joannes-chrysostomus.ad-eos-qui-scandalizati-sunt pg052_0141.1
περιέκειντο , οἱ δὲ πατρίδος ἐξέπεσον , οἱ δὲ οὐσίαν ἀπέδωλον , οἱ δὲ πρὸς τὴν ὑπερορίαν μετεκίσθησαν , οἱ δὲ ἐσφάγησαν , οἱ μὲν καὶ τῇ πείρᾳ , οἱ δὲ καὶ μόνῃ τῇ γλώττῃ . Καὶ γὰρ δοράτων γυμνωθέντων , καὶ ξιφῶν ἰχνημένων , καὶ ἀπειλῶν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν γινομένων , καὶ τῶν ἐν ἀρχαῖς θυμοῦ πνεόντων , καὶ φόνων ἐπανατεινομένων , καὶ μυρίων εἰδῶν κολάσεων καὶ τιμωριῶν , οὐκ εἶχον , οὐδὲ ἐνέδραμον , ἀλλ’ ἐστησαν ἐπὶ τῆς πέτρας ἀκίνητοι , πάντα καὶ ποῖησαι καὶ παθεῖν αἱρούμενοι , ὥστε μὴ κοινωνῆσαι τῇ παρανομίᾳ τῶν τὰ τοιαῦτα τετολμηκότων , οὐχ ἄνδρες δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ γυναῖκες . Καὶ γὰρ καὶ γυναῖκες πρὸς τὸν ἀγῶνα ἀπεδύσαντο τοῦτον , καὶ ἀνδρῶν πολλαχοῦ μᾶλλον ἠδρίσαντο . Οὐ γυναῖκες δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ νέοι καὶ μειράκια κομιδῇ . Ταῦτ’ οὖν , εἰπέ μοι , μικρά , τοσοῦτον δήμων μαρτύρων κερδᾶναι τὴν Ἐκκλησίαν ; Μάρτυρες γὰρ ἅπαντες οὗτοι . Οὐ γὰρ δὴ μόνον ἐκεῖνοι οἱ εἰς δικαστήριον ἐλκυσθέντες , καὶ ὕψαι κελευσθέντες , καὶ μὴ πεισθέντες , παθόντες δὲπερ ἔπαθον , μάρτυρες μὲν εἰεν · ἀλλὰ κάδεινοι οἱ ὑπὲρ ὧσουν τῶν τῷ Θεῷ δοκούντων παθεῖν τι καταξιάζαμενοι · καὶ εἴ τις μετ’ ἀκριβείας ἐξετάσειεν , οὗτοι μᾶλλον , ἢ ἐκεῖνοι . Οὐ γὰρ εἰσιν ὀλέθρου τοιούτου ἀλλ’ ἀπωλείας ψυχῆς προτεινομένης καταδεξάσθαι παθεῖν τι καὶ μὴ παραπολῆσθαι , καὶ ὑπὲρ ἐλάττονος κατορθώματος τὴν αὐτὴν ταύτην ὑπομεῖναν τιμωρίαν . Ὅτι δὲ οὐχ οἱ στραγεντες μόνον , ἀλλὰ καὶ οἱ παρεσκευασμένοι καὶ γενόμενοι πρὸς τοῦτο ἐτοιμοι , μαρτυρίου στέφανον ἀνέδεξαντο , τοῦτό τε αὐτό , καὶ δ πρότερον εἴρηχα , ὅτι ὁ ὑπὲρ ἐλαττόνων σφαγᾶς , μάρτυς ἐστὶν ἀπρητισμένος , ἀπὸ τῆς Παύλου φωνῆς ἀποδειξαι τοῦτο πειράσομαι . Ἀρξάμενος γὰρ ἀπαριθμεῖσθαι τοὺς ἐπὶ τῶν προγόνων λάμψαντας ὁ μακάριος Παῦλος , καὶ τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τοῦ Ἄβελ ποιησάμενος , εἶτα προελθὼν