joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0164.2
ἀμοιβὴν . Ταῦτα καὶ πρὸς ἑτέρους λέγετε , καὶ αὐτοὶ διαφυλάττετε . Οἶδα ὅτι ἐνταῦθα εὐλαβέστεροι γινόμεθα , καὶ πᾶσαν πονηρὰν συνήθειαν ἀποτιθέμεθα · ἀλλὰ τὸ ζητοῦμενον τοῦτο ἐστιν , ἵνα μὴ ἐνταῦθα φιλοσοφῶμεν μόνον , ἀλλ’ ἵνα καὶ ἐξω τὴν εὐλάβειαν ταύτην λαβόντες ἀπελθωμεν , ὅπου μάλιστα αὐτῆς δεόμεθα . Καὶ γὰρ οἱ ὑδρευμενοι οὐ παρὰ τὴν κρήνην μόνον ἔχουσι πεπληρωμένα τὰ ἄγγεα , οὐκοῦ δὲ ἀπελθόντες κενοῦσι , ἀλλ’ ἐκεῖ μᾶλιστα αὐτὰ μετὰ ἀσφαλείας ἀποτίθενται , ὥστε μὴ περιτραπῆναι καὶ μάταιον γενέσθαι τὸν πόνον . Τοῦτο δὲ καὶ ἡμεῖς μιμησώμεθα , καὶ οἶκοι γεγόμενοι τηρῶμεν μετὰ ἀκριβείας τὰ εἰρημένα · ὡς ἐὰν ἐνταῦθα μὴ ἦτε πεπληρωμένοι , οἶκοι δὲ ἀναχωρήσετε κενολ , τὰ ἄγγεα τῆς διανοίας ὑμῶν ἔργμα τῆς ἀχρυσίας ἔχοντες , οὐδὲν ἔσται ἐκ τῆς ἐνταῦθα πληρώσεως ὑμῖν ὠφέλιον . Μὴ μὴ δείξης ἐν τῇ παλαιστρᾷ τὸν ἀθλητήν , ἀλλ’ ἐν τῷ σκάμματι · μὴ μοι τὴν εὐλάβειαν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἀκροάσεως , ἀλλὰ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς πράξεως . Ἐπαινεῖς τὰ λεγόμενα νῦν · ὅταν σε δὴ ὁμοῖαι , πάντων αὐτῶν ἀναμνήσθητι τότε . Ἄν ταχὺς τοῦτον κατορθώσετε τὸν νόμον , καὶ ἐφ’ ἑτέρα μεῖζον τὴν διδασκαλίαν προσάξομαι . Ἰδοὺ δεῦτερον ἔτος ἐξω τοῦτο πρὸς τὴν ὑμετέραν διαλεγόμενος ἀγάπην , καὶ οὐδὲ ἕνα τῶν στίχων τῶν Γραφῶν ὑμῖν ἔσχυσαν ἐξηγήσασθαι · τὸ δὲ αἴτιον , ὅτι παρ’ ἡμῶν δεδεὼς μανάνειν , ἄπερ οἴκοθεν καὶ παρ’ ἑαυτῶν δύνασθε κατορθοῦν · καὶ τὸ πλέον ἡμῖν τῆς παραίνεσεως εἰς τὸν ἰδιώτερον ἀναλίσκεταί λόγον . Ταῦτα δὲ οὐχ ἔχρην οὕτω γίνεσθαι · [ 163 ] ἀλλὰ τὸν μὲν τῶν τρόπων ἐπιμελεῖσθαι οἴκοθεν ὑμᾶς καὶ παρ’ ἑαυτῶν παιδεύεσθαι , τῶν Γραφῶν δὲ τὰ νοήματα καὶ τὰς θεωρίας ἡμῖν ἐπιτρέπεσθαι . Εἰ δὲ καὶ ἔχρην καὶ παρ’ ἡμῶν ὑμᾶς ἀκούειν , πλὴν μίας ἡμῖν ἔχρην οὐκ ἔδει · οὐδὲ γὰρ ποικίλον τι καὶ δυσεύρετον ἐπὶ τῷ λεγομένῳ , οὐδὲ κατασκευῆς δεόμενόν τινος . Ὅταν γὰρ ὁ Θεὸς ἀπομαρτυρῆται , σοφίας ὑμῶν οὐκ ἔστι καιρός . Ὁ Θεὸς εἶπε · Μὴ ὁμόσης · μὴ ἀπατᾶι με λοιπὸν εὐθύνᾳς . Νόμος ἐστὶ βασιλικός · ὁ θεὸς αὐτὸν οὐδὲ τὸν λόγον τοῦ νόμου · εἰ μὴ συμφέρει ἡν , οὐκ ἂν ἐκώλυε , οὐκ ἂν ἀπηγόρευσε . Βασιλεὺς εἰσφέρεσθαι νόμους , καὶ οὐχ ἄπαντας συμφερόντως πολλάκις · ἄνθρωποι γὰρ εἰσι καὶ οὐκ ἂν δύναται τὸ χρήσιμον οὕτως εὑρεῖν , ὥσπερ ὁ Θεὸς , ἀλλ’ ὅμως οὕτω πισθόμεθα · κἂν γυναῖκα , ἀγώμεθα , κἂν διαθήκας ποιῶμεν , κἂν οἰκέτας ὠνεῖσθαι μέλλομεν , κἂν οἰκίας , κἂν ἀγροὺς , κἂν ὁτιοῦν ἑτέρου ποιῆν , οὐκ οἴκεται γνώμην ταῦτα πράττομεν , ἀλλ’ ὅπως ἂν ἐκεῖνοι διατάξωσι , καὶ τὰ ἡμῶν αὐτῶν διαθέσθαι κατὰ γνώμην τὴν ἡμετέραν οὐκ ἐπιμεν κύριοι καθόλου · ἀλλὰ πολλοχού ταις ἐκείνων δουλεύομεν γνώμαις , κἂν ποίσησιν τι παρὰ τὸ δοκοῦν ἐκείνοις , ἀκυρον καὶ ἄχρηστον γίνεται . Εἰτα τοῖς μὲν τῶν ἀνθρώπων νόμοις τοσαύτην ἀπονέμομεν τιμήν , τοῖς δὲ τοῦ Θεοῦ νόμοις οὕτω καταπατήσομεν , εἴπῃ μοι ; καὶ ποίας ταῦτα ἀπολογίας ἔχει ; ποίας συγγνώμης ; Εἶπε · Μὴ ὁμόσης · μὴ ἀντινομοθετήσης αὐτῷ διὰ τῶν πραγμάτων , ἵνα μετὰ ἀσφαλείας ἀπαντα καὶ ποίης καὶ λέγης .
Lemmas: ἀμοιβή . οὗτος καί πρός ἕτερος λέγω , καί αὐτός διαφυλάσσω . οἶδα ὅτι ἐνταῦθα εὐλαβής γίγνομαι , καί πᾶς πονηρός συνήθεια ἀποτίθημι · ἀλλά ὁ ζητέω οὗτος εἰμί , ἵνα μή ἐνταῦθα φιλοσοφέω μόνος , ἀλλά ἵνα καί ἐξω ὁ εὐλάβεια οὗτος λαμβάνω ἀπέρχομαι , ὅπου μάλιστα αὐτός δήω . καί γάρ ὁ υδρευμένος οὖον παρά ὁ κρήνη μόνος ἔχω πληρόω ὁ ἄγγος , οὔκω δέ ἀπέρχομαι κενόω , ἀλλά ἐκεῖ μάλιστα αὐτός μετά ἀσφάλεια ἀποτίθημι , ὥστε μή περιτρέπω καί μάταιος γίγνομαι ὁ πόνος . οὗτος δέ καί ἐγώ μιμέομαι , καί οἶκος γίγνομαι τηρέω μετά ἀκρίβεια ὁ εἴρω · ὡς ἐάν ἐνταῦθα μή εἰμί πληρόω , οἶκος δέ ἀναχωρέω κενολ , ὁ ἄγγος ὁ διάνοια σύ ἔργμα ὁ ἀχρυσίας ἔχω , οὐδείς εἰμί ἐκ ὁ ἐνταῦθα πλήρωσις σύ Ωφελίον . μή μή δείκνυμι ἐν ὁ παλαίστρα ὁ ἀθλητής , ἀλλά ἐν ὁ σκάμμα · μή ἐγώ ὁ εὐλάβεια κατά ὁ καιρός ὁ ἀκρόασις , ἀλλά κατά ὁ καιρός ὁ πρᾶξις . ἐπαινέω ὁ λέγω νῦν · ὅταν σύ δή ὅμοιος , πᾶς αὐτός ἀναμιμνήσκω τότε . ἄν ταχύς οὗτος κατορθόω ὁ νόμος , καί ἐπί ἕτερος μείζων ὁ διδασκαλία προσάγω . ἰδέ δύο ἔτος ἐξω οὗτος πρός ὁ ὑμέτερος διαλέγω ἀγάπη , καί οὐδέ εἷς ὁ στίχος ὁ Γραφής σύ ἔχω ἐξηγέομαι · ὁ δέ αἴτιος , ὅτι παρά ἐγώ δίδωμι μαίνομαι , Ἄπερ οἴκοθεν καί παρά ἑαυτοῦ δύναμαι κατορθόω · καί ὁ πλέω ἐγώ ὁ παραίνεσις εἰς ὁ ἴδιος ἀναλίσκω λόγος . οὗτος δέ οὐ χρή οὗτος γίγνομαι · [ 163 ] ἀλλά ὁ μέν ὁ τρόπος ἐπιμελέομαι οἴκοθεν σύ καί παρά ἑαυτοῦ παιδεύω , ὁ Γραφής δέ ὁ νόημα καί ὁ θεωρία ἐγώ ἐπιτρέπω . εἰμί δέ καί χρή καί παρά ἐγώ σύ ἀκούω , πλήν μίας ἐγώ χρή οὐ ἐσθίω · οὐδέ γάρ ποικίλος τίς καί δυσεύρετος ἐπί ὁ λέγω , οὐδέ κατασκευή δέω τις . ὅταν γάρ ὁ θεός ἀπομαρτυρέω , σοφία σύ οὐ εἰμί καιρός . ὁ θεός εἶπον · μή ομοσος · μή ἀπάτη ἐγώ λοιπός εὐθύνω . Νόμος εἰμί βασιλικός · ὁ θεός αὐτός οὐδέ ὁ λόγος ὁ νόμος · εἰμί μή συμφέρω ἐάν , οὐ εἄν κωλύω , οὐ εἄν ἀπαγορεύω . Βασιλεύς εἰσφέρω νόμος , καί οὐ ἅπας συμφέρω πολλάκις · ἄνθρωπος γάρ εἰμί καί οὐ εἄν δύναμαι ὁ χρήσιμος οὕτως εὑρίσκω , ὥσπερ ὁ θεός , ἀλλά ὅμως οὗτος πίπτω · κἀν γυνή , ἄγω , κἀν διαθήκη ποιέω , κἀν οἰκέτης ὠνέομαι μέλλω , κἀν οἰκίον , κἀν ἀγρός , κἀν ὁστισοῦν ἕτερος ποιός , οὐ οἰκέτης γνώμη οὗτος πράσσω , ἀλλά ὅπως εἄν ἐκεῖνος διατάσσω , καί ὁ ἐγώ αὐτός διατίθημι κατά γνώμη ὁ ἡμέτερος οὐ ἔπειμι κύριος καθόλου · ἀλλά πολλοχοω ὅς ἐκεῖνος δουλεύω γνώμη , κἀν ποιέω τίς παρά ὁ δοκέω ἐκεῖνος , ἄκυρος καί ἄχρηστος γίγνομαι . εἶτα ὁ μέν ὁ ἄνθρωπος νόμος τοσοῦτος ἀπονέμω τιμή , ὁ δέ ὁ Θεός νόμος οὗτος καταπατέω , εἶπον ἐγώ ; καί Ποίας οὗτος ἀπολογία ἔχω ; Ποίας συγγνώμη ; εἶπον · μή ομοσος · μή ἀντινομοθετέω αὐτός διά ὁ πρᾶγμα , ἵνα μετά ἀσφάλεια ἅπας καί ποῖος καί λέγω .