joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0216.1
ἑργέτην ἀγώνιζον · ἐράντην , καὶ τὸν σφοδρὸν ἡμῶν παρωξύναιμεν ἐραστήν . Κἂν κατασκάψῃς , κἂν ἐμπρήσῃς , εἰν ἀποκτεῖναι , κἂν ὁποῖον ἕτερον πράξῃς , οὐδένα τὴν εἰς ἡμᾶς ἀπήχησιν διέκην · φθόαστες γὰρ ἡμεῖς ἐαυτῶν μυρίων θανάτων χαλεπώτερα διεθλήκαμεν . Τί γὰρ ἂν γινόιτο πικρότερον , ἀλλ’ ἢ ὅταν τὸν εὐεργέτην καὶ τοῦ φίλου τὸν φανώμεν ἄδηλον παρόντων , καὶ τοῦτο πᾶσα ἡ οἰκουμένη μανθάνῃ , καὶ τὴν ἐσχάτην ἡμῶν ἠτιμοσύνην καταγινώσκῃ ; Εἰ βάρβαροι τὴν πόλιν ἡμῶν καταδρομῶντες κατέσκαψαν τὰ τείχη , καὶ τὰς ἰκίας ἐνέσπασαν , καὶ λαβόντες αἰχμαλώτους ἀπήλθον , ἥλαττον ἦν τὸ δεινόν . Τί δήποτε ; Ὅτι σοῦ ζῶντος , καὶ ταύτην ἐπιδεικνυμένου περὶ ἡμᾶς εὐνίαν , ἔλθεις ἡν ἰεῖναι πάντα λυθησέσθαι τὰ δεινὰ , καὶ πάλιν ἔλθεις ἐπὶ τὸ πρότερον ἐπανήξειν σῆμα , καὶ λαμπροτέραν ἀποκήσθαι τὴν ἐλευθερίαν · νῦν δέ , τῆς σῆς εὐνοίας ἐκρηγμένης καὶ τοῦ φίλτρον σχεδόντος , ὁ παντὸς πειχὸς ἦν ἡμῖν ἀσφαλέστερον , πρὸς τίνα λοιπὸν καταφεύξομεθα ; ποῦ δυνήσομεθα ἰδεῖν ἐξέφυγε , τὸν γλυκύν ὑμῖν δεσπότην καὶ πατέρα προσηνῆ παροργισάμενοι ; Ἄστε δοκοῦσι μὲν ἀφόρτωτα πειρηχέναι · ἔπαθον δὲ πάντων δεινότερα , πρὸς οὐδένα ἀνθρώπων ἀντιβλέψαι καλῶντες , οὐδὲ αὐτὸν ἰδεῖν δυνάμενοι τὸν ἥλιον ἐλευθέρους ὀφθαλμοῖς , τῆς 218 αἰχμῆς πανταχῶι καταστελλούσης · τὰ βλέφαρα καὶ ἐγκαλυπτόμενοι καταναγκαζούσης · τῆς παρθενίας οὖν αὐτῆς ἀνηρημένης , πάντων αἰχμαλώτων ἀθλιώτερον διακείμεναι νῦν , καὶ τὴν ἐσχάτην ὀπωμένουσιν ἀτιμίαν , καὶ τὸ μέγεθος τῶν κακῶν ἄννοοῦντες , καὶ εἰς ὅσον ἀπεσκήρτησαν ὑβρεῖς , οὐδὲ ἀναπνεῖν δύνανται · τοῦ δοκοῦντος ὑβρίζαι σφοδροτέρου · τοῦ τὴν οἰκουμένην οἰκοῦντος · ἅπαντας ἀνθρώπους ἐπισπασάμενοι κατηγορούς . Ἄλλ’ ἐὰν δέλῃς , ὦ βασιλεῦ , ἔστιν ἱασι τῶν τραυμάτων , καὶ φάρμακον τοῖς τοισούτοις κακοῖς . Πολλαχῶς καὶ ἐπὶ ἰδιωτῶν τοῦτο γέγονε · τὰ μεγάλα καὶ ἀφόρτωτα προσκρούσματα μεγάλης διαθέσεως γέγονεν ὑπόθεσις · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς φύσεως συνείδε τῆς ἡμετέρας . Ὅτε γὰρ τὸν ἀνθρώπων ἐπολίησεν ὁ Θεὸς καὶ εἰς τὸν παράδεισον εἰσήγαγεν καὶ πολλῆς ἡξίωσε τιμῆς , οὐ φέρων τὴν τοσαύτην