iamblichus-philosophy.protrepticus 20
XX . Οἶμαι τοίνυν οὐκ ἀνάρμοστον εἶναι ἐνταῦθα καὶ τὴν διὰ τῶν ὑποθηκῶν προτροπὴν ἤδη πως συνεγγίζουσαν εἰς τὴν ὑφήγησιν τὸ πῶς δεῖ βιοῦν , καὶ μάδἂν λιστα ἐμφαίνουσαν τοῦτο , ὡς οὐκ ἀπέσπασται τὰ τοῦ λόγου τοῦ κατὰ φιλοσοφίαν μέρη , συνεχῆ δʼ ἐστὶ πάντα πρὸς ἄλληλα . κατὰ δὴ ταύτην οὖν τὴν μέθοδον ἀπὸ τῶν τιμιωτάτων ἀρχόμεθα πρῶτον , ὡς δεῖ θεοσέβειαν ἀσκεῖν . αὕτη δὲ οὐκ ἂν παραγένοιτο , εἰ μή τις ἀφομοιώσειε τῷ θεραπευομένῳ τὸ θεραπεῦον , τὴν δὲ ὁμοιότητα ταύτην οὐκ ἄλλη τις ἢ φιλοσοφία παρέχει . ἀλλὰ μὴν καὶ ἀψεύδειαν δεῖ περὶ πολλοῦ ποιεῖσθαι · τὸ γὰρ ἀληθεύειν καὶ πρὸς θεοὺς κατὰ τὴν θείαν ἀλήθειαν καὶ πρὸς ἀνθρώπους κατὰ τὴν ἀνθρωπίνην ἡγεῖται ἡμῖν πάντων τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων ἀγαθῶν . τοιαύτης δὲ οὔσης τῆς ἀληθείας , μόνως διὰ φιλοσοφίας αὕτη παραγίγνεται · μόνοι γὰρ φιλοθεάμονές εἰσι τῆς ἀληθείας οἱ φιλόσοφοι . ἔτι τοίνυν τῶν νόμων τὴν δύναμιν ἑκάστου ἐπίστασθαι προσήκει , καὶ ὡς χρηστέον αὐτοῖς ἐστι · ταῦτα δὲ οὐκ ἔνεστι μαθεῖν μὴ τὴν ἀρετὴν εἰδότας , πρὸς ἣν καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν χρῆσιν τῶν νόμων ἀναφέρομεν · ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς ἐπιτήδευσις διὰ φιλοσοφίας παραγίγνεται · ὥστε καὶ πρὸς ταύτην ἡγεμών ἐστι φιλοσοφία . ἔτι τοίνυν εἰδέναι δεῖ πῶς πρὸς ἀνθρώπους ὁμιλητέον , τοῦτο δὲ οὐκ ἄν τις διαγνοίη μὴ τὸν τοῦ προσήκοντος ἀπολογισμὸν ἐπὶ πασῶν τῶν πράξεων ἐπεσκεμμένος . τὴν ἀξίαν τε καὶ ἀπαξίαν εἰδὼς ἑκάστου τῶν ἀνθρώπων , καὶ δυνάμενος διακρίνειν τὰ ἤθη καὶ τὰς φύσεις ἑκάστων καὶ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις καὶ τοὺς κατὰ πάντα ταῦτα συναρμόζοντας λόγους . ἀλλὰ μὴν τούτων γε οὐδὲν χωρὶς φιλοσοφίας παραγίγνεται · καὶ τούτων οὖν ἕνεκα χρήσιμος ἂν εἴη . εἰ δὲ καὶ τοὺς θηριώδεις ἀνθρώπους θρώπους καταγωνίζεσθαι ὁ τῆς ἀνδρείας παραγγέλλει νόμος καὶ τὰ βλαβερώτατα τῶν θηρίων χειροῦσθαι , χωρεῖν τε ἐπὶ τοὺς κινδύνους δεῖ προθύμως καὶ ἐθίζεσθαι αὐτοὺς ὑπομένειν , ἴδωμεν καὶ πρὸς ταῦτα τίς ἡμᾶς ἐπιστήμη ἢ δύναμις παρασκευάζει ἐπιτηδείους . οὐδεμία ἂν ἄλλη , ὡς ἐγᾦμαι , ἢ μόνη φιλοσοφία . αὕτη γὰρ διαμελετᾷ καρτερεῖν καὶ τοῦ θανάτου καταφρονεῖν ἐγκράτειάν τε ἐπιτηδεύει διʼ ὅλου τοῦ βίου , καὶ πρὸς μὲν τοὺς πόνους ἐναθλεῖ γενναίως , τῶν δὲ ἡδονῶν ὑπερορᾷ παντάπασι . μόνης ἄρα ταύτης ἀντιλαμβάνεσθαι χρὴ τοὺς βουλομένους τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων ἀγαθῶν πάντων μεταλαγχάνειν . ὡς γὰρ ἁπλῶς εἰπεῖν , ὅ τι ἄν τις ἐθέλῃ ἐξεργάσασθαι εἰς τέλος τὸ βέλτιστον , ἐάν τε σοφίαν ἐάν τε ἀνδρείαν ἐάν τε εὐγλωσσίαν ἐάν τε ἀρετὴν ἢ τὴν σύμπασαν ἢ μέρος τι αὐτῆς , ἐκ τῶνδε οἷόν τε εἶναι κατεργάσασθαι . φῦναι μὲν πρῶτον δεῖν , καὶ τοῦτο μὲν τῇ τύχῃ ἀποδεδόσθαι , τὰ δὲ ἐπʼ αὐτῷ ἤδη τῷ ἀνθρώπῳ τάδε εἶναι , ἐπιθυμητὴν γενέσθαι τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν φιλόπονόν τε καὶ πρωιαίτατα μανθάνοντα καὶ πολὺν χρόνον αὐτοῖς συνδιατελοῦντα . εἰ δέ τι ἀπέσται τούτων καὶ ἕν , οὐχ οἷόν τέ ἐστιν οὐδὲ ἐς τέλος τὸ ἄκρον ἐξεργάσασθαι , ἔχοντος δὲ ἅπαντα ταῦτα , ἀνυπέρβλητον γίγνεται τοῦτο , ὅ τι ἂν ἀσκῇ τις τῶν ἀνθρώπων . εἰ δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπιστημῶν ὀρθὸν τοῦτο , πόσῳ δὴ πλέον ἐπὶ τῆς ἡγεμονικωτάτης πασῶν τῶν τεχνῶν , φιλοσοφίας ; πόνους τε δεῖ πάντας ὑφίστασθαι γενναίως καὶ χρόνον πολὺν καταναλίσκειν εἰς τὴν μάθησιν προθυμίαν τε εἰσφέρεσθαι μεγίστην . πρὸς δὴ τούτοις , ἐξ οὗ ἄν τις βούληται δόξαν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις λαβεῖν καὶ τοιοῦτος φαίνεσθαι οἷος ἂν ᾖ , αὐτίκα δεῖ νέον τε ἄρξασθαι καὶ ἐπιχρῆσθαι αὐτῷ ὁμαλῶς ἀεὶ καὶ μὴ ἄλλοτε ἄλλως . συγχρονισθὲν μὲν γὰρ ἕκαστον τούτων καὶ αὐτίκα τε ἀρξάμενον καὶ συναυξηθὲν εἰς τέλος λαμβάνει βέβαιον τὴν δόξαν καὶ τὸ κλέος διὰ τάδε , ὅτι πιστεύεταί τε ἤδη ἀνενδοιάστως , καὶ ὁ φθόνος τῶν ἀνθρώπων οὐ προσγίγνεται , διʼ ὅν τὰ μὲν οὐκ αὔξουσιν οὐδʼ εὐλόγως μηνύουσι , τὰ δὲ καταψεύδονται μεμφόμενοι παρὰ τὸ δίκαιον . οὐ γὰρ ἡδὺ τοῖς ἀνθρώποις ἄλλον τινὰ τιμᾶν ( αὐτοὶ γὰρ στερίσκεσθαί τινος ἡγοῦνται ) , χειρωθέντες δὲ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς καὶ κατὰ σμικρὸν ἐκ πολλοῦ ἐπαχθέντες ἐπαινέται καὶ ἄκοντες ὅμως γίγνονται · ἅμα δὲ καὶ οὐκ ἀμφιβάλλουσιν , εἴτε ἄρα τοιοῦτος ἄνθρωπός ἐστιν οἷος φαίνεται , ἢ ἐνεδρεύει καὶ θηρεύεται τὴν δόξαν ἐπὶ ἀπάτῃ , καὶ ἃ ποιεῖ , ταῦτα καλλωπίζεται ὑπαγόμενος τοὺς ἀνθρώπους · ἐν ἐκείνῳ δὲ τῷ τρόπῳ , ᾦ ἐγὼ προεῖπον , ἀσκηθεῖσα ἡ ἀρετὴ πίστιν ἐμποιεῖ περὶ ἑαυτῆς καὶ εὔκλειαν . ἑαλωκότες γὰρ ἤδη κατὰ τὸ ἰσχυρὸν οἱ ἄνθρωποι οὔτε