joannes-chrysostomus.ad-illuminandos-catecheses-1-2-series-prima-et-secunda pg049_0225.1
ζ · μένων , πολλάκις ἔφηγον ἀφεῖσα τὸ σῶμα ἀπεπτήδεν ἡ ψυχή , πολλοὺς δὲ καὶ παροῦσα οὐδὲν ὤνησεν . Ὅταν γὰρ μὴτε τοὺς παρόντας ἐπικινδύνους , μήτε φωνῆς ἀκούῃ , μὴτε ἀποκρινάσθαι δυνήται τὰ ῥήματα εἰκνία , δι’ ὧν τὴν μακαρίαν συνδύησιν πρὸς τὸν κοινὸν ἡμῶν ἀπάντων καταλήψεται Δεσπότην , ἀλλ’ ὡσπερ ξηλὸν ἀρχὸν ἢ λίθος , ὁ φωτισεσθαι μέλλων πρὸκειται νεκροῦ μηδὲν διαφέρων , τί τῆς μυσταγωγίας ὠφελεῖ ἐν ἀναίσθησίᾳ τοσαύτῃ ; β · Τὸν γὰρ τοὺς ἱεροὺς τούτους καὶ φρικτοὺς μέλλοντα προσίσται μυστηρίους ἐργηγορεύειν χρή καὶ διεγερθῆναι , πάσης βιωτικῆς φροντίδος εἶναι καθαρόν , πολλῆς γέμου σωφροσύνης , πολλῆς προθυμίας , πάντα τὸν μυστηρίων ἀλλήτριον λογισμὸν ἐξορίζων τῆς διανοίας , καὶ πάντοθεν καθαρόν παρασκευάζων τὸν οἶκον , ὡσπερ αὐτὸν ὑποδέχεσθαι μέλλοντα τὸν βασιλέα . Τοιαύτη τῆς ὑμετέρας διανοίας ἢ παρασκευὴ , τοιούτοι παρ’ ὑμῖν οἱ λογισμοί , τοιαύτη τῆς ψυχῆς ἢ προαίρεσις . Τὴν μὲν οὖν ἀξίαν ἀμαθίην τῆς ἀρίστης ταύτης γνώμης ἀναμείνατε παρὰ τοῦ Θεοῦ , τοῦ ταῖς ἀντιδόσεσι νικῶντος τοὺς τὴν ὑπακοὴν ἐπιδεικνυμένους τὴν πρὸς αὐτόν . Ἐπεὶδὴ δὲ χρή καὶ τοῖς συνδούλοις τὰ παρ’ ἑαυτῶν εἰσενεγκεῖν , καὶ τὰ παρ’ ἡμῶν εἰσολούμεν , μᾶλλον δὲ οὐδὲ ταῦτα ἡμέτερα , ἀλλὰ καὶ ταῦτα Δεσποτικά . Τί γὰρ ἔχεις , φησίν , ὃ οὐκ ἔλαβες ; εἰ δὲ καὶ ἔλαβες , τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών ; Ἐβουλήθουν μὲν προθύτων ἀπάντων εἰπεῖν · Γ’ Ἱδὼποτε παραδραμόντες ἡμῶν οἱ πατέρες ἀπαντα τὸν ἐνιαυτὸν , ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ μυσταγωγεῖσθαι τὰ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας ἐνομίσθησαν ; καὶ τίνος ἕνεκεν μετὰ τὴν παρ’ ἡμῶν διδασκαλίαν ὑπολύσαντες ὑμᾶς καὶ ἀποδύσαντες , γυμνοὺς καὶ ἀνυποδέτους [ 228 ] μετὰ τοῦ χιτωνίσκου μόνου πρὸς τὰς τῶν ἐξορικίων παραπέμπουσι φωνάς . Οὐ γὰρ ἀπλῶς οὐδὲ εἰκῇ καὶ τὸ σχῆμα καὶ τὸν καιρὸν ἐκεῖνοι τούτων ἡμῖν διετύπωσαν · ἀλλ’ ἔχει ταῦτα ἀμφότερα μυστικὸν τινα λόγον καὶ ἀπόρρητον . Καὶ τοῦτον ὑμῖν ἐδουλόμην εἰπεῖν · ὁρῶ δὲ ὅτι πρὸς ἕτερον ἀναγκαϊότερον ἡμᾶς κατεπείγει