joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0109.1
μενον ἀνέσθρανεν ὕδωρ . Βούλει σε πάλιν εἰς τὴν γῆν καταγάγαιμεν , καὶ τὸ θαῦμα ἐπιδεῖξαιμεν ; Οὐχ ὁρᾷς παντὴν τὴν θάλατταν , τὴν κυμάτων γέμουσαν καὶ πνευμάτων βιαίων ; ἀλλ’ αὕτη ἡ θάλαττα ἡ εὐρύχωρος καὶ μεγάλη καὶ μαινομένη ἀσθενεῖ ψάμμῳ τεῖχίζεται . Καὶ σκόπει θεοῦ σοφίαν · οὐχ ἀρξéken αὐτὴν ἡσυχαίνειν οὐδὲ ἡρεμεῖν , ἵνα μὴ τῆς φύσεως αὐτῆς ἐνὶν νομίζῃς τὴν εὐταξίαν , ἀλλ’ ἔνδον μένουσα βοᾷ , καὶ παράττεται , καὶ μεγάλα ἠχεῖ , καὶ τὰ κύματα πρὸς ὑψὸς διαίντῃσιν δρατον · ἐπειδὰν δὲ ἐλθῇ πρὸς τοὺς αἰγιαλοὺς , καὶ τὴν ψάμμον ἴδῃ , διαλυθεῖσα πρὸς ἑαυτὴν πάλιν ἐπάνεισι , δι’ ἀμφοτέρων σε τούτων διδάσκουσα , ὅτι οὐχὶ φύσεως ἔργον ἐστὶ τὸ μένειν αὐτὴν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς ὄρων , ἀλλὰ τῆς τοῦ κατέχοντος αὐτὴν δυνάμεως . Διὰ τοῦτο γοῦν καὶ ἀσθενὲς τὸ τεῖχιν ἐποίησε , καὶ οὐ ξύλα καὶ λίθους οὐδὲ δρὴ τοῖς αἰγιαλοῖς · περιέβαλε τοῦτο,ς , ἵνα μὴ τούτοις λογίζῃ τοῦ στοιχείου τὴν εὐταξίαν . Τοῦτο γοῦν καὶ αὐτὸς ποτε τοῖς Ἰουδαίοις ὀνειδίζων ἔλεγε · ‘Ἐμὲ οὐ ῥωθῆσαθε τὸν ἐάσαντα ὄμῶν ὁμῶν τὴν βαλίσην , καὶ οὐχ ὀφειρήσεσθε ; Οὐ τοῦτο δὲ μόνον ἐστὶ τὸ θαυμαστὸν , ὅτι μέγαν καὶ θαυμαστὸν τὸν κόσμον ἐποίησεν , οὐδ’ ὅτι ὑπὲρ φύσεως ἀκολουθίαν αὐτὸν συνέτηξεν , ἀλλ’ ὅτι καὶ ἐξ ἐναντίων αὐτὸν συνέστησε , θερμοῦ καὶ ψυχροῦ , ἡρημοῦ καὶ ὑγροῦ , πυρός καὶ ὕδατος , γῆς καὶ ἀέρος · καὶ τὰ ἐναντία ταῦτα στοιχεῖα , ἀφ’ ὧν τὸδε τὸ πᾶν συνέστηκεν , ἀλλήλοις μαχόμενα ὑπ’ ἀλλήλων οὐκ ἀνελύθη , οὐ τὸ πῦρ ἀπὴδραμε καὶ ἀπῆλθεν ἄπαντα , οὐ τὸ ὕδωρ ἀπάλυσεν ἐπέκλυσε τὴν οἰκουμένην . Ἀλλ’ ἐπὶ μὲν τῶν σωμάτων τῶν ἡμετέρων ταῦτα γίνεται , καὶ χολῆς αὐξανομένης τίκτεται πυρετός , καὶ τῷ παντὶ ζῷῳ λυπᾶνεται · καὶ φλέγματος πλεονάζοντος πολλὰ νοσήματα φύεται , καὶ διαφθείρει τὸ ζῷον . Ἐπὶ δὲ τοῦδε τοῦ παντὸς οὐδὲν τούτων συνέβη , ἀλλ’ ἕκαστον μένει · καθάπερ τινὶ χαλινῷ καὶ δεσμῷ τῷ βουλήματι τοῦ ποιήσαντος τοὺς οἰκείους διαφυλάττον ὄρους , καὶ ἡ μάχη τούτων εἰρήνης αἰτία γίνεται τῷ παντὶ . Ταῦτα οὐχὶ καὶ τυφλῷ δήλα , καὶ τοῖς σφόδρα ἀνθρώποις εὐνόητα , ὅτι ἐν προνοίᾳ τινὸς γέγονε καὶ συγχρατεῖται α ; Τίς γὰρ οὕτως ἀφρων καὶ ἀναισθητος , ὅς ὁρῶν τοσοῦτον