joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0108.1
μοι νομοθετοῦ σοφίαν . Ἐν χειμῶνι μαχρὰν ἔταξεν εἶναι τὴν νύκτα , ὥστε ἀπαλῶτερα τὰ σπέρματα καὶ καταψύχεσθαι 101 δεόμενα μᾶλλον , καὶ θερμότερας οὐκ ἀνέχεσθαι τὰς ἀκτῖνας · ἐπειδὰν δὲ αὐξηθῇ , συναύξεσθαι πάλιν αὐτοῖς τῇ ἡμέρᾳ , καὶ τότε γίνεσθαι μακροτέραν , ὅταν ὁ κεφαλὴς ἀκμαζῇ λοιπὸν . Οὐ τοῖς σπέρμασι δὲ τούτο , ἀλλὰ καὶ τοῖς σώμασιν ἐπιτηδεύει . Ἐπειδὰν γὰρ τοῦ χειμῶνος καὶ ναύτης , καὶ κυβερνήτης , καὶ ὁδοιπόρος , καὶ στρατιώτης , καὶ γεωργὸς τὰ πολλὰ οἴκοι κάθηται τῷ κρυμῷ συνδεδεμένος , καὶ ἀργίας καιρὸς ὁ τοῦ χειμῶνός ἐστι , τὸ πλεῖον τοῦ χρόνου εἰς νύκτα ἀναλισκομένα ἐποίησεν ὁ Θεός , ἵνα μὴ περιττὸν ἡ τῆς ἡμέρας τὸ μέγεθος , οὐδὲν δυναμένων ποιεῖν τῶν ἀνθρώπων . Τί ἂν τις εἴποι τῶν ὑπὸν τῆν εὐταξίας ; πῶς καὶ αὐταὶ καθάπερ παρόναι τινὰς ὡς χρυσίους ἐν κύκλῳ μετὰ πολλῆς τῆς εὐταξίας ἀλλήλας διαδέχονται , καὶ κατὰ μικρὸν καὶ ἀγῶντι πρὸς τὰς ἐναντίας αἱ μέσαι διαβιβάζονται οὐ παύουσαι ; διὰ τοῦτο οὐτὲ ἀπὸ χειμῶνος ἡμᾶς διαδέχεται θέρος , οὐτὲ ἐκτὸς χειμῶν εὐθέως , ἀλλὰ μέσον παρεμβέβληται τὸ ἔαρ , ὡς ἡμέρα καὶ κατὰ μικρὸν διαδεχομένων ἡμῶν , πεπυκνωμένα τὰ σώματα ἀλλοῖς προσάγειν τῷ θέρει . Ἐπειδὴ γὰρ ἄνθρωποι πρὸς τὸ ἐναντίον μεταβολαὶ νῶσον καὶ βλάβην εἴκους τὴν ἰσχύν , ὡς ὁ Θεὸς ἀπὸ μὲν τοῦ χειμῶνος ἡμᾶς τὸ ἔαρ διαδέχεται , ἀπὸ δὲ τοῦ ἱαροῦ τὸ θέρος , ἀπὸ δὲ τοῦ θερμοῦ τὸ μετόπιον , καὶ οὕτω τῷ χειμῶνι παραπέμπει , ὥστε ἀβλαβῶς καὶ κατὰ μικρὸν τὰς μεταβολὰς τὰς ἐκ τῶν ἐναντίων ὥρων διὰ τῶν μέσων ἡμῖν ἐγγίνεσθαι . Τίς οὖν οὕτως ἀλλος καὶ πλάσται , ὃς ὁρῶν μὲν οὐρανὸν ὅτι τὸ θάλατταν καὶ γῆν , ὁρῶν δὲ τοσαύτην ὥρων εὐκρασίαν οὕτως ἀκριβῆ , καὶ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἀδιάπτωτον τάξιν , νομίζειν αὐτοῦ ; ταῦτα γενέσθαι , ἀλλὰ μὴ προσκυνεῖν τὸν ἀπαντα ταῦτα μετὰ σοφίας τῆς προσηκούσης διαταξάμενον ; Ἔχει τι καὶ πλεῖον τούτων εἰπεῖν · οὐ γὰρ δὴ μόνον τὸ μέγεθος καὶ κάλλος , ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς δημιουργίας ἐμφαίνει τὸν συγχωροῦντα τὰ πάντα Θεόν . Ἐπειδὴ γὰρ κτίζουσι καὶ δημιουργοῦσι πάντα παρὰ τὴν ἀρχὴν οὐ παρήμαρ , οὐδὲ εἰ παρήμαρ , εἰδομεν ἂν πῶς ἐγένετο , τῆς ἀρατῶν οὐδὲν αὐτὰ κατασκευάζουσας , αὐτῶν τῶν τρόπων τῆς δημιουργίας ἡμῖν