joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0077.3
στέσεται πάντως ἡ πόλις . Ὥστε τῆς ψυχῆς οὐδὲν ἀφελος ἡμῖν · οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνον ὠφέλησεν ἡ ψυχὴ · τοῦναντίον μὲν οὖν καὶ κατέκλασεν . Ἐφυγε γοῦν τὴν γῆν , καὶ οὐκ ἔφυγε τὴν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ · ἔφυγε τὴν γῆν , καὶ τὸν χειμῶνα εἰσήγαγεν εἰς τὴν θάλασσαν · καὶ οὐ μόνον αὐτὸς οὐδὲν ἀπώνατο τῆς ψυχῆς ἀγαθόν , ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑποδεξαμένους αὐτὸν εἰς ἐσχατον ἐνέβαλε κίνδυνον · καὶ ὅτι μὴν ἐπὶ τοῦ πλοίου καθήμενος ἔπλει , καὶ ναῦται καὶ κυβερνῆται παρήσαν , καὶ ἅπασα τῆς νῆος ἡ κατασκευὴ περὶ τῶν ἐσχάτων ἐκινδύνευεν · ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸ τέλαγος καταποντίσθεις , καὶ τὴν ἁμαρτίαν διὰ τῆς τιμωρίας ἀποδέμενος , εἰς τὸ ἀτερμάτιστον κατηνέχθη πλοῖον , τὴν γαστέρα φημὶ τοῦ χήτους , πολλῆς ἀπτήλαυσα τῆς ἀδίας · ἵνα μάθῃ , ὅτι ὅσπερ τὸν ἐν ἁμαρτίᾳ ζῶντα οὐδὲ πλοῖον ὠφελεῖ , οὕτω τὸν τὴν ἁμαρτίαν ἀποδέμενον οὐδὲ θάλαττα ἀπόλλυιν , οὐδὲ θηρία διαφθείρει . Ἔλαβε γοῦν αὐτὸν τὰ κύματα , καὶ οὐκ ἀπένιψεν · Ἔλαβε τὸ χήτος , καὶ οὐκ ἀνέλειπεν · ἀλλὰ καὶ τὸ ζῷον , καὶ τὸ στοιχεῖον οὐαν τῷ Θεῷ τὴν παρακαταθήκην ἀπέδωκε , καὶ διὰ πάντων ἐμάνθανε φιλάνθρωπος καὶ ἡμερος εἶναι ὁ προφήτης , καὶ μῆτε ναυτὸν ἀνθρώπων , μῆτε κυμάτων ἀγρίων , μῆθα θηρίων ὠμότερος εἶναι . Καὶ γὰρ οἱ ναῦται οὐκ ἐκ πρώτῆς εὐθέως , ἀλλὰ μετὰ πολλὴν αὐτὸν ἀνάγκην προέβαλαν , καὶ ἡ θάλαττα δὲ καὶ τὸ θηρίον μετὰ πολλῆς τῆς · εὐνοίας ἐφυλάξατο , τοῦ Θεοῦ πάντα ταῦτα οἰκονομοῦντος . Ἐπανῆλθε τοίνυν , ἐχρήμωσεν , ἠκαίησεν , ἐπεσεῖν , ἑωσεν , ἐρόθησε , διώρθωσεν , ἑστησεν ἐς ἐνὸς καὶ πρώτου χρηρύματος . Οὐ γὰρ ἑδέχθη πολλῶν ἡμερῶν οὐδὲ συνεχῶς συμβουλῆς , ἀλλὰ τὰ ψιλὰ ἐκεῖνα εἰπὼν ἔῥματα · πάντα εἰς μετάνοιαν ἤγαγε . Διὰ τοῦτο αὐτὸν οὐκ εὐθέως εἰς τὸ πλοῖον εἰς τὴν πόλιν ἐγειραγύησεν ὁ Θεός , ἀλλὰ παρέδωκον οἱ ναῦται τῇ θαλάττῃ , ἡ θάλαττα τῷ χήτει , τὸ χήτος · τῷ Θεῷ , ὁ Θεὸς τοῖς Νινευῖταις , καὶ διὰ μακρῆς τῆς περιόδου τὸν φυγάδα ἐπανήγαγεν , ἵνα πάντας παιδεύσῃ , ὅτι Θεοῦ χείρας φυγεῖν ἀμήχανον , ὅτι ὅπουπερ ἂν τις ἀφίκεται , τὴν ἁμαρτίαν ἐπισυρόμενος , μυρία ὑποστήσεται τὰ δεινά , κλὲν τῶν ἀνθρώπων μηδὲ · παρῇ , αὐτὴ πανταχόθεν ἡ κτεῖς ἀντιστοιχῶσα μετὰ πολλῆς αὐτῷ τῆς σφοδρότητος . Μὴ τοίνυν τῇ ψυφὴ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν ἐγχειρίσωμεν , ἀλλὰ τῇ τοῦ τρόπου μεταβολῇ . [ 70 ] Μὴ γάρ , ἐπειδὴ μένεις ἐν τῇ πόλει , διὰ τοῦτο παρούνευσαι ὁ Θεός , ἵνα φύγῃς · Ἐπειδὴ ἥμαρτες , διὰ τοῦτο ἀγανακτεῖ . Οὐκοῦν τὴν ἁμαρτίαν ἀπόθου , καὶ ἴδεν ἡ αἰτία τῇ τραύματι , ἐκεῖθεν ἀναστέλλον τοῦ κακοῦ τὴν πηγήν · τὰ γὰρ ἐναντία τοῖς ἐναντίοις θεραπεύειν καὶ ἰατρῶν παῖδες κελεύουσιν . Ἐξ ἀδηργίας οὖν ἐτέγη πυρετός · ἀστί · μεθοδεύσεις τὸ νόσημα . Ἐξ ἀθυμίας ἡρρώστησέ τις ; εὐθυμίας τοῦτο φάρμακον ἐπιχύνειν εἶναι φασιν . Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν τῆς ψυχῆς νοσημάτων ποιεῖν χρή . Ἐβδύμια τὴν ὀργὴν ἤγειρε ; σπουδὴ ταύτην ἀποκουσῶμεθα , καὶ πολλὴν ἐπιδείξωμεθα τὴν μεταβολήν . Ἔχομεν βοηθὸν μεγίστην καὶ σύμμαχον τὴν νηστείαν , καὶ μετὰ τῆς νηστείας τὴν ἐπιμελεμένην ἀγωνίαν καὶ τὸν τοῦ κινδύνου φόβον . Ἐπιθυμεῖς τοίνυν τῇ ψυχῇ τὴν εἰς καιρόν · καὶ γὰρ εὐχθλως αὐτὴν διηνύσευθα παῖσαι πάντα ὅσα ἂν θέλωμεν . Ὁ γὰρ περιδὴς καὶ τρέμων καὶ τρυφῆς ἀπάσης ἀπηλλαγμένος , καὶ ρόδιον συζών , εὐχθλως δύναται φιλοσοφεῖν , καὶ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας τὰ τῆς ἀρετῆς ὑποδέχεσθαι σπέρματα .
Lemmas: ἵστημι πάντως ὁ πόλις . ὥστε ὁ Ψυχή οὐδείς ἀφαιρέω ἐγώ · οὐδέ γάρ ἐκεῖνος ὠφελέω ὁ ψυχή · τουναντίον μέν οὖν καί κατακλάω . φεύγω γοῦν ὁ γῆ , καί οὐ φεύγω ὁ ὀργή ὁ Θεός · φεύγω ὁ γῆ , καί ὁ χειμών εἰσάγω εἰς ὁ θάλασσα · καί οὖον μόνος αὐτός οὐδείς ἀπονίναμαι ὁ Ψυχή ἀγαθός , ἀλλά καί ὁ ὑποδέχομαι αὐτός εἰς ἔσχατος ἐμβάλλω κίνδυνος · καί ὅτι μήv ἐπί ὁ πλοῖον κάθημαι πλέω , καί ναύτης καί κυβερνήτης πάρειμι , καί ἅπας ὁ ναός ὁ κατασκευή περί ὁ ἔσχατος κινδυνεύω · ἐπεί δέ εἰς ὁ τέλαγος καταποντίζω , καί ὁ ἁμαρτία διά ὁ τιμωρία ἀποδέω , εἰς ὁ ἀτερμάτιστος καταφέρω πλοῖον , ὁ γαστήρ φημί ὁ χήτος , πολύς ἀπτήλαυσα ὁ ἀδίας · ἵνα μανθάνω , ὅτι ὅσπερ ὁ ἐν ἁμαρτία ζῶ οὐδέ πλοῖον ὠφελέω , οὗτος ὁ ὁ ἁμαρτία ἀποδέω οὐδέ θάλασσα ἀπόλλυμι , οὐδέ θηρίον διαφθείρω . λαμβάνω γοῦν αὐτός ὁ κῦμα , καί οὐ ἀπονίζω · λαμβάνω ὁ χῆτος , καί οὐ ἀναλείφω · ἀλλά καί ὁ ζῷον , καί ὁ στοιχεῖον οὐαν ὁ Θεός ὁ παρακαταθήκη ἀποδίδωμι , καί διά πᾶς μανθάνω φιλάνθρωπος καί ἥμερος εἰμί ὁ προφήτης , καί μήτε νητός ἄνθρωπος , μήτε κῦμα ἄγριος , μῆθα θηρίον ὠμός εἰμί . καί γάρ ὁ ναύτης οὐ ἐκ πρῶτος εὐθύς , ἀλλά μετά πολύς αὐτός ἀνάγκη προβάλλω , καί ὁ θάλασσα δέ καί ὁ θηρίον μετά πολύς ὁ · εὔνοια φυλάσσω , ὁ Θεός πᾶς οὗτος οἰκονομέω . ἐπανέρχομαι τοίνυν , ἐχρήμωσεν , ηκαιαειδω , πίπτω , ὠθέω , ἔρομαι , διορθόω , ἵστημι εἰς εἷς καί πρῶτος χρηρυμα . οὖον γάρ δέχομαι πολύς ἡμέρα οὐδέ συνεχῶς συμβουλή , ἀλλά ὁ ψιλός ἐκεῖνος εἶπον ἕρμα · πᾶς εἰς μετάνοια ἄγω . Ζεύς οὗτος αὐτός οὐ εὐθύς εἰς ὁ πλοῖον εἰς ὁ πόλις εγειραγυαειδω ὁ Θεός , ἀλλά παραδίδωμι ὁ ναύτης ὁ θάλασσα , ὁ θάλασσα ὁ χῆτος , ὁ χῆτος · ὁ Θεός , ὁ θεός ὁ Νινευῖται , καί διά μακρός ὁ περίοδος ὁ φυγάς ἐπανάγω , ἵνα πᾶς παιδεύω , ὅτι Θεός χείρ φεύγω ἀμήχανος , ὅτι ὅπου εἄν τις ἀφικάνω , ὁ ἁμαρτία ἐπισύρω , μυρίος ὑφίστημι ὁ δεινός , κλέω ὁ ἄνθρωπος μηδέ · πείρω , αὐτός πανταχόθεν ὁ κτείς ἀντιστοιχέω μετά πολύς αὐτός ὁ σφοδρότης . μή τοίνυν ὁ ψυφὴ ὁ σωτηρία ἐγώ ἐγχειρίζω , ἀλλά ὁ ὁ τρόπος μεταβολή . [ 70 ] μή γάρ , ἐπεί μένω ἐν ὁ πόλις , διά οὗτος παρουνεος ὁ Θεός , ἵνα φεύγω · ἐπεί ἁμαρτάνω , διά οὗτος ἀγανακτέω . οὐκοῦν ὁ ἁμαρτία ἀποτίθημι , καί ὁράω ὁ αἰτία ὁ τραῦμα , ἐκεῖθεν αναστέλλω ὁ κακός ὁ πηγή · ὁ γάρ ἐναντίος ὁ ἐναντίος θεραπεύω καί ἰατρός παῖς κελεύω . ἐς ἀδηργίας οὖν τέγος πυρετός · Άστι · μεθοδεύω ὁ νόσημα . ἐς ἀθυμία αρρωσταίνω τις ; εὐθυμία οὗτος φάρμακον ἐπιχύνω εἰμί φημί . οὕτως καί ἐπί ὁ ὁ Ψυχή νόσημα ποιέω χρή . εβδυεις ὁ ὀργή ἐγείρω ; σπουδή οὗτος αποκουω , καί πολύς ἐπιδείκνυμι ὁ μεταβολή . ἔχω βοηθός μέγας καί σύμμαχος ὁ νηστεία , καί μετά ὁ νηστεία ὁ ἐπιμελέομαι ἀγωνία καί ὁ ὁ κίνδυνος φόβος . ἐπιθυμέω τοίνυν ὁ Ψυχή ὁ εἰς καιρός · καί γάρ εὐχθλως αὐτός διανύω παίω πᾶς ὅσος εἄν ἐθέλω . ὁ γάρ περιδέω καί τρέμω καί τρυφή ἀπασάω ἀπαλλάσσω , καί Ῥόδιος συζάω , εὐχθλως δύναμαι φιλοσοφέω , καί μετά πολύς ὁ προθυμία ὁ ὁ ἀρετή ὑποδέχομαι σπέρμα .