σωμάτων ὄγκον , τοσοῦτον κάλλος , τοσαύτην οὐσίαν , τοιούτων στοιχείων μάχην 104 διγνησὶ καὶ ἐναντιωσιν , καὶ διαμονήν , μὴ λογισάσθαι πρὸς ἑαυτὸν καὶ εἰπεῖν , ὅτι εἰ μὴ προνοία τις ἦν ἢ τὸν ὄγκον τῶν σωμάτων διακρατοῦσα , καὶ μὴ συγχωροῦσα τὸ πᾶν διαπεσεῖν , οὐχ ἂν ἐμεινεν , οὐχ ἂν διήρκεσε ; Τοσαύτη μὲν ὧρῶν εὐταξία , τοσαύτη δὲ ἡμέρας καὶ νυκτὸς συμφωνία , τοσοῦτον δὲ ἀλόγων ζῴων γένε , καὶ φυτῶν , καὶ σπερμάτων , καὶ βοτανῶν ὀδὴ βαδίζει , καὶ οὐδὲν εἰς τὴν παροῦσαν ἡμέραν οὔτε διέπεσεν , οὔτε ἀνηλώθη καθάπαξ . ε’ . Οὐ ταῦτα δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἕτερα β τούτων κλεῖνα καὶ βαθυτέρα ἦν εἰπεῖν , καὶ περὶ αὐτῆς φιλοσοφήσαι τῆς κτίσεως · ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπιούσαν ἐκείνα ταμειωσάμενοι , σπουδάσωμεν τὰ εἰρημένα μετὰ ἀκριβείας κατασχεῖν , καὶ εἰς ἕτερούς ἐξενεγκεῖν . Καὶ οἶδα μεν τὴν ἀχόνην ὧμῶν ἐξένισε τῶν νομιζόντων τὸ βάθος , ἀλλ’ ἐὰν ὀλίγον νήψωμεν , καὶ ἐν τούτοις ἴδωμεν ἑαυτούς , καὶ ἕτερούς ῥαδίως ἑορμέθα διδάσκαλοι . Τίς δὲ ἐκεῖνο πρὸς τὴν ἡμετέραν ἀγάπην ἀναγχαιον εἰπεῖν ; ‘Ἄπερ ἐπιδέξαμεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς διὰ τῆς τοιαύτης δημιουργίας , οὕτω δοξάσωμεν αὐτὸν καὶ ἡμεῖς διὰ τῆς πολιτείας τῆς καθαρᾶς . Οἱ οὐρανοὶ δηλοῦνται δόξαν Θεοῦ , φαινομένοι μόνον · καὶ ἡμεῖς τοίνυν δηγησώμεθα δόξαν Θεοῦ , μὴ λέγοντες
Lemmas: μένω ἀναστρέφω ὕδωρ . βούλομαι σύ πάλιν εἰς ὁ γῆ κατάγω , καί ὁ θαῦμα ἐπιδείκνυμι ; οὐχ ὁράω παντή ὁ θάλασσα , ὁ κῦμα γέμω καί πνεῦμα βίαιος ; ἀλλά οὗτος ὁ θάλασσα ὁ εὐρύχωρος καί μέγας καί μαίνομαι ἀσθενής ψάμμος τειχίζω . καί σκοπέω θεός σοφία · οὐ ἄρχω αὐτός ησυχαινω οὐδέ ἠρεμέω , ἵνα μή ὁ φύσις αὐτός ὅς νομίζω ὁ εὐταξία , ἀλλά ἔνδον μένω βοάω , καί παρᾴττω , καί μέγας ἠχέω , καί ὁ κῦμα πρός ὑψός διαίντῃσιν δράω · ἐπειδάν δέ ἔρχομαι πρός ὁ αἰγιαλός , καί ὁ ψάμμος ὁράω , διαλύω πρός ἑαυτοῦ πάλιν ἐπάνειμι , διά ἀμφότερος σύ οὗτος διδάσκω , ὅτι οὐ φύσις ἔργον εἰμί ὁ μένω αὐτός εἰς ὁ οἶκος αὐτός σύργαστρος , ἀλλά ὁ ὁ κατέχω αὐτός δύναμις . Ζεύς οὗτος γοῦν καί ἀσθενής ὁ τειχέω ποιέω , καί οὖον ξύλον καί λίθος οὐδέ δρὴ ὁ αἰγιαλός · περιβάλλω Ἶος , ἵνα μή οὗτος λογίζομαι ὁ στοιχεῖον ὁ εὐταξία . οὗτος γοῦν