joannes-chrysostomus.ad-eos-qui-scandalizati-sunt pg052_0118.1
ἡμῶν ἐπιστήσας αὐτόν . Οὕτω γοῦν καὶ Ἄβελ αὐτὸν ἐγνώ , οὐ γραμμάτων δυντων , οὐ προφητῶν , οὐκ ἀποστόλων , οὐ νόμῳ γραπτῷ τινος ἐνηχούσης , ἀλλὰ τὸν ἐμφυτον ἔχων νόμον . Οὕτως δὲ Κάϊν · καὶ γὰρ καὶ ἐκεῖνος ἐγνώ · καὶ ἀμφότεροι μὲν αὐτὸν ἤθεσαν , καὶ τὴν δεσποτείαν ἐπεγίνωσκον , οὐχ ἀμφότεροι δὲ τὴν αὐτὴν ἤλθον ὁδόν · ἀλλ’ ὁ μὲν τὴν τῆς κακίας , ὁ δὲ τὴν τῆς ἀρετῆς . Καὶ δμως οὐδὲ οὕτως αὐτὸν ἠγκατέλιπεν , ἀλλὰ καὶ πεσόντα καὶ ὑποσχελισθέντα ἐπηνύρωθε , καὶ ἐπιμελείας ἀπολαύειν ἐποίησε · καὶ πρῶτον μὲν παραίνων καὶ συμβουλεύων , ὕστερον δὲ τῷ φόβῳ , τῷ τρόμῳ νουθετῶν , παιδεύων , διδάσκων . Ἐπειδὴ δὲ τοσοῦτον προδῶκαν δῶρον οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων , τὴν ἀπὸ τῆς φυσικῆς διδασκαλίας λέγω ὠφελείαν , οὐδὲ οὕτως αὐτὸς κατέλιπεν , οὐδὲ παυλωθεῖσα παρέδωκεν , ἀλλ’ ἐμεῖνε διὰ πραγμάτων , δι’ εὐεργεσιῶν , διὰ χολάσεως παιδεύων , νουθετῶν , διὰ τῆς κτίσεως αὐτῆς καθ’ ἡμέραν ἐργαζομένης καὶ τὴν διακονίαν πληρούσης τὴν εἰωθυίαν , διὰ τῶν παραδόξων παρὰ τὰ εἰωθότα γινομένων , διὰ τῶν ἐν ἀρχῇ δικαιῶν . Καὶ γὰρ ἄνδρας θαυμαστούς καὶ φιλοσόφους γέμοντας ἀπὸ τόπων εἰς τόπους μετήγαγε . Καὶ γὰρ καὶ τὸν Ἀβραὰμ νῦν μὲν εἰς Παλαιστίνην , νῦν δὲ εἰς Αἴγυπτον παρεσκεύασεν [ 483 ] ἀπελθεῖν , καὶ τὸν Ἰακὼβ εἰς Συρίαν · Μωσέα πάλιν εἰς Αἴγυπτον , τοὺς τρεῖς παῖδας εἰς Βαβυλῶνα , καὶ τὸν Δανιὴλ , καὶ τὸν Ἰεζεκιὴλ , τὸν δὲ Ἱερεμίαν εἰς Αἴγυπτον . Εἶτα καὶ νόμον ἔδωκε , καὶ προφήτας ἀπέστειλε , καὶ ἔπλαξε , καὶ ἀνῆκε , καὶ αἰχμαλωσίᾳ παρέδωκε , καὶ ἐλευθερώσεως ἔξισσε , καὶ οὐ διέλιπεν ἐξ ἀρχῆς ἕως τέλους πάντα ποιῶν καὶ πραγματευόμενος ὑπὲρ τοῦ γένους τοῦ ἡμετέρου . Οὐδὲ γὰρ ἠκοῦσθη τῇ ἀπὸ τῆς κτίσεως διδασκαλίᾳ πρὸς θεογνωσίαν φεροῦση μόνον , ἀλλ’ ἐπειδὴ πολλοὶ παρὰ τὴν οἰκείαν ἀγνομοσύνην οὐδὲν ἐντεῦθεν ἀπώνησαν , καὶ ἕτερὰς ἑτέροις