joannes-antiochenus.fragmenta 4.64
Ὅτι Ποπλίου Σκιπίωνος , ἐπίλησιν Νασικᾶ , καὶ Καλπουρνίου Βεστίου ὑπατευόντων , αὖθις ἐς τὴν Λιβύην ἐπεραιοῦντο Ῥωμαῖοι , ἐναντία Ἰουγούρθα τῷ Νουμιδῶν δυνάστῃ πολεμήσοντες . Αἰτία δὲ τῆς πρὸς τὸν ἄνδρα διαφορᾶς τοιάδε τις ἦν . Μασσανάσης ἐγεγόνει κατὰ τοὺς ἄνω χρόνους βασιλεὺς τῆς Νουμιδίας , Ῥωμαίοις γεγονὼς πιστὸς σύμμαχος . Τούτῳ παῖδες γίνονται Μασθανάβαλλός τε καὶ Γολούσσας καὶ τρίτος Μιψίχας . Τελευτησάντων δὲ τῶν ἑτέρων νέων ἔτι , Μιψίχας χρόνοις ὕστερον τὴν βασιλείαν ἐκδέχεται · γενομένοις δὲ ἀφ’ ἑαυτοῦ δύο παισὶ Ἀδερβάλλῳ τε καὶ Ἱεμψάλῳ , τὸ τῆς Νουμιδίας παραπέμπει τούτοις κράτος , συνάρχοντα τοῖς ἑαυτοῦ παισὶν ἀποφήνας τουτονὶ τὸν Ἰουγούρθαν , Μασθαναβάλλου μὲν τοῦ ἀδελφοῦ παῖδα τυγχάνοντα , τεχθέντα δὲ ἐκ παλλακίδος . Ὁ δὲ Ἰουγούρθας , τοῦ θείου μεταστάντος , οὐκ ἀγαπήσας τὴν οἰκείαν τῆς βασιλείας μοῖραν , ἐπιβουλεύει τοῖς περὶ τὸν Ἀδέρβαλλον , ἅμα τῷ παππῴῳ καὶ πατρῴῳ κλήρῳ καὶ τὴν πρὸς Ῥωμαίους εὔνοιάν τε καὶ φιλίαν διαδεξαμένοις , καὶ διαφθείρας τοὺς ἄνδρας , αὐτὸς ἁπάσης παρανόμους ἐκράτει τῆς Νουμιδίας . Ἐδόκει δὴ οὖν τῷ δήμῳ μὴ περιορᾶν ἀνδρῶν ἀνέκαθεν φίλων τε καὶ συμμάχων συμφορὰν , ἀλλ’ ἀμύνειν πάσῃ δυνάμει · καὶ δὴ στρατεύειν ἐπ’ αὐτὸν ἅτερος τῶν ὑπάτων Βεστίας προστάττεται · ὃς τοῖς δώροις τοῦ Ἰουγούρθου διαφθαρεὶς , εἰς διαλλαγὰς αἰσχράς τε καὶ τῆς Ῥωμαίων δυνάμεως ἀναξίας ἀφίκετο . Ταύτας οὖν διαλῦσαν καὶ ἀκύρους εἶναι ψηφισάμενον τὸ συνέδριον , ἀπαλλάττει τῆς ἀρχῆς τὸν Βεστίαν , ἡγεμόνα δὲ τῷ κατόπιν ἐνιαυτῷ τοῦδε τοῦ πολέμου Σπόριον Ποστούμιον Ἀλβῖνον ἀποδείκνυσιν . Ἐπειδὴ δὲ καὶ οὗτος ἀμαθῶς τε καὶ λίαν ἀσθενῶς διὰ τοῦ ἀδελφοῦ τοῖς ἐναντίοις προσεπολέμησεν , ἥττων τῶν βασιλικῶν χρημάτων γενόμενος , τρίτον Κόῖντον Κεκίλιον Μέτελλον τὸν ὕπατον ἐπὶ τὸν αὐτὸν τοῦτον ἐκπέμπει πόλεμον . Ὃς ἀφικόμενος τὴν μὲν στρατιὰν διεφθαρμένην ὑπὸ τῆς κακίας τῶν ἔμπροσθεν ἡγησαμένων , φρονήματι γενναίῳ καὶ μετρίᾳ τῶν ἀμαρτανομένων ἐπανορθώσει πρὸς τὸν Ῥωμαῖκὸν ἐπανήγαγε κόσμον , οὐδὲν ἀπηνὲς οὐδὲ πικρὸν ἐς οὐδένα τῶν ὑπηκόων εἰργασμένος · τὸν δὲ Ἰουγούρθαν συχναῖς ἐταπείνωσε μάχαις , πόλεις τῶν Νουμιδῶν πολλὰς κατὰ κράτος ἐξελὼν , καὶ τῶν ἐλεφάντων τοὺς μὲν