joannes-antiochenus.fragmenta-fhg4 4.122
Οἱ δὲ ἐπιβουλεύσαντες αὐτῷ , κρύψαι τὸ γενόμενον βουλευσάμενοι , εἰς στρωμνήν τινα εὐτελῆ ὑποβαλόντες τὸ σωμάτιον , καὶ καταρράψαντες , δι’ οἰκετῶν , πάντας λαθόντες , τῆς βασιλείου αὐλῆς ἐξεφόρησαν · αὐτοὶ δὲ τὸ πρακτέον ἐβουλεύοντο , φήμην ἐγκατασπείραντες , ὅτι ἐν τῷ μονομαχίῳ ἀποπληξίᾳ ὁ Κόμοδος ἐτελεύτησεν . Ἔδοξεν δὲ αὐτοῖς ἐπιλέξασθαι ἄνδρα πρεσβύτην τινὰ , τὸν διαδεξόμενον τὴν ἀρχὴν , ὅπως ἀπὸ τῆς πικρᾶς καὶ ἀκολάστου τυραννίδος πάντες ἀναπνεύειεν . 2 . Καθ’ ἑαυτοὺς δὲ λογιζόμενοι , οὐδένα οὕτως ἐπιτήδειον εὕρισκον ὡς Περτίνακα , τὸ μὲν γένος Ἰταλιώτην , ἐν [ δὲ ] πολλαῖς πράξεσι στρατιωτικαῖς εὐδοκιμήσαντα , μόνον τῶν Μάρκου φίλων περιλειφθέντα · πρὸς ὃν τῆς νυκτὸς ἀκμαζούσης παραγίνονται , αὐτοί τε καί τινες ὀλίγοι τῶν συνωμοτῶν . Ἐπιστάντες δὲ ταῖς θύραις διεγείρουσι τὸν φύλακα . Ἀνοίξας δὲ ἐκεῖνος , καὶ θεασάμενος στρατιώτας καὶ τὸν ἔπαρχον , ἀγγέλλει τῷ δεσπότῃ . Ὁ δὲ ἥκειν αὐτοὺς κελεύει , προσδοκῶν παραχρῆμα ἀποτέμνεσθαι . Εἰσελθόντας δὲ αὐτοὺς ἠσπάσατο , καὶ τὸ κελευσθὲν γίνεσθαι προέτρεπε . « Τοῦτο γὰρ , ἔφη , διὰ παντὸς ἐνενόουν , μόνος περιλειφθεὶς τῶν πατρῴων αὐτοῦ φίλων . » Προέτεινέ τε πολλάκις τὸν τράχηλον ἀπὸ τοῦ σκίμποδος . Πρὸς ταῦτα ὁ Λαῖτος · « Παῦσαι , » φησὶν « ἀνάξια σαυτοῦ καὶ τῶν προβεβιωμένων σοι λέγων . Οὐ γὰρ ἐπ’ ὀλέθρῳ τῷ σῷ ἥκομεν , ἀλλ’ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῇ τε ἡμῶν αὐτῶν καὶ τῆς Ῥώμης · κεῖται μὲν [ γὰρ ] ὁ τύραννος , δίκην δοὺς τὴν προσήκουσαν , [ καὶ ] ἅπερ αὐτὸς ἡμᾶς δράσαι διενοεῖτο [ ταῦτα πρὸς ἡμῶν παθών ] . Ἡμεῖς δὲ ἥκομεν [ σοὶ ] τὴν βασιλείαν ἐγχειριοῦντες , ὃν ἴσμεν προὔχοντα ἐν τῇ συγκλήτῳ βουλῇ βίῳ , μεγέθει , ἀξιώματι , ἡλικίᾳ , σεμνότητι , πόθῳ τε τοῦ δήμου . » 3 . Ὁ δὲ Περτίναξ · « Παύσασθε χλευάζοντες πρεσβύτην . » « Ἀλλὰ μὴν , ἔφη ὁ Ἔκλεκτος , ἀνάγνωθι τὸ γραμματεῖον · γνωρίζεις δὲ τὴν Κομόδου χεῖρα . » Ἐπιγνοὺς δὴ τὰ γεγραμμένα ὁ Περτίναξ , πεισθείς τε ἀνδράσι καὶ πρότερον αὐτοῦ φίλοις , πάντα πυθόμενος τὰ πεπραγμένα , ἐπιδίδωσιν ἑαυτόν . Καὶ συμπαραλαβόντες καὶ τῶν λοιπῶν ὅσοι παρῆσαν , ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἠπείγοντο . Διαπέμπουσι δέ τινας τοὺς διαβοήσοντας , ὅτι Κόμοδος [ μὲν ] τέθνηκε , περτίναξ δὲ ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἄπεισι βασιλεύς . Διαδραμούσης δὲ τῆς φήμης , πᾶς ὁ δῆμος ἐνθουσιῶντι ἐοικὼς ἐξεβάκχευε καὶ διέτρεχε , βοῶν τε ἀπρεπῆ , καὶ ὅσα πρότερον ἐπεῖχεν ὁ φόβος , ταῦτα , προελθούσης ἀδείας καὶ ἐλευθερίας , [ ῥᾳδίως ] ἐλέγετο . Ἐπεὶ δὲ ἐγένοντο ἐν τῷ στρατοπέδῳ , ὅ τε Λαῖτος καὶ Ἔκλεκτος εἰσῆλθον ἄγοντες τὸν Περτίνακα · καὶ ἀναγορεύεται βασιλεύς . 4 . Ὅτι εὐταξίας καὶ εὐμοιρίας κατεχούσης τὸν βίον , βασιλεύοντος Περτίνακος , μόνοι οἱ δορυφόροι ἀσχάλλοντες μνήμῃ μάλιστα τῆς προγεγενημένης αὐτοῖς τυραννίδος , ἁρπαγάς τε καὶ βίας ποθοῦντες , ἐβουλεύσαντο ἀποσκευάσασθαι τὸν Περτίνακα , ζητῆσαι δέ τινα τὸν πάλιν αὐτοῖς παρέξοντα ἀκόλαστον ἐξουσίαν . Αἰφνιδίως τοίνυν , οὐδενὸς προσδοκῶντος , ἀλλὰ πάντων ἡσυχαζόντων , προσπηδῶσι τοῖς βασιλείοις τὰ ξίφη σπασάμενοι . Οἱ δὲ ἐν τῇ βασιλείῳ ὑπηρεσίᾳ ταραχθέντες , οὐκ ἔμενον , ἀλλ’ ἕκαστος ἣν εἶχε φρουρὰν καταλιπὼν ἔφυγεν . Ὀλίγοι δέ τινες ἀπαγγείλαντες τῷ Περτίνακι τὴν ἔφοδον , συνεβούλευον φυγεῖν , καὶ τῇ τοῦ δήμου καὶ τῇ τῆς συγκλήτου βοηθείᾳ ἑαυτὸν ἐπιδοῦναι . Ὁ δὲ οὐκ ἀνασχόμενος , βασιλείας οὐκ ἄξια ταῦτα νομίσας , ἐξῆλθε τοῦ δωματίου , προσδοκῶν πείθειν αὐτοὺς καὶ παύσειν τῆς συγκλήτου βοηθείᾳ ἑαυτὸν ἐπιδοῦναι . Ὁ δὲ οὐκ ἀνασχόμενος , βασιλείας οὐκ ἄξια ταῦτα νομίσας , ἐξῆλθε τοῦ δωματίου , προσδοκῶν πείθειν αὐτοὺς καὶ παύσειν τῆς ἀλόγου ὀργῆς , αἰδουμένους τὸ τοῦ βασιλέως σχῆμα καὶ τὴν τοῦ ἀνδρὸς φιλοσοφίαν . Ἔτι δὲ λαλοῦντος τοῦ πρεσβύτου καὶ πολλὰ παραινοῦντος , ἐπιπίπτουσί τε αὐτῷ καὶ φονεύουσι , δράσαντες ὄντως ὠμὸν ἔργον · καὶ δεδιότες τὴν ἔφοδον τὴν τοῦ δήμου , εἰς τὸ στρατόπεδον δρόμῳ ἀναχωρήσαντες καὶ τὰς πύλας ἀποκλείσαντες , ἐπὶ τοῦ τείχους ἀνῆλθον , φρουρὰς καταστήσαντες , ἀμύνούμενοι τοὺς ἐπιόντας . 5 . Ἐπειδὴ δὲ διεφοίτησεν εἰς τὸν δῆμον ἡ τοῦ βασιλέως ἀναίρεσις , ταραχή τε καὶ πένθος πάντας κατεῖχε , διέθεόν τε ἐνθουσιῶσιν ἐοικότες , μηδὲ εὑρεῖν ἀμύνασθαι δυνάμενοι τοὺς δεδρακότας . Μιᾶς δέ που καὶ δευτέρας ἡμέρας διαδραμούσης , οἱ μὲν δημόται ἕκαστος καθ’ ἑαυτὸν δεδιὼς ὑπανεχώρει , οἱ δὲ ἐν ἀξιώμασιν ὄντες ἐς τὰ πορρωτάτω τῆς πόλεως κτήματα ἀπεδίδρασκον , ὡς ἂν μή τι δεινὸν ἐκ τῆς ἐσομένης ἀρχῆς παρόντες πάθοιεν . Τοιοῦτον μὲν δὴ τέλος τῷ Περτίνακι βασιλεύσαντι μῆνας ἕξ . 6 . Οἱ δὲ στρατιῶται , ὡς εἶδον μηδένα τολμῶντα ὑπεξελθεῖν τῷ φόνῳ , ἀναβάντες ἐπὶ τὸ τεῖχος ἐκήρυττον , « Τίς βούλεται τὴν βασιλείαν ὠνήσασθαι ; » Ὡς [ δὲ ] διεφοίτησεν ἡ φήμη , Ἰουλιανός τις , ἤδη μὲν τετελεκὼς τὴν ὕπατον ἀρχὴν , ἐν εὐπορίᾳ δὲ πολλῇ [ εἶναι δοκῶν ] , ζῶν δὲ κραιπάλαις καὶ τρυφαῖς , καὶ ἄλλοις κακοῖς ** .
