joannes-chrysostomus.ad-illuminandos-catecheses-1-2-series-prima-et-secunda pg049_0229.3
Πέτρον εἶναι τούτων ἢ Παῦλον , ἢ καὶ ἄγγελον ἐξ οὐρανοῦ [ 233 ] καταβάντα · οὐδὲ γὰρ οὕτως ἐπιστρέψομαι πρὸς τὴν ἀξίαν τῶν προσώπων . Νόμω γὰρ οὐχὶ δουλικὴν , ἀλλὰ βασιλικὴν ἀναγιγνώσκω ἐγὼ τὴν περὶ τῶν ὀρκων · ὅταν δὲ βασιλικῶς ἀναγιγνώσχηται γράμματα , ἄπαν τὸ τῶν δούλων ἀξίωμα ἠσυχαζέτω . Ἄν μὲν γὰρ ἔχῃ εἰπεῖν , ὅτι ὁ Χριστὸς δυνάμεν ἐκέλευσεν , ἢ ὅτι ὁ Χριστὸς οὐ καλεῖ · τοῦτο γινώσκον , δεῖξον καὶ πειθοῦ · εἰ δὲ μετὰ τοσαύτης ἀπειρέως σπουδῆς , καὶ τοσαύτην ὑπὲρ τοῦ πράγματος ποιεῖται πρόνοιαν , ὡς μετὰ τοῦ Πνευροῦ σῆσαι τὸν ὀμνύντα ( Τὸ γὰρ περισοῦν τούτων , τοῦ ναι , καὶ τοῦ οὐ , φησίν , ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν ) , τί μοι τὸν δεῖνα καὶ τὸν δεῖνα προσάγεις ; εἰς μέσον ; Οὐ γὰρ ἀπὸ τῆς ῥηθούσης σου συνδούλου οὐσε σοι τὸν ψήφον ὁ θεὸς ταύτην , ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐπιταγῆς τῶν αὐτοῦ νόμων . Ἐπέταξε , φησίν , ἐδειπεῖσθαι , καὶ μὴ τὸν δῖνα προβαλλεσθαι , μηδὲ ἀλλότρια περιεργάζεσθαι κακῶ . Ἐπεὶ ὁ μέγας Δαυὶδ ἁμαρτεν ἁμαρτίαν χαλεπὴν · δρὰ οὐν ἀκινδύνων ἡμῖν διὰ τοῦτο τὸ ἀμαρτάνειν , εἴπ’ μοι ; Διὰ τοῦτο μὲν οὖν τοῦτο σφαλλέσθαι χρή , καὶ τὰ κατορθώματα τῶν ἁγίων μόνον ζηλοῦν · εἰ δὲ πού ῥαθυμία καὶ νόμῳ παράβασις , μετὰ πολλῆς ἀπορεύειν χρή τῆς σπουδῆς . Οὐ γὰρ πρὸς τοὺς συνδούλους ἡμῖν , ἀλλὰ πρὸς τὸν Δεσπότην ὁ λόγος ἐστὶ , καὶ πρὸς τὰς εὐθύνας ὁψόμεν τῶν δεδιμένων ἁπάντων . Πρὸς ἐκεῖνο τούτων παρασκευάζωμεθα τὸ δικαστήριον · κἂν γὰρ μυριάκις θαυμαστὸς ἢ καὶ μέγας ὁ τὸν νόμον παραβαίνων τούτων , ὁὐσε πέντε τῶν ἐπὶ τῇ παραβάσει κειμένων τιμωριῶν · οὐ γὰρ ἐστι πρεσωπολήπτης ὁ θεός . Πῶς οὖν ἐστι καὶ τινὶ τρόπῳ φυγεῖν τὸ ἁμάρτημα ; οὐ γὰρ δὴ μόνον τὸ ἐγχλημα χαλεπὴν χρή δεῖξαι , ἀλλὰ καὶ ὅπως ἂν ἀπαλλαγείημεν συμβουλεύσαι . Ἔχεις γυναῖκα , ἔχεις οἰκέτην , ἔχεις παιδία , καὶ φίλον , καὶ συγγενῆ , καὶ γείτονα ; πᾶσι τούτοις τὴν ἐπὶ τούτων ἐπίτρεψον φυλακήν . Χαλεπὸν ἡ συνθεσία , καὶ δεῖνόν ὑποσκέψαι , καὶ δυσπύλακτον , καὶ ἀκοντας ἡμᾶς πολλάκις καὶ οὐκ εἰδότας ἐμβαλεῖν ; Οὐκοῦν ὅσω τῆς συνθεσίας οἴδας τὴν δύναμιν , τοσοῦτω τῇ μὲν πονηρᾷ συνθεσία ἀπαλλαγὴν σπουδίσον , πρὸς δὲ τὴν ἑτέραν τὴν