τῷ φθόνῳ ἔτι δύνανται χρῆσθαι οὔτε ἀπατᾶσθαι ἔτι οἴονται . ἔτι δὲ καὶ ὁ χρόνος συνὼν μὲν ἑκάστῳ ἔργῳ καὶ πράγματι πολὺς καὶ διὰ μακροῦ κρατύνει τὸ ἀσκούμενον , ὁ δὲ ὀλίγος χρόνος οὐ δύναται τοῦτο ἀπεργάζεσθαι . καὶ τέχνην μὲν ἄν τις τὴν κατὰ λόγους πυθόμενος καὶ μαθὼν οὐ χείρων τοῦ διδάσκοντος ἂν γένοιτο ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ , ἀρετὴ δὲ ἥτις ἐξ ἔργων πολλῶν συνίσταται , ταύτην δὲ οὐχ οἷόν τε ὀψὲ ἀρξαμένῳ οὔτε ὀλιγοχρονίως ἐπὶ τέλος ἀγαγεῖν , ἀλλὰ συντραφῆναί τε αὐτῇ δεῖ καὶ συναυξηθῆναι τῶν μὲν εἰργόμενον κακῶν καὶ λόγων καὶ ἠθῶν , τὰ δʼ ἐπιτηδεύοντα καὶ κατεργαζόμενον σύν πολλῷ χρόνῳ καὶ ἐπιμελείᾳ . ἅμα δέ τις καὶ τῇ ἐξ ὀλίγου χρόνου εὐδοξίᾳ προσγίγνεται βλάβη τοιάδε · τοὺς γὰρ ἐξαπιναίως καὶ ἐξ ὀλίγου χρόνου ἢ πλουσίους ἢ σοφοὺς ἢ ἀγαθοὺς ἢ ἀνδρείους γενομένους οὐκ ἀποδέχονται ἡδέως οἱ ἄνθρωποι . εἰ δὴ ταῦτα ἀληθῆ λέγομεν , καὶ οὐχ οἷόν τε ἄλλως τὴν ὁμοιότητα τῶν ἠθῶν καὶ τὸ βέβαιον καὶ τὸ ἀμετάπτωτον παραγίγνεσθαι ἢ διὰ μόνης φιλοσοφίας , καὶ τοῦτο σαφὲς γέγονεν ἐκ τούτων , ὡς , εἰ βουλοίμεθα τελείως ἀγαθοὶ γενέσθαι εὐκλείας τε καὶ εὐδαιμονίας ὄντως μεταλαβεῖν , οὐκ ἄλλο τι πρακτέον ἡμῖν ἢ φιλοσοφητέον . Ἔτι τοίνυν καὶ ἥδε ἡ παραίνεσις ἐπὶ τὸ αὐτὸ τέλος φέρει , ὡς , ὅταν τις ὀρεχθείς τινος τοῦτο κατεργασάμενος ἔχῃ αὐτὸ εἰς τέλος , ἐάν τε εὐγλωσσίαν ἐάν τε σοφίαν ἐάν τε ἰσχύν , τούτῳ εἰς ἀγαθὰ καὶ νόμιμα καταχρῆσθαι δεῖ · εἰ δὲ εἰς ἄδικά τε καὶ ἄνομα χρήσεταί τις τῷ ὑπάρχοντι ἀγαθῷ , πάντων κάκιστον εἶναι τὸ τοιοῦτον καὶ ἀπεῖναι κρεῖσσον αὐτὸ ἢ παρεῖναι · καὶ ὥσπερ ἀγαθὸς τελέως ὁ τούτων τι ἔχων γίγνεται εἰς τὰ ἀγαθὰ αὐτοῖς καταχρώμενος , οὕτω πάλιν πάγκακος τελέως ὁ εἰς τὰ πονηρὰ χρώμενος . τόν τε αὖ ἀρετῆς ὀρεγόμενον τῆς συμπάσης σκεπτέον εἶναι , ἐκ τίνος ἂν λόγου ἢ ἔργου ἄριστος εἴη · τοιοῦτος δʼ ἄν εἴη ὁ πλείστοις ὠφέλιμος ὤν . εἰ μέν τις χρήματα διδοὺς εὐεργετήσει τοὺς πλησίον , ἀναγκασθήσεται κακὸς εἶναι πάλιν αὖ συλλέγων τὰ χρήματα · ἔπειτα οὐκ ἂν οὕτω ἄφθονα συναγάγοι ὥστε μὴ ἐπιλείπειν διδόντα καὶ δωρούμενον · εἶτα αὕτη αὖθις δευτέρα κακία προσγίγνεται μετὰ τὴν συναγωγὴν τῶν χρημάτων , ἐὰν ἐκ πλουσίου πένης γένηται καὶ ἐκ κεκτημένου μηδὲν ἔχων . πῶς ἂν οὖν δή τις μὴ χρήματα νέμων ἀλλὰ ἄλλῳ δή τινι τρόπῳ εὐποιητικὸς ἂν εἴη ἀνθρώπων , καὶ ταῦτα μὴ σὺν κακίᾳ ἀλλὰ σὺν ἀρετῇ ; καὶ προσέτι δωρούμενος πῶς ἂν ἔχοι τὴν δόσιν ἀνέκλειπτον ; ὧδε οὖν ἔσται τοῦτο , εἰ τοῖς νόμοις τε καὶ τῷ δικαίῳ ἐπικουροίη · τοῦτο γὰρ τάς τε πόλεις καὶ τοὺς ἀνθρώπους τὸ συνοικίζον καὶ τὸ συνέχον εἶναι . πάλιν οὖν καὶ ἐκ τούτου τὰ αὐτὰ συμβαίνει · εἰ γὰρ τὴν ὀρθὴν χρῆσιν πάντων τῶν ἐν τῷ βίῳ πραγμάτων καὶ τὴν τοῦ νοῦ διανομὴν ἣν καλοῦμεν νόμον φιλοσοφία παραδίδωσι γνησίως , οὐδὲν ἄλλο δεῖ πράττειν ἢ φιλοσοφεῖν ἀληθινῶς τοὺς βουλομένους τῆς τελειοτάτης ζωῆς μεταλαμβάνειν . καὶ μὴν ἐγκρατέστατόν γε δεῖ εἶναι πάντα ἄνδρα διαφερόντως · τοιοῦτος δʼ ἂν μάλιστα , εἴ τις τῶν χρημάτων κρείσσων εἴη πρὸς ἃ πάντες διαφθείρονται , καὶ τῆς ψυχῆς ἀφειδὴς ἐπὶ τοῖς δικαίοις ἐσπουδακὼς καὶ τὴν ἀρετὴν μεταδιώκων · πρὸς ταῦτα γὰρ δύο οἱ πλεῖστοι ἀκρατεῖς εἰσι . διὰ τοιοῦτον δέ τι ταῦτα πάσχουσιν · φιλοψυχοῦσι μέν , ὅτι τοῦτο ἢ ζωή ἐστιν ἢ ψυχή · ταύτης οὖν φείδονται καὶ ποθοῦσιν αὐτὴν διὰ φιλίαν τῆς ζωῆς καὶ συνήθειαν ᾗ συντρέφονται · φιλοχρηματοῦσι δὲ τῶνδε εἵνεκα , ἅπερ φοβεῖ αὐτούς . τί δʼ ἐστὶ ταῦτα ; αἰ νόσοι , τὸ γῆρας , αἱ ἐξαπιναῖοι ζημίαι , οὐ τὰς ἐκ τῶν νόμων λέγω ζημίας ( ταύτας μὲν γὰρ καὶ εὐλαβηθῆναι ἔστι καὶ φυλάξασθαι ) , ἀλλὰ τὰς τοιαύτας , πυρκαϊάς , θανάτους οἰκετῶν , τετραπόδων , ἄλλας αὖ συμφοράς , αἵ περίκεινται αἰ μὲν τοῖς σώμασιν , αἱ δὲ ταῖς ψυχαῖς , αἱ δὲ τοῖς χρήμασι . τούτων δὴ οὖν ἕνεκα πάντων , ὅπως ἐς ταῦτα ἔχωσι χρῆσθαι τοῖς χρήμασι , πᾶς ἀνὴρ τοῦ πλούτου ὀρέγεται . καὶ ἄλλʼ ἄττα δέ ἐστιν ἅπερ οὐχ ἧσσον ἢ τὰ προειρημένα ἐξορμᾷ τοὺς ἀνθρώπους ἐπὶ τὸν χρηματισμόν , αἰ πρὸς ἀλλήλους φιλοτιμίαι καὶ οἱ ζῆλοι καὶ αἱ δυναστεῖαι , διʼ ἃς τὰ χρήματα περὶ πολλοῦ ποιοῦνται , ὅτι συμβάλλεται εἰς τὰ τοιαῦτα . ὅστις δέ ἐστιν ἀνὴρ ἀληθῶς ἀγαθός , οὗτος οὐκ ἀλλοτρίῳ κόσμῳ περικειμένῳ τὴν δόξαν θηρᾶται , ἀλλὰ τῇ αὑτοῦ ἀρετῇ . διόπερ ἐπεὶ φιλοσοφία εἰς ἑαυτὸν ἀνηρτῆσθαι ποιεῖ τῷ ἀγαθῷ πάντα , παθῶν δὲ καὶ τῆς ἔξω χρείας ἀφίστησιν , εἴη ἂν χρησιμωτάτη πασῶν πρὸς τὸν εὐδαίμονα βίον . καὶ περὶ φιλοψυχίας δὲ ὧδε ἄν τις πεισθείη , ὅτι , εἰ μὲν ὑπῆρχε τῷ ἀνθρώπῳ εἰ μή ὑπʼ ἄλλου ἀποθάνοι ἀγήρῳ τε εἶναι καὶ ἀθανάτῳ τὸν λοιπὸν χρόνον , συγγνώμη ἄν πολλὴ τῷ φειδομένῳ τῆς ψυχῆς · ἐπεὶ δὲ ὑπάρχει τῷ βίῳ μηκυνομένῳ τό τε γῆρας κάκιον ὄν ἀνθρώποις καὶ μὴ ἀθάνατον εἶναι , καὶ ἡ ἀμαθία ἤδη ἐστὶ μεγάλη καὶ συνήθεια πονηρῶν λόγων τε καὶ ἐπιθυμημάτων , ταύτην περιποιεῖν ἐπὶ δυσκλείᾳ , ἀλλὰ μὴ ἀθάνατον ἀντʼ αὐτῆς λείπεσθαι , ἀντὶ θνητῆς οὔσης εὐλογίαν ἀέναον καὶ ἀεὶ ζῶσαν . εἰ τοίνυν μόνη φιλοσοφία μελέτην ἐμποιεῖ θανάτου καὶ καταφρόνησιν , ἐπὶ δὲ τὴν ἀθάνατον καὶ ἀεὶ οὖσαν ζωὴν ἐπανάγει καὶ τοὺς ἀεὶ ὄντας λόγους ἀναδιδάσκει καὶ τούτους ζηλοῦν ἐθίζει , πασῶν ἂν εἴη καὶ διὰ τοῦτο ὠφελιμωτάτη . Ἔτι τοίνυν οὐκ ἐπὶ πλεονεξίαν ὁρμᾶν δεῖ , οὐδὲ τὸ κράτος τὸ ἐπὶ τῇ πλεονεξίᾳ ἡγεῖσθαι ἀρετὴν εἶναι , τὸ δὲ τῶν νόμων ὑπακούειν δειλίαν · πονηροτάτη γὰρ αὕτη ἡ διάνοιά ἐστι , καὶ ἐξ αὐτῆς πάντα τἀναντία τοῖς ἀγαθοῖς γίνεται , κακία τε καὶ βλάβη . εἰ γὰρ ἔφυσαν μὲν οἱ ἄνθρωποι ἀδύνατοι καθʼ ἕνα ζῆν , συνῆλθον δὲ πρὸς ἀλλήλους τῇ ἀνάγκῃ εἴκοντες , πᾶσα δὲ ἡ ζωὴ αὐτοῖς εὕρηται καὶ τὰ τεχνήματα πρὸς αὐτήν , σὺν ἀλλήλοις δὲ εἶναι αὐτοὺς καὶ ἀνομίᾳ διαιτᾶσθαι οὐχ οἷόν τε ( μείζω γὰρ αὐτοῖς ζημίαν οὕτω γίγνεσθαι ἐκείνης τῆς κατὰ ἕνα διαίτης ) , διὰ ταύτας τοίνυν τὰς ἀνάγκας τόν τε νόμον καὶ τὸ δίκαιον ἐμβασιλεύειν τοῖς ἀνθρώποις καὶ οὐδαμῇ μεταστῆναι ἂν αὐτά · φύσει γὰρ ἰσχυρὰ ἐνδεδέσθαι ταῦτα . εἰ μὲν δὴ γένοιτό τις ἐξ ἀρχῆς φύσιν τοιάνδε ἔχων , ἄτρωτος τὸν χρῶτα ἄνοσός τε καὶ ἀπαθὴς καὶ ὑπερφυὴς καὶ ἀδαμάντινος τό τε σῶμα καὶ τὴν ψυχήν , τῷ τοιούτῳ ἴσως ἄν τις ἀρκεῖν ἐνόμισε τὸ ἐπὶ τῇ πλεονεξίᾳ κράτος ( τὸν γὰρ τοιοῦτον τῷ νόμῳ μὴ ὑποδύνοντα δύνασθαι ἀθῷον εἶναι ) , οὐ μὴν ὀρθῶς οὗτος οἴεται · εἰ γὰρ καὶ τοιοῦτός τις εἴη , ὡς οὐκ ἂν γένοιτο , τοῖς μὲν νόμοις συμμαχῶν καὶ τῷ δικαίῳ καὶ ταῦτα κρατύνων καὶ τῇ ἰσχύι χρώμενος ἐπὶ ταῦτά τε καὶ τὰ τούτοις ἐπικουροῦντα , οὕτω μὲν ἂν σῴζοιτο ὁ τοιοῦτος , ἄλλως δὲ οὐκ ἂν διαμένοι · δοκεῖν γὰρ ἂν τοὺς ἅπαντας ἀνδειλίαν θρώπους τῷ τοιούτῳ φύντι πολεμίους κατασταθέντας διὰ τὴν ἑαυτῶν εὐνομίαν , καὶ τὸ πλῆθος ἢ τέχνῃ ἤ δυνάμει ὑπερβαλέσθαι ἂν καὶ περιγενέσθαι τοῦ τοιούτου ἀνδρός . οὕτω φαίνεται καὶ αὐτὸ τὸ κράτος , ὅπερ δὴ κράτος ἐστί , διά τε τοῦ νόμου καὶ διὰ τὴν δίκην σῳζόμενον . χωρὶς δὲ τούτων αὐτὸ διʼ αὑτὸ αἱρετόν ἐστι τὸ δίκαιον , καὶ φύσει πρὸς αὐτὸ πεφύκαμεν . κἂν μηδὲν οὖν τῶν ἔξωθεν περιγίγνηται κἂν ἐλαττώματά τινα συμβαίνῃ ἀνθρώπινα , δικαιοπραγεῖν ἄξιον , ὡς τούτου ὄντος πᾶσι τιμιωτάτου . Μαθεῖν δὲ ἄξιον καὶ ταῦτα περὶ τῆς