joannes-antiochenus.fragmenta-fhg4 4.141
Ὅτι Ἀλεξάνδρου τοῦ Μαμαίας μετὰ τὴν ἐν Πέρσαις συμφορὰν κατὰ τὴν Ἀνιόχειαν διατρίβοντος , ἀγγέλλεται αὐτῷ , ὅτι Γερμανοὶ Ῥῆνον καὶ Ἴστρον διαβάντες , τὴν Ῥωμαίων πορθοῦσι γῆν , καὶ τὰ ἐπὶ ταῖς ὀχθαῖς στρατόπεδα κατατρέχουσι , πόλεις τε καὶ κώμας ἐμπιπρᾶσι · δεῖσθαι τοίνυν τῆς αὐτοῦ παρουσίας . Δηλωθέντα δὲ ταῦτα τὸν Ἀλέξανδρον ἐτάραξε , καὶ τοὺς ἐκ τοῦ Ἰλλυρικοῦ στρατιώτας ἐλύπησε , διπλῇ δοκοῦντας κεχρῆσθαι συμφορᾷ , ἔκ τε ὧν ἐπεπόνθεσαν Πέρσαις μαχόμενοι , καὶ ἐξ ὧν ἐπυνθάνοντο τοὺς οἰκείους ὑπὸ Γερμανῶν ἀπολωλότας . Ἠγανάκτουν οὖν καὶ τὸν Ἀλέξανδρον εἶχον ἐν αἰτίᾳ . Ἦν δὲ καὶ αὐτῷ δέος περὶ τῆς Ἰταλίας · οὐδὲ γὰρ πολλὴν ὀδὸν ἀπέχει ἀπὸ τῶν Ἰλλυριῶν ἐθνῶν τὰ Ῥωμαίων . Ἐπαγγέλλει δὴ καὶ ἄκων τὴν ἔξοδον , καταλιπὼν δύναμιν αὐτάρκη ταῖς Ῥωμαίων ὄχθαις . Ἀνύσας δὲ τὴν ὁδοιπορίαν , ἐφίσταται τῷ Ῥήνῳ , καὶ τὰ πρὸς τὸν Γερμανικὸν πόλεμον παρεσκεύαζε · τόν τε ποταμὸν ναυσὶ γεφυρώσας , Παρθυαίους τε καὶ Μαυρουσίους πολλοὺς τῷ Ῥωμαίων στρατῷ συμμίξας , ἤρτυε τὸν πόλεμον . Ἔδοξε δὲ πρότερον πρεσβείαν πέμψαι πρὸς αὐτοὺς καὶ χρήματα ἐπαγγείλασθαι , ὡς ἂν τῇ φιλαργυρίᾳ πεισθέντες παύσωνται τοῦ πολέμου . Καὶ οἱ μὲν στρατιῶται χαλεπῶς ἔφερον , διατριβῆς τε ματαίας αὐτοῖς γινομένης , καὶ μηδὲν πρόθυμον ἢ γενναῖον παρέχοντος τοῦ Ἀλεξάνδρου , ἀλλ’ ἐν ἡνιοχείαις τε καὶ τρυφαῖς σχολάζοντος . 2 . Ἦν δέ τις ἐν τῷ στρατῷ Μαξιμῖνος ὄνομα , τὸ μὲν γένος Θρᾲξ μιξοβάρβαρος · πρότερον μὲν ἐν παιδὶ πιμαίνων , ἐν ἀκμῇ δὲ γενόμενος εἰς τοὺς ἱππεῖς στρατιώτας ταγεὶς , εἶτα κατ’ ὀλίγον αὐτὸν χειραγωγούσης τῆς τύχης , καὶ ἐθνῶν ἀρχὰς πιστευθείς . Τότε δὴ ὁ Ἀλέξανδρος πάσης αὐτὸν τοῦ στρατοῦ νεολαίας ἐπέστησεν , ὡς ἂν ἀσκοίη τε αὐτοὺς καὶ εἰς τὸ πολεμεῖν ἐπιτηδείους παρασκευάζοι . Ὁ δὲ μετὰ πάσης σπουδῆς τὰ ἐγκεχειρισμένα ποιούμενος , εὔνοιαν πολλὴν παρὰ τῶν στρατιωτῶν ἐκτήσατο . Ὅθεν οἴ νεανίαι , ἐν οἷς ἦν τὸ πολὺ πλῆθος [ Παιόνων ] μάλιστα , τῇ μὲν ἀνδρείᾳ τῇ Μαξιμίνου ἔχαιρον , τὸν δὲ Ἀλέξανδρον ἐπέσκωπτον , ὡς ὑπὸ τῆς μητρὸς ἀρχόμενον . Ὑπεμίμνησκον δὲ ἀλλήλους τῶν τε ὑπὸ ταῖς ἀνατολαῖς διὰ μέλλησιν αὐτοῦ πταισμάτων , καὶ ὅτι μηδὲν γενναῖον παρέχοιτο ἐς Γερμανοὺς ἐλθών . Ὄντες οὖν καὶ ἄλλως εἰς τὸ καινοτομεῖν ἐπιτήδειοι , καὶ τὸ μὲν [ παρὸν ] τῆς ἀρχῆς βαρὺ διὰ μῆκος ἐξουσίας ἡγούμενοι , ἀκερδές τε ἤδη , πάσης προανηλωμένης φιλοτιμίας , ἐβουλεύσαντο ἀποσκευάσασθαι μὲν τὸν Ἀλέξανδρον , ἀνειπεῖν δ’ αὐτοκράτορα καὶ Αὔγουστον τὸν Μαξιμῖνον . 3 . Ἀθροισθέντες οὖν εἰς τὸ πεδίον ὡπλισμένοι , ὡς ἐπὶ τὰ συνήθη γυμνάσια προελθόντα καὶ ἐπιστάντα αὐτοῖς Μαξιμῖνον , πορφύρᾳ περιβαλόντες βασιλικῇ , αὐτοκράτορα ἀναγορεύουσιν . Ὁ δὲ τὰ μὲν πρῶτα παρῃτεῖτο , καὶ τὴν πορφύραν ἀπέρριπτεν · ὡς δὲ ἐνέκειντο ξιφήρεις ἀποκτείνειν ἀπειλοῦντες , τοῦ παρόντος κινδύνου τὸν μέλλοντα προελόμενος , ἀνεδέξατο τὴν τιμήν . Ὡς δὲ ταῦτα ἠγγέλθη τῷ Ἀλεξάνδρῳ , ἐν μεγίστῃ ταραχῇ γενόμενος , προπηδήσας τῆς σκηνῆς , ἐνθουσιῶν καὶ δακρύων καὶ τρέμων , τοῦ τε Μαξιμίνου τῆς ἀπιστίας κατηγόρει , καὶ τοὺς νεανίας ἔλεγε ταῦτα [ προπετῶς καὶ ἐπιόρκως ] τετολμηκέναι , δώσειν τε πάντα ὑπισχνεῖτο ὅσα αὐτοὶ βούλοιντο . 4 . Ὡς δὲ ὁ Μαξιμῖνος ὤφθη πλησίον , βοή τε καὶ ἦχος ἐξηκούσθη , πάλιν ὁ Ἀλέξανδρος τοὺς στρατιώτας ἐλιπάρει , προμαχεῖν καὶ σώζειν ὃν ἀνεθρέψαντο , καὶ ὑφ’ ᾧ βασιλεύοντι τεσσαρεσκαίδεκα ἔτεσιν ἀμέμπτως βεβιώκεισαν · πάντας τε εἰς οἶκτον καὶ ἔλεον προκαλούμενος , ὁπλίζεσθαι ἐκέλευσεν . Οἱ δὲ στρατιῶται τὰ μὲν πρῶτα ὑπισχνοῦντο , κατ’ ὀλίγους δὲ ἀνεχώρουν , καὶ οὐδὲ ὅπλα λαβεῖν ἤθελον , ἀλλὰ καὶ τὸν ἐπάρχοντα καὶ τοὺς οἰκείους Ἀλεξάνδρου ᾔτουν πρὸς ἀναίρεσιν . ( Παπιανὸς δὲ ἦν ὁ νομοθέτης . ) Οἱ δὲ καὶ τὴν μητέρα ἐμέμφοντο . Καὶ μέχρι μέν τινος τοιαῦτα βοῶντες προσέμενον . 5 . Ὡς δὲ ὁ τοῦ Μαξιμίνου στρατὸς συστρατιώτας , καταλιπεῖν μὲν γύναιον μικρολόγον καὶ μειράκιον διελὸν μητρὶ δουλεῦον , προσιέναι δὲ συστρατιώτῃ ἐν ὅπλοις ἀεὶ καὶ πολεμικοῖς ἔργοις διῃτημένῳ · πεισθέντες οἱ στρατιῶται , τὸν μὲν Ἀλέξανδρον καταλιμπάνουσιν , αὐτοὶ δὲ προσίασι τῷ Μαξιμίνῳ · αὐτοκράτωρ τε ὑπὸ πάντων ἐκεῖνος ἀναγορεύεται . Ὁ δὲ Ἀλέξανδρος τρέμων καὶ λειποψυχῶν , μόλις εἰς τὴν σκηνὴν ἐπανέρχεται , καὶ τῇ μητρὶ περιπλακεὶς καὶ ἀποδυρόμενός τε καὶ αἰτιώμενος αὐτὴν , ἀνέμενε τὸν φονεύσοντα . 6 . Ὁ δὲ Μαξιμῖνος ὑπὸ πάντων Σεβαστὸς προσαγορευθεὶς , πέμπει τινὰς τοὺς φονεύσοντας τὸν Ἀλέξανδρον καὶ τὴν μητέρα , καὶ εἴ τινες ἀνθίσταντο τῶν σὺν αὐτῷ . Οἱ δὲ ἐπιπηδήσαντες τῇ σκηνῇ , αὐτόν τε ἀναιροῦσι καὶ τὴν μητέρα , καὶ εἴ τινες ἐδόκουν ἐκείνῳ φίλοι , πλὴν τῶν πρὸς ὀλίγον φυγεῖν δυνηθέντων · πάντας γὰρ Ὁ Μαξιμῖνος μετ’ οὐ πολὺ συλλαβὼν ἀπέκτεινεν . Τέλος μὲν δὴ τοιοῦτο κατέλαβε τὸν Ἀλέξανδρον καὶ τὴν μητέρα , βασιλεύσαντα ἔτεσι διʹ , ὅσον πρὸς τοὺς ἀρχομένους , ἀμέμπτως καὶ ἀναιμωτί · φόνου τε γὰρ καὶ ὠμότητος ἀκρίτων τε ἔργων ἀλλότριος ἐγένετο , εἴς τε τὸ φιλάνθρωπον καὶ εὐεργετικὸν ἐπιρρεπής . Πάνυ γοῦν [ ἂν ] ἡ Ἀλεξάνδρου βασιλεία εὐδοκίμησεν εἰς τὸ ὁλόκληρον , εἰ μὴ διεβέβλητο αὐτῷ τὰ τῆς μητρὸς εἰς φιλαργυρίαν τε καὶ μικρολογίαν .
Lemmas: ὅτι2 Ἀλέξανδρος ὁ μαῖα μετά ὁ ἐν Πέρσης συμφορά κατά ὁ ανιοχεια διατρίβω , ἀγγέλλω αὐτός , ὅτι Γερμανός Ῥῆνος καί Ἴστρος διαβαίνω , ὁ Ῥωμαῖος πορθέω γῆ , καί ὁ ἐπί ὁ ὄχθη στρατόπεδον κατατρέχω , πόλις τε καί κώμη ἐμπίμπρημι · δήω τοίνυν ὁ αὐτός παρουσία . δηλόω δέ οὗτος ὁ Ἀλέξανδρος ταράσσω , καί ὁ ἐκ ὁ Ἰλλυρικός στρατιώτης λυπέω , διπλόος δοκέω χράομαι συμφορά , ἐκ τε ὅς πάσχω Πέρσης μάχομαι , καί ἐκ ὅς πυνθάνομαι ὁ οἰκεῖος ὑπό Γερμανός ἀπόλλυμι . ἀγανακτέω οὖν καί ὁ Ἀλέξανδρος ἔχω ἐν αἴτιος . ἦς δέ καί αὐτός δέος περί ὁ Ἰταλία · οὐδέ γάρ πολύς ὁδός ἀπέχω ἀπό ὁ Ἰλλυριός ἔθνος ὁ Ῥωμαῖος . ἐπαγγέλλω δή καί ἄκων ὁ ἔξοδος , καταλείπω δύναμις αὐτάρκης ὁ Ῥωμαῖος ὄχθη . Ἀνύσας δέ ὁ ὁδοιπορία , ἐφίστημι ὁ Ῥῆνος , καί ὁ πρός ὁ Γερμανικός πόλεμος παρασκευάζω · ὁ τε ποταμός ναῦς γεφυρόω , Παρθυαῖος τε καί Μαυρούσιος πολύς ὁ Ῥωμαῖος στρατός συμμίγνυμι , ἀρτύω ὁ πόλεμος . δοκέω δέ πρότερος πρεσβεία πέμπω πρός αὐτός καί χρῆμα ἐπαγγέλλω , ὡς εἄν ὁ φιλαργυρία πείθω παύω ὁ πόλεμος . καί ὁ μέν στρατιώτης χαλεπῶς φέρω , διατριβή τε μάταιος αὐτός γίγνομαι , καί μηδείς πρόθυμος ἢ γενναῖος παρέχω ὁ Ἀλέξανδρος , ἀλλά ἐν ἡνιοχεία τε καί τρυφή σχολάζω . 2 . ἦς δέ τις ἐν ὁ στρατός Μαξιμῖνος ὄνομα , ὁ μέν γένος Θράκιος μιξοβάρβαρος · πρότερος μέν ἐν παῖς πιμαινη , ἐν ἀκμή δέ γίγνομαι εἰς ὁ ἱππεύς στρατιώτης Ταγεὶς , εἶτα κατά ὀλίγος αὐτός χειραγωγέω ὁ τυγχάνω , καί ἔθνος ἀρχή πιστεύω . τότε δή ὁ Ἀλέξανδρος πᾶς αὐτός ὁ στρατός νεολαία ἐφίστημι , ὡς εἄν ἀσκέω τε αὐτός καί εἰς ὁ πολεμέω ἐπιτήδειος παρασκευάζω . ὁ δέ μετά πᾶς σπουδή ὁ ἐγχειρίζω ποιέω , εὔνοια πολύς παρά ὁ στρατιώτης κτάομαι . ὅθεν οἶς νεανίας , ἐν ὅς εἰμί ὁ πολύς πλῆθος [ Παίων ] μάλιστα , ὁ μέν ἀνδρεῖος ὁ Μαξιμῖνος χαίρω , ὁ δέ Ἀλέξανδρος ἐπισκώπτω , ὡς ὑπό ὁ μήτηρ ἄρχω . ὑπομιμνῄσκω δέ ἀλλήλων ὁ τε ὑπό ὁ ἀνατολή διά μέλλησις αὐτός πταῖσμα , καί ὅτι μηδείς γενναῖος παρέχω εἰς Γερμανός ἔρχομαι . εἰμί οὖν καί ἄλλως εἰς ὁ καινοτομέω ἐπιτήδειος , καί ὁ μέν [ πάρειμι ] ὁ ἀρχή βαρύς διά μῆκος ἐξουσία ἡγέομαι , ἀκερδής τε ἤδη , πᾶς προαναλίσκω φιλοτιμία , βουλεύω ἀποσκευάζω μέν ὁ Ἀλέξανδρος , ἀναλέγω δέ αὐτοκράτωρ καί Αὔγουστος ὁ Μαξιμῖνος . 3 . ἀθροίζω οὖν εἰς ὁ πεδίον ὁπλίζω , ὡς ἐπί ὁ συνήθης γυμνάσιον προέρχομαι καί ἐφίστημι αὐτός Μαξιμῖνος , πορφύρα περιβάλλω βασιλικός , αὐτοκράτωρ ἀναγορεύω . ὁ δέ ὁ μέν πρῶτος παραιτέομαι , καί ὁ πορφύρα ἀπορρίπτω · ὡς δέ ἔγκειμαι ξιφήρης ἀποκτείνω ἀπειλέω , ὁ πάρειμι κίνδυνος ὁ μέλλω προαιρέω , ἀναδέχομαι ὁ τιμή . ὡς δέ οὗτος ἀγγέλλω ὁ Ἀλέξανδρος , ἐν μέγας ταραχή γίγνομαι , προπηδάω ὁ σκηνή , ἐνθουσιάω καί δάκρυ καί τρέμω , ὁ τε Μαξιμῖνος ὁ ἀπιστία κατηγορέω , καί ὁ νεανίας λέγω οὗτος [ προπετῶς καί ἐπίορκος ] τολμάω , δίδωμι τε πᾶς ὑπισχνέομαι ὅσος αὐτός βούλομαι . 