εἰς τὸν Νῶε , τὸν Ἄβραχ , τὸν Ἰσαχ , τὸν Ἰακώβ , τὸν Μωϋσέα , τὸν Ἠτσουν , τὸν Δαυὶδ , τὸν Σαμουὴλ , τὸν Ἠλίαν , τὸν Ἠλισαιον , τὸν Ἰῶβ , ἐπήγαγε λέγων · Τοιγάρουν καὶ ἡμεῖς τοσούτων ἔχοντες περιεκλειμένον ἡμῖν νέφος μαρτύρων . Καὶτοῦς οὐ πάντες ἐσφάγησαν οὗτοι , μᾶλλον δὲ οὐδὲ εἷς , πλὴν δυοῖν ἢ τριῶν , τοῦ Ἄβελ καὶ τοῦ Ἰωάννου · οἱ δὲ ἄλλοι πάντες οἷκείᾳ τελευτῇ τὸν βίον κατέλιπον . Καὶ Ἰωάννης δὲ αὐτὸς οὐ θύσαι κελευσθεὶς καὶ μὴ καταδεξάμενος ἐσφάγη , οὐδὲ εἰς βωμὸν ἀχθεὶς , οὐδὲ πρὸς εἰδώλων ἐλκυσθεὶς , ἀλλ’ ὑπὲρ ῥήματος ἐνός . Ἐπειδὴ γὰρ εἶπε τῷ Ἡρώδη , Οὐκ ἐξἐστὶ σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου , καὶ τὸ δεσμωτήριον ὤχησε , καὶ τὴν σφαγὴν ἐκείνην ὑπέμεινεν . Εἰ δὲ ὁ γάμον παρανομοῦμενον ἐνδίκῃ , τὸ γε εἰς αὐτὸν ἦκον ( οὐδὲν γὰρ διώρῃσε τὸ κακῶς γεγενημένον , [ 506 ] ἀλλ’ εἶπε μόνον , παύσαι δὲ οὐκ ἐσχυσεν ) , εἰ τοίνυν ὁ μόνον εἰπὼν , καὶ μηδὲν ὀλοθεν ἢ τοῦτο εἰσαγγελχὼν , ἐπειδὴ ἀπετμήθη , μάρτυς , καὶ μάρτυρον ἐστὶ πρῶτος · οἱ τοσαύτας σφαγὰς προσδοκήσαντες , καὶ οὐχὶ πρὸς Ἡρώδην , ἀλλὰ πρὸς τοὺς κρατοῦντας τῆς οἰκουμένης ἀπάσης ἀποδυσάμενοι , καὶ οὐχὶ γάμῳ παρανομουμένῳ , ἀλλὰ νόμοις πατρώοις καὶ θεοῖς Ἐκκλησίας ἱττησασθεῖσι παραστάντες , καὶ διὰ τῶν ῥημάτων καὶ διὰ τῶν πραγμάτων παρῆφσαν ἐπιδειξάμενοι , καὶ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν ἀποθνήσκοντες , καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες καὶ παῖδες , πῶς οὐχ ἂν εἶεν δίκαιοι μυριάδας εἰς τὸν τῶν μαρτύρων καταλέγειν χορόν ; Ἐπεὶ καὶ ὁ Ἄβρααμ , μὴ σφάξας τῇ πείρᾳ τὸν υἱόν , τῇ προθέσει ἐσφάξε , καὶ φωνῆς ἤκουσεν ἀνωθεν λεγούσης , ὅτι Οὐκ ἐγείσει τοῦ υἱοῦ σου τοῦ ἀγαπητοῦ δι’ ἐμέ . Οὕτω πανταχοῦ καὶ ἡ γλῶττῃ , ὅταν ἀπρητισμένη ἢ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς , ὁλόκληρον λαμβάνει τὸν στέφανον . Εἰ δὲ ἐκεῖνος , υἱοῦ μὴ φεισάμενος , οὕτως ἀνεκηρύττετο ἁ , οὕτω ἐαυτὸν μὴ φεισάμενοι , ἐννόησον πόσον λήψονται μισθόν , οὐ μίαν , οὐ δύο , καὶ τρεῖς ἡμέρας , ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸν βίον ἐπὶ τῆς παρατάξεως ἰστάμενοι ταύτης , βαλλόμενοι λοιδορίας , ὕβρεσιν , ἐπηρεσίαις , συκοφαντίαις . Οὐδὲ γὰρ τοῦτο μικρόν . Διὸ καὶ ὡς μέγα Παῦλος αὐτὸ θαυμάζει λέγων · Τοῦτο μὲν δνειδισμοῖς καὶ ὀλιγείαις θεωριζόμενοι , τοῦτο δὲ κοινοῦν τῶν οὕτω πασχόντων γενηθέντες b . Τί ἂν τις εἴποι τοὺς καὶ αὐτοὺς ἀποθνήσκοντας , καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα ἀθλοῦντας ἀλείψαντας , καὶ ἄνδρας καὶ γυναῖκας ; Καλῶς δὲ αὐτοὺς καὶ θαυμάζει . Καὶ γὰρ καὶ οὐσίας ἐπέδωκαν πολλοί , ὥστε τοὺς δεσμώτας καὶ τοὺς ἐξορίστους ἔχειν τινὰ παραμυθίαν τῆς τοιαύτης ταλαιπωρίας , καὶ τὴν ἀρπαγὴν τὸν ὑπαρχόντων ἡθέως ἐδέξαντο , κατὰ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο λόγιον · Ἕτεροι , οἱ μὲν πατρίδος , οἱ δὲ καὶ αὐτῆς ἐξεβλήθησαν τῆς ζωῆς . Ὁρῶν τοίνυν τοσούτου πλοῦτον , τοσούτου κέρδους , τοσαύτην ἐμπορίαν τῇ Ἐκκλησίᾳ συνημμένην , τοσούτους θησαυροὺς ἀποτιθεμένους , πυρὸς σφοδροτέρους γινομένους τοὺς πρῶτον ἀναπεπτοκότας , καὶ τοὺς θεατῆρας προσθελεμένους εἰς τὰς ἐρμὰς ἐξόντας , καὶ τὰς νάπας καὶ τὰ δρυ ποιοῦντας ἐκκλησίας , καὶ οὐδενὸς ἐξάγοντος τὴν ἀγέλην , εἰς τὴν τῶν ποιμένων τάξιν μεταστάντα τὸ πρόβατα , καὶ τοὺς στρατιώτας εἰς τὴν τοῦ στρατηγοῦ , παρρησίᾳ ἕνεκεν καὶ ἀνδρείας , καὶ πάντας μετὰ τῆς προσήκουσης θερμότητος , σπουδῆς , ἐμέλειας , τὰς συνάξεις ἐπιτελοῦντας , οὐχ ἐκπλήττῃ καὶ θαυμάζεις , ὅσον ἐκ τοῦτο κατορθώματα γέγονεν ; Οὐ γὰρ δὴ μόνον οἱ ὀρθῶς βιοῦντες , ἀλλὰ πολλοὶ καὶ τῶν περὶ τὰ θέατρα μεμηνότων καὶ ἱπποδρομίας προσεχόντων , ὑπὸ τοῦ ζήλου πυρὸς σφοδροτέρου πυρωθέντες , πᾶσαν ἐκείνην ἀπέθεντο τὴν μανίαν , καὶ κατ’ αὐτῶν τῶν ξιφῶν σχεδὸν ἐπῆπταν , πρὸς ἄρχοντας παρρησιαζόμενοι , βασάνων καταφρονούτες , ἀπειλῶν καταγελῶντες , δεικνύντες ὅσον ἐστὶν ἀρετὴ , καὶ πῶς ἐν τῷ σφόδρα ἀπολλύμενοι , μετανοήσαντα καὶ μεταστάντα [ 507 ] αὐτὴς ἀψασθαι τῶν οὐρανῶν τῆς ἀξίους . Τοσαῦτα οὖν βραβεῖα ὁρῶν , τοσούτους