ἀριστον ἐποίησεν ἐγγενέσθαι διδάσκαλον , ὑπὲρ φύσεως ἀκολουθίαν συνθεῖς ἀπαντα τὰ γενόμενα . Τάχα ἀσαφεστέρον ἔστιν ὅπερ εἴπειν · οὐκ ἔστιν ἀνάγκη σαφεστέρον τοῦτο πάλιν εἰπεῖν · Πάντες ἂν ὁμολογήσαιεν , ὅτι φύσει ἐστιν ἀκολουθία τοῦ ὕδατος ὑπὲρ τὴν γῆν φέρεσθαι , ἀλλ’ οὐχὶ τὴν γῆν ἐπὶ τῶν ὑδάτων · τὴν μὲν γὰρ πυκνὴν εἶναι οὕσα καὶ σκληρὰ καὶ ἀνέλαυνος καὶ συνεχὴς , βραδὺς δύναται στέγειν τῶν ὑδάτων τὴν ῥοήν · τὸ δὲ ὕδωρ ῥυθὸν δὲ καὶ χαύνον , μαλακὸν τε καὶ διακείμενον , καὶ τοῖς ἐμπιπτούσιν εἰκὸν ἀπασιν , οὐδὲν ἂν ἐν ἑαυτῷ σώμα στέγειν , κἂν σφόδρα κουφότατον ἢ · πολλάκις γοῦν ψηφίδος μικρὰς ἐμπασούσης εἰς , καὶ παρεξίσης , καὶ πρὸς τὸ βάθος αὐτὴν παρέτρεψεν . Ὅταν οὖν ἴδῃς οὐχὶ ψηφίδα μικρόν , ἀλλὰ τὴν γῆν ἅπασαν ὑπὲρ ἄνω τῶν ὑδάτων φερομένην καὶ μὴ καταποντιζομένην , θαυμάζων τὴν δύναμιν τὴν ὑπὲρ φύσιν ταῦτα θαυματουργήσαν . Καὶ πλὴν τοῦτο ὁρῶν , ὅτι τὴ γῆ ὑπεράνω τῶν ὑδάτων φέρεται ; Ὁ προφήτης τοῦτο φησιν , οὕτω λέγων · αὐτὸς ἐπὶ θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτήν , καὶ ἐπὶ πεταμάτων 102 ἠροίμασεν αὐτήν . Καὶ πάλιν , Τὸ θεμελιώσατε τὴν γῆν ἐπὶ τῶν ὑδάτων . Τί λέγεις ; ψυχὴν μικρὸν ὕδωρ ἐπὶ τῶν νώτων οὐκ ἂν δυνηθεῖ βεσταῖ , καὶ τὴν τοσαύτην φέρει , καὶ ὕψη , καὶ βουνούς , καὶ πελάγη , καὶ φάγους , καὶ ἀνθρώπους , καὶ θοῦς , καὶ οὐ καταποντίζεται ; τί λέγω , οὐ καταποντίζεται ; πῶς κάτωθεν
Lemmas: ἐγώ νομοθέτης σοφία . ἐν χειμών Μαχράν τάσσω εἰμί ὁ νύξ , ὥστε ἀπαλός ὁ σπέρμα καί καταψύχω 101 δήω μᾶλλον , καί θερμός οὐ ἀνέχω ὁ ἀκτίς · ἐπειδάν δέ αὐξάνω , συναυξάνω πάλιν αὐτός ὁ ἡμέρα , καί τότε γίγνομαι μακρός , ὅταν ὁ κεφαλή ἀκμάζω λοιπός . οὖον ὁ σπέρμα δέ οὗτος , ἀλλά καί ὁ σῶμα ἐπιτηδεύω . ἐπειδάν γάρ ὁ χειμών καί ναύτης , καί κυβερνήτης , καί ὁδοιπόρος , καί στρατιώτης , καί γεωργός ὁ πολύς οἴκοι κάθημαι ὁ κρυμός συνδέω , καί ἀργία καιρός ὁ ὁ χειμών εἰμί , ὁ πλείων ὁ χρόνος εἰς νύξ ἀναλίσκω ποιέω ὁ Θεός , ἵνα μή περισσός ὁ ὁ ἡμέρα ὁ μέγεθος , οὐδείς δύναμαι ποιέω ὁ ἄνθρωπος . τις εἄν τις εἶπον ὁ ὕπειμι ὁ εὐταξία ; πῶς καί αὐτός καθάπερ παρόναι τις ὡς χρύσιον ἐν κύκλος μετά πολύς ὁ εὐταξία ἀλλήλων διαδέχομαι , καί κατά μικρός καί ἄγω πρός ὁ ἐναντίος ὁ μέσος διαβιβάζω οὖον παύω ; διά οὗτος οὔτε ἀπό χειμών ἐγώ διαδέχομαι θέρος , οὔτε