εὐνομίας τε καὶ ἀνομίας , ὅσον διαφέρετον ἀλλήλοιν , καὶ ὅτι μὲν εὐνομία ἄριστον εἴη καὶ κοινῇ καὶ ἰδίᾳ , ἡ ἀνομία δὲ κάκιστον · αἱ γὰρ παραχρῆμα βλάβαι γίγνονται ἐκ τῆς ἀνομίας . ἀρξώμεθα δὲ τὰ τῆς εὐνομίας δηλοῦν , ἅπερ γίγνεται πρότερα . Πίστις μὲν πρώτη ἐγγίγνεται ἐκ τῆς εὐνομίας μεγάλα ὠφελοῦσα τοὺς ἀνθρώπους τοὺς σύμπαντας , καὶ τῶν μεγάλων ἀγαθῶν τοῦτό ἐστι · κοινὰ γὰρ τὰ χρήματα γίγνεται ἐξ αὐτῆς , καὶ οὕτω μὲν ἐὰν καὶ ὀλίγα ᾖ ἐξαρκεῖ ὅμως κυκλούμενα , ἄνευ δὲ ταύτης οὐδʼ ἂν πολλὰ ᾖ ἐξαρκεῖ . Καὶ αἱ τύχαι δὲ αἱ εἰς τὰ χρήματα καὶ τὸν βίον , αἵ τε ἀγαθαὶ καὶ μή , ἐκ τῆς εὐνομίας τοῖς ἀνθρώποις προσφορώτατα κυβερνῶνται · τούς τε γὰρ εὐτυχοῦντας ἀσφαλεῖ αὐτῇ χρῆσθαι καὶ ἀνεπιβουλεύτῳ , τούς τε αὖ δυστυχοῦντας ἐπικουρεῖσθαι ἐκ τῶν εὐτυχούντων διὰ τὴν ἐπιμιξίαν τε καὶ πίστιν , ἅπερ ἐκ τῆς εὐνομίας γίγνεται . Τόν τε αὖ χρόνον τοῖς ἀνθρώποις διὰ τὴν εὐνομίαν εἰς μὲν τὰ πράγματα ἀργὸν γίγνεσθαι , εἰς δὲ τὰ ἔργα τῆς ζωῆς ἐργάσιμον . Φροντίδος δὲ τῆς μὲν ἀηδεστάτης ἀπηλλάχθαι τοὺς ἀνθρώπους ἐν τῇ εὐνομίᾳ , τῇ δὲ ἡδίστῃ συνεῖναι · 298 Κ πραγμάτων μὲν γὰρ φροντίδα ἀηδεστάτην εἶναι , ἔργων δὲ ἡδίστην . Εἴς τε αὖ τὸν ὕπνον ἰοῦσιν , ὅπερ ἀνάπαυμα κακῶν ἐστιν ἀνθρώποις , ἀφόβους μὲν καὶ ἄλυπα μεριμνῶντας ἔρχεσθαι εἰς αὐτόν , γιγνομένους δὲ ἐπʼ αὐτοῦ ἕτερα τοιαῦτα πάσχειν , καὶ μὴ ἐμφόβους ἐξάπινα καθίστασθαι οὐδʼ ἐκ μεταλλαγῆς ἡδίστης τοῦ γνωστὴν τὴν ἡμέραν εἶναι προσδέχεσθαι , ἀλλὰ ἡδέως φροντίδας μὲν ἀλύπους περὶ τὰ ἔργα τῆς ζωῆς ποιουμένους , τοὺς πόνους δὲ τῇ ἀντιλήψει ἀγαθῶν ἐλπίσιν εὐπίστοις καὶ εὐπροσδοκήτοις ἀνακουφίζοντας , ὧν πάντων τὴν εὐνο - μίαν αἰτίαν εἶναι . Καὶ τὸ κακὰ μέγιστα τοῖς ἀνθρώποις πορίζον , πόλεμον ἐπιφερόμενον εἰς καταστροφὴν καὶ δούλωσιν , καὶ τοῦτο ἀνομοῦσι μὲν μᾶλλον ἐπέρχεσθαι , εὐνομουμένοις δʼ ἧσσον . Καὶ ἄλλα δὲ πολλά ἐστιν ἐν τῇ εὐνομίᾳ ἀγαθά , ἅπερ ἐπικουρήματα τῇ ζωῇ καὶ παραψυχὴ τῶν χαλεπῶν ἐξ αὐτῆς γίγνεται · τὰ δʼ ἐκ τῆς ἀνομίας κακὰ ἀποβαίνοντα τάδε ἐστίν . Ἄσχολοι μὲν πρῶτον οἱ ἄνθρωποι πρὸς τὰ ἔργα γίγνονται καὶ ἐπιμελοῦνται τοῦ ἀηδεστάτου , πραγμάτων ἀλλʼ οὐκ ἔργων , τά τε χρήματα διʼ ἀπιστίαν καὶ ἀμιξίαν ἀποθησαυρίζουσιν ἀλλʼ οὐ κοινοῦνται , καὶ οὕτως σπάνια γίγνεται , ἐὰν καὶ πολλὰ ᾖ . Αἵ τε τύχαι αἰ φλαῦραι καὶ αἰ ἀγαθαὶ εἰς τἀναντία ὑπηρετοῦσιν · ἥ τε γὰρ εὐτυχία οὐκ ἀσφαλής ἐστιν ἐν τῇ ἀνομίᾳ ἀλλʼ ἐπιβουλεύεται , ἥ τε δυστυχία οὐκ ἀπωθεῖται ἀλλὰ κρατύνεται διὰ τὴν ἀπιστίαν καὶ ἀμιξίαν . Ὅ τε πόλεμος ἔξωθεν μᾶλλον ἐπάγεται καὶ ἡ οἰκεία στάσις ἀπὸ τῆς αὐτῆς αἰτίας , καὶ ἐὰν μὴ πρόσθεν γίγνηται , τότε συμβαίνει · ἔν τε πράγμασι συμβαίνει καθεστάναι ἀεὶ διὰ ἐπιβουλὰς τὰς ἐξ ἀλλήλων , διʼ ἅσπερ εὐλαβουμένους τε διατελεῖν καὶ ἀντεπιβουλεύοντας ἀλλήλοις . Καὶ οὔτε ἐγρηγορόσιν ἡδείας τὰς φροντίδας εἶναι οὔτε ἐς τὸν ὕπνον ἀπερχομένοις ἡδεῖαν τὴν ὑποδοχὴν ἀλλὰ ἐνδείματον , τήν τε ἀνέγερσιν ἔμφοβον καὶ πτοοῦσαν τὸν ἄνθρωπον ἐπὶ μνήμας κακῶν ἐξαπιναίους ἄγειν · ἅπερ ἐκ τῆς ἀνομίας ταῦτά τε καὶ τὰ ἄλλα κακὰ τὰ προειρημένα ἅπαντα ἀποβαίνει . Γίνεται δὲ καὶ ἡ τυραννίς , κακὸν τοσοῦτόν τε καὶ τοιοῦτον , οὐκ ἐξ ἄλλου τινὸς ἢ ἀνομίας . οἴονται δέ τινες τῶν ἀνθρώπων , ὅσοι μὴ ὀρθῶς συμβάλλονται , τύραννον ἐξ ἄλλου τινὸς καθίστασθαι καὶ τοὺς ἀνθρώπους στερίσκεσθαι τῆς ἐλευθερίας οὐκ αὐτοὺς αἰτίους ὄντας , ἀλλὰ βιασθέντας ὑπὸ τοῦ κατασταθέντος τυράννου , οὐκ ὀρθῶς ταῦτα λογιζόμενοι · ὅστις γὰρ ἡγεῖται βασιλέα ἢ τύραννον ἐξ ἄλλου τινὸς γίγνεσθαι ἢ ἐξ ἀνομίας τε καὶ πλεονεξίας , μωρός ἐστιν . ἐπειδὰν γὰρ ἄπαντες ἐπὶ κακίαν τράπωνται , τότε τοῦτο γίγνεται · οὐ γὰρ οἷόν τε ἀνθρώπους ἄνευ νόμων καὶ δίκης ζῆν . ὅταν οὖν ταῦτα τὰ δύο ἐκ τοῦ πλήθους ἐκλίπῃ , ὁ τε νόμος καὶ ἡ δίκη , τότε ἤδη εἰς ἔνα ἀποχωρεῖν τὴν ἐπιτροπίαν τούτων καὶ φυλακήν . πῶς γὰρ ἂν ἄλλως εἰς ἕνα μοναρχία περισταίη , εἰ μὴ τοῦ νόμου ἐξωσθέντος τοῦ τῷ πλήθει συμφέροντος ; δεῖ γὰρ τὸν ἄνδρα τοῦτον , ὅς τὴν δίκην καταλύει καὶ τὸν νόμον τὸν πᾶσι κοινὸν καὶ συμφέροντα ἀφαιρήσεται , ἀδαμάντινον γενέσθαι , εἰ μέλλει συλήσειν ταῦτα παρὰ τοῦ πλήθους τῶν ἀνθρώπων εἷς ὢν παρὰ πολλῶν · σάρκινος δὲ καὶ ὅμοιος τοῖς λοιποῖς γενόμενος ταῦτα μὲν οὐκ ἂν δυνηθείη ποιῆσαι , τἀναντία δὲ ἐκλελοιπότα καθιστὰς μοναρχήσειεν ἄν · διὸ καὶ γιγνόμενον τοῦτο ἐνίους τῶν ἀνθρώπων λανθάνει . εἰ τοίνυν τοσούτων μὲν αἰτία κακῶν ἐστιν ἀνομία , τοσοῦτον δὲ ἀγαθὸν εὐνομία , οὐκ ἄλλως ἔνεστι τυχεῖν εὐδαιμονίας εἰ μή τις νόμον ἡγεμόνα προστήσαιτο τοῦ οἰκείου βίου . οὗτος δʼ ἐστὶ λόγος ὀρθός , προστάττων μὲν ἃ δεῖ ποιεῖν ἀπαγορεύων δὲ ἃ μὴ χρή , ἔν τε τῷ παντὶ κόσμῳ καὶ ἐν πόλεσι καὶ ἐν ἰδίοις οἴκοις καὶ αὐτῷ τινι ἑκάστῳ πρὸς ἑαυτόν . εἰ τοίνυν τὸν τοιοῦτον λόγον περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν ὄντα καὶ καλῶν καὶ αἰσχρῶν οὐχ οἷόν τε ἄλλως μαθεῖν καὶ γνόντα τελεώσασθαι , εἰ μή τις τελέως φιλοσοφήσειε , τούτων ἕνεκα φιλοσοφίαν ἀσκητέον πάντων μάλιστα τῶν ἀνθρωπίνων ἐπιτηδευμάτων .