στεφάνους πελκομένους , τοσαύτην διδασκαλίαν γινομένην , πόθεν , εἰπέ μοι , σκανδαλίζῃ ; Ἄπὸ τῶν ἀπολωλότων , φησίν . Ἄλλ’ , ὅπερ ἔρη , καὶ λέγων οὐ παύσομαι , οὗτοι ἐαυτοὺς λογιζέσθωσαν τῆς ἀπωλείας τὴν ὑπόθεσιν . Τοῦτο γὰρ δι’ ὅλου ὁ λόγος ἡμῖν ἀγωνιζόμενος ἐδείξεν . Εἴπω καὶ ἕτερον κατόρθωμα . Πόσοι προσποιεῖν εὐλαβείας περιεχόμενοι , πόσοι πεπλασμένην πραότητα ἔχοντες , πόσοι μεγαλῶι τινὲς εἶναι νομιζόμενοι , καὶ οὐχ ὄντες , διηρόν ἐπὶ τοῦ παρόντος διπλῆγχήσαν χαίρου , καὶ τὰ τῆς ἀπάτης αὐτοὺς διεῤῥύη , καὶ ὅπερ ἦσαν , ἐφάνησαν , οὐχ ὅπερ ὑπεκρίνοντο καὶ ἠπάτων ; Οὐ
Lemmas: περίκειμαι , ὁ δέ πατρίς ἐκπίπτω , ὁ δέ οὐσία ἀπέδωλον , ὁ δέ πρός ὁ ὑπερορία μέτειμι , ὁ δέ σφάζω , ὁ μέν καί ὁ πείρω , ὁ δέ καί μόνος ὁ γλῶσσα . καί γάρ δόρυ γυμνόω , καί ξίφος ἰχνάομαι , καί ἀπειλέω κατά ἕκαστος ἡμέρα γίγνομαι , καί ὁ ἐν ἀρχή θυμός πνέω , καί φόνος ἐπανατείνω , καί μυρίος εἶδος κόλασις καί τιμωρία , οὐ ἔχω , οὐδέ ἐντρέχω , ἀλλά ἵστημι ἐπί ὁ πέτρα ἀκίνητος , πᾶς καί ποιέω καί πάσχω αἱρέω , ὥστε μή κοινωνέω ὁ παρανομία ὁ ὁ τοιοῦτος τολμάω , οὐ ἀνήρ δέ μόνος , ἀλλά καί γυνή . καί γάρ καί γυνή πρός ὁ ἀγών ἀποδύω οὗτος , καί ἀνήρ πολλαχοῦ μᾶλλον ἠδρίσαντο . οὖον γυνή δέ μόνος , ἀλλά καί νέος καί μειράκιον κομιδή . ταῦτα οὖν , εἶπον ἐγώ , μικρός , τοσοῦτος δῆμος μάρτυς κερδαίνω ὁ ἐκκλησία ; Μάρτυς γάρ ἅπας οὗτος . οὖον γάρ δή μόνος ἐκεῖνος ὁ εἰς δικαστήριον ἔλκω , καί ὕψαι κελεύω , καί μή πείθω , πάθος δέ πάσχω , μάρτυς μέν ἄγω · ἀλλά καδεινοος ὁ ὑπέρ σαλπάρω ὁ ὁ Θεός δοκέω πάσχω τίς καταξιάζαμενοι · καί εἰμί τις μετά ἀκρίβεια ἐξετάζω , οὗτος μᾶλλον , ἢ ἐκεῖνος . οὖον γάρ εἰμί ὄλεθρος τοιοῦτος ἀλλά ἀπώλεια Ψυχή προτείνω καταδέχομαι πάσχω τίς καί μή παραπολῆσθαι , καί ὑπέρ μικρός κατόρθωμα ὁ αὐτός οὗτος ὑπομένω τιμωρία . ὅτι2 δέ οὐ ὁ στραγεντες μόνος , ἀλλά καί ὁ παρασκευάζω καί γίγνομαι πρός οὗτος ἑτοιμάζω , μαρτύριον στέφανος ἀναδέχομαι , οὗτος τε αὐτός , καί δ πρότερος λέγω , ὅτι ὁ ὑπέρ μικρός σφαγή , μάρτυς