joannes-antiochenus.fragmenta-fhg4 4.187
Ὅτι ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως , Οὐαλεντινιανὸς ὁ νέος βασιλεὺς ἀγγέλλεται ἐξ ἐπιβουλῆς τοιᾶσδε τεθνηκέναι . Ὁ τούτου πατὴρ Οὐαλεντινιανὸς γυναιξὶ πλείοσιν ἐχρήσατο παρὰ τοὺς διατεταγμένους Ῥωμαίων νόμους . Νόμους . Ἡ τοίνυν τούτου δευτέρα γυνὴ θυγάτηρ μὲν ἐλέγετο γεγενῆσθαι Ἰούστου , Μαγνεντίου δὲ γυνὴ τοῦ τυραννήσαντος κατὰ Κωνσταντίου χρόνους , [ ἣ ] διὰ νεότητα οὐ τυχοῦσα τέκνων ἐξ ἐκείνου χηρεύουσα καὶ ἐγκρατευομένη διετέλει · ἧς διὰ κάλλους ὑπερβολὴν ἐρασθεὶς ὁ βασιλεὺς , ἄγεται ταύτην κατὰ δεύτερον γάμον · ἐξ ἧς Οὐαλεκτινιανὸς ὁ νέος , ὁ Θεοδοσίῳ συμβασιλεύσας , ἐτέχθη , καὶ Γάλλα ἡ Θεοδοσίῳ συναφθεῖσα μετὰ τὴν Φλακίλλης τελευτὴν , καθ’ ὃν καιρὸν τόν τε Μάξιμον ἐνίκα καὶ τὸν Οὐαλεντινιανὸν ἔσωζεν · ὥστε ὑπῆρχεν αὐτῷ πρὸς τὰ κοινὰ τῆς βασιλείας καὶ ἡ τῆς κηδείας συνάφεια . Τότε δὴ οὖν τῆς τοῦ Οὐαλεντινιανοῦ ἀναιρέσεως διαγγελθείσης , μέγιστον κατεῖχε πένθος αὐτόν τε τὸν βασιλέα τῆς ἕω καὶ τὴν ἀδελφὴν τοῦ τετελευτηκότος , βασιλίδα Γάλλαν · μεγάλη τε ἐμελετᾶτο τοῦ πολέμου σπουδὴ κατὰ τοῦ τὸν φόνον ἐργασαμένου . Ἀρβογάστης δὲ ἦν , ἐκ τοῦ Φράγκων γένους , Βαύδωνος , τοῦ πρὸς Γρατιανοῦ τοῦ βασιλεύσαντος τὴν στρατοπεδαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπιτραπέντος , υἱὸς , φλογοειδής τε καὶ βάρβαρος τὴν ψυχήν · ὃς τὸν Οὐαλεντινιανὸν βιασάμενος , εἰς τὴν τοῦ πατρὸς παρῆλθε στρατηλασίαν · οὐ γὰρ ἦν ἀντιλέγειν αὐτῷ , διὰ τὴν ἐν τοῖς πολέμοις ῥώμην · οὗτος γὰρ πολλοὺς τῶν ἐν ἀξιώματι παρὰ τὴν τοῦ βασιλέως βουλὴν διεχειρίζετο , καὶ τούτους οὐ μόνον ἀγνοοῦντος τοῦ κρατοῦντος , ἀλλὰ καὶ κωλύοντος · ἐν οἷς καὶ τὸν Ἀρμόνιον , ὃς Ταύρου μὲν ἦν παῖς , τοῦ τὴν ὕπατον διέποντος , ἐπειδὴ δὲ τὸν Ἀρβογάστην ἐλύπησεν , ὁ μὲν ἐπὶ τὸ ξίφος τὴν χεῖρα ἔτρεψεν , ὁ δὲ Ἀρμόνιος τῷ βασιλεῖ τὸ σῶμα παραδοὺς , σὺν τῇ ἁλουργίδι κατετέμνετο · ἐκ τούτου τε πολλὴ πρὸς τὸν στρατοπεδάρχην καὶ τὸν βασιλέα γέγονεν ἡ ὑπόνοια . Καὶ ὁ μὲν Οὐαλεντινιανὸς τὴν Θεοδοσίου