χρησιμωτάτην σεαυτὸν μεταστήσον . Ὡσπερ γὰρ νῦν σπουδάζομεν σε καὶ φυλαττόμενον , καὶ μεριμνοῦντα καὶ φροντιζόντα ἰχνοῦς πολλάκις ὑποσκέψαι ἐκεῖνη , οὕτως ἂν εἰς τὴν ἀγαθὴν σαυτὸν συνθεσίαν μεταστήσης τὴν τοῦ μὴ ὀμνύναι , οὐδὲ ἄκων , οὐδὲ ῥαθυμῶν ἐμπεσεῖς δυνηθὲς ποτὲ πρὸς τὰ τῶν ὀρκων πτώματα · μέγα γὰρ δυνάμεν συνθεσία , καὶ φύσεως ἔχει δύναμιν . Ἴν’ οὖν μὴ πονήμεν συνεχῶς , ἑαυτοὺς εἰς συνθεσίαν μεταστήσωμεν ἑτέραν , καὶ ἑκάστων τῶν σοι συγγινωσκόντων καὶ συνόντων παύτην ἀπῃται τὴν χάριν , ἵνα συμβουλεύῃ καὶ παραίνῃ φυγεῖν τοὺς ὀρκους , καὶ ἀλισχόμενον ἐλέγξῃ . Ἡ γὰρ παρ’ αὐτῶν εἰς σὲ γινομένη φυλακὴ καὶ αὐτοῖς ἐστι συμβουλὴ καὶ παραίνεσις τοῦ κατορθώματος . Ὁ γὰρ ἐγχαλῶν ἑτέρῳ περὶ ὀρκων , οὐ ῥάδιως αὐτὸς εἰς τὸ βάρβαρον ἐμπεσεται τοῦτο · βάρβαρον γὰρ οὐ τὸ τυχὸν ἢ πολυορκία , οὐχὶ ὅταν περὶ τῶν ἐλαχίστων μόνον , ἀλλὰ καὶ ὅταν περὶ μεγίστων γίνηται πραγμάτων . Ἡμεῖς δὲ καὶ λᾶχανα νῦν οὐκ ἔχομεν ἢ ὑπὲρ ὀβολὸν δύο φιλονεικοῦντες , καὶ πρὸς οἰκέτας ὀργίζόμενοι καὶ ἀπειλοῦντες , τὸν θεὸν πανταχοῦ καλοῦμεν μάρτυρα · καὶ ἀνθρώπων μὲν ἐλεύθερον , ἀξίας τινὸς μετασχόντα [ 234 ] φίλην οὐκ ἂν ἐτόλμησας ὑπὲρ τοιούτων καλεῖσθαι μάρτυρα ἐκ’ ἀγροῖς , ἀλλὰ κἂν ἐπιχειρήσεις , δίκην δώσεις τῆς ὑβρεως · τὸν δὲ τῶν οὐρανῶν βασιλέα , τὸν τῶν ἀγγέλων Δεσπότην , καὶ περὶ οὐνίων , καὶ περὶ χρημάτων , καὶ περὶ τῶν
Lemmas: Πέτρος εἰμί οὗτος ἢ Παῦλος , ἢ καί ἄγγελος ἐκ οὐρανός [ 233 ] καταβαίνω · οὐδέ γάρ οὕτως ἐπιστρέφω πρός ὁ ἄξιος ὁ πρόσωπον . Νόμος γάρ οὐ δουλικός , ἀλλά βασιλικός ἀναγιγνώσκω ἐγώ ὁ περί ὁ Ὅρκος · ὅταν δέ βασιλικός ἀναγιγνώσκω γράμμα , ἅπας ὁ ὁ δοῦλος ἀξίωμα ἡσυχάζω . ἄν μέν γάρ ἔχω εἶπον , ὅτι ὁ Χριστός δύναμαι κελεύω , ἢ ὅτι ὁ Χριστός οὖον καλέω · οὗτος γιγνώσκω , δείκνυμι καί πειθός · εἰμί δέ μετά τοσοῦτος ἀπειρέως σπουδή , καί τοσοῦτος ὑπέρ ὁ πρᾶγμα ποιέω πρόνοια , ὡς μετά ὁ πνευροος σήθω ὁ ὄμνυμι ( ὁ γάρ περισυς οὗτος , ὁ ναι , καί ὁ οὖον , φημί , ἐκ ὁ διάβολος εἰμί ) , τίς ἐγώ ὁ Δεῖνα καί ὁ Δεῖνα προσάγω ; εἰς μέσος ; οὖον γάρ ἀπό ὁ εἴρω σύ σύνδουλος οὖσος σύ ὁ ψῆφος ὁ θεός οὗτος , ἀλλά ἀπό ὁ ἐπιταγή ὁ αὐτός νόμος . ἐπιτάσσω , φημί , εδειπειεπομαι , καί μή ὁ δίς προβάλλω , μηδέ ἀλλότριος περιεργάζομαι κακόω . ἐπεί ὁ μέγας Δαυίδ ἁμαρτάνω ἁμαρτία