εἰμί ἀπαρτίζω , ἀπό ὁ Παῦλος φωνή ἀποδείκνυμι οὗτος πειράζω . ἄρχω γάρ ἀπαριθμέω ὁ ἐπί ὁ πρόγονος λάμπω ὁ μακάριος Παῦλος , καί ὁ ἀρχή ἀπό ὁ Ἄβελ ποιέω , εἶτα προέρχομαι εἰς ὁ Νῶε , ὁ Ἄβραχ , ὁ Ισάχ , ὁ Ἰακώβ , ὁ Μωϋσῆς , ὁ Ἠτσουν , ὁ Δαυίδ , ὁ Σαμουήλ , ὁ Ἠλίας , ὁ Ἠλισαιον , ὁ Ἰώβ , ἐπάγω λέγω · Τοιγάρουν καί ἐγώ τοσοῦτος ἔχω περικλείω ἐγώ νέφος μάρτυς . καιος οὖον πᾶς σφάζω οὗτος , μᾶλλον δέ οὐδέ εἷς , πλήν δύο ἢ τρεῖς , ὁ Ἄβελ καί ὁ Ἰωάννης · ὁ δέ ἄλλος πᾶς οἰκεῖος τελευτή ὁ βίος καταλείπω . καί Ἰωάννης δέ αὐτός οὖον θύω κελεύω καί μή καταδέχομαι σφάζω , οὐδέ εἰς βωμός ἄγω , οὐδέ πρός εἴδωλον ἕλκω , ἀλλά ὑπέρ ῥῆμα εἷς . ἐπεί γάρ εἶπον ὁ Ἡρώδης , οὐ ἔξεστι σύ ἔχω ὁ γυνή Φίλιππος ὁ ἀδελφός σύ , καί ὁ δεσμωτήριον ὀχέω , καί ὁ σφαγή ἐκεῖνος ὑπομένω . εἰμί δέ ὁ γάμος παρανομέω ένδικος , ὁ γε εἰς αὐτός ἔκω ( οὐδείς γάρ διοράω ὁ κακῶς γίγνομαι , [ 506 ] ἀλλά εἶπον μόνος , παύω δέ οὐ ἔχω ) , εἰμί τοίνυν ὁ μόνος εἶπον , καί μηδείς ὄλλυμι ἢ οὗτος εἰσαγγέλλω , ἐπεί ἀποτέμνω , μάρτυς , καί μάρτυς εἰμί πρῶτος · ὁ τοσοῦτος σφαγή προσδοκάω , καί οὐ πρός Ἡρώδης , ἀλλά πρός ὁ κράτος ὁ οἰκέω ἀπασάω ἀποδύω , καί οὐ γάμος παρανομέω , ἀλλά νόμος πατρῷος καί θεός ἐκκλησία ἵστημι παρίστημι , καί διά ὁ ῥῆμα καί διά ὁ πρᾶγμα παραφίημι ἐπιδείκνυμι , καί κατά ἕκαστος ἡμέρα ἀποθνῄσκω , καί ἀνήρ καί γυνή καί παῖς , πῶς οὐ εἄν ἄγω Δίκαιος μυριάς εἰς ὁ ὁ μάρτυς καταλέγω χορός ; ἐπεί καί ὁ Ἀβραάμ , μή σφάζω ὁ πείρω ὁ υἱός , ὁ πρόθεσις σφάζω , καί φωνή ἀκούω ἄνωθεν λέγω , ὅτι οὐ γεῖσος ὁ υἱός σύ ὁ ἀγαπητός διά ἐγώ . οὕτως πανταχοῦ καί ὁ γλῶσσα , ὅταν ἀπαρτίζω ἢ ἐπί ὁ ἀρετή , ὁλόκληρος λαμβάνω ὁ στέφανος . εἰμί δέ ἐκεῖνος , υἱός μή φείδομαι , οὕτως ἀνακηρύσσω ὅς , οὗτος ἑαυτοῦ μή φείδομαι , ἐννοέω πόσος λαμβάνω μισθός , οὖον εἷς , οὖον δύο , καί τρεῖς ἡμέρα , ἀλλά ὁλόκληρος ὁ βίος ἐπί ὁ παράταξις ἵστημι οὗτος , βάλλω λοιδορία , ὕβρις , επηρεσιος , συκοφαντία . οὐδέ γάρ οὗτος μικρός . Διὸ καί ὡς μέγας Παῦλος αὐτός θαυμάζω