καί αὐτός ποτός ὁ Ἰουδαῖος ὀνειδίζω λέγω · Ἐμέ οὖον ῥώννυμι ὁ ἐάω ὁμός ὁμός ὁ βάλλω , καί οὐ ὀφειρήσεσθε ; οὖον οὗτος δέ μόνος εἰμί ὁ θαυμαστός , ὅτι μέγας καί θαυμαστός ὁ κόσμος ποιέω , οὐδέ ὅτι ὑπέρ φύσις ἀκολουθία αὐτός συντήκω , ἀλλά ὅτι καί ἐκ ἐναντίος αὐτός συνίστημι , θερμός καί ψυχρός , ἐρημόω καί ὑγρός , πῦρ καί ὕδωρ , γῆ καί ἀήρ · καί ὁ ἐναντίος οὗτος στοιχεῖον , ἀπό ὅς ὅδε ὁ πᾶς συνίστημι , ἀλλήλων μάχομαι ὑπό ἀλλήλων οὐ ἀναλύω , οὖον ὁ πῦρ ἀπὴδραμε καί ἀπέρχομαι ἅπας , οὖον ὁ ὕδωρ ἀπάλυσεν ἐπικλύζω ὁ οἰκέω . ἀλλά ἐπί μέν ὁ σῶμα ὁ ἡμέτερος οὗτος γίγνομαι , καί χολή αὐξάνω τίκτω πυρετός , καί ὁ πᾶς ζῷον λυπᾶνεται · καί φλέγμα πλεονάζω πολύς νόσημα φύω , καί διαφθείρω ὁ ζῷον . ἐπί δέ ὅδε ὁ πᾶς οὐδείς οὗτος συμβαίνω , ἀλλά ἕκαστος μένω · καθάπερ τις χαλινός καί δεσμός ὁ βούλημα ὁ ποιέω ὁ οἰκεῖος διαφυλάσσω ὄρος , καί ὁ μάχη οὗτος εἰρήνη αἰτία γίγνομαι ὁ πᾶς . οὗτος οὐ καί τυφλός δῆλος , καί ὁ σφόδρα ἄνθρωπος εὐνόητος , ὅτι ἐν πρόνοια τις γίγνομαι καί συγχρατειος ὅς ; Τῖς γάρ οὕτως ἄφρων καί ἀναίσθητος , ὅς ὁράω τοσοῦτος σῶμα ὄγκος , τοσοῦτος κάλλος , τοσοῦτος οὐσία , τοιοῦτος στοιχεῖον μάχη 104 διγνησὶ καί ἐναντίωσις , καί διαμονή , μή λογίζομαι πρός ἑαυτοῦ καί εἶπον , ὅτι εἰμί μή πρόνοια τις εἰμί ἢ ὁ ὄγκος ὁ σῶμα διακρατέω , καί μή συγχωρέω ὁ πᾶς διαπίπτω , οὐ εἄν μένω , οὐ εἄν διαρκέω ; τοσοῦτος μέν ὥρα εὐταξία , τοσοῦτος δέ ἡμέρα καί νύξ συμφωνία , τοσοῦτος δέ ἄλογος ζῷον γένος , καί φυτός , καί σπέρμα , καί βοτάνη ὁδή βαδίζω , καί οὐδείς εἰς ὁ πάρειμι ἡμέρα οὔτε διαπίπτω , οὔτε ἀναλίσκω καθάπαξ . εἰ . οὖον οὗτος δέ μόνος , ἀλλά καί πολύς ἕτερος Β οὗτος Κλείνα καί βαθύς εἰμί εἶπον , καί περί αὐτός φιλοσοφέω ὁ κτίσις · ἀλλά εἰς ὁ ἔπειμι ἐκεῖνος ταμειόω , σπουδάζω ὁ εἴρω μετά ἀκρίβεια κατέχω , καί εἰς ἕτερος ἐκφέρω . καί οἶδα μέν ὁ ἄχω ὦμος ξενίζω ὁ νομίζω ὁ βάθος , ἀλλά ἐάν ὀλίγος νήφω , καί ἐν οὗτος ὁράω ἑαυτοῦ , καί ἕτερος ῥᾳδίως ὁρμέω διδάσκαλος . Τῖς δέ ἐκεῖνος πρός ὁ ἡμέτερος ἀγάπη ἀναγκαῖος εἶπον ; Ἄπερ ἐπιδέχομαι ἐγώ ὁ θεός διά ὁ τοιοῦτος δημιουργία , οὗτος δοξάζω αὐτός καί ἐγώ διά ὁ πολιτεία ὁ καθαρός . ὁ οὐρανός δηλέομαι δόξα Θεός , φαίνω μόνος · καί ἐγώ τοίνυν δηγησώμεθα δόξα Θεός , μή λέγω