joannes-antiochenus.fragmenta 4.8
Μετὰ δὲ Κάδμον ἐβασίλευσε τῆς Βοιωτίας Νυκτεὺς , οὗ θυγάτηρ Καλλιόπη ἐκ μίξεως Θεοβοίου Ζῆθον καὶ Ἀμφίονα ἔτεκεν , οἳ ῥιφέντες καὶ παρ’ ἀγροίκου ἀνατραφέντες κρατοῦσι τῆς Βοιωτίας , ἐπαναστάντες τῷ Νυκτεῖ , καὶ κτίζουσι πόλιν τὴν πρώην οὖσαν κώμην καὶ καλουμένην Ἐγχέλειαν , καὶ ὠνόμασαν αὐτὴν Θήβας εἰς ὄνομα τοῦ πατρὸς αὐτῶν . ( 2 ) Τούτων ἀπόγονος Λάϊος , ἀφ’ οὗ Οἰδίπους γεννηθεὶς ἐξετέθη ξύλῳ τοὺς πόδας περικλεισθεὶς , καὶ Οἰδίπους ὠνομάσθη διότι ὠγκωμένους εἶχε τοὺς πόδας . Γέγονε δὲ ἀνδρεῖος καὶ τὴν χώραν ἐλῄστευε . Καθ’ ὃν δὴ χρόνον καὶ ἡ λεγομένη Σφίγξ ἐφάνη , γυνὴ δυσειδὴς καὶ θηριώδης τὴν φύσιν , ἥτις [ ἀποβαλοῦσα ] τὸν ἄνδρα , καὶ λῃστρικὴν συναγαγοῦσα χεῖρα καὶ τόπον καταλαβοῦσα δύσβατον τοὺς [ πατιόντας ] ἐφόνευε καὶ τὰς Θήβας τῶν ἀναγκαίων ἐστένου . ( 3 ) Ὁ οὖν Οἰδίπους δεινότατον [ τι ] βουλευσάμενος [ ἐς τὸ ἀναιρεῖν τὴν Σφίγγα , ἔλαβεν ἐκ τοῦ κτήματος ὅπου ἀνετράφη ἀγροἴκους γενναίους , προσποιούμενος θέλειν ] ἑαυτὸν μετ’ αὐτῆς λῃστεύειν καὶ ἐπιτηρήσας καιρὸν λόγχῃ ἀναιρεῖται ταύτην , καὶ προάγει εἰς τὴν πόλιν . Οἱ δὲ Θηβαῖοι θαυμάσαντες ἀναβοῶσιν αὐτὸν βασιλέα . ( 4 ) Μάχης δε γενομένης Λάϊος λίθῳ τὴν κεφαλὴν βληθεὶς ἀναιρεῖται · Ἰοκάστη δὲ φοβουμένη τῆς βασιλείας ἐκπεσεῖν ἄγει τὸν Οἰδίποδα , καὶ χειροτονεῖ βασιλέα . Καὶ θεραπεύει τὸ πλῆθος , καὶ βασιλεύει χρόνους ιθʹ , καὶ τίκτει μετ’ Ἰοκάστης υἱοὺς βʹ καὶ θυγατέρας βʹ . ( 5 ) Μετὰ δέ τινα χρόνον ἐρωτησάσης Ἰοκάστης περὶ τῶν γονέων αὐτοῦ , εἶπε Μελίβοιον τὸν θρεψάμενον · ἡ δὲ μετεστείλατο αὐτὸν · καὶ εἶπε μὴ εἶναι τούτου υἱὸν , ἀλλ’ ἐν τῇ ὕλῃ εὑρεῖν · καὶ μαθοῦσα χρόνον εὗρεν ὅτι υἱὸς αὐτῆς ὑπῆρχε , καὶ εἶπε τῷ Οἰδίποδι . Ὁ δὲ ἀκούσας ἔλαβεν ἥλους καὶ πήξας τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπέθανεν ἅμα μητρὶ Ἰοκάστη . ΛΟΓΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΣ 1 . Ἐπειδὴ δὲ ἀναγκαῖον εἰπεῖν ὅπως οἱ τότε ἄνθρωποι πολυθείαν ἐτίμησαν , λεκτέον ἡμῖν ἐντεῦθεν ἀρχομένοις . Σερούχ τις ἐκ τῆς τοῦ Ἰάφεθ φυλῆς καταγόμενος δόγμα παρέδωκε τιμᾶσθαι τοὺς πάλαι τελευτήσαντας καὶ ἀριστεύσαντας ἄνδρας ἢ διὰ εἰκόνων ἢ διὰ ἀνδριάντων , καὶ τούτους προσκυνεῖσθαι κατ’ ἔτος ὡς ἔτι ζῶντας , καὶ μνήμας αὐτῶν ἐκτελεῖν καὶ ἐν ταῖς ἱερατικαῖς ἀναγράφεσθαι βίβλοις , καὶ θεοὺς αὐτοὺς ὀνομάζειν ὡς εὐεργέτας . [ ἐντεῦθεν εἰσήχθη ἡ πολυθεία καὶ ἡ εἰδωλολατρία . ] Τοῦτο δὲ διέμεινε παρ’ αὐτοῖς μέχρι τῶν χρόνων Θάρρα τοῦ πατρὸς Ἀβραάμ . Ἦν γὰρ ἀγαλματοποιὸς καὶ ἀπὸ διαφόρων ὑλῶν τῇ πόλει εἰκόνας ἐργαζόμενος καὶ λέγων τούτους εἶναι θεοὺς καὶ ὀφείλειν προσκυνεῖσθαι ὡς αἰτίους τῶν ἀγαθῶν . Ἐντεῦθεν δὲ διέδραμεν ἡ τοιαύτη δόξα εἰς τὰ πλεῖστα τῶν ἀνθρώπων γένη , μάλιστα δὲ ἐν Ἑλλάδι . Ἤδη γὰρ ἦσαν οὗτοι τὴν τοιαύτην ἀναδεξάμενοι πλάνην , καὶ τιμήσαντες Ἕλληνα τὸν γίγαντα τὸν ἀπὸ φυλῆς τοῦ Ἰάφεθ καταγόμενον καὶ τῆς πυργοποίας κοινωνὸν γενόμνον , δι’ ἣν ἐμερίσθησαν αἱ γλῶτται τῶν ἀνθρώπων , καὶ ἐκλήθησαν μέροπες .
Lemmas: μετά δέ Κάδμος βασιλεύω ὁ Βοιωτία Νυκτεύς , ὅς θυγάτηρ Καλλιόπη ἐκ μίξις θεοβοιον Ζῆθος καί Ἀμφίων τίκτω , ἕ ῥίπτω καί παρά ἄγροικος ἀνατρέφω κρατέω ὁ Βοιωτία , ἐπανίστημι ὁ Νυκτεύς , καί κτίζω πόλις ὁ πρώην εἰμί κώμη καί καλέω Ἐγχέλειαν , καί ὀνομάζω αὐτός Θῆβαι εἰς ὄνομα ὁ πατήρ αὐτός . ( 2 ) οὗτος Ἀπόγονος Λάϊος , ἀπό ὅς Οἰδίπους γεννάω ἐκτίθημι ξύλον ὁ πούς περικλῄζω , καί Οἰδίπους ὀνομάζω διότι ὀγκόω ἔχω ὁ πούς . γίγνομαι δέ ἀνδρεῖος καί ὁ χώρα λῃστεύω . κατά ὅς δή χρόνος καί ὁ λέγω Σφίγξ φαίνω , γυνή δυσειδής καί θηριώδης ὁ φύσις , ὅστις [ ἀποβάλλω ] ὁ ἀνήρ , καί λῃστρικός συνάγω χείρ καί τόπος καταλαμβάνω δύσβατος ὁ [ πατάω ] φονεύω καί ὁ Θῆβαι ὁ ἀναγκαῖος στενόω . ( 3 ) ὁ οὖν Οἰδίπους δεινός [ τίς ] βουλεύω [ εἰς ὁ ἀναιρέω ὁ Σφίγξ , λαμβάνω ἐκ ὁ κτῆμα ὅπου ἀνατρέφω ἄγροικος γενναῖος , προσποιέω ἐθέλω ] ἑαυτοῦ μετά αὐτός λῃστεύω καί ἐπιτηρέω καιρός λόγχη ἀναιρέω οὗτος , καί προάγω εἰς ὁ πόλις . ὁ δέ Θηβαῖος θαυμάζω ἀναβοάω αὐτός βασιλεύς . ( 4 ) Μάχης δέ γίγνομαι Λάϊος λίθος ὁ κεφαλή βάλλω ἀναιρέω · Ἰοκάστη δέ φοβέω ὁ βασίλεια ἐκπίπτω ἄγω ὁ Οἰδίπους , καί χειροτονέω βασιλεύς . καί θεραπεύω ὁ πλῆθος , καί βασιλεύω χρόνος εὐθύς , καί τίκτω μετά Ἰοκάστη υἱός βε καί θυγάτηρ βε . ( 5 ) μετά δέ τις χρόνος ἐρωτάω Ἰοκάστη περί ὁ γονεύς αὐτός , εἶπον Μελίβοιος ὁ τρέφω · ὁ δέ μεταστέλλομαι αὐτός · καί εἶπον μή εἰμί οὗτος υἱός , ἀλλά ἐν ὁ ὕλη εὑρίσκω · καί μανθάνω χρόνος εὑρίσκω ὅτι υἱός αὐτός ὑπάρχω , καί εἶπον ὁ Οἰδίπους . ὁ δέ ἀκούω λαμβάνω ἧλος καί πήγνυμι ὁ ὀφθαλμός ἀποθνῄσκω ἅμα μήτηρ Ἰοκάστη . Λόγος δύο 1 . ἐπεί δέ ἀναγκαῖος εἶπον ὅπως ὁ τότε ἄνθρωπος πολυθεΐα τιμάω , λεκτέος ἐγώ ἐντεῦθεν ἄρχω . Σερούχ τις ἐκ ὁ ὁ Ἰάφεθ Φυλή κατάγω δόγμα παραδίδωμι τιμάω ὁ πάλαι τελευτάω καί ἀριστεύω ἀνήρ ἢ διά εἰκών ἢ διά ἀνδριάς , καί οὗτος προσκυνέω κατά ἔτος ὡς ἔτι ζῶ , καί μνήμη αὐτός ἐκτελέω καί ἐν ὁ ἱερατικός ἀναγράφω Βίβλος , καί θεός αὐτός ὀνομάζω ὡς εὐεργέτης . [ ἐντεῦθεν εἰσάγω ὁ πολυθεΐα καί ὁ εἰδωλολατρία . ] οὗτος δέ διαμένω παρά αὐτός μέχρι ὁ χρόνος Θάρρας ὁ πατήρ Ἀβραάμ . ἦς γάρ ἀγαλματοποιός καί ἀπό διάφορος ὕλη ὁ πόλις εἰκών ἐργάζομαι καί λέγω οὗτος εἰμί θεός καί ὀφείλω προσκυνέω ὡς αἴτιος ὁ ἀγαθός . ἐντεῦθεν δέ διατρέχω ὁ τοιοῦτος δόξα εἰς ὁ πλεῖστος ὁ ἄνθρωπος γένος , μάλιστα δέ ἐν Ἑλλάς . ἤδη γάρ εἰμί οὗτος ὁ τοιοῦτος ἀναδέχομαι πλάνη , καί τιμάω Ἕλλην ὁ Γίγας ὁ ἀπό Φυλή ὁ Ἰάφεθ κατάγω καί ὁ πυργοποιία κοινωνός γίγνομαι , διά ὅς μερίζω ὁ γλῶσσα ὁ ἄνθρωπος , καί καλέω Μέροψ .