λέγω · οὗτος μέν δνειδισμοω καί ολιγειος θεωριζομενω , οὗτος δέ κοινόω ὁ οὗτος πάσχω γίγνομαι b . τις εἄν τις εἶπον ὁ καί αὐτός ἀποθνήσκω , καί ὁ ὁ τοιοῦτος ἀθλέω ἀλείφω , καί ἀνήρ καί γυνή ; καλῶς δέ αὐτός καί θαυμάζω . καί γάρ καί οὐσία ἐπιδίδωμι πολύς , ὥστε ὁ δεσμώτης καί ὁ ἐξόριστος ἔχω τις παραμυθία ὁ τοιοῦτος ταλαιπωρία , καί ὁ ἁρπάγη ὁ ὑπάρχω ἄθεος δέχομαι , κατά ὁ ἀποστολικός ἐκεῖνος λόγιος · ἕτερος , ὁ μέν πατρίς , ὁ δέ καί αὐτός ἐκβάλλω ὁ ζωή . ὁρῶν τοίνυν τοσοῦτος πλοῦτος , τοσοῦτος κέρδος , τοσοῦτος ἐμπορία ὁ ἐκκλησία συνάπτω , τοσοῦτος θησαυρός ἀποτίθημι , πυρός σφοδρός γίγνομαι ὁ πρῶτος ἀναπίπτω , καί ὁ θεατήρ προσθελεμένους εἰς ὁ Ἑρμῆς ἔχω , καί ὁ νάπη καί ὁ δρῦς ποιέω ἐκκλησία , καί οὐδείς ἐξάγω ὁ ἀγέλη , εἰς ὁ ὁ ποιμήν τάξις μεθίστημι ὁ πρόβατον , καί ὁ στρατιώτης εἰς ὁ ὁ στρατηγός , παρρησία ἕνεκα καί ἀνδρεῖος , καί πᾶς μετά ὁ προσήκω θερμότης , σπουδή , μελεία , ὁ συνάγω ἐπιτελέω , οὐ ἐκπλήσσω καί θαυμάζω , ὅσος ἐκ οὗτος κατόρθωμα γίγνομαι ; οὖον γάρ δή μόνος ὁ ὀρθῶς βία , ἀλλά πολύς καί ὁ περί ὁ θέατρον μαίνομαι καί ἱπποδρομία προσέχω , ὑπό ὁ ζηλόω πυρός σφοδρός πυρόω , πᾶς ἐκεῖνος ἀποτίθημι ὁ μανία , καί κατά αὐτός ὁ ξίφος σχεδόν ἐπῆπταν , πρός ἄρχω παρρησιάζομαι , βάσανος καταφρονέω , ἀπειλέω καταγελάω , δείκνυμι ὅσος εἰμί ἀρετή , καί πῶς ἐν ὁ σφόδρα ἀπόλλυμι , μετανοέω καί μεθίστημι [ 507 ] αὐτός ἅπτω ὁ οὐρανός ὁ ἄξιος . τοσοῦτος οὖν βραβεῖον ὁράω , τοσοῦτος στέφανος πελκομενος , τοσοῦτος διδασκαλία γίγνομαι , πόθεν , εἶπον ἐγώ , σκανδαλίζω ; ἀπό ὁ ἀπόλλυμι , φημί . ἄλλος , ὅσπερ ἔρομαι , καί λέγω οὖον παύω , οὗτος ἑαυτοῦ λογίζομαι ὁ ἀπώλεια ὁ ὑπόθεσις . οὗτος γάρ διά ὅλος ὁ λόγος ἐγώ ἀγωνίζομαι δείκνυμι . εἶπον καί ἕτερος κατόρθωμα . πόσος προσποιέω εὐλάβεια περιέχω , πόσος πλάσσω πραότης ἔχω , πόσος μεγαλίζω τις εἰμί νομίζω , καί οὐ εἰμί , διαίρω ἐπί ὁ πάρειμι διπλῆγχήσαν χαίρω , καί ὁ ὁ ἀπάτη αὐτός διαρρέω , καί ὅσπερ εἰμί , φαίνω , οὐ ὅσπερ ὑποκρίνομαι καί ἀπατάω ; οὖον