joannes-chrysostomus.ad-populum-antiochenum-homiliae-1-21 pg049_0045.2
κεῖται , τοῦτο καὶ περὶ τῆς ὑβρεως λέγω · ὅτι ἡ ὑβρις οὐκ ἀπὸ τῆς γνώμης τῶν ὑβριζόντων , ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς διαθέσεως τῶν πασχόντων ἢ συνίσταται ἢ ἀπόλλυται · οὕτω λέγω · Ὑβρισθῆ τις πολλὰ ῥητὰ καὶ ἄρρητα · ἀν καταγελάσῃ τῶν ὑβρεων , ἀν μὴ παραδῴῃ τὰ ῥήματα , καὶ ἀνώτερος γένη τῆς πληγῆς , οὐχ ὑβρισθῆς . Καὶ καθἄπερ τὸ σῶμα ἀδαμάντινον εἰχόμεν , εἰ καὶ μυρίοις πανταχοθεν ἐβαλλόμεθα βέλεσι , οὐκ ἂν ἐδείκνυτο τῆς πληγῆς · οὕ γὰρ ἀπὸ τῆς ἀκμείσης τὰ βέλη χειρὸς , ἀλλ᾽ ἀπὸ τῶν πασχόντων σωμάτων τὰ τραύματα γίνεται · οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα οὐκ ἀπὸ τῆς μανίας τῶν ὑβριζόντων , ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς ἀσθενείας τῶν ὑβριζομένων αἱ ὑβρεις , καὶ αἱ τῶν ὑβρεων ἀτιμίαι συνίστανται . Ἄν γὰρ εἰδῶμεν φιλοσοφεῖν , οὐδὲ ὑβρίζεσθαι δυνάμεθα , οὐδὲ πάσχειν τι τῶν δεινῶν . Ὑβρίσεν ὁ δεῖνα , ἀλλ᾽ οὐχ ἡβιάθης ὁ , οὐχ ἠλήγησας · οὐχ ὑβρισθῆς , ἀλλὰ καὶ μᾶλλον ἐπλησθῆς ἡ ἐπλήγης . Ὅταν γὰρ ὁ ὑβρίσας ἴδῃ μὴ μαινουμένην αὐτοῦ τὴν πληγὴν τῆς τῶν λοιδορηθέντων ψυχῆς , αὐτὸς δάκνεται μειζόνως , καὶ τῶν ὑβριζομένων οἰγνῶν , αὐτόματος ἡ πληγὴ τῶν ὑβρεων κατὰ τοῦ πέμψαντος ὑποστρέψασα φέρεται . Θ᾽ Φιλοσοφώμεν τοίνυν ἐν ἅπασιν , ἀγαπητοί , καὶ οὕτως ἡμᾶς πενία παραλαβῆναι δυνήσεται , ἀλλὰ καὶ ὑπερέλσει τὰ μέγιστα , καὶ λαμπροτέρους ἐργάσεται , καὶ πάντων τῶν πλουτοῦντων ἐυπρεπεστέρας . Τί γὰρ , εἴπέ μοι , τοῦ Ἡλία πενεστότερον ἦν ; Ἄλλὰ διὰ τοῦτο πένιχες ἦν · τὰ τοὺς πλουτοῦντας , ἐπειδὴ οὐδὲ πένιχ ἦν , καὶ αὐτὴν δὲ τὴν πενίαν ἀπὸ πλουσίας · εἰ ἐλευθερίαν . Ἐπειδὴ γὰρ ἅπαντα τῶν χρημάτων τὸν [ 34 ] πλούτον ἐλάττωσε τῆς ἰατοῦ μεγαλοψυχίας ἐνέμιξεν εἶναι , καὶ οὐχ ἄξιον αὐτοῦ τῆς φιλοσοφίας , διὰ τοῦτο πενίαν τοσαύτην ἠσπάσατο ὡς εἰ μεγάλη τὰ παρόντα ἐνόμιζεν εἶναι , οὐχ ἂν μιλωτὴν ἐκτίσατο μόνον , ἀλλ᾽ οὕτω κατέγνω τῆς παρούσης ματαιότητος ἀπάσης , καὶ ὡς πηλὸν ἐξέμεινεν τὸ χρυσίου ἅπαν ἔωρα , ὡς τῆς περιβολῆς ἐκείνης μηδὲν κτήσασθαι πλέον . Διὰ τοῦτο ὁ βασιλεὺς τοῦ πένιχου ἐδεῖτο , καὶ πρὸς τὸ στόμα ἐκεχεινεν τοῦ μηδὲν πιέον μηλῶντος ἔχοντος , ὁ τοσοῦτον χρυσίου ἔχων · οὕτω λαμπροτέρα τῆς πορφυρίδος ἡ μιλωτὴ ἦν , καὶ τῶν βασιλικῶν αὐλῶν τὸ σπήλαιον τοῦ δικαίου . Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τῶν οὐρανῶν ἀνῆλθεν , οὐδὲν ἕτερον , ἀλλ᾽ ἢ τὴν μιλωτὴν τῷ μαθητῇ κατέλιπε . Μετὰ ταύτης , φησίν , τῷ διαβόλῳ ἐβάλλατο , ταύτην καὶ οὐ λαβὼν ὁπλίζων κατ᾽ ἐκεῖνου · ἰσχυρὸν γὰρ ὅπλον ἀκτημοσύνην , καὶ ἀκαταγώνιστον καταγώγιον , καὶ πύργος ἀσάλευτος . Ἐδείξατο καθάπερ μεγίστην χληρονόμιαν τὴν μιλωτὴν τῷ Ἐλισαῖῳ · καὶ γὰρ ἡν ἀληθῶς μεγίστη χληρονόμια , παντὸς χρυσίου τιμωτέρα f . Καὶ ἡν ἐκ τότε διπλοῦς Ἠλίας ἐκεῖνος , καὶ ἡν ἄνω Ἠλίας , καὶ κάτω Ἠλίας . Οἶδα ὅτι μακαρίζει τὸν δικαίον ἐκεῖνον , καὶ ἐξούλεψε αὐτὸς ἐκάστω ἐκεῖνος εἶναι . Τί οὖν ἂν ὑμῖν ὑποδείξω δ , ὅτι ἕτερον τι πολλῷ μειζόν ἐκεῖνον πάντες ἐλάβομεν οἱ μεμισθωημένοι ; Ὁ μὲν γὰρ Ἠλίας μιλωτὴν ἀφήκε τῷ μαθητῇ · ὁ δὲ Ἰησοῦς τοῦ θεοῦ ἀναβαίνων τῇ σάρκῳ ἡμῖν κατέλιπε τὴν ἑαυτοῦ · ἀλλ᾽ ὁ μὲν Ἠλίας ἀποθυσάμενος , ὁ δὲ Χριστὸς καὶ ἡμῖν κατέλιπε , καὶ ἔχων αὐτὴν ἀνῆλθε . Μὴ τοίνυν καταπίπτωμεν , μηδὲ ὀδυρώμεθα , μηδὲ δυσκολίαν φοβούμεθα καιρῶν · ὁ γὰρ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἡμῖν παραθεῖσαμενος ὑπὲρ ἀπάντων ἔχει , καὶ τῆς σαρκὸς ἡμῖν μεταδοὺς καὶ αὐτοῦ τῷ αἵματι τάλιν , τί παραίτησται ποιῆσαι τῆς ἡμετέρας ἕνεκεν σωτηρίας ; Ταύταις τοίνυν
Lemmas: κεῖμαι , οὗτος καί περί ὁ ὕβρις λέγω · ὅτι ὁ ὕβρις οὐ ἀπό ὁ γνώμη ὁ ὑβρίζω , ἀλλά ἀπό ὁ διάθεσις ὁ πάσχω ἢ συνίστημι ἢ ἀπόλλυμι · οὗτος λέγω · ὑβρίζω τις πολύς ῥητός καί ἄρρητα · εἰς καταγελάω ὁ ὕβρις , εἰς μή παραδίδωμι ὁ ῥῆμα , καί ἀνώτερος γένος ὁ πληγή , οὐ ὑβρίζω . καί καθάπερ ὁ σῶμα ἀδαμάντινος ἔχω , εἰμί καί μυρίος πανταχόθεν βάλλω βέλος , οὐ εἄν δείκνυμι ὁ πληγή · ἕ γάρ ἀπό ὁ ακμεισος ὁ βέλος χείρ , ἀλλά ἀπό ὁ πάσχω σῶμα ὁ τραῦμα γίγνομαι · οὗτος δή καί ἐνταῦθα οὐ ἀπό ὁ μανία ὁ ὑβρίζω , ἀλλά ἀπό ὁ ἀσθένεια ὁ ὑβρίζω ὁ ὕβρις , καί ὁ ὁ ὕβρις ἀτιμία συνίστημι . ἄν γάρ οἶδα φιλοσοφέω , οὐδέ ὑβρίζω δύναμαι , οὐδέ πάσχω τίς ὁ δεινός . ὑβρίζω ὁ Δεῖνα , ἀλλά οὐ ἡβάω ὁ , οὐ ἀλγέω · οὐ ὑβρίζω , ἀλλά καί μᾶλλον πίμπλημι ὁ πλήσσω . ὅταν γάρ ὁ ὑβρίζω