διαφθείρας , τοὺς δὲ ζῶντας χειρωσάμενος . Οὐ πόρρω γοῦν ἀπέχων τοῦ τέλους τῶν πραττομένων , παρελύθη τῆς ἀρχῆς , Γαίου Μαρίου τὴν ἀρχὴν διαδεξαμένου . Παραλαβὼν δὲ τὰς δυνάμεις ὁ Μάριος κρατεῖ μὲν ἀντιταξαμένων τῶν περὶ τὸν Ἰουγούρθαν τὸν βασιλέα τῶν Μαυρουσίων , πόλεις δὲ καὶ οὗτός τινας τῶν Νουμιδῶν καθελὼν , ὡς πέρας εὐτυχὲς δι’ ὀλίγου τοῦ παντὸς ἀγῶνος ἀφίκετο , ἔχων ὑπὸ χεῖρα τὸν βασιλέα τῶν ἐναντίων , προδοθέντα μὲν ὑπὸ Βόκχου τοῦ Μαυρουσίου συμμάχου τοῖς ἐναντίοις , ἀχθέντα δὲ αἰχμάλωτον ὑπὸ Κορνηλίου Σύλλου , ἀνδρὸς μεγάλου τε καὶ γενναίου τὰ πολεμικά . Ὁ γάρ τοι Βόκχος τιθασσευθεὶς ὑπὸ τοῦ Σύλλου , καὶ φιλοφροσύνῃ λόγου πρὸς εὔνοιαν ὑπαχθεὶς , τὸν μὲν Ἰουγούρθαν καταφυγόντα μετὰ τὴν ἧτταν ὡς αὐτὸν , καίτοι γαμβρὸν ὄντα , σὺν ὀλίγοις στρατιώταις ἀφικόμενος τῷ Σύλλᾳ δίδωσιν ἄγειν , αὐτὸς δὲ τὰ Ῥωμαίων εἵλετο . Οὕτως ἄρα λόγος μέτριος καὶ φιλοφροσύμη μείζονα πολλάκις τῶν ὅπλων καὶ τῶν πολυανθρώπων καθώρθωσε στρατοπέδων . Ὁ γοῦν Σύλλας ἐπὶ τούτων μεγαλαυχούμενος , καὶ πᾶν τὸ πραχθὲν περὶ τὸν Ἰουγούρθαν οἰκειούμενος , ἐς τοῦτο προῆλθε φιλοτιμίας , ὡς ἐντυπῶσαι δακτυλίῳ τὴν εἰκόνα τῆς πράξεως · ἐνεγέγλυπτο γὰρ ὁ μὲν Βόκχος παραδιδοὺς , ὁ δὲ Σύλλας τὸν Ἰουγούρθαν παραλαμβάνων · ἐφ’ ᾧ δὴ χαλεπαίνειν αὐτῷ καὶ φθονεῖν ἀδήλως ὁ Μάριος ἤρξατο .
Lemmas: ὅτι2 Πόπλιος Σκίπιωνος , πίλησις Νασικᾶς , καί Καλπούρνιος βεστίον ὑπατεύω , αὖθις εἰς ὁ Λιβύη περαιόω Ῥωμαῖος , ἐναντίος Ἰουγούρθας ὁ Νουμίδης δυνάστης πολεμέω . αἴτιος δέ ὁ πρός ὁ ἀνήρ διαφορά τοιόσδε τις εἰμί . Μασσανάσης γίγνομαι κατά ὁ ἄνω χρόνος βασιλεύς ὁ Νουμιδία , Ῥωμαῖος γίγνομαι πιστός σύμμαχος . οὗτος παῖς γίγνομαι Μασθανάβαλλός τε καί γολουεννυω καί τρίτος μιψιχα . τελευτάω δέ ὁ ἕτερος νέος ἔτι , μιψιχα χρόνος ὕστερος ὁ βασίλειος ἐκδέχομαι · γίγνομαι δέ ἀπό ἑαυτοῦ δύο παῖς Ἀδερβάλλῳ τε καί Ἱεμψάλῳ , ὁ ὁ Νουμιδία παραπέμπω οὗτος κράτος , συνάρχω ὁ ἑαυτοῦ παῖς ἀποφαίνω οὗτος ὁ Ἰουγούρθας , Μασθαναβάλλου μέν ὁ ἀδελφός παῖς τυγχάνω , τίκτω δέ ἐκ παλλακίς . ὁ δέ Ἰουγούρθας , ὁ θεῖον μεθίστημι , οὐ ἀγαπάω ὁ οἰκεῖος ὁ βασίλεια μοῖρα , ἐπιβουλεύω ὁ περί ὁ Ἀδέρβαλλον , ἅμα ὁ πάπω̨ καί πατρῷος κλῆρος καί ὁ πρός Ῥωμαῖος εὔνοια τε καί φίλιος διαδέχομαι , καί διαφθείρω ὁ ἀνήρ , αὐτός ἅπας παράνομος κρατέω ὁ Νουμιδία . Ἐδόκης δή οὖν ὁ δῆμος μή περιοράω ἀνήρ ἀνέκαθεν Φίλων τε καί σύμμαχος συμφορά , ἀλλά ἀμύνω πᾶς δύναμις · καί δή στρατεύω ἐπί αὐτός ἕτερος ὁ ὕπατος Βεστίας προστάσσω · ὅς ὁ δῶρον ὁ Ἰουγούρθας διαφθείρω , εἰς διαλλαγή αἰσχρός τε καί ὁ Ῥωμαῖος δύναμις Ἀναξίας ἀφικνέομαι . οὗτος οὖν διαλύω καί ἄκυρος εἰμί ψηφίζω ὁ συνέδριον , ἀπαλλάσσω ὁ ἀρχή ὁ Βεστίαν , ἡγεμών δέ ὁ κατόπιν ἐνιαυτός ὅδε ὁ πόλεμος Σπόριος Ποστούμιος Ἀλβῖνος ἀποδείκνυμι . ἐπεί δέ καί οὗτος ἀμαθής τε καί λίαν ἀσθενής διά ὁ ἀδελφός ὁ ἐναντίος προσπολεμέω , κακός ὁ βασιλικός χρῆμα γίγνομαι , τρίτος Κόϊντος Κεκίλιος Μέτελλος ὁ ὕπατος ἐπί ὁ αὐτός οὗτος ἐκπέμπω πόλεμος . ὅς ἀφικνέομαι ὁ μέν στρατία διαφθείρω ὑπό ὁ κακία ὁ ἔμπροσθεν ἡγέομαι , φρόνημα γενναῖος καί μέτριος ὁ ἁμαρτάνω ἐπανόρθωσις πρός ὁ Ῥωμαῖος ἐπανάγω κόσμος , οὐδείς ἀπηνής οὐδέ πικρός εἰς οὐδείς ὁ ὑπήκοος ἐργάζομαι · ὁ δέ Ἰουγούρθας συχνός ταπεινόω μάχη , πόλις ὁ Νουμίδης πολύς κατά κράτος ἐξαιρέω , καί ὁ ἐλέφας ὁ μέν διαφθείρω , ὁ δέ ζῶ χειρόομαι . οὖον πόρρω γοῦν ἀπέχω ὁ τέλος ὁ πράσσω , παραλύω ὁ ἀρχή , Γαῖος Μάριον ὁ ἀρχή διαδέχομαι . παραλαμβάνω δέ ὁ δύναμις ὁ Μάρις κρατέω μέν ἀντιτάσσω ὁ περί ὁ Ἰουγούρθας ὁ βασιλεύς ὁ Μαυρούσιος , πόλις δέ καί οὗτος τις ὁ Νουμίδης καθαιρέω , ὡς πέρας εὐτυχής διά ὀλίγος ὁ πᾶς ἀγών ἀφικνέομαι , ἔχω ὑπό χείρ ὁ βασιλεύς ὁ ἐναντίος , προδίδωμι μέν ὑπό Βόκχος ὁ Μαυρούσιος σύμμαχος ὁ ἐναντίος , ἄγω δέ αἰχμάλωτος ὑπό Κορνήλιος Σύλλας , ἀνήρ μέγας τε καί γενναῖος ὁ πολεμικός . ὁ γάρ ὅς Βόκχος τιθασεύω ὑπό ὁ Σύλλας , καί φιλοφροσύνη λόγος πρός εὔνοια ὑπάγω , ὁ μέν Ἰουγούρθας καταφεύγω μετά ὁ ἧσσα ὡς αὐτός , καίτοι γαμβρός εἰμί , σύν ὀλίγος στρατιώτης ἀφικνέομαι ὁ Σύλλας δίδωμι ἄγω , αὐτός δέ ὁ Ῥωμαῖος αἱρέω . οὕτως ἄρα λόγος μέτριος καί φιλοφροσύμη μείζων πολλάκις ὁ ὅπλον καί ὁ πολυάνθρωπος καθορθόω στρατόπεδον . ὁ γοῦν Σύλλας ἐπί οὗτος μεγαλαυχέω , καί πᾶς ὁ πράσσω περί ὁ Ἰουγούρθας οἰκειόω , εἰς οὗτος προέρχομαι φιλοτιμία , ὡς ἐντυπόω δακτύλιος ὁ εἰκών ὁ πρᾶξις · ἐγγλύφω γάρ ὁ μέν Βόκχος παραδίδωμι , ὁ δέ Σύλλας ὁ Ἰουγούρθας παραλαμβάνω · ἐπί ὅς δή χαλεπαίνω αὐτός καί φθονέω ἀδήλως ὁ Μάρις ἄρχω .