joannes-chrysostomus.ad-illuminandos-catecheses-1-2-series-prima-et-secunda pg049_0237.4
τὴν βῆν ὁ ἀνήρ . Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ὁ κόσμος καὶ ἐκ ἡλουπίας ὑποψίαν ἐξειλάκειν εἴωθεν καὶ εἰς ἔχθρας καὶ φιλονεικίας καὶ μάχας · οὐδὲν γὰρ βῆναι · ὁ ὑποπεπλημὴς ἀμθέστερον · ὁ δὲ τῆς ἐλεημοσύνης καὶ σωφροσύνης κόσμος πᾶσαν μὲν ἐκβάλλει πονηρὰν ὑπόνοιαν , παντὶ δὲ δεσμοῦ προθυρότορον ἐπιστάσεται τῶν σύννοιων . Οὐ γὰρ οὐτὸν κάλλους φύσει ἐμπορίσιν ποιεῖ γίνεσθαι τὴν βῆν , ὡς ἡ τοῦ θεωροῦντος αὐτὴν διάθεσις · διάθεσιν δὲ εὐὴν οὕτως , ὡς σωφροσύνη καὶ σεμνότης ποιεῖν εἴωθεν . Ὅσα γὰν εὐμόρφως ἦ τις , ἀπεχθῶς δὲ πρὸς αὐτὴν ὁ ἀνὴρ ἔχῃ , πάντων αἰσχρότερα αὐτῷ φαίνεται · καὶ μὴ τύχῃ τις ἐκπρεπὴς οὖσα , ἡδέως δὲ πρὸς αὐτὴν ὁ ἀνὴρ ἔχῃ , πάντων εὐμόρφωτέρα αὐτῷ φαίνεται · οὐ γὰρ ἐν τῇ φύσει τῶν ὁρωμένων , ἀλλ' ἐν τῇ διαθέσει τῶν ὁρῶντων αἱ ἄψαι γίνονται . Καλλιώσωμεν τοίνυν τὴν βῆν σωφροσύνη , πανότητι , ἐλεημοσύνη , φιλανθρωπίᾳ , ἀγάπῃ , τῇ περὶ τὴν ἀνδρὸς φιλοσοφίαν , ἐπιεικείᾳ , πραότητι , ἀνεξικακίᾳ · ταῦτα τῆς ἀρετῆς τὰ χρώματα · διὰ τούτων ἀγγέλοι , οὐκ ἀνθρώπους ἐραστάς ἐπιστάσει , διὰ τούτων αὐτὴ ἔχει τὸν Θεὸν ἐπαινέτην · ὅταν δὲ ὁ Θεὸς ἀποκρίνηται , καὶ τὸν ἄνθρωπον σοὶ ὑποτάξει πάντως . Εἰ γὰρ σοφία ἀνθρώπου φωτίζει τὸ πρόσωπον , πολλῷ μᾶλλον ἀρετὴ γυναικὸς φωτίζει τὴν βῆν . Εἰ δὲ μέγας νομίζεις εἶναι τούτων τὸν κόσμον , εἴπε μοι , τὶ σοὶ τὸ δηρὸς ἀπὸ τῶν μαργαριτῶν τούτων ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ γενήσεται ; Καὶ τὶ χρή λέγειν τὴν ἡμέραν ἐκείνην , ἐξὼν καὶ ἀπὸ τῶν παρόντων ταῦτα ἀποδείξαι πάντα ; Ὅτε γοῦν ὁ θάνατος εἰς τὴν βασιλεία ὑφρίχνεται , εἰς τὸ δικαστήριον εἰκοντο καὶ περὶ τῶν ἁγμάτων ἐκινδύνευον , τότε αἱ μαργαρίται καὶ αἱ γυναῖκες καὶ τὰ περιδέραια καὶ τὰ χρυσία καὶ τοὺς μαργαρίτας ἀποθέμεναι καὶ τὸν κόσμον ἀπαντα καὶ τὰ ἱμάτια τὰ χρυσά , λιτὴν καὶ εὐτελῆ λαβοῦσαι ἐξήντα , καὶ σποδὸν καταπασάσμεναι , καὶ πρὸ τῶν θυρίων τοῦ δικαστηρίου κυλινδοῦμεναι , οὕτω τοὺς δικαστὰς ἐπῆκαμπτον . Εἰ δὲ ἐπὶ τῶν ἐνταῦθα δικαστηρίων τὰ μὲν χρυσία καὶ οἱ μαργαρίται καὶ ἡ ποικιλὴ ἕσθης ἐπιθυμίαν καὶ προδοσία [ 242 ] γένοιτ' ἄν , ἡ δὲ ἐπιεικεία καὶ ἡ πραότης καὶ ἡ τέφρα