ὁράω μή μαίνομαι αὐτός ὁ πληγή ὁ ὁ λοιδορέω Ψυχή , αὐτός δάκνω μέγας , καί ὁ ὑβρίζω οἴγω , αὐτόματος ὁ πληγή ὁ ὕβρις κατά ὁ πέμπω ὑποστρέφω φέρω . ὁ φιλοσοφέω τοίνυν ἐν ἅπας , ἀγαπητός , καί οὕτως ἐγώ πενία παραλαμβάνω δύναμαι , ἀλλά καί ὑπερέλσει ὁ μέγας , καί λαμπρός ἐργάζομαι , καί πᾶς ὁ πλουτέω εὐπρεπής . τις γάρ , εἶπον ἐγώ , ὁ Ἡλίας πενεστοτερος εἰμί ; ἀλλά διά οὗτος πνίγω εἰμί · ὁ ὁ πλουτέω , ἐπεί οὐδέ πένιχ εἰμί , καί αὐτός δέ ὁ πενία ἀπό πλούσιος · εἰμί ἐλευθερία . ἐπεί γάρ ἅπας ὁ χρῆμα ὁ [ 34 ] πλοῦτος ελαττώνω ὁ ιατός μεγαλοψυχία ἐμμίγνυμαι εἰμί , καί οὐ ἄξιος αὐτός ὁ φιλοσοφία , διά οὗτος πενία τοσοῦτος ἀσπάζομαι ὡς εἰμί μέγας ὁ πάρειμι νομίζω εἰμί , οὐ εἄν μιλωτή κτίζω μόνος , ἀλλά οὗτος καταγιγνώσκω ὁ πάρειμι ματαιότης ἀπασάω , καί ὡς πηλός ξεμένω ὁ χρυσίον ἅπας ὁράω , ὡς ὁ περιβολή ἐκεῖνος μηδείς κτάομαι πλέω . Ζεύς οὗτος ὁ βασιλεύς ὁ πενιχοω δήω , καί πρός ὁ στόμα ἐκεχεινεν ὁ μηδείς πίνω μηλῶντος ἔχω , ὁ τοσοῦτος χρυσίον ἔχω · οὗτος λαμπρός ὁ πορφυρίς ὁ μιλωτή εἰμί , καί ὁ βασιλικός αὐλή ὁ σπήλαιον ὁ Δίκαιος . Ζεύς οὗτος καί εἰς ὁ οὐρανός ἀνέρχομαι , οὐδείς ἕτερος , ἀλλά ἢ ὁ μιλωτή ὁ μαθητής καταλείπω . μετά οὗτος , φημί , ὁ διάβολος Βαλλάτος , οὗτος καί οὖον λαμβάνω ὁπλίζω κατά ἐκεῖνος · ἰσχυρός γάρ ὅπλον ἀκτημοσύνη , καί ἀκαταγώνιστος καταγώγιον , καί πύργος ἀσάλευτος . δείκνυμι καθάπερ μέγας χληρονομια ὁ μιλωτή ὁ Ἔλισα · καί γάρ ἐάν ἀληθής μέγας χληρονοεις , πᾶς χρυσίον τίμος f . καί ἐάν ἐκ τότε διπλόος Ἠλίας ἐκεῖνος , καί ἐάν ἄνω Ἠλίας , καί κάτω Ἠλίας . οἶδα ὅτι μακαρίζω ὁ Δίκαιος ἐκεῖνος , καί ἐξούλεψε αὐτός ἕκαστος ἐκεῖνος εἰμί . τις οὖν εἄν σύ ὑποδείκνυμι δ , ὅτι ἕτερος τίς πολύς μείζων ἐκεῖνος πᾶς λαμβάνω ὁ μισθόω ; ὁ μέν γάρ Ἠλίας μιλωτή ἀφίημι ὁ μαθητής · ὁ δέ Ἰησοῦς ὁ θεός ἀναβαίνω ὁ σαρκῶ ἐγώ καταλείπω ὁ ἑαυτοῦ · ἀλλά ὁ μέν Ἠλίας ἀποθύω , ὁ δέ Χριστός καί ἐγώ καταλείπω , καί ἔχω αὐτός ἀνέρχομαι . μή τοίνυν καταπίπτω , μηδέ ὀδύρομαι , μηδέ δυσκολία φοβέω καιρός · ὁ γάρ ὁ αἷμα αὐτός ἐγώ παρατίθημι ὑπέρ ἀπαντάω ἔχω , καί ὁ σάρξ ἐγώ μεταδίδωμι καί αὐτός ὁ αἷμα τᾶλις , τίς παραιτέομαι ποιέω ὁ ἡμέτερος ἕνεκα σωτηρία ; οὗτος τοίνυν