Lemmas: ὁ δέ ἐπιβουλεύω αὐτός , κρύπτω ὁ γίγνομαι βουλεύω , εἰς στρωμνή τις εὐτελής ὑποβάλλω ὁ σωμάτιον , καί καταρράπτω , διά οἰκέτης , πᾶς λανθάνω , ὁ βασίλειος αὐλή ἐκφορέω · αὐτός δέ ὁ πρακτέος βουλεύω , φήμη ἐγκατασπείρω , ὅτι ἐν ὁ μονομάχιον ἀποπληξία ὁ Κόμοδος τελευτάω . δοκέω δέ αὐτός ἐπιλέγω ἀνήρ πρεσβύτης τις , ὁ διαδέχομαι ὁ ἀρχή , ὅπως ἀπό ὁ πικρός καί ἀκόλαστος τυραννίς πᾶς ἀναπνέω . 2 . κατά ἑαυτοῦ δέ λογίζομαι , οὐδείς οὕτως ἐπιτήδειος εὑρίσκω ὡς Περτίναξ , ὁ μέν γένος Ἰταλιώτης , ἐν [ δέ ] πολύς πρᾶξις στρατιωτικός εὐδοκιμέω , μόνος ὁ Μᾶρκος Φίλων περιλείπομαι · πρός ὅς ὁ νύξ ἀκμάζω παραγίγνομαι , αὐτός τε καί τις ὀλίγος ὁ συνωμότης . ἐφίστημι δέ ὁ θύρα διεγείρω ὁ φύλαξ . ἀνοίγω δέ ἐκεῖνος , καί θεάομαι στρατιώτης καί ὁ ἔπαρχος , ἀγγέλλω ὁ δεσπότης . ὁ δέ ἥκω αὐτός κελεύω , προσδοκάω παραχρῆμα ἀποτέμνω . εἰσέρχομαι δέ αὐτός ἀσπάζομαι , καί ὁ κελεύω γίγνομαι προτρέπω . « οὗτος γάρ , φημί , διά πᾶς ἐννοέω , μόνος περιλείπομαι ὁ πατρῷος αὐτός Φίλων . » προτείνω τε πολλάκις ὁ τράχηλος ἀπό ὁ σκίμπους . πρός οὗτος ὁ Λαῖτος · « παύω , » φημί « ἀνάξιος σεαυτοῦ καί ὁ προβιόω σύ λέγω . οὖον γάρ ἐπί ὄλεθρος ὁ σός ἥκω , ἀλλά ἐπί σωτηρία ὁ τε ἐγώ αὐτός καί ὁ Ῥώμη · κεῖμαι μέν [ γάρ ] ὁ τύραννος , δίκη δίδωμι ὁ προσήκω , [ καί ] ὅσπερ αὐτός ἐγώ δράω διανοέομαι [ οὗτος πρός ἐγώ πάθος ] . ἐγώ δέ ἥκω [ σύ ] ὁ βασίλειος ἐγχειρίζω , ὅς οἶδα προέχω ἐν ὁ σύγκλητος βουλή βίος , μέγεθος , ἀξίωμα , ἡλικία , σεμνότης , πόθος τε ὁ δῆμος . » 3 . ὁ δέ Περτίναξ · « παύω χλευάζω πρεσβύτης . » « ἀλλά μήv , φημί ὁ Ἔκλεκτος , ἀναγιγνώσκω ὁ γραμματεῖον · γνωρίζω δέ ὁ Κόμοδος χείρ . » ἐπιγιγνώσκω δή ὁ γράφω ὁ Περτίναξ , πείθω τε ἀνήρ καί πρότερος αὐτός φίλος , πᾶς πυνθάνομαι ὁ πράσσω , ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ . καί συμπαραλαμβάνω καί ὁ λοιπός ὅσος πάρειμι , ἐπί ὁ στρατόπεδον ἐπείγω . διαπέμπω δέ τις ὁ διαβοάω , ὅτι Κόμοδος [ μέν ] θνῄσκω , Περτίναξ δέ ἐπί ὁ στρατόπεδον ἄπειμι βασιλεύς . διατρέχω δέ ὁ φήμη , πᾶς ὁ δῆμος ἐνθουσιάω ἔοικα ἐκβακχεύω καί διατρέχω , βοῦς τε ἀπρεπής , καί ὅσος πρότερος ἐπέχω ὁ φόβος , οὗτος , προέρχομαι ἄδεια καί ἐλευθερία , [ ῥᾳδίως ] λέγω . ἐπεί δέ γίγνομαι ἐν ὁ στρατόπεδον , ὅς τε Λαῖτος καί Ἔκλεκτος εἰσέρχομαι ἄγω ὁ Περτίναξ · καί ἀναγορεύω βασιλεύς . 4 . ὅτι2 εὐταξία καί εὐμοιρία κατέχω ὁ βίος , βασιλεύω Περτίναξ , μόνος ὁ δορυφόρος ἀσχάλλω μνήμη μάλιστα ὁ προγίγνομαι αὐτός τυραννίς , ἁρπαγή τε καί Βίας ποθέω , βουλεύω ἀποσκευάζω ὁ Περτίναξ , ζητέω δέ τις ὁ πάλιν αὐτός παρέξειμι ἀκόλαστος ἐξουσία . αἰφνίδιος τοίνυν , οὐδείς προσδοκάω , ἀλλά πᾶς ἡσυχάζω , προσπηδάω ὁ βασίλειος ὁ ξίφος σπάω . ὁ δέ ἐν ὁ βασίλειος ὑπηρεσία ταράσσω , οὐ μένω , ἀλλά ἕκαστος ὅς ἔχω φρουρά καταλείπω φεύγω . ὀλίγος δέ τις ἀπαγγέλλω ὁ Περτίναξ ὁ ἔφοδος , συμβουλεύω φεύγω , καί ὁ ὁ δῆμος καί ὁ ὁ σύγκλητος βοήθεια ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι . ὁ δέ οὐ ἀνέχω , βασίλεια οὐ ἄξιος οὗτος νομίζω , ἐξέρχομαι ὁ δωμάτιον , προσδοκάω πείθω αὐτός καί παύω ὁ σύγκλητος βοήθεια ἑαυτοῦ ἐπιδίδωμι . ὁ δέ οὐ ἀνέχω , βασίλεια οὐ ἄξιος οὗτος νομίζω , ἐξέρχομαι ὁ δωμάτιον , προσδοκάω πείθω αὐτός καί παύω ὁ ἄλογος ὀργή , αἰδέομαι ὁ ὁ βασιλεύς σχῆμα καί ὁ ὁ ἀνήρ φιλοσοφία . ἔτι δέ λαλέω ὁ πρεσβύτης καί πολύς παραινέω , ἐπιπίπτω τε αὐτός καί φονεύω , δράω εἰμί ὠμός ἔργον · καί δείδω ὁ ἔφοδος ὁ ὁ δῆμος , εἰς ὁ στρατόπεδον δρόμος ἀναχωρέω καί ὁ πύλη ἀποκλείω , ἐπί ὁ τεῖχος ἀνέρχομαι , φρουρά καθίστημι , ἀμύνω ὁ ἔπειμι . 5 . ἐπεί δέ διαφοιτάω εἰς ὁ δῆμος ὁ ὁ βασιλεύς ἀναίρεσις , ταραχή τε καί πένθος πᾶς κατέχω , διαθέω τε ἐνθουσιάω ἔοικα , μηδέ εὑρίσκω ἀμύνω δύναμαι ὁ δράω . μία δέ ποῦ καί δύο ἡμέρα διατρέχω , ὁ μέν δημότης ἕκαστος κατά ἑαυτοῦ δείδω ὑπαναχωρέω , ὁ δέ ἐν ἀξίωμα εἰμί εἰς ὁ προσωτέρω ὁ πόλις κτῆμα ἀποδιδράσκω , ὡς εἄν μή τίς δεινός ἐκ ὁ εἰμί ἀρχή πάρειμι πάσχω . τοιοῦτος μέν δή τέλος ὁ Περτίναξ βασιλεύω μείς ἕξ . 6 . ὁ δέ στρατιώτης , ὡς εἶδον μηδείς τολμάω ὑπεξέρχομαι ὁ φόνος , ἀναβαίνω ἐπί ὁ τεῖχος κηρύσσω , « Τῖς βούλομαι ὁ βασίλειος ὠνέομαι ; » ὡς [ δέ ] διαφοιτάω ὁ φήμη , Ἰουλιανός τις , ἤδη μέν τελέω ὁ ὕπατος ἀρχή , ἐν εὐπορία δέ πολύς [ εἰμί δοκέω ] , ζῶ δέ κραιπάλη καί τρυφή , καί ἄλλος κακός ** .