λάθρα μετεπέμπετο συμμαχίαν , ὡς μὴ δυνάμενος φέρειν τὴν τοῦ τυράννου θρασύτητα · πλὴν ὥς τι σοφὸν κατὰ τοῦ τυράννου πράττειν ἡγούμενος , γραμματεῖον αὐτῷ τῆς διαδοχῆς ἐπὶ τοῦ συνεδρίου δίδωσι · ὅπερ δεξάμενος ὁ βάρβαρος καὶ ἀναγνοὺς , παραχρῆμα τοῖς ὄνυξι διεσπάραξεν , λεοντώδει δὲ τῇ φωνῇ κατὰ τοῦ βασιλέως ὀργισθεὶς , ἀπῄει πρόκωπον ἔχων τὸ ξίφος . Πολέμιος τοίνυν ἀπεδείχθη φανερὸς τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ · καὶ ὁ μὲν Οὐαλεντινιανὸς ἐβούλετο παραχρῆμα πρὸς τὸν Θεοδόσιον ἐξιππεύσασθαι . Ὁ δὲ βάρβαρος , τὴν κατ’ αὐτοῦ κίνησιν ἐπιτείνας , πρός τι πολισμάτιον Ἰταλικὸν , Βέρναν λεγόμενον , διατρίβοντι καὶ ῥᾳθυμότερον περὶ τὴν τοῦ πολιχνίου φρουρὰν διαγενομένῳ προσπεσὼν καὶ ἀφύλακτον τοῦτον εὑρὼν , ξίφει διεχρήσατο . Οὕτω μὲν οὖν Οὐαλεντινιανὸς ὀ νέος βιώσας ἔτη κ’ , βασιλεύσας δὲ ἔτη ηʹ , καταστρέφει τὸν βίον . Ὁ δὲ Ἀρβογάστης , Εὐγένιον αὐτῷ ἐπὶ σοφιστικὸν ἐγκαθήμενον θρόνον , καὶ ὑπὸ γλώττης εὐδοκιμοῦντα , ὁ θεῖος ἐπέστησε Ῥιχομήριος , ἡνίκα παρὰ τὸν Θεοδόσιον μετὰ τὴν Μαξίμου νίκην ἐν τοῖς ἑῴοις βασιλείοις ἀπήγετο . Καὶ ὁ μὲν Ῥιχομήριος τὸ σῶμα καμὼν ἐτελεύτα κατὰ τὴν Κωνσταντίνου · τὸν δὲ Εὐγένιον ὁ βάρβαρος βασιλέα τῶν ἑσπερίων ἀποδείξας , ἄκοντί γε περιτίθησι τὸ σχῆμα . Ὅστις εὐθέως πρεσβείαν πρὸς τὸν Θεοδόσιον ἔστειλε , πειρώμενος εἰ ὁμολογοίη φίλος εἶναι , καὶ δέχοιτο αὐτὸν βασιλεύοντα . Οὓς δὴ ὁ Θεοδόσιος ποικίλοις διακρουσάμενος λόγοις , καὶ φιλανθρώποις ἀποκρίσεσι δελεάσας , ἀπεπέμψατο . Αὐτὸς δὲ Ῥωμαῖκὸν μὲν Τιμάσιον , Σκυθικὸν δὲ τὸν Γαῖνὰν , ἐξ Ἀλανῶν δὲ τὸν Σαοὺλ , ἄρχοντας τῶν στρατοπέδων παραλαβὼν , ἅμα δὲ καὶ Στιλίχωνα τοῖς στρατεύμασιν ἐπιστήσας ( ὃς ἦν μὲν καὶ αὐτὸς ἀνέκαθεν τοῦ Σκυθικοῦ γένους , τῆς δὲ τοῦ βασιλέως ἀδελφῆς Σερήνης αὐτῷ προσμανείσης , βασιλέως οὐδὲν ἀπελείπετο ) , πολλούς τε τῶν Θρᾳκῶν Οὔννων , σὺν τοῖς παρεπομένοις φυλάρχοις διαναστήσας , εἴχετο τῆς πρὸς τὴν Ἰταίαν πορείας , ὡς ἂν τὸν Εὐγένιον , μηδέν τι προσδοκῶντα , ἀπαράσκευον καταλάβοι . Ἐξιόντι δὲ αὐτῷ τῆς αὐλῆς ἡ βασίλισσα τελευτᾷ . Ὁπηνίκα δὲ τοῖς τῆς Ἰταλίας προσῆλθεν ὅροις , τῷ παραλόγῳ τῆς ὀξύτητος καὶ τῷ τάχει τῆς ἀφράστου διαδρομῆς ὁ Εὐγένιος ἔπτηξεν , ἀνὴρ ἄπειρος πολέμου καὶ σάλπιγγος . Ὁ δὲ Ἀρβογάστης ἀντεμάνη , ἐπιθυμῶν πολέμου καὶ μάχης καὶ φόνων , καὶ πολὺ τῆς ἡμέρας διαγωνισάμενος · καθ’ ἣν ὁ ἥλιος ἀφανὴς ἐγένετο τοῖς ἀνθρώποις περὶ μέσην τῆς ἡμέρας ὥραν , ὥστε καὶ ἀστέρας φανῆναι , καὶ νυκτομαχοῦντες ἅπαντες ἀνηλίσκοντο συνδαπανώμενοι ξίφεσιν . Ἄχρι μὲν οὖν περὶ τρίτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἐν τούτοις τὰ τῶν στρατοπέδων ὑπῆρχεν . Ἐπειδὴ δὲ Θεοδόσιος , τότε μὲν ὑπαναχωρήσας , τὸν δὲ Θεὸν ἱκετεύσας , καθεύδουσι τῇ ἑξῆς τοῖς ἐναντίοις ἐπιπίπτει , τὸ μὲν πλεῖστον ἐν ταῖς εὐναῖς , τὸ δὲ ἀνιστάμενον τῶν ὅπλων γεγυμνωμένον διεχειρίζετο , αὐτόν τε τὸν Εὐγένιον ζωγρήσας , τῆς κεφαλῆς ἀποτέμνει , καὶ μακρῷ δόρατι περιπήξας , ἐν ὅλοις τοῖς τῆς Ἰταλίας ὅροις διεπόμπευσεν · ὡς ἅπαν τὸ τῶν πολεμίων πλῆθος πρὸς τὸν νενικηκότα χωρεῖν , καὶ τοῖς αὐτοῦ πείθεσθαι διατάγμασιν . Ὁ δὲ Ἀρβογάστης ἐν τούτῳ τε τὸ μανικὸν τῆς βαρβάρου φύσεως ἀποδείξας , αὐτοχειρίᾳ διεφθάρη , τῷ σφετέρῳ περιπεσὼν ξίφει . Ἐπὶ τούτοις τε θρίαμβοι κατὰ τὴν Ῥώμην ἐγένοντο · καὶ στεφανηφορεῖν τὴν ἁπανταχοῦ τῶν ὑπηκόων γῆν ἐδόκει , καὶ πανηγυρίζειν ἐπὶ τῇ καθαιρέσει τοῦ τύραννου .
Lemmas: ὅτι2 ἐπί Θεοδόσιος ὁ βασιλεύς , Οὐαλεντινιανός ὁ νέος βασιλεύς ἀγγέλλω ἐκ ἐπιβουλή τοιόσδε θνῄσκω . ὁ οὗτος πατήρ Οὐαλεντινιανός γυνή πλείων χράω παρά ὁ διατάσσω Ῥωμαῖος νόμος . Νόμος . ὁ τοίνυν οὗτος δύο γυνή θυγάτηρ μέν λέγω γίγνομαι Ἰοῦστος , Μαγνέντιος δέ γυνή ὁ τυραννεύω κατά Κωνστάντιος χρόνος , [ ὅς ] διά νεότης οὖον τυγχάνω τέκνον ἐκ ἐκεῖνος χηρεύω καί ἐγκρατεύομαι διατελέω · ὅς διά κάλλος ὑπερβολή ἔραμαι ὁ βασιλεύς , ἄγω οὗτος κατά δύο γάμος · ἐκ ὅς Οὐαλεκτινιανὸς ὁ νέος , ὁ Θεοδόσιος συμβασιλεύω , τίκτω , καί Γάλλα ὁ Θεοδόσιος συνάπτω μετά ὁ Φλακίλλης τελευτή , κατά ὅς καιρός ὁ τε Μάξιμος νικάω καί ὁ Οὐαλεντινιανός σῴζω · ὥστε ὑπάρχω αὐτός πρός ὁ κοινός ὁ βασίλεια καί ὁ ὁ κηδεία συνάφεια . τότε δή οὖν ὁ ὁ Οὐαλεντινιανός ἀναίρεσις διαγγέλλω , μέγας κατέχω πένθος αὐτός τε ὁ βασιλεύς ὁ ἠώς καί ὁ ἀδελφή ὁ τελευτάω , βασιλίς Γάλλα · μέγας τε μελετάω ὁ πόλεμος σπουδή κατά ὁ ὁ φόνος ἐργάζομαι . Αρβογάστης δέ εἰμί , ἐκ ὁ Φράγκος γένος , Βαύδωνος , ὁ πρός Γρατιανός ὁ βασιλεύω ὁ στρατοπεδαρχικός ἐξουσία ἐπιτρέπω , υἱός , φλογοειδής τε καί βάρβαρος ὁ Ψυχή · ὅς ὁ Οὐαλεντινιανός βιάζομαι , εἰς ὁ ὁ πατήρ παρέρχομαι στρατηλασία · οὖον γάρ εἰμί ἀντιλέγω αὐτός , διά ὁ ἐν ὁ πόλεμος ῥώμη · οὗτος γάρ πολύς ὁ ἐν ἀξίωμα παρά ὁ ὁ βασιλεύς βουλή διαχειρίζω , καί οὗτος οὖον μόνος ἀγνοέω ὁ κράτος , ἀλλά καί κωλύω · ἐν ὅς καί ὁ ἁρμόνιον , ὅς Ταῦρος μέν εἰμί παῖς , ὁ ὁ ὕπατος διέπω , ἐπεί δέ ὁ Ἀρβογάστης λυπέω , ὁ μέν ἐπί ὁ ξίφος ὁ χείρ τρέπω , ὁ δέ Ἁρμόνιος ὁ βασιλεύς ὁ σῶμα παραδίδωμι , σύν ὁ ἁλουργίς κατατέμνω · ἐκ οὗτος τε πολύς πρός ὁ στρατοπεδάρχης καί ὁ βασιλεύς γίγνομαι ὁ ὑπόνοια . καί ὁ μέν Οὐαλεντινιανός ὁ Θεοδόσιος λάθρῃ μεταπέμπω συμμαχία , ὡς μή δύναμαι φέρω ὁ ὁ τύραννος θρασύτης · πλήν ὅς τίς σοφός κατά ὁ τύραννος πράσσω ἡγέομαι , γραμματεῖον αὐτός ὁ διαδοχή ἐπί ὁ συνέδριον δίδωμι · ὅσπερ δέχομαι ὁ βάρβαρος καί ἀναγιγνώσκω , παραχρῆμα ὁ ὄνυξ διασπαράσσω , λεοντώδης δέ ὁ φωνή κατά ὁ βασιλεύς ὀργίζω , ἄπειμι πρόκωπος ἔχω ὁ ξίφος . Πολέμιος τοίνυν ἀποδείκνυμι φανερός ὁ Ῥωμαῖος ἀρχή · καί ὁ μέν Οὐαλεντινιανός βούλομαι παραχρῆμα πρός ὁ Θεοδόσιος ἐξιππεύω . ὁ δέ βάρβαρος , ὁ κατά αὐτός κίνησις ἐπιτείνω , πρός τίς πολισμάτιον ἰταλικός , Βερνάν λέγω , διατρίβω καί ῥᾴθυμος περί ὁ ὁ πολίχνιον φρουρά διαγίγνομαι προσπίτνω καί ἀφύλακτος οὗτος εὑρίσκω , ξίφος διά-χράω2 . οὕτως μέν οὖν Οὐαλεντινιανός ὁ νέος βιόω ἔτος καί , βασιλεύω δέ ἔτος ἤ , καταστρέφω ὁ βίος . ὁ δέ Αρβογάστης , Εὐγένιος αὐτός ἐπί σοφιστικός ἐγκάθημαι θρόνος , καί ὑπό γλῶσσα εὐδοκιμέω , ὁ θεῖος ἐφίστημι Ῥιχομήριος , ἡνίκα παρά ὁ Θεοδόσιος μετά ὁ Μάξιμος Νίκη ἐν ὁ ἑώϊος βασίλειος ἀπάγω . καί ὁ μέν Ῥιχομήριος ὁ σῶμα κάμνω τελευτάω κατά ὁ Κωνσταντῖνος · ὁ δέ Εὐγένιος ὁ βάρβαρος βασιλεύς ὁ ἑσπέριος ἀποδείκνυμι , ἄκων γε περιτίθημι ὁ σχῆμα . ὅστις εὐθύς πρεσβεία πρός ὁ Θεοδόσιος στέλλω , πειράω εἰμί ὁμολογέω φίλος εἰμί , καί δέχομαι αὐτός βασιλεύω . ὅς δή ὁ Θεοδόσιος ποικίλος διακρούω λόγος , καί φιλάνθρωπος ἀπόκρισις δελεάζω , ἀποπέμπω . αὐτός δέ Ῥωμαῖος μέν Τιμάσιος , Σκυθικός δέ ὁ Γαῖνας , ἐκ Ἀλανοί δέ ὁ Σαῦλος , ἄρχω ὁ στρατόπεδον παραλαμβάνω , ἅμα δέ καί Στιλίχων ὁ στράτευμα ἐφίστημι ( ὅς εἰμί μέν καί αὐτός ἀνέκαθεν ὁ Σκυθικός γένος , ὁ δέ ὁ βασιλεύς ἀδελφός Σερήνης αὐτός προσμανεισος , βασιλεύς οὐδείς ἀπολείπω ) , πολύς τε ὁ Θρᾷξ Οὖννοι , σύν ὁ παρέπομαι φύλαρχος διανίσταμαι , ἔχω ὁ πρός ὁ Ἰταίαν πορεία , ὡς εἄν ὁ Εὐγένιος , μηδείς τίς προσδοκάω , ἀπαράσκευος καταλαμβάνω . ἔξειμι δέ αὐτός ὁ αὐλή ὁ βασίλισσα τελευτάω . ὁπηνίκα δέ ὁ ὁ Ἰταλία πρόσειμι ὅρος , ὁ παράλογος ὁ ὀξύτης καί ὁ τάχος ὁ ἄφραστος διαδρομή ὁ Εὐγένιος πτήσσω , ἀνήρ ἤπειρος πόλεμος καί σάλπιγξ . ὁ δέ Αρβογάστης ἀντεμάνη , ἐπιθυμέω πόλεμος καί μάχη καί φόνος , καί πολύς ὁ ἡμέρα διαγωνίζομαι · κατά ὅς ὁ ἥλιος ἀφανής γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος περί μέσος ὁ ἡμέρα ὥρα , ὥστε καί ἀστήρ φαίνω , καί νυκτομαχέω ἅπας ἀναλίσκω συνδαπανάω ξίφος . ἄχρι μέν οὖν περί τρίτος φυλακή ὁ νύξ ἐν οὗτος ὁ ὁ στρατόπεδον ὑπάρχω . ἐπεί δέ Θεοδόσιος , τότε μέν ὑπαναχωρέω , ὁ δέ θεός ἱκετεύω , καθεύδω ὁ ἑξῆς ὁ ἐναντίος ἐπιπίπτω , ὁ μέν πλεῖστος ἐν ὁ εὐνή , ὁ δέ ἀνίστημι ὁ ὅπλον γυμνόω διαχειρίζω , αὐτός τε ὁ Εὐγένιος ζωγρέω , ὁ κεφαλή ἀποτέμνω , καί μακρός δόρυ περιπήγνυμι , ἐν ὅλος ὁ ὁ Ἰταλία ὅρος διαπομπεύω · ὡς ἅπας ὁ ὁ πολέμιος πλῆθος πρός ὁ νικάω χωρέω , καί ὁ αὐτός πείθω διάταγμα . ὁ δέ Αρβογάστης ἐν οὗτος τε ὁ μανικός ὁ βάρβαρος φύσις ἀποδείκνυμι , αὐτοχειρία διαφθείρω , ὁ σφέτερος περιπίπτω ξίφος . ἐπί οὗτος τε θρίαμβος κατά ὁ Ῥώμη γίγνομαι · καί στεφανηφορέω ὁ ἁπανταχοῦ ὁ ὑπήκοος γῆ δοκέω , καί πανηγυρίζω ἐπί ὁ καθαίρεσις ὁ τύραννος .