ὁδοὺς διδασκαλίας , καὶ τέλος τὸ κεφάλαιον τῶν ἀγαθῶν εἰργάσατο , καὶ τὸν Υἱὸν ἀπέστειλε τὸν ἑαυτοῦ , τὸν Υἱὸν τὸν γνήσιον , τὸν μονογενῆ · καὶ ὁ τῆς αὐτῆς φύσεως ὢν αὐτῷ , γίνεται ὅπερ ἐγώ , καὶ ἀπὶ τῆς βαδίζων τοῖς ἀνθρώποις συνανεστρέφετο , καὶ ἤσθιε , καὶ ἔπιπεν , καὶ περιεπολεῖ τὴν γῆν παιδεύων , διδάσκων , νουθετῶν , θαυματουργῶν , δι’ ὧν προύλεγε , δι’ ὧν πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπεγίνωσκε , δι’ ὧν ἐπαγγέλλετο , δι’ ὧν ἐδίδου . Καὶ γὰρ τὰ μὲν ἐντεῦθεν ἤδη παρέσχε , τὰ δὲ πρὸς τὸ μέλλον ἐταμίευσατο , ἤ καὶ ὅτι δώσει , καὶ δι’ ὧν ἐτι περιῶν ἐπὶ γῆς θαυμάτων εἰργάσατο , δηλὸν ἐποίησε , καὶ διὰ τῆς μετὰ ταῦτα ὧν προεῖπε πάντων ἐκδᾶσεως . Τίς Τίς οὐχ ἂν ἐκσταίη , τίς οὐχ ἂν φρίξειε τὴν ἀφρατον αὐτοῦ χρημονίαν , ἔννοῶν πῶς ὑπὲρ τῶν ἀγνωμόνων οἰκετῶν τὸν μονογενῆ Υἱὸν εἰς θάνατον ἐκδῆσε , θάνατον τὸν ἐπάρατον , τὸν ἐπανεῖδιστον τῶν τὰς δυνάστους τετολμηκότων , θάνατον τὸν τῶν καταδικῶν ; Καὶ γὰρ ἐφ’ ὑψηλοῦ τοῦ ἰχρίου ἀνεσκολοπίζετο , καὶ ἐνεπετύετο , καὶ ἐρραπίζετο , καὶ ἐπὶ χόρτης ἐτύπτετο , καὶ ἐκωμωδεῖτο , καὶ ἐν μέρει χάρτος ἐθάπτετο , καὶ σήμαντρα αὐτοῦ τῷ μνήματι ἐπετίθετο · καὶ ταῦτα ἅπαντα ὑφίστατο διὰ σέ , καὶ τὴν χρηδεμονίαν τὴν σὴν , ἵνα τῆς ἀμαρτίας ἡ τυραννὶς ἀναιρεθῇ , ἵνα καθαρεθῇ τοῦ διαβόλου ἡ ἀκρόπολις , ἵνα τιμηθῇ τοῦ θανάτου τὰ νεῦρα , ἵνα ἀνοιγῶσιν ἡμῖν αἱ τοῦ οὐρανοῦ πύλαι , ἵνα ἀφανισθῇ ἡ ἄρξ , ἵνα ἡ προτέρα κατάδικη λυθῇ , ἵνα μάθῃς ὑπομονήν , ἵνα παιδευθῇς χαρεῖν , ἵνα μηδὲν σε τῶν τοῦ παρόντος βίου λυπῇ , μὴ θάνατος , μὴ ὑδρίς , μὴ λοιδορίαι , μὴ σκώμματα , μὴ μάστιγες , μὴ ἐχθρῶν ἐπιβουλαί , μὴ ἐπηρεσίαι , μὴ ἐφόδοι , μὴ συχοφαντίαι , μὴ ὑπολήψεις πονηραί , μὴ ἄλλο τῶν τοιούτων μηδὲν . Διὰ γὰρ πάντων καὶ αὐτὸς ἤλθε , καὶ πάντων σοι τοῦτῶν ἐκοινώνησε , καὶ διὰ πάντων μεθ’ ὑπερβολῆς ἐχράτησε , παιδεύων σε καὶ διδάσκων μηδὲν τῶν τοιούτῶν δεδιέναι . Καὶ οὐδὲ τούτοις ἠρέσθη μόνον , ἀλλὰ καὶ ἀνελθὼν εἰς οὐρανούς Πνεύματος ἁγίου ἐχαρίσατο χάριν ἀφρατον , καὶ ἀποστόλους ἐπεμψε τοὺς πρὸς τοῦτο διακονησομένους . Καὶ ὁρῶν αὐτοὺς τοὺς τῆς ζωῆς χηρεύοντας καὶ μυρία πάσχοντας κακῶ , μαστιζομένους , ὑβριζομένους , καταποντιζομένους , κατατεινομένους λιμῷ καὶ δίψει , καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀγχόμενους , [ 484 ] θανάτῳ συζῶντας καθημερινοῖς , ἠνείγετο διὰ σέ , καὶ τὴν χρηδεμονίαν τὴν σὴν . Διὰ σέ , ἄνθρωπε , καὶ βασιλείαν ἡτοίμασε , διὰ σὲ τὰ ἀγαθὰ τὰ ἀπόρρητα , τὴν λῆξιν ἐκεῖνην τὴν ἐν οὐρανοῖς , τὰς μονὰς τὰς διαφόρους καὶ ποικίλας , τὴν μακαριότητα , τὴν οὐδέποτε λόγῳ ἐρμηνευθῆναι δυναμένην . Τοσαῦτα οὖν ἔχων δείγματα αὐτοῦ τῆς προνοίας , τὰ ἐν τῇ Καὶνῇ , τὰ ἐν τῇ Παλαιᾷ , τὰ ἐν τῷ παρόντι βίῳ , τὰ ἐν τῷ μέλλοντι , τὰ ἐξ ἀρχῆς , τὰ γενόμενα , τὰ καθ’ ἑκάστην ἐπιτελουμένα τὴν ἡμέραν , τὰ ἐξ ἀρχῆς , τὰ ἐν τῷ μέσῳ , τὰ ἐν τῷ τέλει , τὰ διηνεκῶς , τὰ περὶ σῶμα , τὰ περὶ ψυχήν , καὶ νιφάδας ὁρῶν πάντοθεν φερομένας ἀποδείξεων , ἀνακηρυττοῦσας αὐτοῦ τὴν πρόνοιαν , ἀμφιβάλλεις ἔτι ; Ἄλλ’ οὐχ ἀμφιβάλλεις , πιστεύεις δὲ ὅτι πρνοεῖ , καὶ πέπειχας σαυτὸν τούτου . Οὐκοῦν μηδὲν περιεργάζου πλέον , εἰδὼς τοῦτο σαφῶς , ὅτι Δεσπότην ἔχεις πατέρων φιλοστοργότατον , καὶ μητέρων χρηδεμονικώτατον , νυμφίον καὶ νύμφης ἐρωτα ἐρωτικώτατον , οἰκείαν ἀνάπαυσιν τὴν σὴν ἡγοῦμενον σωτηρίαν , καὶ μᾶλλον ἐπὶ ταύτῃ χαίροντα , ἢ σὺ ἐπὶ ἀπαλλαγῇ κινδύνων καὶ θανάτων ( ὅπερ ἐδεῖσα διὰ τοῦ Ἰωνᾶ ) , καὶ πᾶν εἶδος ἀγάπης ἐπιδεικνύμενον , ὁ πατὴρ περὶ παῖδας ἔχει , ἡ μήτηρ περὶ ἔκγονα , ὁ ἀμπελουργὸς περὶ φυτά , ὁ οἰκοδόμος περὶ τέχνην , ὁ νυμφίος περὶ νύμφην , ὁ νεανίσκος περὶ παρθένον , καὶ βουλόμενον ἀποστῆσαι σου τὰ κακὰ , ὅσον ἀδύνατον ἀνατολῇ τῆς δύσεως , ὅσον ὑψηλότερον τῆς γῆς ὁὐρανός ( καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ἀπεδείξαμεν ) , μᾶλλον δὲ οὐ τοσοῦτον μόνον , ἀλλὰ καὶ πολλῷ πλέον · καθάπερ ἐδείξαμεν τὸν περὶ τούτων κινούντες λόγον , καὶ πειραίναντες μὴ μέχρι τῶν εἰκόνων ἐστάναι , ἀλλ’ ὑπερβαίνειν τοῖς λογισμοῖς . Ἀνερχόμενος γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια , καὶ ἀκατάληπτος αὐτοῦ ἡ χρηδεμονία , ἀρρήτος ἡ ἀγαλότης καὶ ἀνεξιχνίαστος ἡ φιλανθρωπία .
Lemmas: ἐγώ ἐφίστημι αὐτός . οὕτως γοῦν καί Ἄβελ αὐτός γιγνώσκω , οὖον γράμμα δύο , οὖον προφήτης , οὐ ἀπόστολος , οὖον νόμος γραπτός τις ἐνηχέω , ἀλλά ὁ ἔμφυτος ἔχω νόμος . οὕτως δέ Κάϊν · καί γάρ καί ἐκεῖνος γιγνώσκω · καί ἀμφότερος μέν αὐτός τίθημι , καί ὁ δεσποτεία ἐπιγιγνώσκω , οὐ ἀμφότερος δέ ὁ αὐτός ἔρχομαι ὁδός · ἀλλά ὁ μέν ὁ ὁ κακία , ὁ δέ ὁ ὁ ἀρετή . καί δμώς οὐδέ οὕτως αὐτός ἐγκαταλείπω , ἀλλά καί πίπτω καί ὑποσκελίζω ἐπηνύρωθε , καί ἐπιμέλεια ἀπολαύω ποιέω · καί πρῶτος μέν παραινέω καί συμβουλεύω , ὕστερος δέ ὁ φόβος , ὁ τρόμος νουθετέω , παιδεύω , διδάσκω . ἐπεί δέ τοσοῦτος προδίδωμι δῶρον ὁ πολύς ὁ ἄνθρωπος , ὁ ἀπό ὁ φυσικός διδασκαλία λέγω ὠφέλεια , οὐδέ οὕτως αὐτός καταλείπω , οὐδέ παυλωθεῖσα παραδίδωμι , ἀλλά μένω διά πρᾶγμα , διά εὐεργεσία , διά κόλασις παιδεύω , νουθετέω , διά ὁ κτίσις αὐτός κατά ἡμέρα ἐργάζομαι καί ὁ διακονία πληρόω ὁ εἴωθα , διά ὁ παράδοξος παρά ὁ εἴωθα γίγνομαι , διά ὁ ἐν ἀρχή δικαιόω . καί γάρ ἀνήρ θαυμαστός καί φιλόσοφος γέμω ἀπό τόπος εἰς τόπος μετάγω . καί γάρ καί ὁ Ἀβραάμ νῦν μέν εἰς Παλαιστίνη , νῦν δέ εἰς Αἴγυπτος παρασκευάζω [ 483 ] ἀπέρχομαι , καί ὁ Ἰακώβ εἰς Συρία · Μωσῆς πάλιν εἰς Αἴγυπτος , ὁ τρεῖς παῖς εἰς Βαβυλών , καί ὁ Δανιήλ , καί ὁ Ἰεζεκιήλ , ὁ δέ Ἱερεμίας εἰς Αἴγυπτος . εἶτα καί νόμος δίδωμι , καί προφήτης ἀποστέλλω , καί πλήσσω , καί ἀνίημι , καί αἰχμαλωσία παραδίδωμι , καί ἐλευθέρωσις ἐξισόω , καί οὖον διαλείπω ἐκ ἀρχή ἠώς τέλος πᾶς ποιέω καί πραγματεύομαι ὑπέρ ὁ γένος ὁ ἡμέτερος . οὐδέ γάρ ἀκούω ὁ ἀπό ὁ κτίσις διδασκαλία πρός θεογνωσία φέρω μόνος , ἀλλά ἐπεί πολύς παρά ὁ οἰκεῖος αγνομοσυνειμι οὐδείς ἐντεῦθεν ἀπονέομαι , καί ἕτερος ἕτερος ὁδός διδασκαλία , καί τέλος ὁ κεφάλαιος ὁ ἀγαθός ἐργάζομαι , καί ὁ υἱός ἀποστέλλω ὁ ἑαυτοῦ , ὁ υἱός ὁ γνήσιος , ὁ μονογενής · καί ὁ ὁ αὐτός φύσις εἰμί αὐτός , γίγνομαι ὅσπερ ἐγώ , καί ἀπύ ὁ βαδίζω ὁ ἄνθρωπος συναναστρέφω , καί ἐσθίω , καί πίνω , καί περιπολέω ὁ γῆ παιδεύω , διδάσκω , νουθετέω , θαυματουργός , διά ὅς προλέγω , διά ὅς πρός ὁ ἀλήθεια ἐπιγιγνώσκω , διά ὅς ἐπαγγέλλω , διά ὅς δίδωμι . καί γάρ ὁ μέν ἐντεῦθεν ἤδη παρέχω , ὁ δέ πρός ὁ μέλλω ταμιεύω , ἤ καί ὅτι δίδωμι , καί διά ὅς ἔτι περίειμι ἐπί γῆ θαῦμα ἐργάζομαι , δῆλος ποιέω , καί διά ὁ μετά οὗτος ὅς προεῖπον πᾶς ἐκδᾶσεως . Τῖς Τῖς οὐ εἄν ἐξίστημι , τίς οὐ εἄν φρίσσω ὁ ἀφρᾶτον αὐτός χρημονίαν , ἐννοέω πῶς ὑπέρ ὁ ἀγνώμων οἰκέτης ὁ μονογενής υἱός εἰς θάνατος ἐκδέω , θάνατος ὁ ἐπαίρω , ὁ ἐπανεῖδιστον ὁ ὁ δυνάστης τολμάω , θάνατος ὁ ὁ καταδίκη ; καί γάρ ἐπί ὑψηλός ὁ ἰκριόω ἀνασκολοπίζω , καί ἐμπνέω , καί ῥαπίζω , καί ἐπί Χόρτης τύπτω , καί κωμῳδέω , καί ἐν μέρος Χάρτος θάπτω , καί σήμαντρον αὐτός ὁ μνῆμα ἐπιτίθημι · καί οὗτος ἅπας ὑφίστημι διά σός , καί ὁ χρηδεμονίαν ὁ σός , ἵνα ὁ ἁμαρτία ὁ τυραννίς ἀναιρέω , ἵνα καθαίρω ὁ διάβολος ὁ ἀκρόπολις , ἵνα τιμάω ὁ θάνατος ὁ νεῦρον , ἵνα ἀνοίγνυμι ἐγώ ὁ ὁ οὐρανός Πύλαι , ἵνα ἀφανίζω ὁ ἄρξ , ἵνα ὁ πρότερος καταδίκη λύω , ἵνα μανθάνω ὑπομονή , ἵνα παιδεύω χαρέω , ἵνα μηδείς σύ ὁ ὁ πάρειμι βίος λυπέω , μή θάνατος , μή ὑδρίς , μή λοιδορία , μή σκῶμμα , μή μάστιξ , μή ἐχθρός ἐπιβουλή , μή ἐπηρεσίαι , μή ἔφοδος , μή συκοφαντία , μή ὑπόληψις πονηρός , μή ἄλλος ὁ τοιοῦτος μηδείς . Ζεύς γάρ πᾶς καί αὐτός ἔρχομαι , καί πᾶς σύ οὗτος κοινωνέω , καί διά πᾶς μετά ὑπερβολή κρατέω , παιδεύω σύ καί διδάσκω μηδείς ὁ τοιοῦτος δείδω . καί οὐδέ οὗτος ἀρέσκω μόνος , ἀλλά