4 . ὡς δέ ὁ Μαξιμῖνος ὁράω πλησίος , βοή τε καί ἦχος ἐξακούω , πάλιν ὁ Ἀλέξανδρος ὁ στρατιώτης λιπαρέω , προμαχέω καί σῴζω ὅς ἀνατρέφω , καί ὑπό ὅς βασιλεύω τεσσαρεσκαίδεκα ἔτος ἄμεμπτος βιόω · πᾶς τε εἰς οἶκτος καί ἔλεος προκαλέω , ὁπλίζω κελεύω . ὁ δέ στρατιώτης ὁ μέν πρῶτος ὑπισχνέομαι , κατά ὀλίγος δέ ἀναχωρέω , καί οὐδέ ὅπλον λαμβάνω ἐθέλω , ἀλλά καί ὁ ἐπάρχω καί ὁ οἰκεῖος Ἀλέξανδρος αἰτέω πρός ἀναίρεσις . ( Παπιανός δέ εἰμί ὁ νομοθέτης . ) ὁ δέ καί ὁ μήτηρ μέμφομαι . καί μέχρι μέν τις τοιοῦτος βοῦς προσμένω . 5 . ὡς δέ ὁ ὁ Μαξιμῖνος στρατός συστρατιώτης , καταλείπω μέν γύναιον μικρολόγος καί μειράκιον διαιρέω μήτηρ δουλεύω , πρόσειμι δέ συστρατιώτης ἐν ὅπλον ἀεί καί πολεμικός ἔργον διαιτάω · πείθω ὁ στρατιώτης , ὁ μέν Ἀλέξανδρος καταλείπω , αὐτός δέ πρόσειμι ὁ Μαξίμινος · αὐτοκράτωρ τε ὑπό πᾶς ἐκεῖνος ἀναγορεύω . ὁ δέ Ἀλέξανδρος τρέμω καί λιποψυχέω , μόλις εἰς ὁ σκηνή ἐπανέρχομαι , καί ὁ μήτηρ περιπλέκω καί ἀποδύρομαι τε καί αἰτιάομαι αὐτός , ἀναμένω ὁ φονεύω . 6 . ὁ δέ Μαξιμῖνος ὑπό πᾶς Σεβαστὸς προσαγορεύω , πέμπω τις ὁ φονεύω ὁ Ἀλέξανδρος καί ὁ μήτηρ , καί εἰμί τις ἀνθίστημι ὁ σύν αὐτός . ὁ δέ ἐπιπηδάω ὁ σκηνή , αὐτός τε ἀναιρέω καί ὁ μήτηρ , καί εἰμί τις δοκέω ἐκεῖνος φίλος , πλήν ὁ πρός ὀλίγος φεύγω δύναμαι · πᾶς γάρ ὁ Μαξιμῖνος μετά οὖον πολύς συλλαμβάνω ἀποκτείνω . Τέλος μέν δή τοιοῦτος καταλαμβάνω ὁ Ἀλέξανδρος καί ὁ μήτηρ , βασιλεύω ἔτος διά , ὅσος πρός ὁ ἄρχω , ἄμεμπτος καί ἀναιμωτί · φόνος τε γάρ καί ὠμότης ἄκριτος τε ἔργον ἀλλότριος γίγνομαι , εἰς τε ὁ φιλάνθρωπον καί εὐεργετικός ἐπιρρεπής . πάνυ γοῦν [ εἄν ] ὁ Ἀλέξανδρος βασίλειος εὐδοκιμέω εἰς ὁ ὁλόκληρος , εἰμί μή διαβάλλω αὐτός ὁ ὁ μήτηρ εἰς φιλαργυρία τε καί μικρολογία .