joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0184.2
ἀλλοῖούται βεβίως · καὶ οὐ τοῦτο μόνον ἔχει τὸ δεῖνον , ἀλλ’ ὅτι καὶ μένοντος οὐ παρέχει τοσαύτην ἡμῖν τὴν ἡδονήν , ὡς τὴν ἐκ τῶν ἄλλων ἡμῖν ἐπιγινομένην ἀθυμίαν διαπροσθεῖν · καὶ συστιάζειν · ὅ δὲ τοῦ Θεοῦ φόβος ἀμφοτέρα ταῦτα ἔχει , βεβαίως δὲ ἐστι καὶ ἀκίνητος , καὶ τοσαύτην βρύει χαράν , ὡς μηδεμίαν ἡμᾶς αἰσθάνειν τῶν ἄλλων λαμβάνειν δεινῶν . Ὁ γὰρ τὸν Θεόν , ὡς χρή , φοβούμενος , καὶ ἐπ’ αὐτῷ θαρρῶν , τὴν ρίζαν ἐκαρπώσατο τῆς ἡδονῆς , καὶ πᾶσαν τῆς εὐθυμίας ἔχει τὴν πηγὴν . Καὶ καθάπερ εἰς πέλαγος ἄπειρον σπινθὴρ μικρὸς ἐμπεσὼν ἀφανίζεται βραδύως , οὕτως ὅσαπερ ἄν προσπέσῃ τῷ φοβουμένῳ τὸν Θεόν , καθάπερ εἰς πέλαγος ἄγνιες εὐθυμίας ἐμπίπτοντα κατασβέννυται καὶ ἀπόλλυται . Καὶ τὸ δὲ θαυμασάτω μάλιστα τοῦτο ἐστιν , ὅτι τῶν λυπουμένων παρόντων μένει χαίρων αὐτός . Εἰ μὲν γὰρ μηδὲν ἦν τὸ λυποῦν , οὐκ ἦν αὐτῷ μέγα τὸ δύνασθαι ἀγενικῶς χαίρειν · τὸ δὲ πολλῶν ἐπικειμένων τῶν εἰς ἀλυμίαν ἐμβαλλόντων ἄνωτερον εἶναι ἄπάντων , καὶ ἐν μέσῳ τοῖς λυπηροῖς εὐφραίνεσθαι , τοῦτο ἐστι τὸ παράδοξον . Καὶ καθάπερ τοὺς παῖδας τοὺς τρεῖς οὐδεὶς ἐν θοαῖσις μὴ κατακαέντας , εἰ πρῶρον τῆς Βαβυλωνίας ἦσαν καμίνου ( τὸ γὰρ ἐκπλήξαι ἄπαντας τοῦτο ἐστιν , ὅτι τῷ πυρὶ τοσοῦτον ὠμὴλησαν χρόνον , τὸν οὐχ ὠμὴλχότων ἐξέδρασαν ἀλυπούτως ) · οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἀγίων ἐστιν εἰπεῖν , ὅτι εἰ μηδεὶς αὐτοῖς ἐπήγετο πειρασμός , οὐκ ἄν αὐτοὺς θαυμάσαμεν διηνεκῶς χαίροντας · τὸ δὲ ἐκπλήξεως ἄξιον καὶ φύσιν ἀνθρωπίνην ὑπερβαίνον τοῦτο ἐστιν , ὅτι πολλοὺς κυκλούμενοι κύμασι πάντοθεν , τῶν γαλήνης καὶ χαρᾶς ἀπολαύοντες ῥέων διακείνται . Ὅτι μὲν οὖν οὐδὲνα βίον τῶν ἐξωθεν εὐρεῖν διατετὸν εὐθυμίᾳ συγκεκληρωμένον διηνεκῶς · ε , δήλον ἐκ τῶν εἰρημένων · ὅτι δὲ τὸν πιστὸν ἀμήχανον μὴ διηνεκῶς ἀπολαύειν ἡδονῆς , καὶ τοῦτο αὐτὸ πάλιν ἀποδείξει πειράσμαι , οὐχ ἴνα μάθητε μόνον , ἀλλ’ ἵνα καὶ ζηλώσετε τὴν ἐλυπὴν τοῦτον βίον . Ἔστω γὰρ τις μηδὲν ἑαυτῷ κατεγνωκώς , ἀλλ’ ἀγαθῷ συνειδὸτι συντερεόμενος , καὶ πρὸς τὰ μέλλοντα κεχρημένος , καὶ τὰς ἀγαθὰς ἐκεῖνας ἀμαρτίας ἐλπίδας , τὶ τοῦτον , εἴπῃ μοι , εἰς ἀθυμίαν ἐμβαλεῖν δυνήσεται ; Οὐ πάντων ἀφορητότατον ὁ θάνατος εἶναι δοκεῖ ; ἀλλ’ ὁ τοῦτο προσδοκία οὐ μόνον αὐτὸν οὐ λυπεῖ , ἀλλὰ καὶ εὐφραίνει μειζόνως · οὐδὲ γὰρ ὅτι ἡ τοῦ θανάτου παρουσία πόνων ἐστὶν ἀπαλλαγὴ , καὶ δρόμος ἐπὶ τοὺς στεφάνους καὶ τὰ βραβεῖα τὰ ἀποκείμενα τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας καὶ ἀρετῆς ἀγωνισαμένοις . Ἄλλὰ παίδων ἄωρος τελευτή · ἀλλὰ καὶ τοῦτο φέρει γενναίως , καὶ ἐρεῖ τὰ τοῦ Ἰωβ ῥήματα · Ὁ Κύριος ἔδωκεν , ὁ Κύριος ἄφελιστο · ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν , οὕτω καὶ ἐγένετο · εἶπὶ τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας . Εἰ δὲ θάνατος καὶ παίδων ἀποβολὴ λυπεῖν οὐ δύναται , πολλῷ μᾶλλον ζημία χρημάτων , καὶ ἀτιμία , καὶ κατηγορίαι , καὶ διαβολαὶ τῆς οὕτω μεγάλης καὶ γενναίας ψυχῆς οὐκ ἄν ποτε ἀφαινο , οὐδὲ ὀδύνη σώματος · ἐπεὶ καὶ οἱ ἀπόστολοι ἐμαρτυροῦντο μὲν , οὐκ ἠθούμουν δέ . [ 184 ] Μέγα μὲν οὖν καὶ τοῦτο · τὸ δὲ πολλῷ μειζόν , ὅτι οὐ μόνον οὐκ ἠθούμουν , ἀλλὰ καὶ αὐτὰς τὰς μᾶστιγας ὑπέθεσαν ἐποιούτο μειζόνως ἡδονῆς , καὶ ὑπέστρεφον ἀπὸ προσώπου τοῦ συνεδρίου χαίροντες , ὅτι κατηχήθησαν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ ἀτιμασθῆναι . Ἵερσί τις καὶ ἐλοιδορῆσε τὸν τοιούτον · ἀλλ’ ἐπαύθη τῇ παρὰ τοῦ Χριστοῦ χαίρειν ἐπὶ ταῖς ὑβρεσι .
Lemmas: ἀλλοιόω βιόω · καί οὖον οὗτος μόνος ἔχω ὁ δεῖνος , ἀλλά ὅτι καί Μένων οὖον παρέχω τοσοῦτος ἐγώ ὁ ἡδονή , ὡς ὁ ἐκ ὁ ἄλλος ἐγώ ἐπιγίγνομαι ἀθυμία διαπίμπρημι · καί συστιαζω · ὅς δέ ὁ Θεός φόβος ἀμφότερος οὗτος ἔχω , βεβαίως δέ εἰμί καί ἀκίνητος , καί τοσοῦτος βρύω χαρά , ὡς μηδείς ἐγώ αἰσθάνομαι ὁ ἄλλος λαμβάνω δεινός . ὁ γάρ ὁ Θεός , ὡς χρή , φοβέω , καί ἐπί αὐτός θαρσέω , ὁ ῥίζα καρπόω ὁ ἡδονή , καί πᾶς ὁ εὐθυμία ἔχω ὁ πηγή . καί καθάπερ εἰς πέλαγος ἤπειρος σπινθήρ μικρός ἐμπίπτω ἀφανίζω βραδύως , οὕτως ὅσος ἄν προσπίπτω ὁ φοβέω ὁ Θεός , καθάπερ εἰς πέλαγος αγνεία εὐθυμία ἐμπίπτω κατασβέννυμι καί ἀπόλλυμι . καί ὁ δέ θαυμάζω μάλιστα οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ λυπέω πάρειμι μένω χαίρω αὐτός . εἰμί μέν γάρ μηδείς εἰμί ὁ λυπέω , οὐ εἰμί αὐτός μέγας ὁ δύναμαι ἀγενικῶς χαίρω · ὁ δέ πολύς ἐπίκειμαι ὁ εἰς αλυεις ἐμβάλλω ανώτερος εἰμί ἅπας , καί ἐν μέσος ὁ λυπηρός εὐφραίνω , οὗτος εἰμί ὁ παράδοξος . καί καθάπερ ὁ παῖς ὁ τρεῖς οὐδείς ἐν θοαιτις μή κατακαίω , εἰμί πρῶρος ὁ Βαβυλώνιος εἰμί κάμινος ( ὁ γάρ ἐκπλήσσω ἅπας οὗτος εἰμί , ὅτι ὁ πῦρ τοσοῦτος ὠμὴλησαν χρόνος , ὁ οὐ ωμηλχοος ἐκδιδράσκω ἄλυπος ) · οὗτος καί ἐπί ὁ Ἀγίων εἰμί εἶπον , ὅτι εἰμί μηδείς αὐτός ἐπάγω πειρασμός , οὐ ἄν αὐτός θαυμάζω διηνεκής χαίρω · ὁ δέ ἔκπληξις ἄξιος καί φύσις ἀνθρώπινος ὑπερβαίνω οὗτος εἰμί , ὅτι πολύς κυκλέω κῦμα πάντοθεν , ὁ γαλήνη καί χαρά ἀπολαύω ῥέω διάκειμαι . ὅτι2 μέν οὖν οὐδείς βίος ὁ ἐξωθεν εὑρίσκω διατείνω εὐθυμία συγκληρόω διηνεκής · ε , δῆλος ἐκ ὁ εἴρω · ὅτι δέ ὁ πιστόν ἀμήχανος μή διηνεκής ἀπολαύω ἡδονή , καί οὗτος αὐτός πάλιν ἀποδείκνυμι πειράζω , οὐ ἵνα μανθάνω μόνος , ἀλλά ἵνα καί ζηλόω ὁ λύπη οὗτος βίος . ἔστω γάρ τις μηδείς ἑαυτοῦ καταγιγνώσκω , ἀλλά ἀγαθός σύνοιδα συντερεόμενος , καί πρός ὁ μέλλω χράομαι , καί ὁ ἀγαθός ἐκεῖνος ἁμαρτία ἐλπίς , τίς οὗτος , εἶπον ἐγώ , εἰς ἀθυμία ἐμβάλλω δύναμαι ; οὖον πᾶς ἀφόρητος ὁ θάνατος εἰμί δοκέω ; ἀλλά ὁ οὗτος προσδοκία οὖον μόνος αὐτός οὖον λυπέω , ἀλλά καί εὐφραίνω μέγας · οὐδέ γάρ ὅτι ὁ ὁ θάνατος παρουσία πόνος εἰμί ἀπαλλαγή , καί δρόμος ἐπί ὁ στέφανος καί ὁ βραβεῖον ὁ ἀπόκειμαι ὁ ὑπέρ εὐσέβεια καί ἀρετή ἀγωνίζομαι . ἀλλά παῖς ἄωρος τελευτή · ἀλλά καί οὗτος φέρω γενναῖος , καί εἴρω ὁ ὁ Ἰώβ ῥῆμα · ὁ Κύριος δίδωμι , ὁ Κύριος ἄφελιστο · ὡς ὁ κύριος δοκέω , οὗτος καί γίγνομαι · ἴψ ὁ ὄνομα κύριος εὐλογέω εἰς ὁ αἰών . εἰμί δέ θάνατος καί παῖς ἀποβολή λυπέω οὖον δύναμαι , πολύς μᾶλλον ζημία χρῆμα , καί ἀτιμία , καί κατηγορία , καί διαβολή ὁ οὗτος μέγας καί γενναῖος Ψυχή οὐ ἄν ποτός ἀφαινο , οὐδέ ὀδύνη σῶμα · ἐπεί καί ὁ ἀπόστολος μαρτυρέω μέν , οὐ ἠθέω δέ . [ 184 ] Μέγης μέν οὖν καί οὗτος · ὁ δέ πολύς μείζων , ὅτι οὖον μόνος οὐ ἠθέω , ἀλλά καί αὐτός ὁ μάστιξ ὑποτίθημι ποιέω μέγας ἡδονή , καί ὑποστρέφω ἀπό πρόσωπον ὁ συνέδριον χαίρω , ὅτι κατηχέω ὑπέρ ὁ ὄνομα ὁ Χριστός ἀτιμάζω . Ἵερσί τις καί λοιδορέω ὁ τοιοῦτος · ἀλλά παύω ὁ παρά ὁ Χριστός χαίρω ἐπί ὁ ὕβρις .