καί ἀνέρχομαι εἰς οὐρανός πνεῦμα ἅγιος χαρίζομαι χάρις ἀφρᾶτον , καί ἀπόστολος πέμπω ὁ πρός οὗτος διακονέω . καί ὁράω αὐτός ὁ ὁ ζωή χηρεύω καί μυρίος πάσχω κακόω , μαστίζω , ὑβρίζω , καταποντίζω , κατατείνω λιμός καί διψάω , κατά ἕκαστος ἡμέρα ἄγχω , [ 484 ] θάνατος συζάω καθημερινός , φέρω διά σός , καί ὁ χρηδεμονίαν ὁ σός . Ζεύς σός , ἄνθρωπος , καί βασίλειος ἑτοιμάζω , διά σύ ὁ ἀγαθός ὁ ἀπόρρητος , ὁ λῆξις ἐκεῖνος ὁ ἐν οὐρανός , ὁ μονή ὁ διάφορος καί ποικίλος , ὁ μακαριότης , ὁ οὐδέποτε λόγος ἐρμηνεύω δύναμαι . τοσοῦτος οὖν ἔχω δεῖγμα αὐτός ὁ πρόνοια , ὁ ἐν ὁ Καινός , ὁ ἐν ὁ Παλαιή , ὁ ἐν ὁ πάρειμι βίος , ὁ ἐν ὁ μέλλω , ὁ ἐκ ἀρχή , ὁ γίγνομαι , ὁ κατά ἕκαστος επιτελούμενος ὁ ἡμέρα , ὁ ἐκ ἀρχή , ὁ ἐν ὁ μέσος , ὁ ἐν ὁ τέλος , ὁ διηνεκής , ὁ περί σῶμα , ὁ περί Ψυχή , καί νιφάς ὁράω πάντοθεν φέρω ἀπόδειξις , ἀνακηρύσσω αὐτός ὁ πρόνοια , ἀμφιβάλλω ἔτι ; ἄλλος οὐ ἀμφιβάλλω , πιστεύω δέ ὅτι προνέω , καί πείθω σαυτοῦ οὗτος . οὐκοῦν μηδείς περιεργάζομαι πλέω , εἰδοί οὗτος σαφῶς , ὅτι δεσπότης ἔχω πατήρ φιλόστοργος , καί μήτηρ χρηδεμονικώτατον , νυμφίος καί νύμφη Ἔρως ἐρωτικός , οἰκεῖος ἀνάπαυσις ὁ σός ἡγέομαι σωτηρία , καί μᾶλλον ἐπί οὗτος χαίρω , ἢ σύ ἐπί ἀπαλλάσσω κίνδυνος καί θάνατος ( ὅσπερ δείδω διά ὁ Ἰωνᾶς ) , καί πᾶς εἶδος ἀγάπη ἐπιδείκνυμι , ὁ πατήρ περί παῖς ἔχω , ὁ μήτηρ περί ἔκγονος , ὁ ἀμπελουργός περί φυτός , ὁ οἰκοδόμος περί τέχνη , ὁ νυμφίος περί νύμφη , ὁ νεανίσκος περί παρθένος , καί βούλομαι ἀφίστημι σύ ὁ κακός , ὅσος ἀδύνατος ἀνατολή ὁ δύσις , ὅσος ὑψηλός ὁ γῆ οὐρανός ( καί γάρ καί οὗτος ἀποδείκνυμι ) , μᾶλλον δέ οὖον τοσοῦτος μόνος , ἀλλά καί πολύς πλέω · καθάπερ δείκνυμι ὁ περί οὗτος κινέω λόγος , καί περαίνω μή μέχρι ὁ εἰκών ἵστημι , ἀλλά ὑπερβαίνω ὁ λογισμός . ἀνέρχομαι γάρ ὁ ὁ Θεός πρόνοια , καί ἀκατάληπτος αὐτός ὁ χρηδεμονία , ἄρρητος ὁ αγαλοος καί ἀνεξιχνίαστος ὁ φιλανθρωπία .