joannes-chrysostomus.ad-illuminandos-catecheses-1-2-series-prima-et-secunda pg049_0256.1
καθ' ἡμᾶς ἀπρονοῦτα εἶναι νομίζωμεν , ἀλλ' ἐκ μέρους καταλαβόντες αὐτοῦ τὴν πρόνοιαν , ἐν τοῖς ἀκαταλήπττοις παραχωρῶμεν αὐτῷ τῷ ἀνεξεγνώτατῳ τῆς σοφίας . Εἰ γὰρ ἀνθρώπου τέχνην οὐ δύναται καταλαβεῖν τῷ βίῳι , πολλῷ μᾶλλον τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας τὸ ἀπειρον ἀδύνατον συνιδεῖν ἀνθρωπίνῃ διανοία . Ἄνεξερεύνητα γὰρ τὰ κρήματα αὐτοῦ , καὶ ἀνεξερητήσοιτο αἱ ὁδοὶ αὐτοῦ . Ἄλλ' ὅμως ἀπὸ τῶν ὀλίγων καὶ περὶ τοῦ παντὸς σαφῆ καὶ δῆλην λαβόντες πίστιν , ὅπᾶρ ἀπάντων τῶν γιγνομένων εὐχαριστιῶμεν αὐτῷ . Καὶ γὰρ ἐγὼ ἐξεροῦ · ἐστι λόγος ἀνατείρθτος τοῖς βουλομένοις περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας φιλοσοφεῖν . Ἐρωμέθα γὰρ τοὺς ἀντιλέγοντας , Ἄρα ἐστι Θεός ; χάν μὲν εἴπωσι , ὅτι οὐχ ἐστι , μηδ' ἀποκρινέσθω . Ὡσπερ γὰρ τοῖς μαινομένοις οὐχ ἄξτον ἀποκρίνεσθαι , οὕτως οὐδὲ τοῖς λέγουσι μὴ εἶναι Θεόν . Εἰ γὰρ πλοῖον ὀλίγους ναῦτας ἔχον καὶ εἰθάτας , οὐκ ἐν οὐδ' ἐν στάδιον διασθεῖν χωρὶς τῆς κυβερνήσεως αὐτὸ χειρός , πολλῷ μᾶλλον κόσμος <260> τοσοῦτος , τοσαῦτα σώματα ἔχων ἐν ἑαυτῷ ἐς διαφόρους συγκεείμενα κοιχείων , ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον οὐχ ἀν διήρκεσεν , εἰ μὴ πρόνοια ἦν τις ἐφεστῶσα , καὶ τοῦτο τὸ πᾶν συγχρατοῦσα καὶ συνέγουσα διηνεκῶς . Ἄν δὲ αἰσχυνθέντες τὴν κοινὴν ἀπάντων ψῆφον καὶ τὴν ἀπὸ τῶν πραγμάτων πείραν , ὁμολογήσωσιν εἶναι Θεόν , ἐκεῖνο λέγωμεν πρὸς αὐτούς , ὅτι εἰ ἐστὶν ὁ Θεός , ὥσπερ οὖν καὶ ἐστιν , ἀκόλουθον εἶναι καὶ δίκαιον · εἰ γὰρ μὴ ἐστι δίκαιος , οὔτε Θεός ἐστιν · εἰ δὲ δίκαιός ἐστιν , ἐκάστῳ τὰ κατ' ἀξίαν ἀποδιδῶσιν . Ἄλλ' ὁρῶμεν οὐ πάντας ἐνταῦθα κατ' ἀξίαν ἀπολαμβάνοντας · οὐκοῦν ἀνάγκη τινὰ ἐπίσειαν ἑτέραν ἀποκειμένην ἀμοιβὴν , ἵνα ἐκάστου τὰ κατ' ἀξίαν ἀπολαβόντος , φανῇ τοῦ Θεοῦ τὸ δίκαιον . Οὕτος γὰρ ὁ λόγος , οὐ τὴν περὶ προνοίας μόνον , ἀλλὰ καὶ τὴν περὶ ἀναστάσεως συνεισάγει φιλοσοφίαν ἡμῖν . Ταῦτα τοίνυν εἰδότες , καὶ αὐτοὶ μελετώμεν τὰ περὶ προνοίας καὶ ἀναστάσεως , καὶ ἑτέρους διδάσκωμεν , καὶ σπουδὴν ποιησώμεθα ἅπασαν τοῦς κατὰ τοῦ Δεσπότου λανθάντας ἐπιστρέψαι , καὶ αὐτὸν δοξάσωμεν αὐτὸν ἐν πᾶσιν . Οὕτω γὰρ πλεῖον τὴν κηδεμονίαν αὐτοῦ ἐπισπασόμεθα , καὶ πολλῆς ἀπολαύσοντες ῥοπῆς , καὶ οὕτω δυσχερῶς τὰς δυνεῖς ἀπαλλαγήναι κακίας , καὶ τῶν μελλόντων ἐπιτυχεῖν ἀγαθῶν , χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ , δι' οὗ καὶ μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἡ δόξα , διὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος , νῦν καὶ ἀεὶ , καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: κατά ἐγώ ἀπρονοῦτα εἰμί νομίζω , ἀλλά ἐκ μέρος καταλαμβάνω αὐτός ὁ πρόνοια , ἐν ὁ ἀκατάληπτος παραχωρέω αὐτός ὁ ἀνεξεγνώτατῳ ὁ σοφία . εἰμί γάρ ἄνθρωπος τέχνη οὖον δύναμαι καταλαμβάνω ὁ βίος , πολύς μᾶλλον ὁ ὁ Θεός πρόνοια ὁ ἤπειρος ἀδύνατος συνοράω ἀνθρώπινος διάνοια . ανεξερεύνητος γάρ ὁ χρῆμα αὐτός , καί ἀνεξερητήσοιτο ὁ ὁδός αὐτός . ἄλλος ὅμως ἀπό ὁ ὀλίγος καί περί ὁ πᾶς σαφής καί δῆλος λαμβάνω πίστις , ὅπᾶρ ἀπαντάω ὁ γίγνομαι εὐχαριστέω αὐτός . καί γάρ ἐγώ ἐξέρομαι · εἰμί λόγος ἀνατείρθτος ὁ βούλομαι περί ὁ ὁ Θεός πρόνοια φιλοσοφέω . ἔραμαι γάρ ὁ ἀντιλέγω , ἄρας εἰμί Θεός ; χήν μέν εἶπον , ὅτι οὐ εἰμί , μηδέ ἀποκρίνω . ὡς γάρ ὁ μαίνομαι οὐ ἄγω ἀποκρίνω , οὕτως οὐδέ ὁ λέγω μή εἰμί Θεός . εἰμί γάρ πλοῖον ὀλίγος ναῦς ἔχω καί εἰθάτας , οὐ ἐν οὐδέ ἐν στάδιον διΐημι Χωρὶς ὁ κυβέρνησις αὐτός χείρ , πολύς μᾶλλον κόσμος <260> τοσοῦτος , τοσοῦτος σῶμα ἔχω ἐν ἑαυτοῦ εἰς διάφορος σύγκειμαι κοιχεω , ἐπί τοσοῦτος χρόνος οὐ εἰς διαρκέω , εἰμί μή πρόνοια εἰμί τις ἐφίστημι , καί οὗτος ὁ πᾶς συγχρατουω καί συγγίγνομαι διηνεκής . ἄν δέ αἰσχύνω ὁ κοινός ἀπαντάω ψῆφος καί ὁ ἀπό ὁ πρᾶγμα πείρω , ὁμολογέω εἰμί Θεός , ἐκεῖνος λέγω πρός αὐτός , ὅτι εἰμί εἰμί ὁ Θεός , ὥσπερ οὖν καί εἰμί , ἀκόλουθος εἰμί καί Δίκαιος · εἰμί γάρ μή εἰμί δίκαιος , οὔτε Θεός εἰμί · εἰμί δέ δίκαιος εἰμί , ἕκαστος ὁ κατά ἄξιος ἀποδίδωμι . ἄλλος ὁράω οὖον πᾶς ἐνταῦθα κατά ἄξιος ἀπολαμβάνω · οὐκοῦν ἀνάγκη τις επισείω ἕτερος ἀπόκειμαι ἀμοιβή , ἵνα ἕκαστος ὁ κατά ἄξιος ἀπολαμβάνω , φαίνω ὁ Θεός ὁ Δίκαιος . οὗτος γάρ ὁ λόγος , οὖον ὁ περί πρόνοια μόνος , ἀλλά καί ὁ περί ἀνάστασις συνεισάγω φιλοσοφία ἐγώ . οὗτος τοίνυν οἶδα , καί αὐτός μελετάω ὁ περί πρόνοια καί ἀνάστασις , καί ἕτερος διδάσκω , καί σπουδή ποιέω ἅπας ὁ κατά ὁ δεσπότης λανθάνω ἐπιστρέφω , καί αὐτός δοξάζω αὐτός ἐν πᾶς . οὕτως γάρ πλείων ὁ κηδεμονία αὐτός ἐπισπάω , καί πολύς ἀπολαύω ῥοπή , καί οὗτος δυσχερῶς ὁ δύο ἀπαλλάσσω κακία , καί ὁ μέλλω ἐπιτυγχάνω ἀγαθός , χάρις καί φιλανθρωπία ὁ κύριος ἐγώ Ἰησοῦς Χριστός , διά ὅς καί μετά ὅς ὁ πατήρ ὁ δόξα , διά ὁ ἅγιος πνεῦμα , νῦν καί ἀεί , καί εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .