irenaeus.adversus-haereses-libri-1-2 1.20
20 . Μάθετε οὖν ἀνόητοι , ὅτι Ἰησοῦς ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶκ , ὁ κατασκυνώσας ἐν ἡμῖν , οὗτος αὐτός ἐστιν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ . Εἰ μὲν γὰρ ἄλλος τις τῶν Αἰώνων ὑπὲρ τῆς ὑμῶν αὐτῶν σωτηρίας σὰρξ ἐγένετο , εἰκὸς ἦν περὶ ἄλλου εἰρηκέναι τὸν Ἀπόστολον . Εἰ δὲ ὁ Λόγος ὁ τοῦ Πατρὸς ὁ καταβὰς , αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναβὰς , 1ὁ τοῦ μόνου Θεοῦ μονογενὴς υἱὸς , κατά τὴν τοῦ Πατρὸς εὐδοκίαν σαρκωθεὶς ὑπὲρ ἀνθρώπων , οὐ περὶ ἄλλου τινὸς , οὐδὲ περὶ ὀγδοάδος τὸν λόγον 2ἐμπεποίηται , ἀλλʼ ἢ περὶ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ . Οὐδὲ γὰρ ὁ Λόγος κατʼ αὐτοὺς προηγουμένως σὰρξ γέγονε . Λέγουσι δὲ τὸν Σωτῆρα ἐνδύσασθαι 1σῶμα ψυχικὸν ἐκ τῆς οἰκονομίας κατεσκευασμένον 2ἀῤῥήτῳ προνοίᾳ , πρὸς τὸ ὁρατὸν γενέσθαι , καὶ ψηλαφητόν . Σὰρξ δέ ἐστιν ἡ ἀρχαία ἐκ τοῦ χοῦ κατὰ τὸν Ἀδὰμ ἡ γεγονυῖα πλάσις ὑπὸ τοῦ Θεοῦ , ἣν ἀληθῶς γεγονέναι τὸν Λόγον τοῦ Θεοῦ ἐμήνυσεν ὁ Ἰωάννης . Καὶ λέλυται αὐτῶν πρώτη καὶ ἀρχέγονος ὀγδοάς . Ἑνὸς γὰρ καὶ τοῦ αὐτοῦ δεικνυμένου Λόγου , καὶ Μονογενοῦς , καὶ Ζωῆς , καὶ Φωτὸς , καὶ Σωτῆρος , καὶ Χριστοῦ , καὶ Υἱοῦ Θεοῦ , καὶ τούτου αὐτοῦ σαρκωθέντος ὑπὲρ ὑμῶν , λέλυται ἡ τῆς ὀγδοάδος σκηνοπηγία . Ταύτης δὲ λελυμένης , διαπέπτωκεν αὐτῶν πᾶσα ἡ ὑπόθεσις , ἣν 4ψευδῶς ὀνειρώττοντες 5κατατρέχουσι τῶν γραφῶν , ἰδίαν ὑπόθεσιν ἀναπλασάμενοι . Ἔπειτα λέξεις καὶ ὀνόματα σποράδην κείμενα συλλέγοντες , μεταφέρουσι , καθὼς προειρήκαμεν , ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν εἰς τὸ παρὰ φύσιν · ὅμοια ποιοῦντες τοῖς ὑποθέσαις τὰς τυχούσας αὐτοῖς προβαλλομένοις , ἔπειτα πειρωμένοις ἐκ τῶν Ὁμήρου ποιημάτων 1μελετᾷν αὐτὰς , ὥστε τοὺς ἀπειροτέρους δοκεῖν ἐπʼ ἐκείνης τῆς ἐξ ὑπογυίου μεμελετημένης ὑποθέσεως Ὅμηρον τὰ ἔπη πεποιηκέναι , καὶ πολλοὺς συναρπάζεσθαι διὰ τῆς τῶν ἐπῶν συνθέτου ἀκολουθίας , μὴ ἄρα ταῦθʼ οὕτως Ὅμηρος εἴη πεποιηκώς . Ὡς ὁ τὸν Ἡρακλέα ὑπὸ Εὐρυσθέως ἐπὶ τὸν ἐν τῷ Ἅδῃ κύνα πεμπόμενον 2διὰ τῶν Ὁμηρικῶν στίχων γράφων οὕτως · ( οὐδὲν γὰρ κωλύει παραδείγματος χάριν ἐπιμνησθῆναι καὶ τούτων , ὁμοίας καὶ τῆς αὐτῆς οὔσης ἐπιχειρήσεως τοῖς ἀμφοτέροις . ) Ὡε εἰπὼν , ἀπέπεμπε δόμων βαρέα στενάχοντα Φῶθʼ Ἡρακλῆα , μεγάλων ἐπιΐστορα ἔργων , Εὐρυσθεὺς , Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο Ἐξ Ἐρέβευς ἄξοντα κύνα στυγεροῦ Ἀΐδαο . Βῆ δʼ ἴμεν , ὥστε λέων ὀρεσίτροφος ἀλκὶ πεποιὼς , Καρπαλίμως 1ἀνὰ ἄστυ · φίλοι δʼ 2ἀνά πάντες ἕποντο , Νύμφαι τʼ ἠΐθεσί τε , πολύτλητοὶ τε γέροντες , 2Οἶετῤ ὀλοφυρόμενοι , ὡσεὶ θάνατόνδε κίοντα . Ἑρμείας δʼ 4ἀπέπεμπεν , ἰδέ γλαυκῶπις Ἀθήνη · Ἤιδεε γὰρ κατὰ θυμὰν ἀδελφεὸν , ὡς ἐπονεῖτο . Τίς οὐκ ἂν τῶν ἀπανούργων συναρπαγείη ὑπὸ τῶν ἐπῶν τούτων , καὶ νομίσειεν οὕτως αὐτὰ Ὅμηρον ἐπὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως πεποιηκέναι ; Ὁ δʼ ἔμπειρος τῆς Ὁμηρικῆς ὑποθέσεως ἐπιγνώσεται , εἰδὼς ὅτι τὸ μέν τι αὐτῶν ἐστι περὶ Ὀδοσσέως εἰρημένον , τὸ δὲ περὶ αὐτοῦ τοῦ Ἡρακλέος , τὸ δὲ περὶ Πριάμου , τὸ δὲ περὶ Μενελάου καὶ Ἀγαμέμνονος . Ἄρας δὲ αὐτὰ , καὶ ἓν ἕκαστον ἀποδοὺς τῇ 5ἰδίᾳ , ἐκποδὼν ποιήσει τὴν ὑπόθεσιν . Οὕτω δὲ καὶ ὁ κανόνα τῆς ἀληθείας ἀκλινῆ ἐν ἑαυτῷ κατέχων , 1ὃν διὰ τοῦ βαπτίσματος εἵληφε , τὰ μὲν ἐκ τῶν γραφῶν ὀνόματα , καὶ τὰς λέξεις , καὶ τὰς παραβολὰς ἐπιγνώσεται , τὴν δὲ βλάσφημον ὑπόθεσιν ταύτην οὐκ ἐπιγνώσεται . Καὶ γὰρ εἰ τὰς ψηφῖδας γνωρίσει , ἀλλὰ τὴν ἀλώπεκα ἀντὶ τῆς βασιλικῆς εἰκόνος οὐ παραδέξεται · ἓν ἕκαστον δὲ τῶν εἰρημένων ἀποδοὺς τῇ ἰδίᾳ τάξει , καὶ προσαρμόσας τῷ τῆς ἀληθείας σωματίῳ , γυμνώσει καὶ ἀνυπόστατον ἐπιδείξει τὸ πλάσμα αὐτῶν . Ἐπεὶ δὲ τῇ σκηνῇ ταύτῃ λείπει ἡ 1ἀπολύτρωσις , ἵνα τις τὸν 2μῖμον αὐτὸν 3περαιώσας τὸν ἀνασκευάζοντα λόγον ἐπενεγκεῖν , καλῶς ἔχειν ὑπελάβομεν ἐπιδείξαι πρότερον , ἐν οἶς οἱ πατέρες αὐτοὶ τοῦδε τοῦ 4μύθου διαφέρονται πρὸς ἀλλήλους , ὡς ἐκ διαφόρων πνευμάτων τῆς πλάνης ὄντες . Καὶ ἐκ τούτου γὰρ ἀκριβῶς συνιδεῖν ἔσται , καὶ 5πρὸ τῆς ἀποδείξεως , βεβαίαν τὴν ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας κηρυσσομένην ἀλήθειαν , καὶ τὴν ὑπὸ τούτων παραπεποιημένην ψευδηγορίαν .
Lemmas: 20 . μανθάνω οὖν ἀνόητος , ὅτι Ἰησοῦς ὁ πάσχω ὑπέρ ἡμῶκ , ὁ κατασκυνοεω ἐν ἐγώ , οὗτος αὐτός εἰμί ὁ Λόγος ὁ Θεός . εἰμί μέν γάρ ἄλλος τις ὁ Αἰών ὑπέρ ὁ σύ αὐτός σωτηρία σάρξ γίγνομαι , εἰκός εἰμί περί ἄλλος εἴρω ὁ ἀπόστολος . εἰμί δέ ὁ Λόγος ὁ ὁ πατήρ ὁ καταβαίνω , αὐτός εἰμί καί ὁ ἀναβαίνω , 1ος ὁ μόνος Θεός μονογενής υἱός , κατά ὁ ὁ πατήρ εὐδοκία σαρκόω ὑπέρ ἄνθρωπος , οὖον περί ἄλλος τις , οὐδέ περί ὀγδοάς ὁ λόγος ἐμποιέω , ἀλλά ἢ περί ὁ κύριος Ἰησοῦς Χριστός . οὐδέ γάρ ὁ Λόγος κατά αὐτός προηγουμένως σάρξ γίγνομαι . λέγω δέ ὁ Σωτήρ ἐνδύω 1σῶμα ψυχικός ἐκ ὁ οἰκονομία κατασκευάζω 2ἀῤῥήτῳ πρόνοια , πρός ὁ ὁρατός γίγνομαι , καί ψηλαφητός . σάρξ δέ εἰμί ὁ ἀρχαῖος ἐκ ὁ χόω κατά ὁ Ἀδάμ ὁ γίγνομαι πλάσις ὑπό ὁ Θεός , ὅς ἀληθής γίγνομαι ὁ Λόγος ὁ Θεός μηνύω ὁ Ἰωάννης . καί λύω αὐτός πρῶτος καί Ἀρχέγονος ὀγδοάς . εἷς γάρ καί ὁ αὐτός δείκνυμι Λόγος , καί Μονογενώ , καί Ζωή , καί Φάος , καί Σωτήρ , καί Χριστός , καί υἱός Θεός , καί οὗτος αὐτός σαρκόω ὑπέρ σύ , λύω ὁ ὁ ὀγδοάς σκηνοπηγία . Ταύτη δέ λύω , διαπίπτω αὐτός πᾶς ὁ ὑπόθεσις , ὅς 4ψευδῶς ὀνειρώσσω κατατρέχω ὁ γραφεύς , ἴδιος ὑπόθεσις ἀναπλάσσω . ἔπειτα λέγω καί ὄνομα σποράδην κεῖμαι συλλέγω , μεταφέρω , καθώς προαγορεύω , ἐκ ὁ κατά φύσις εἰς ὁ παρά φύσις · ὅμοιος ποιέω ὁ ὑποτίθημι ὁ τυγχάνω αὐτός προβάλλω , ἔπειτα πειράω ἐκ ὁ Ὅμηρος ποίημα μελετάω αὐτός , ὥστε ὁ ἤπειρος δοκέω ἐπί ἐκεῖνος ὁ ἐκ ὑπόγυιος μελετημένος ὑπόθεσις Ὅμηρος ὁ ἔπος ποιέω , καί πολύς συναρπάζω διά ὁ ὁ ἔπος σύνθετος ἀκολουθία , μή ἄρα αὐτός οὕτως Ὅμηρος εἰμί ποιέω . ὡς ὁ ὁ Ἡρακλῆς ὑπό Εὐρυσθεύς ἐπί ὁ ἐν ὁ Ἅδης κύω πέμπω 2διὰ ὁ ὁμηρικός στίχος γράφω οὕτως · ( οὐδείς γάρ κωλύω παράδειγμα χάρις ἐπιμιμνήσκομαι καί οὗτος , ὅμοιος καί ὁ αὐτός εἰμί ἐπιχείρησις ὁ ἀμφότερος . ) δμώς εἶπον , ἀποπέμπω δόμος βαρύς στενάχω φώς Ἡρακλῆς , μέγας ἐπιίστωρ ἔργον , Εὐρυσθεύς , Σθένελος παῖς Περσηιάδης ἐς Ἔρεβος ἄγω κύω στυγερός ᾍδης . Βᾶς δέ εἶμι , ὥστε λέων ὀρεσίτροφος ἀλκί ποιέω , καρπαλίμως ἀνά Ἄστυ · φίλος δέ ἀνά πᾶς ἕπω , Νύμφη τε αἶθος τε , πολύτλητος τε γέρων , 2Οἶετῤ ὀλοφύρομαι , ὡσεί θάνατόνδε κίω . Ἑρμῆς δέ ἀποπέμπω , ὁράω γλαυκῶπις Ἀθήνη · ἐίδεω γάρ κατά θυμός ἀδελφός , ὡς πονέω . Τῖς οὐ εἄν ὁ ἀπανούργων συναρπάζω ὑπό ὁ ἔπος οὗτος , καί νομίζω οὕτως αὐτός Ὅμηρος ἐπί οὗτος ὁ ὑπόθεσις ποιέω ; ὁ δέ ἔμπειρος ὁ ὁμηρικός ὑπόθεσις ἐπιγιγνώσκω , εἰδοί ὅτι ὁ μέν τίς αὐτός εἰμί περί Ὀδοσσέως εἴρω , ὁ δέ περί αὐτός ὁ Ἡρακλῆς , ὁ δέ περί Πρίαμος , ὁ δέ περί Μενέλαος καί Ἀγαμέμνων . ἄρας δέ αὐτός , καί εἷς ἕκαστος ἀποδίδωμι ὁ ἴδιος , ἐκποδών ποιέω ὁ ὑπόθεσις . οὕτως δέ καί ὁ κανών ὁ ἀλήθεια ἀκλινής ἐν ἑαυτοῦ κατέχω , ἐν διά ὁ βάπτισμα λαμβάνω , ὁ μέν ἐκ ὁ γραφεύς ὄνομα , καί ὁ λέγω , καί ὁ παραβολή ἐπιγιγνώσκω , ὁ δέ βλάσφημος ὑπόθεσις οὗτος οὐ ἐπιγιγνώσκω . καί γάρ εἰμί ὁ ψηφίς γνώρισις , ἀλλά ὁ ἀλώπηξ ἀντί ὁ βασιλικός εἰκών οὖον παραδείκνυμι · εἷς ἕκαστος δέ ὁ εἴρω ἀποδίδωμι ὁ ἴδιος τάξις , καί προσαρμόζω ὁ ὁ ἀλήθεια σωμάτιον , γύμνωσις καί ἀνυπόστατος ἐπίδειξις ὁ πλάσμα αὐτός . ἐπεί δέ ὁ σκηνή οὗτος λείπω ὁ ἀπολύτρωσις , ἵνα τις ὁ 2μῖμον αὐτός περαιόω ὁ ἀνασκευάζω λόγος ἐπιφέρω , καλῶς ἔχω ὑπολαμβάνω ἐπιδείκνυμι πρότερος , ἐν οἶς ὁ πατήρ αὐτός ὅδε ὁ 4μύθου διαφέρω πρός ἀλλήλων , ὡς ἐκ διάφορος πνεῦμα ὁ πλάνης εἰμί . καί ἐκ οὗτος γάρ ἀκριβῶς συνοράω εἰμί , καί πρός ὁ ἀπόδειξις , βέβαιος ὁ ὑπό ὁ ἐκκλησία κηρύσσω ἀλήθεια , καί ὁ ὑπό οὗτος παραποιέω ψευδηγορία .