joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0093.2
μεν αὐτοῦ τὴν ἀγαθότητα . Εἰ γὰρ τιμῶν μόνον ἐστὶν ἀγαθός , κολάζων δὲ οὐκ ἐστὶν ἀγαθός , ἐξ ἡμισεῖας ὁ ἀγαθὸς ἂν εἴη · ἀλλ’ οὐκ ἐστὶ τοῦτο · μὴ γένοιτο . Ἐπεὶ ἀνθρώπων μὲν γὰρ εἴκως τοῦτο συμβαίνειν , ἐπειδὴ θυμῷ καὶ πάθει τὰς τιμωρίας ἐπάγουσιν · ὁ δὲ Θεὸς ἀπαθὴς ὤν , κλῆν εὐεργετῇ , κλῆν κολάζῃ , ὁμοίως ἐστὶν ἀγαθός , καὶ τῆς βασιλείας οὐκ ἔλαττον τῆς γεύσεως ἀπειλῇ δεῖκνυσιν αὐτοῦ τὴν ἀγαθότητα · καὶ πῶς ; ἐγὼ λέγω . Εἰ μὴ γένναν ἠπειλήσεν , εἰ μὴ κολασιν ἡτοίμασεν , οὐκ ἂν πολλοὶ τῆς βασιλείας ἐπέτυχον . Οὐ γὰρ οὕτως ἡ τῶν ἀγαθῶν ὑπόσχεσις πρὸς ἀρετὴν ἐκκαλεῖται τοὺς πολλούς , ὡς ἡ τῶν κακῶν ἀπειλὴ τῷ φόβῳ συνυθεῖ , καὶ διανίστησι πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς ἐπιμέλειαν . Ἄστε εἰ καὶ ἐναντίον γένναν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν , ἀλλὰ πρὸς ἐν ἐκάτερον βλέπει τέλος , τὴν τῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν · ἐκείνη μὲν ἐπισκοπὴν πρὸς ἑαυτήν , αὕτη δὲ συνυθοῦσα πρὸς ἐκείνην , καὶ τῷ φόβῳ διορθουμένη τοὺς ἀμελεστερὸν διακειμένους . γ . Τοῦτον δὲ οὐχ ἀπλῶς μηκύνων τὸν λόγον , ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλάκις λυμῶν καὶ αὐχμῶν γιγνόμενος , καὶ πολέμιος , καὶ ὀργῆς βασιλικῆς ἐμπιπτόντος , καὶ ἐτέρων τινῶν τοιούτων ἀδοκτῶν πραγμάτων , πολλοὶ τοὺς ἀφελειοτέρους ἀπατῶντες λέγουσιν , ὅτι οὐχ ἄξια ταῦτα τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας . Ἴν’ οὖν μὴ παραλογίζομεθα , ἀλλ’ ἰδωμεν ἀκριβῶς , ὅτι κλῆν λυμῶν , κλῆν πόλεμον , κλῆν ἄλλο οἷοῦν ἐπαγάγῃ δεινόν , ἀπὸ φιλανθρωπίας τοῦτο ποιεῖ καὶ πολλῆς τῆς χρησιμίας , ἠγαχάσθη ἐνδιατρίβειν τοῦτῳ τῷ λόγῳ . Ἐπεὶ καὶ οἱ πατέρες , οἱ μάλιστα πάντων τὰ ἔχοντα φιλοῦντες , καὶ τραπέζας εἴργουσι , καὶ πλῆγας ἐπάγουσι , καὶ ἀτιμίᾳ κολάζουσι , καὶ ἐτέραις μὲν τοιαύταις ἀσέλγαινοῦσι διορθοῦσι τοὺς παῖδας · ἀλλ’ ὅμως , πατέρες εἰσιν , οὐχὶ τιμῶντες μόνον , ἀλλὰ καὶ ταῦτα ποιούντες , καὶ τότε μάλιστα πατέρες , ὅταν τοιαῦτα ποιῶσι . Εἰ δὲ ἄνθρωποι , θυμῷ καὶ ὀργῇ πολλάκις τοῦ συμφέροντος ἐκφερόντος , οὐχ ὡμοίως καὶ ἀπανθρωπία , ἀλλὰ χρησιμότης καὶ φιλοστοργία