οἱ τε λέγοντες λέγουσιν , οἱ τε ἀκούοντες δέχονται · καὶ οὐκ ἕστιν οὐδεὶς , ὃς ἀνέφεσται συγγεῖν τοῦτο ἀκούσας , ἀλλ’ ὁμοῦ τε ἀνέκραξε , καὶ τὸν εἱρμωστὸ ἐπηύνας , καὶ μυρίαι αὐτῇ καὶ ἀπελθεῖν γίνεσθαι ἡθέατο ἀγαθά . Εἰ δὲ παρὰ ἀνθρώποις τοσαύτης ἀπήλαυσε δόξης · δι’ ἐκεῖνο τὸ ῥῆμα , πόσων ἀπολαύσεις παρὰ τῷ φιλανθρώπῳ Θεῷ στεφάνων ; Καὶ τί χρὴ λέγειν Κωνσταντῖνον καὶ τὰ ἄλλοτρια παραδείγματα , δεῦν οἰκοῦν σε καὶ ἐν τῷ σῷν παρακαθ Savil . et alii πόσις κατασκάψῃ . Infra idem δὲ μὴδεῖς , et mox σφράγισι pro φιλοσοφίας . Morel . μηδεμίαν ἀπαιτήσῃς δίκην . Savil . μηδεμίαν ἰάσας · δοῦναι δίκην , aliquot mss . μηδεμίαν ἀφῆς δοῦναι δίκην . Infra tres mss . τιμιωτέραν στολὴν , melius quam Morel . et Savil . qui habent στολὴν . ἄ Aberat μεγάλας , nos e Savilio recepimus . Emr .
Lemmas: εἰμί καί θαυμαστός ὁ λέγω , ἀλλά ὅμως εἰμί ἀληθής , ὅτι διά σύ καί ὁ σός φίλιος οὗτος πάσχω . πόσος εμπροθεος , πῶς καταστροφή βαίνω αὐτός ῥῆμα οὗτος πιγνυεπομαι , ὅσπερ ἀπολογέομαι λέγω ; νῦν ὑβρίζω φημί , καί πάσχω οἷος μηδείς πώποτε ὁ πρότερος βασιλεύς · ἀλλά ἐάν Δελής , εἰμί φιλάνθρωπος καί φιλόσοφος καί πολύς εὐσέβεια γέμω , ὁ διάδημα οὗτος μείζων σύ καί λαμπρός ἢ ὑβρίς αὐτός περιτίθημι στέφανος . οὗτος μέν γάρ ὁ διάδημα εἰμί καί μέν ὁ σός ἀρετή ἀπόδειξις · εἰμί δέ καί ὁ ὁ δεξιός φιλοτιμία τεκμήριον · ὁ δέ ἀπό ὁ φιλανθρωπία σύ οὗτος πλέκω στέφανος οὖον μόνος εἰμί κατόρθωμα καί ὁ φιλοσοφία ὁ σός · καί οὐ οὕτως σύ θαυμάζω πᾶς διά ὁ λυτός ὁ τίμιος οὗτος , ὡς ἐπαινέω διά ὁ ὑπεροφίαν ὁ κατά ὁ ὀργή . καθαιρέω σύ ὁ ἀνδριάς ; ἀλλά ἔξεστι σύ λαμπρός ἀνίστημι ἐκεῖνος . 219 ἄν γάρ ἄγνυμι ὁ θοιχοχους ὁ ἔγκλημα , καί μηδείς ἀπαιτέω δίκη ε αὐτός , οὖον χάλκεος σύ ἐπί ὁ ἀγορά ἀνίστημι , οὐδέ χρύσεος , οὐδέ λιθοκόλλητος , ἀλλά ὁ πᾶς ὕλη τίμιος στολή , φιλανθρωπία καί ἐλεημοσύνη ἀναδέω . οὕτως · ἐπί ὁ διάνοια ἕκαστος ἀνίστημι σύ ὁ ἑαυτοῦ , καί τοσοῦτος ἔχω ἀνδριάς , ὅσος ὁ οἰκέω οἰκέω ἄνθρωπος , καί οἰκτίζω . οὖον γάρ ἐγώ μόνος , ἀλλά καί ὁ μετά ἐγώ , καί ὁ μετά ἐκεῖνος ἅπας οὗτος ἀκούω · καί καθάπερ εὕω πάθος αὐτός , οὗτος σύ θαυμάζω καί φιλέω . καί ὅτι οὗτος οὖον κολακεύω λέγω , ἀλλά οὕτως εἰμί πάντως , εἴρω σύ παλαιός τις λόγος , ἵνα μανθάνω , ὅτι οὐ οὗτος στρατοπεδη καί ὅπλον καί χρῆμα καί ὑπό οὗτος πλήθος καί ὁ ἄλλος καί ὁ τοιοῦτος Λαμπροῦς ποιέω ὁ βασιλεύς · εἴωθα , ὡς φιλοσοφία Ψυχή καί ἡμερότης . ὁ μακάριος λέγω Κωνσταντῖνος , ὁ εἰκών αὐτός ναοῦσεως ποτέ , παραφύω αὐτός πολύς ἐπεξέρχομαι ὁ ὑβριστής καί δίκη ἀπαιτέω , καί λέγω , ὅτι πᾶς αὐτός ὁ δόξις τρέφω ὁ λίθος εξακοντίζω , ἡλαφράσας ὁ χείρ ὁ πρόσωπον , καί ἡρέμα μειδάω , εἶπον , ὅτι οὐδαμός πλήσσω ἐπί ὁ μέτωπον γεννάω ὁράω , ἀλλά ὑγιής μέν ὁ κεφαλή , ὑγιής δέ ὁ ὄψις ἅπας , κενός ἐρύθω καί αἰσχύνω ἀφίστημι ὁ ἄδικος οὗτος συμβουλία . καί ὁ ῥῆμα οὗτος μέχρι νῦν ἐσθίω ἅπας , καί τοσούτος χρόνος οὐ μάρπτω , οὐ σβέννυμι ὁ φιλοσοφία οὗτος ὁ μνήμη . πόσος οὖν εἄν εἰμί οὗτος τρόπαιον λαμπρός ; Πολύς καί μέγας ὅς πόλις ἐκεῖνος ἀνίστημι , καί πολύς βάρβαρος νικάω , ἀλλά οὐδείς ἐκεῖνος μιμνήσκω · ὁ δέ ῥῆμα οὗτος μέχρι ὁ σήμερον ἐδέω , καί ὁ μετά ἐγώ αὐτός καί ὁ μετά ἐκεῖνος ἀκούω πᾶς . καί οὖον οὗτος μόνος εἰμί ὁ θαυμαστός , ὅτι ἀκούω , ἀλλά ὅτι καί μετά ἔπαινος καί Εὐφημία ὁ τε λέγω λέγω , ὁ τε ἀκούω δέχομαι · καί οὐ ἕστiν οὐδείς , ὅς ἀνέφεσται συγγίγνομαι οὗτος ἀκούω , ἀλλά ὁμοῦ τε ἀνακράζω , καί ὁ εἱρμωστὸ επηυναω , καί μυρίος αὐτός καί ἀπέρχομαι γίγνομαι θεάομαι ἀγαθός . εἰμί δέ παρά ἄνθρωπος τοσοῦτος ἀπαλαύω δόξα · διά ἐκεῖνος ὁ ῥῆμα , πόσος ἀπολαύω παρά ὁ φιλάνθρωπον Θεός στέφανος ; καί τίς χρή λέγω Κωνσταντῖνος καί ὁ ἀλλότριος παράδειγμα , δεῦν οἰκέω σύ καί ἐν ὁ σός παρακαθ Savil . et alii πόσις κατασκάπτω . Infra idem δέ μηδείς , et mox σφραγίς pro φιλοσοφία . Morel . μηδείς ἀπαιτέω δίκη . Savil . μηδείς ἰάομαι · δίδωμι δίκη , aliquot mss . μηδείς ἀφῆς δίδωμι δίκη . Infra tres mss . τίμιος στολή , melius quam Morel . et Savil . qui habent στολή . ὅς Aberat μέγας , nos e Savilio recepimus . Emr .