καὶ τὰ δάκρυα καὶ τὰ εὐτελῆ ἱμάτια μᾶλλον ἐπιστάσει τὸν δικαστήν , πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τῆς ἀδεκάστου ψυχῆς καὶ φοβερᾶς ἐκείνης γένοιτ' ἄν τούτο . Τίνα γὰρ ξέεις , εἴπε μοι , λόγον εἰπεῖν , ποίαν ἀπολογίαν , ὅταν ὁ Δεσπότης ἐγκαλῇ σοι περὶ τῶν μαργαριτῶν τούτων , καὶ τοὺς πέντητας εἰς μέσον ἀγὼν τῷ λαμῷ διαφθαρέντας ; Διὰ τοῦτο ὁ Παῦλος ἔλεγε · Μὴ ἐν πλέγμασιν , ἢ χρυσίῳ , ἢ μαργαρίταις , ἢ ἱματισμῷ πολυτελεῖ . Ἐντεῦθεν μὲν γὰρ ἡ ἐπιθυλίᾳ γένοιτ' ἄν · εἰ δὲ καὶ διηνεχὲς αὐτῶν ἀπολούσατ' μεν , ἀλλὰ τῷ θανάτῳ πάντας ἀποστησόμεθα . Ἀπὸ δὲ ἀρετῆς ἀσφάλεια πᾶσα καὶ μεταβολὴ καὶ μετάπτωσις οὐδεμία , ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ἡμῖν ἀσφαλὲς τέτοιο ποιεῖ , καὶ ἐκεῖ συμμερίζοισται . Βουλικτῆσαι σάφους μαργαρίτας , καὶ τὸν πλοῦτον τούτον μερίποτε ἀποθεῖσθαι · περιελομένη τὸν κόσμον ἀπαντα εἰς τὸ τοῦ Χριστοῦ χεῖρας ἀπόθου διὰ τῶν πενήτων · ἐκεῖσοι φυλάξει τὸν πλοῦτον ἀπαντα , ἐπειδὰν ἀναστήσῃ σου τὸ σῶμα μετὰ πολλῆς τῆς λαμπρότητος · τότε σοι βελτίονα περιθήσει πλοῦτον καὶ κόσμον μεῖζονα , ὡς ὁ τῶν παρὸν οὐκ εὐτελὴς καὶ καταγέλαστος . Ἐννοοῦν δὲ τίσιν ἀρέσκειν βούλει , καὶ διὰ τίνος περιέχεισαι τὸν κόσμον τούτον , ἵνα ὁ σγειονοστρόφος , καὶ ὁ χαλκοῦπτης , καὶ ὁ ἀργυριπὸς ἰδόντες θαυμάσωσιν · εἴτα οὐκ αἰσχύνῃ οὕ
Lemmas: ὁ βαίνω ὁ ἀνήρ . ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ κόσμος καί ἐκ ἡλουπίας ὑποψία ἐξελαύνω εἴωθα καί εἰς ἔχθρα καί φιλονεικία καί μάχη · οὐδείς γάρ βαίνω · ὁ ὑποπεπλημὴς ἀμθέστερον · ὁ δέ ὁ ἐλεημοσύνη καί σωφροσύνη κόσμος πᾶς μέν ἐκβάλλω πονηρός ὑπόνοια , πᾶς δέ δεσμός προθυροτορος ἐφίστημι ὁ σύννοια . οὖον γάρ οὐτός κάλλος φύσις ἐμπορίς ποιέω γίγνομαι ὁ βαίνω , ὡς ὁ ὁ θεωρέω αὐτός διάθεσις · διάθεσις δέ Ὕη οὕτως , ὡς σωφροσύνη καί σεμνότης ποιέω εἴωθα . ὅσα γαίνω εὔμορφος εἰμί τις , ἀπεχθῶς δέ πρός αὐτός ὁ ἀνήρ ἔχω , πᾶς αἰσχρός αὐτός φαίνω · καί μή τυγχάνω τις ἐκπρεπής εἰμί , ἡδύς δέ πρός αὐτός ὁ ἀνήρ ἔχω , πᾶς εὔμορφος αὐτός φαίνω · οὖον γάρ ἐν ὁ φύσις ὁ ὁράω , ἀλλά ἐν ὁ διάθεσις ὁ ὁράω ὁ ἅπτω γίγνομαι . καλλιωθεω τοίνυν ὁ βαίνω σωφροσύνη , πανότης , ἐλεημοσύνη , φιλανθρωπία , ἀγάπη , ὁ περί ὁ ἀνήρ φιλοσοφία , ἐπιείκεια , πραότης , ἀνεξικακία · οὗτος ὁ ἀρετή ὁ χρῶμα · διά οὗτος ἀγγέλλω , οὐ ἄνθρωπος ἐραστής ἐπίστασις , διά οὗτος αὐτός ἔχω ὁ θεός ἐπαινέτης · ὅταν δέ ὁ θεός ἀποκρίνω , καί ὁ ἄνθρωπος σύ ὑπόταξις πάντως . εἰμί γάρ σοφία ἄνθρωπος φωτίζω ὁ πρόσωπον , πολύς μᾶλλον ἀρετή γυνή φωτίζω ὁ βαίνω . εἰμί δέ μέγας νομίζω εἰμί οὗτος ὁ κόσμος , εἶπον ἐγώ , τίς σύ ὁ δηρός ἀπό ὁ μαργαρίτης οὗτος ἐν ἐκεῖνος ὁ ἡμέρα γίγνομαι ; καί τίς χρή λέγω ὁ ἡμέρα ἐκεῖνος , ἔχω καί ἀπό ὁ πάρειμι οὗτος ἀποδείκνυμι πᾶς ; ὅτε γοῦν ὁ θάνατος εἰς ὁ βασίλειος ὑφρίχνεται , εἰς ὁ δικαστήριον ἱκνέομαι καί περί ὁ άγμα κινδυνεύω , τότε ὁ μαργαρίτης καί ὁ γυνή καί ὁ περιδέραιον καί ὁ χρυσίον καί ὁ μαργαρίτης ἀποτίθημι καί ὁ κόσμος ἅπας καί ὁ ἱμάτιον ὁ χρύσεος , λιτός καί εὐτελής λαμβάνω εξήντα , καί σποδός καταπάσσω , καί πρό ὁ Θυρίων ὁ δικαστήριον κυλινδέω , οὗτος ὁ δικαστής ἐπικάμπτω . εἰμί δέ ἐπί ὁ ἐνταῦθα δικαστήριον ὁ μέν χρυσίον καί ὁ μαργαρίτης καί ὁ ποικίλος ἐσθίω ἐπιθυμία καί προδοσία [ 242 ] γίγνομαι ἄν , ὁ δέ ἐπιείκεια καί ὁ πραότης καί ὁ τέφρα καί ὁ δάκρυ καί ὁ εὐτελής ἱμάτιον μᾶλλον ἐπίστασις ὁ δικαστής , πολύς μᾶλλον ἐπί ὁ ἀδέκαστος Ψυχή καί φοβερός ἐκεῖνος γίγνομαι ἄν οὗτος . τίς γάρ ξέω , εἶπον ἐγώ , λόγος εἶπον , ποῖος ἀπολογία , ὅταν ὁ Δεσπότης ἐγκαλέω σύ περί ὁ μαργαρίτης οὗτος , καί ὁ πεντίτης εἰς μέσος ἀγών ὁ Λάμος διαφθείρω ; Ζεύς οὗτος ὁ Παῦλος λέγω · μή ἐν πλέγμα , ἢ χρυσίον , ἢ μαργαρίτης , ἢ ἱματισμός πολυτελής . ἐντεῦθεν μέν γάρ ὁ ἐπιθυλίᾳ γίγνομαι ἄν · εἰμί δέ καί διαφέρω αὐτός ἀπόλλυμι μέν , ἀλλά ὁ θάνατος πᾶς ἀφίστημι . ἀπό δέ ἀρετή ἀσφάλεια πᾶς καί μεταβολή καί μετάπτωσις οὐδείς , ἀλλά καί ἐνταῦθα ἐγώ ἀσφαλής τέτοιος ποιέω , καί ἐκεῖ συμμερίζω . βουλικταομαι σαφής μαργαρίτης , καί ὁ πλοῦτος οὗτος μεριποτος ἀποθέω · περιαιρέω ὁ κόσμος ἅπας εἰς ὁ ὁ Χριστός χείρ ἀποτίθημι διά ὁ πένης · κεῖσος φυλάσσω ὁ πλοῦτος ἅπας , ἐπειδάν ἀνίστημι σύ ὁ σῶμα μετά πολύς ὁ λαμπρότης · τότε σύ ἀγαθός περιτίθημι πλοῦτος καί κόσμος μείζων , ὡς ὁ ὁ πάρειμι οὐ εὐτελής καί καταγέλαστος . ἐννοέω δέ τίσις ἀρέσκω βούλομαι , καί διά τίς περιέχω ὁ κόσμος οὗτος , ἵνα ὁ σγειονοστρόφος , καί ὁ χαλκοῦπτης , καί ὁ αργυριψ ὁράω θαυμάζω · εἴτα̅ οὐ αἰσχύνη ἕ