νομίζονται κολάζειν οὐς φιλοῦσι , πολλῷ μᾶλλον περὶ τοῦ Θεοῦ οὕτω διακείσθαι χρέ , τοῦ πᾶσαν πατρικὴν φιλοστοργίαν ὑπερβαίνοντος τῇ τῆς οἰκείας ἀγαθότητος ὑπερβολῇ . Καὶ ἵνα μὴ νομίσῃς , ὅτι στοχαζόμεν ἐστι τὰ εἰρημένα , φέρε ἐπ’ αὐτὴν τὴν Γραφὴν τὸν λόγον ἀγάγωμεν . Ἐπειδὴ γὰρ ἡπατήθη καὶ παρελυσθη παρὰ τοῦ κοινροῦ δαιμόνος ὁ ἄνθρωπος , ἰδωμεν πῶς ἁμαρτίαν αὐτῷ τοιαύτην ἁμαρτόντι τότε ἐχρήσατο ὁ Θεός . Ἄρα ἠφάνισεν αὐτὸν παντελῶς ; καὶ τοῦ γε τοῦ δικαίου λόγου τοῦτο ἀπῆρτεν ε , τὸν οὐδὲν μὲν [ 88 ] ἀγαθὸν ἐπιδειξάμενον , τοσαύτην δὲ ἀπολαύσαντα τῆς εὐνοίας , εἶτα ἐκ προοιμίου ἀποκριντῆσασθαι , ἀρθῆναι ἐκ τοῦ μέσου καὶ ἀφανισθῆναι τέλεον . Ἄλλ’ οὐκ ἐποίησε τοῦτο ὁ Θεός , οὐδὲ ἐδδελύσατο καὶ ἀπεστράφη τὸν οὕτως ἀγνώμονα περὶ τὴν εὐεργέτην γενόμενον , ἀλλ’ ἔρχεται πρὸς αὐτόν , καθάπερ πρὸς ἀρρώστον ἰατρός . Καὶ μὴ παραδράμῃς ἀπλῶς τὸ εἰρημένον , ἀγαπητέ , ἀλλ’ ἐννόησον ἡλίκον τὸ μέγεθος ἀγγέλων πέμψαι , μῆτε ἀγγέλων , μῆτε ἄλλων τινῶν τῶν συνδυλῶν τῶν ἐκεῖνω , ἀλλ’ αὐτὸν τὸν Δεσπότην καταβῆναι πρὸς τὸν παραπτευσκότα , καὶ κειμένον ἀναστῆσαι , καὶ μόνον πρὸς μόνον , καθάπερ φίλον πρὸς φίλον κακῶς πράττοντα , καὶ ἐν πολλῇ καταστάσει δυστηρίᾳ παραγενέσθαι . Ὅτι γὰρ τοῦτο ἐκ πολλῆς χρησιμοσίας ἐποίησε , καὶ αὐτὰ τὰ ῥήματα , ἃ πρὸς αὐτὸν εἶπε , λεύκνυσιν αὐτοῦ τὴν ἀφαντον φιλοστοργίαν . Καὶ εἰ λέγω
Lemmas: μέν αὐτός ὁ ἀγαθότης . εἰμί γάρ τιμή μόνος εἰμί ἀγαθός , κολάζω δέ οὐ εἰμί ἀγαθός , ἐκ ἥμισυς ὁ ἀγαθός εἄν εἰμί · ἀλλά οὐ εἰμί οὗτος · μή γίγνομαι . ἐπεί ἄνθρωπος μέν γάρ ἵημι οὗτος συμβαίνω , ἐπεί θυμός καί πάθος ὁ τιμωρία ἐπάγω · ὁ δέ θεός ἀπαθής εἰμί , κλῆς εὐεργέτης , κλῆς κολάζω , ὁμοίως εἰμί ἀγαθός , καί ὁ βασίλεια οὐ μικρός ὁ γεῦσις ἀπειλέω δείκνυμι αὐτός ὁ ἀγαθότης · καί πῶς ; ἐγώ λέγω . εἰμί μή γέννα ἀπειλέω , εἰμί μή κόλασις ἑτοιμάζω , οὐ εἄν πολύς ὁ βασίλεια ἐπιτυγχάνω . οὖον γάρ οὕτως ὁ ὁ ἀγαθός ὑπόσχεσις πρός ἀρετή ἐκκαλέω ὁ πολύς , ὡς ὁ ὁ κακός ἀπειλή ὁ φόβος συνυθεω , καί διανίσταμαι πρός ὁ ὁ Ψυχή ἐπιμέλεια . Ἄστυ εἰμί καί ἐναντίος γέννα ὁ βασίλεια ὁ οὐρανός , ἀλλά πρός ἐν ἐκάς βλέπω τέλος , ὁ ὁ ἄνθρωπος σωτηρία · ἐκεῖνος μέν ἐπισκοπή πρός ἑαυτοῦ , οὗτος δέ συντίθημι πρός ἐκεῖνος , καί ὁ φόβος διορθόω ὁ ἀμελής διάκειμαι . γ . οὗτος δέ οὐ ἀπλόος μηκύνω ὁ λόγος , ἀλλά ἐπεί πολλάκις λύμη καί αὐχμός γίγνομαι , καί πολέμιος , καί ὀργή βασιλικός ἐμπίπτω , καί ἕτερος τις τοιοῦτος αδοκτεω πρᾶγμα , πολύς ὁ ἀφελειοτέρους ἀπατάω λέγω , ὅτι οὐ ἄξιος οὗτος ὁ ὁ Θεός πρόνοια . ἵνα οὖν μή παραλογίζομαι , ἀλλά ὁράω ἀκριβῶς , ὅτι κλῆς λύμη , κλῆς πόλεμος , κλῆς ἄλλος οἰόω ἐπάγω δεινός , ἀπό φιλανθρωπία οὗτος ποιέω καί πολύς ὁ χρησιεις , ἄγω ἐνδιατρίβω τοῦτῳ ὁ λόγος . ἐπεί καί ὁ πατήρ , ὁ μάλιστα πᾶς ὁ ἔχω φιλέω , καί τράπεζα εἴργω , καί πληγάς ἐπάγω , καί ἀτιμία κολάζω , καί ἕτερος μέν τοιοῦτος ἀσέλγω διορθόω ὁ παῖς · ἀλλά ὅμως , πατήρ εἰμί , οὐ τιμή μόνος , ἀλλά καί οὗτος ποιέω , καί τότε μάλιστα πατήρ , ὅταν τοιοῦτος ποιέω . εἰμί δέ ἄνθρωπος , θυμός καί ὀργή πολλάκις ὁ συμφέρω ἐκφέρω , οὐ ὁμοῖος καί ἀπανθρωπία , ἀλλά χρησιμότης καί φιλοστοργία νομίζω κολάζω οὖς φιλέω , πολύς μᾶλλον περί ὁ Θεός οὗτος διάκειμαι ΧΡΕ , ὁ πᾶς πατρικός φιλοστοργία ὑπερβαίνω ὁ ὁ οἰκεῖος ἀγαθότης ὑπερβολή . καί ἵνα μή νομίζω , ὅτι στοχάζω εἰμί ὁ εἴρω , φέρω ἐπί αὐτός ὁ γραφή ὁ λόγος ἄγω . ἐπεί γάρ ἀπατάω καί παραλύω παρά ὁ κοινροῦ δαίμων ὁ ἄνθρωπος , ὁράω πῶς ἁμαρτία αὐτός τοιοῦτος ἁμαρτάνω τότε χράω ὁ Θεός . ἄρας ἀφανίζω αὐτός παντελῶς ; καί ὁ γε ὁ Δίκαιος λόγος οὗτος ἀπαίρω ε , ὁ οὐδείς μέν [ 88 ] ἀγαθός ἐπιδείκνυμι , τοσοῦτος δέ ἀπολαύω ὁ εὔνοια , εἶτα ἐκ προοίμιον ἀποκριντῆσασθαι , ἀραρίσκω ἐκ ὁ μέσος καί ἀφανίζω τελέω . ἄλλος οὐ ποιέω οὗτος ὁ Θεός , οὐδέ ἐδδελύσατο καί ἀποστρέφω ὁ οὕτως ἀγνώμων περί ὁ εὐεργέτης γίγνομαι , ἀλλά ἔρχομαι πρός αὐτός , καθάπερ πρός ἄρρωστος ἰατρός . καί μή παρατρέχω ἀπλόος ὁ εἴρω , ἀγαπητός , ἀλλά ἐννοέω ἡλίκος ὁ μέγεθος ἄγγελος πέμπω , μήτε ἄγγελος , μήτε ἄλλος τις ὁ συνδυλαω ὁ ἐκεῖνος , ἀλλά αὐτός ὁ δεσπότης καταβαίνω πρός ὁ παραπτύω , καί κεῖμαι ἀνίστημι , καί μόνος πρός μόνος , καθάπερ φίλος πρός φίλος κακῶς πράσσω , καί ἐν πολύς κατάστασις δυστηρίᾳ παραγίγνομαι . ὅτι2 γάρ οὗτος ἐκ πολύς χρησιμοσίας ποιέω , καί αὐτός ὁ ῥῆμα , ὁ πρός αὐτός εἶπον , λεύκνυσιν αὐτός ὁ ἀφαντόω φιλοστοργία . καί εἰμί λέγω