εὐημερίαν ὁ διάβολος ἐδάκνησέν τε αὐτὸν καὶ τῆς δωρεῖσης ἐξἡλάλει προσβόλις . Ἄλλ’ ὁ Θεὸς οὐ μόνον αὐτὸν οὐ κατέλειπεν , ἀλλὰ καὶ ἀντὶ παραδείσου τὸν οὐρανὸν ἡμῖν ἀνέψεν , τοῦτον τε αὐτὴ τὴν τοῦ οἰκείαν φιλανθρωπίαν ἐπιδεικνύμενος , καὶ τὸν διάβολον μειζόνως κολάζων . Τοῦτο καὶ σὺ ποίησον · πάντα ἐκίνησαν οἱ δαίμονες νῦν , ὥστε τὴν πασῶν σοι φιλητάτην πόλιν ἀπορρήξαι σου τῆς εὐνοίας · τοῦτο τοίνυν εἰδὼς , δίκην μὲν τὴν δέλεξ ἀπαιτήσον , τῆς δὲ φιλίας μὴ δέδληξ ἡμᾶς τῆς προτέρας . Ἄλλ’ εἰ δεῖ τι καὶ θαυμαστὸν εἰπεῖν , μειζόνα ἡμῖν ἐπίδειξαι τὴν εὐνοίαν νῦν , καὶ πάλιν εἰς τὰς πρώτας τῶν φιλουμένων αὐτὴν ἐγγραφον , εἰ γε βούλει · τοὺς ταῦτα κατασκευάσαντας ἀμύναι δαίμονας . Ἄν μὲν γὰρ καθέλθῃς καὶ κατασκάψῃς καὶ ἀφανίσῃς , ὅπερ ἐκεῖνοι πάλαι ἐβούλοντο , ταῦτα ἐργάσῃ · ἄν δὲ ἀγῇς τὴν ὀργὴν καὶ πάλιν ὀργολογήσῃς φιλητὸν αὐτὴν ὡςπερ πρότερον ἐποίησας , χαίρειν αὐτοῖς ἐδωκας τὴν πλήγην , καὶ τὴν ἐσχάτην αὐτοῖς ἀπήχησας δικην , δείξας ὡς οὐ μόνον αὐτοῖς οὐδὲν πλέον γέγονεν ἀπὸ τῆς ἐπιβουλῆς , ἀλλὰ καὶ τὰ ἐναντία αὐτοῖς ἀπαντα ἀπέβη , ἥπερ ἐβούλοντο . Δίκαιος δ’ ἂν εἴης ταῦτα ποιήσαι καὶ ἐλπίσαι πολὺν , ἢ διὰ τὴν σὴν ἐσθόταν φιλίαν οὐ δαίμονες · εἰ γὰρ μὴ σφοδρὰ αὐτὴν οὕτως ἠγάπησας , οὐκ ἂν αὐτὴν οὐδὲ ἐκεῖνοι τοσούτον ἐδάκνησαν ἄν . Ὅστε
Lemmas: ἔργω ἀγωνίζομαι · ῥαντός , καί ὁ σφοδρός ἐγώ παροξύνω ἐραστής . κἀν κατασκάπτω , κἀν ἐμπίμπρημι , ἐν ἀποκτείνω , κἀν ὁποῖος ἕτερος πράσσω , οὐδείς ὁ εἰς ἐγώ ἀπήχησις διακαίνω · φθοαστη γάρ ἐγώ ἑαυτοῦ μυρίος θάνατος χαλεπός διέρχομαι . τις γάρ εἄν γίγνομαι πικρός , ἀλλά ἢ ὅταν ὁ εὐεργέτης καί ὁ φίλος ὁ φαίνω ἄδηλος πάρειμι , καί οὗτος πᾶς ὁ οἰκέω μανθάνω , καί ὁ ἔσχατος ἐγώ ητιμοσυνειμι καταγιγνώσκω ; εἰμί βάρβαρος ὁ πόλις ἐγώ κατατρέχω κατασκάπτω ὁ τεῖχος , καί ὁ ἴκιος ἐνέσπασαν , καί λαμβάνω αἰχμάλωτος ἀπέρχομαι , μικρός εἰμί ὁ δεινός . τις δήποτε ; ὅτι2 σύ ζῶ , καί οὗτος ἐπιδείκνυμι περί ἐγώ εὐνίαν , έρχομαι ἐάν εἶμι πᾶς λύω ὁ δεινός , καί πάλιν έρχομαι ἐπί ὁ πρότερος ἐπανήκω σῆμα , καί λαμπρός ἀποκάω ὁ ἐλευθερία · νῦν δέ , ὁ σός εὔνοια ἐκρήγνυμι καί ὁ φίλτρον ἔχω , ὁ πᾶς πειχὸς εἰμί ἐγώ ἀσφαλής , πρός τίς