χαλεπός · δράω ὀν ἀκίνδυνος ἐγώ διά οὗτος ὁ ἁμαρτάνω , εἶπον ἐγώ ; Ζεύς οὗτος μέν οὖν οὗτος σφάλλω χρή , καί ὁ κατόρθωμα ὁ ἅγιος μόνος ζηλόω · εἰμί δέ πού ῥᾳθυμία καί νόμος παράβασις , μετά πολύς ἀπορέω χρή ὁ σπουδή . οὖον γάρ πρός ὁ σύνδουλος ἐγώ , ἀλλά πρός ὁ δεσπότης ὁ λόγος εἰμί , καί πρός ὁ εὐθύνω ὁράω ὁ δείδω ἅπας . πρός ἐκεῖνος οὗτος παρασκευάζω ὁ δικαστήριον · κἀν γάρ μυριάκις θαυμαστός ἢ καί μέγας ὁ ὁ νόμος παραβαίνω οὗτος , οὖσος πέντε ὁ ἐπί ὁ παράβασις κεῖμαι τιμωρία · οὖον γάρ εἰμί πρεσωποληπτος ὁ θεός . Πῶς οὖν εἰμί καί τις τρόπος φεύγω ὁ ἁμάρτημα ; οὖον γάρ δή μόνος ὁ ἐγχλημα χαλεπός χρή δείκνυμι , ἀλλά καί ὅπως εἄν ἀπαλλάσσω συμβουλεύω . ἔχω γυνή , ἔχω οἰκέτης , ἔχω παιδίον , καί φίλος , καί συγγενής , καί γείτων ; πᾶς οὗτος ὁ ἐπί οὗτος ἐπιτρέπω φυλακή . χαλεπός ὁ συνθεσία , καί δεῖνος ὑποσκοπέω , καί δυσφύλακτος , καί ἄκων ἐγώ πολλάκις καί οὐ οἶδα ἐμβάλλω ; οὐκοῦν ὅσος ὁ συνθεσία Οἴδας ὁ δύναμις , τοσοῦτος ὁ μέν πονηρός συνθεσία ἀπαλλαγή σπουδισος , πρός δέ ὁ ἕτερος ὁ χρήσιμος σαυτοῦ μεθίστημι . ὡς γάρ νῦν σπουδάζω σύ καί φυλάσσω , καί μεριμνάω καί φροντίζω ἴχνος πολλάκις ὑποσκοπέω ἐκεῖνος , οὕτως εἄν εἰς ὁ ἀγαθός σαυτοῦ συνθεσία μεθίστημι ὁ ὁ μή ὄμνυμι , οὐδέ ἄκων , οὐδέ ῥαθυμῶ εμπίπτω δύναμαι ποτέ πρός ὁ ὁ Ὅρκος πτῶμα · μέγας γάρ δύναμαι συνθεσία , καί φύσις ἔχω δύναμις . ἵνα οὖν μή πονέω συνεχῶς , ἑαυτοῦ εἰς συνθεσία μεθίστημι ἕτερος , καί ἕκαστος ὁ σύ συγγιγνώσκω καί σύνειμι παυος ἀπαιτέω ὁ χάρις , ἵνα συμβουλεύω καί παραινέω φεύγω ὁ Ὅρκος , καί αλιεχω ἐλέγχω . ὁ γάρ παρά αὐτός εἰς σύ γίγνομαι φυλακή καί αὐτός εἰμί συμβουλή καί παραίνεσις ὁ κατόρθωμα . ὁ γάρ ἐγχαλάω ἕτερος περί Ὅρκος , οὖον ῥᾳδίως αὐτός εἰς ὁ βάρβαρος ἐμπίπτω οὗτος · βάρβαρος γάρ οὖον ὁ τυγχάνω ἢ πολυορκία , οὐ ὅταν περί ὁ μικρός μόνος , ἀλλά καί ὅταν περί μέγας γίγνομαι πρᾶγμα . ἐγώ δέ καί λάχανον νῦν οὐ ἔχω ἢ ὑπέρ ὀβολός δύο φιλονεικέω , καί πρός οἰκέτης ὀργίζω καί ἀπειλέω , ὁ θεός πανταχοῦ καλέω μάρτυς · καί ἄνθρωπος μέν ἐλεύθερος , ἄξιος τις μετέχω [ 234 ] φίλος οὐ εἄν τολμάω ὑπέρ τοιοῦτος καλέω μάρτυς ἐπίτεξ ἀγρός , ἀλλά κἀν ἐπιχείρησις , δίκη δίδωμι ὁ ὕβρις · ὁ δέ ὁ οὐρανός βασιλεύς , ὁ ὁ ἄγγελος δεσπότης , καί περί Οὐνίων , καί περί χρῆμα , καί περί ὁ