ἐκτός χειμῶν εὐθύς , ἀλλά μέσος παρεμβάλλω ὁ ἔαρ , ὡς ἡμέρα καί κατά μικρός διαδέχομαι ἐγώ , πυκνόω ὁ σῶμα ἄλλος προσάγω ὁ θέρος . ἐπεί γάρ ἄνθρωπος πρός ὁ ἐναντίος μεταβολή νοέω καί βλάβη εἴκω ὁ ἰσχύς , ὡς ὁ θεός ἀπό μέν ὁ χειμών ἐγώ ὁ ἔαρ διαδέχομαι , ἀπό δέ ὁ ἱερός ὁ θέρος , ἀπό δέ ὁ θερμός ὁ μετόπιον , καί οὗτος ὁ χειμών παραπέμπω , ὥστε ἀβλαβής καί κατά μικρός ὁ μεταβολή ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος ὁράω διά ὁ μέσος ἐγώ ἐγγίγνομαι . Τῖς οὖν οὕτως ἄλλος καί πλάστης , ὅς ὁράω μέν οὐρανός ὅτι ὁ θάλασσα καί γῆ , ὁράω δέ τοσοῦτος ὁράω εὐκρασία οὕτως ἀκριβής , καί ἡμέρα καί νύξ ἀδιάπτωτος τάξις , νομίζω αὐτός ; οὗτος γίγνομαι , ἀλλά μή προσκυνέω ὁ ἅπας οὗτος μετά σοφία ὁ προσήκω διατάσσω ; ἔχις τίς καί πλείων οὗτος εἶπον · οὖον γάρ δή μόνος ὁ μέγεθος καί κάλλος , ἀλλά καί αὐτός ὁ τρόπος ὁ δημιουργία ἐμφαίνω ὁ συγχωρέω ὁ πᾶς Θεός . ἐπεί γάρ κτίζω καί δημιουργέω πᾶς παρά ὁ ἀρχή οὖον παρήμαρ , οὐδέ εἰμί παρήμαρ , ὁράω εἄν πῶς γίγνομαι , ὁ ἀρατός οὐδείς αὐτός κατασκευάζω , αὐτός ὁ τρόπος ὁ δημιουργία ἐγώ ἀγαθός ποιέω ἐγγίγνομαι διδάσκαλος , ὑπέρ φύσις ἀκολουθία συντίθημι ἅπας ὁ γίγνομαι . Τάχα ἀσαφής εἰμί ὅσπερ εἶπον · οὐ εἰμί ἀνάγκη σαφής οὗτος πάλιν εἶπον · πάνετες εἄν ὁμολογέω , ὅτι φύσις εἰμί ἀκολουθία ὁ ὕδωρ ὑπέρ ὁ γῆ φέρω , ἀλλά οὐ ὁ γῆ ἐπί ὁ ὕδωρ · ὁ μέν γάρ πυκνός εἰμί εἰμί καί σκληρός καί ἀνελαύνω καί συνεχής , βραδύς δύναμαι στέγω ὁ ὕδωρ ὁ ῥοή · ὁ δέ ὕδωρ ῥέω δέ καί χαῦνος , μαλακός τε καί διάκειμαι , καί ὁ ἐμπίπτω εἰκών ἅπας , οὐδείς εἄν ἐν ἑαυτοῦ σώμα στέγω , κἀν σφόδρα κοῦφος ἢ · πολλάκις γοῦν ψηφίδης μικρός ἐμπάσσω εἰς , καί παρεξισος , καί πρός ὁ βάθος αὐτός παρατρέπω . ὅταν οὖν ὁράω οὐ ψηφίδα μικρός , ἀλλά ὁ γῆ ἅπας ὑπέρ ἄνω ὁ ὕδωρ φέρω καί μή καταποντίζω , θαυμάζω ὁ δύναμις ὁ ὑπέρ φύσις οὗτος θαυματουργώ . καί πλήν οὗτος ὁράω , ὅτι ὅς γῆ ὑπεράνω ὁ ὕδωρ φέρω ; ὁ προφήτης οὗτος φημί , οὗτος λέγω · αὐτός ἐπί θάλασσα θεμελιόω αὐτός , καί ἐπί πέταμα 102 ηροιμασσω αὐτός . καί πάλιν , ὁ θεμελιώνω ὁ γῆ ἐπί ὁ ὕδωρ . τις λέγω ; ψυχή μικρός ὕδωρ ἐπί ὁ νῶτον οὐ εἄν δύναμαι βέστη , καί ὁ τοσοῦτος φέρω , καί ὕψος , καί βουνός , καί πέλαγος , καί φάγος , καί ἄνθρωπος , καί Θοῦς , καί οὖον καταποντίζω ; τίς λέγω , οὖον καταποντίζω ; πῶς κάτωθεν