νῦν ὁ λόγος . Ἀνάγκη γὰρ εἰπεῖν τί ποτὲ ἐστι τὸ βάπτισμα , καὶ τίνος ἕνεκεν εἰς τὸν βίον εἰσῆλθε τὸν ἡμέτερον , καὶ πόσα κομίζει · ἡμῖν τὰ ἀγαθὰ Ἀλλ’ , εἰ βούλεσθε , πρότερον περὶ τῆς προσηγόριος τοῦ μυστικοῦ τούτου καθαρμοῦ διαλεχθῶμεν . Οὐ γὰρ ἐστιν ἐν αὐτῷ ὄνομα , ἀλλὰ πολλὰ καὶ παντοδαπά · τὸ γὰρ καθάρσιον τοῦτο καλεῖται λουτρὸν παλιγγενεσίας · Ἐσώσε γὰρ ἡμᾶς , φησί , διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινίσεως Πνεύματος ἁγίου . Καλεῖται καὶ φωτισμα , καὶ τοῦτο Παῦλος αὐτὸ πάλιν ἐκάλεσεν · Ἀναμνησκέσθε γὰρ τῆς πρότερον ἡμέρας , ἐν αἷς φωτισθέντες πολλὴν ἀθλησιν ὑπέμειντε παθημάτων · καὶ πάλιν , Ἀδύρατον γὰρ τοὺς ἄπαξ φωτισθέντας καὶ γευσάμενους τῆς δωρεᾶς τῆς ἐπουρανίου , καὶ παραπεσόντας , πάλιν ἀνακαινίζειν εἰς μετάνοιαν . Καλεῖται καὶ βάπτισμα · Ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε , Χριστὸν ἐνεδύσασθε . Καλεῖται ταφὴ · Συμετάφητε γὰρ αὐτῷ , φησί , διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον . Καλεῖται περιτομή · Ἐν γὰρ καὶ περιετμηθητε περιτομὴ ἀχειροποιήτῳ , ἐν τῇ ἀπεκδύσει τοῦ σώματος τῶν ἁμαρτιῶν τῆς σαρκός . Καλεῖται σταυρός · Ὁ παλαιὸς γὰρ ἄνθρωπος ἡμῶν συνεσταυρώθη , ἵνα καταργηθῇ τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας . Ἔστι καὶ ἕτερα πλείονα τούτων εἰπεῖν ὀνόματα , ἀλλ’ ἵνα μὴ τὴν κνῆδιν ἀπαντα εἰς τὰς προσηγόριας τοῦ χαρίσματος ἀναλύσωμεν ,
Lemmas: ζ · Μένων , πολλάκις φηγός ἀφίημι ὁ σῶμα ἀποπτήσσω ὁ ψυχή , πολύς δέ καί πάρειμι οὐδείς ὀνίνημι . ὅταν γάρ μήτε ὁ πάρειμι ἐπικίνδυνος , μήτε φωνή ἀκούω , μήτε ἀποκρίνω δύναμαι ὁ ῥῆμα ἔοικα , διά ὅς ὁ μακάριος συνδύω πρός ὁ κοινός ἐγώ ἀπαντάω καταλαμβάνω δεσπότης , ἀλλά ὡς ξηλὸν ἀρχός ἢ λίθος , ὁ φωτίζω μέλλω πρόκειμαι νεκρός μηδείς διαφέρω , τίς ὁ μυσταγωγία ὠφελέω ἐν ἀναισθησία τοσοῦτος ; Β · ὁ γάρ ὁ ἱερός οὗτος καί φρικτός μέλλω προσίστημι μυστήριος εργηγορευω χρή καί διεγείρω , πᾶς βιωτικός φροντίς εἰμί καθαρός , πολύς γέμω σωφροσύνη , πολύς προθυμία , πᾶς ὁ μυστήριον ἀλλήτριον λογισμός ἐξορίζω ὁ διάνοια , καί πάντοθεν καθαρός παρασκευάζω ὁ οἶκος , ὡς αὐτός ὑποδέχομαι μέλλω ὁ βασιλεύς . τοιοῦτος ὁ ὑμέτερος διάνοια ἢ παρασκευή , τοιοῦτος παρά σύ ὁ λογισμός , τοιοῦτος ὁ Ψυχή ἢ προαίρεσις . ὁ μέν οὖν ἄξιος ἀμαθία ὁ ἀγαθός οὗτος γνώμη ἀναμένω παρά ὁ Θεός , ὁ ὁ ἀντίδοσις Νίκη ὁ ὁ ὑπακοή ἐπιδείκνυμι ὁ πρός αὐτός . ἐπειδή δέ χρή καί ὁ σύνδουλος ὁ παρά ἑαυτοῦ εἰσφέρω , καί ὁ παρά ἐγώ εισολουμην , μᾶλλον δέ οὐδέ οὗτος ἡμέτερος , ἀλλά καί οὗτος δεσποτικός . τις γάρ ἔχω , φημί , ὅς οὐ λαμβάνω ; εἰμί δέ καί λαμβάνω , τίς καυχάομαι ὡς μή λαμβάνω ; βούλομαι μέν προθύτης ἀπαντάω εἶπον · Γε Ἱδὼποτε παρατρέχω ἐγώ ὁ πατήρ ἅπας ὁ ἐνιαυτός , ἐν οὗτος ὁ καιρός μυσταγωγέω ὁ τέκνον ὁ ἐκκλησία νομίζω ; καί τίς ἕνεκα μετά ὁ παρά ἐγώ διδασκαλία ὑπολύω σύ καί ἀποδύω , γυμνός καί ἀνυπόδετος [ 228 ] μετά ὁ χιτωνίσκος μόνος πρός ὁ ὁ ἐξορικίων παραπέμπω φωνή . οὖον γάρ ἀπλόος οὐδέ εἰκῇ καί ὁ σχῆμα καί ὁ καιρός ἐκεῖνος οὗτος ἐγώ διατυπόω · ἀλλά ἔχω οὗτος ἀμφότερος μυστικός τις λόγος καί ἀπόρρητος . καί οὗτος σύ δουλόω εἶπον · ὁράω δέ ὅτι πρός ἕτερος ἀναγκαῖος ἐγώ κατεπείγω νῦν ὁ λόγος . Ἀνάγκη γάρ εἶπον τίς ποτέ εἰμί ὁ βάπτισμα , καί τίς ἕνεκα εἰς ὁ βίος εἰσέρχομαι ὁ ἡμέτερος , καί πόσος κομίζω · ἐγώ ὁ ἀγαθός ἀλλά , εἰμί βούλομαι , πρότερος περί ὁ προσήγορος ὁ μυστικός οὗτος καθαρμός διαλέγω . οὖον γάρ εἰμί ἐν αὐτός ὄνομα , ἀλλά πολύς καί παντοδαπός · ὁ γάρ καθάρσιος οὗτος καλέω λουτρόν παλιγγενεσία · σῴζω γάρ ἐγώ , φημί , διά λουτρόν παλιγγενεσία καί ἀνακαίνισις πνεῦμα ἅγιος . καλέω καί φώτισμα , καί οὗτος Παῦλος αὐτός πάλιν καλέω · Ἀναμνησκέσθε γάρ ὁ πρότερος ἡμέρα , ἐν ὅς φωτίζω πολύς ἀθλέω ὑπομένω πάθημα · καί πάλιν , Ἀδύρατον γάρ ὁ ἅπαξ φωτίζω καί γεύω ὁ δωρεά ὁ ἐπουράνιος , καί παραπίπτω , πάλιν ἀνακαινίζω εἰς μετάνοια . καλέω καί βάπτισμα · ὅσος γάρ εἰς Χριστός βαπτίζω , Χριστός ἐνδύω . καλέω ταφή · συμεταφημι γάρ αὐτός , φημί , διά ὁ βάπτισμα εἰς ὁ θάνατος . καλέω περιτομή · ἐν γάρ καί περιτέμνω περιτομή ἀχειροποίητος , ἐν ὁ ἀπέκδυσις ὁ σῶμα ὁ ἁμαρτία ὁ σάρξ . καλέω σταυρός · ὁ παλαιός γάρ ἄνθρωπος ἐγώ συσταυρόομαι , ἵνα καταργέω ὁ σῶμα ὁ ἁμαρτία . εἰμί καί ἕτερος πλείων οὗτος εἶπον ὄνομα , ἀλλά ἵνα μή ὁ κνῆδιν ἅπας εἰς ὁ προσηγορία ὁ χάρισμα ἀναλύω ,