λοιπός καταφεύγω ; ποῦ δύναμαι ὁράω ἐκφεύγω , ὁ γλυκύς σύ δεσπότης καί πατήρ προσηνής παροργίζω ; Ἄστυ δοκέω μέν αφόρτωτος πείρω · πάσχω δέ πᾶς δεινός , πρός οὐδείς ἄνθρωπος ἀντιβλέπω καλέω , οὐδέ αὐτός ὁράω δύναμαι ὁ ἥλιος ἐλεύθερος ὀφθαλμός , ὁ 218 αἰχμή πανταχῶς καταστέλλω · ὁ βλέφαρον καί ἐγκαλύπτω καταναγκάζω · ὁ παρθενίη οὖν αὐτός ανηρημένος , πᾶς αἰχμάλωτος ἄθλιος διάκειμαι νῦν , καί ὁ ἔσχατος οπωμενους ἀτιμία , καί ὁ μέγεθος ὁ κακός ἄνω , καί εἰς ὅσος ἀπεσκήρτησαν ὕβρις , οὐδέ ἀναπνέω δύναμαι · ὁ δοκέω ὑβρίζω σφοδρός · ὁ ὁ οἰκέω οἰκέω · ἅπας ἄνθρωπος ἐπισπάω κατήγορος . ἄλλος ἐάν Δελής , εἰμί βασιλεύς , εἰμί ἵημι ὁ τραῦμα , καί φάρμακον ὁ τοισουος κακός . πολλαχῶς καί ἐπί ἰδιώτης οὗτος γίγνομαι · ὁ μέγας καί αφόρτωτος πρόσκρουσμα μέγας διάθεσις γίγνομαι ὑπόθεσις · οὗτος καί ἐπί ὁ φύσις συνοράω ὁ ἡμέτερος . ὅτε γάρ ὁ ἄνθρωπος πολιάω ὁ θεός καί εἰς ὁ παράδεισος εἰσάγω καί πολύς ἀξιόω τιμή , οὖον φέρω ὁ τοσοῦτος εὐημερία ὁ διάβολος δακνάζω τε αὐτός καί ὁ δωρέω ἐξελαύνω προσβολή . ἄλλος ὁ θεός οὖον μόνος αὐτός οὖον καταλείπω , ἀλλά καί ἀντί παράδεισος ὁ οὐρανός ἐγώ ἀνέψω , οὗτος τε αὐτός ὁ ὁ οἰκεῖος φιλανθρωπία ἐπιδείκνυμι , καί ὁ διάβολος μέγας κολάζω . οὗτος καί σύ ποιέω · πᾶς κινέω ὁ δαίμων νῦν , ὥστε ὁ πᾶς σύ φίλος πόλις ἀπορρήγνυμι σύ ὁ εὔνοια · οὗτος τοίνυν εἰδοί , δίκη μέν ὁ δέλκος ἀπαιτέω , ὁ δέ φίλιος μή δέδληξ ἐγώ ὁ πρότερος . ἄλλος εἰμί δεῖ τίς καί θαυμαστός εἶπον , μείζων ἐγώ ἐπιδείκνυμι ὁ εὔνοια νῦν , καί πάλιν εἰς ὁ πρῶτος ὁ φιλέω αὐτός ἐγγράφω , εἰμί γε βούλομαι · ὁ οὗτος κατασκευάζω ἀμύνω δαίμων . ἄν μέν γάρ καθαιρέω καί κατασκάπτω καί ἀφανίζω , ὅσπερ ἐκεῖνος πάλαι βούλομαι , οὗτος ἐργάζομαι · ἄν δέ ἄγνυμι ὁ ὀργή καί πάλιν ὀργολογήσῃς φιλητός αὐτός ὡς πρότερος ποιέω , χαίρω αὐτός δίδωμι ὁ πλήσσω , καί ὁ ἔσχατος αὐτός ἀπηχέω δίκη , δείκνυμι ὡς οὖον μόνος αὐτός οὐδείς πλέω γίγνομαι ἀπό ὁ ἐπιβουλή , ἀλλά καί ὁ ἐναντίος αὐτός ἅπας ἀποβαίνω , ὅσπερ βούλομαι . Δίκαιος δέ εἄν εἰμί οὗτος ποιέω καί ἐλπίζω πολύς , ἢ διά ὁ σός ἐσθίω φίλιος οὖον δαίμων · εἰμί γάρ μή σφοδρός αὐτός οὕτως ἀγαπάω , οὐ εἄν αὐτός οὐδέ ἐκεῖνος τοσοῦτος δάκνω ἄν . ὅστε