Lemmas: XX . οἴομαι τοίνυν οὐ ἀνάρμοστος εἰμί ἐνταῦθα καί ὁ διά ὁ ὑποθήκη προτροπή ἤδη πως συνεγγίζω εἰς ὁ ὑφήγησις ὁ πῶς δέω βιόω , καί μαδάω λίστα ἐμφαίνω οὗτος , ὡς οὐ ἀποσπάω ὁ ὁ λόγος ὁ κατά φιλοσοφία μέρος , συνεχής δέ εἰμί πᾶς πρός ἀλλήλων . κατά δή οὗτος οὖν ὁ μέθοδος ἀπό ὁ τίμιος ἄρχω πρῶτος , ὡς δέω θεοσέβεια ἀσκέω . οὗτος δέ οὐ ἄν παραγίγνομαι , εἰ μή τις ἀφομοιόω ὁ θεραπεύω ὁ θεραπεύω , ὁ δέ ὁμοιότης οὗτος οὐ ἄλλος τις ἤ φιλοσοφία παρέχω . ἀλλά μήν καί ἀψεύδεια δέω περί πολύς ποιέω · ὁ γάρ ἀληθεύω καί πρός θεός κατά ὁ θεῖος ἀλήθεια καί πρός ἄνθρωπος κατά ὁ ἀνθρώπινος ἡγέομαι ἐγώ πᾶς ὁ θεῖος καί ἀνθρώπινος ἀγαθός . τοιοῦτος δέ εἰμί ὁ ἀλήθεια , μόνος διά φιλοσοφία οὗτος παραγίγνομαι · μόνος γάρ φιλοθεάμων εἰμί ὁ ἀλήθεια ὁ φιλόσοφος . ἔτι τοίνυν ὁ νόμος ὁ δύναμις ἕκαστος ἐπίσταμαι προσήκω , καί ὡς χράω αὐτός εἰμί · οὗτος δέ οὐ ἔνειμι μανθάνω μή ὁ ἀρετή οἶδα , πρός ὅς καί ὁ δύναμις καί ὁ χρῆσις ὁ νόμος ἀναφέρω · ὁ δέ ὁ ἀρετή ἐπιτήδευσις διά φιλοσοφία παραγίγνομαι · ὥστε καί πρός οὗτος ἡγεμών εἰμί φιλοσοφία . ἔτι τοίνυν οἶδα δέω πῶς πρός ἄνθρωπος ὁμιλητέον , οὗτος δέ οὐ ἄν τις διαγιγνώσκω μή ὁ ὁ προσήκω ἀπολογισμός ἐπί πᾶς ὁ πρᾶξις ἐπισκοπέω . ὁ ἀξία τε καί ἀπαξία οἶδα ἕκαστος ὁ ἄνθρωπος , καί δύναμαι διακρίνω ὁ ἦθος καί ὁ φύσις ἕκαστος καί ὁ ὁ ψυχή δύναμις καί ὁ κατά πᾶς οὗτος συναρμόζω λόγος . ἀλλά μήν οὗτος γε οὐδείς χωρίς φιλοσοφία παραγίγνομαι · καί οὗτος οὖν ἕνεκα χρήσιμος ἄν εἰμί . εἰ δέ καί ὁ θηριώδης ἄνθρωπος θρώπους καταγωνίζομαι ὁ ὁ ἀνδρεία παραγγέλλω νόμος καί ὁ βλαβερός ὁ θηρίον χειρόω , χωρέω τε ἐπί ὁ κίνδυνος δέω πρόθυμος καί ἐθίζω αὐτός ὑπομένω , ὁράω καί πρός οὗτος τίς ἐγώ ἐπιστήμη ἤ δύναμις παρασκευάζω ἐπιτήδειος . οὐδείς ἄν ἄλλος , ὡς οἴομαι , ἤ μόνος φιλοσοφία . οὗτος γάρ διαμελετάω καρτερέω καί ὁ θάνατος καταφρονέω ἐγκράτεια τε ἐπιτηδεύω διά ὅλος ὁ βίος , καί πρός μέν ὁ πόνος ἐναθλέω γενναῖος , ὁ δέ ἡδονή ὑπεροράω παντάπασι . μόνος ἄρα οὗτος ἀντιλαμβάνω χρή ὁ βούλομαι ὁ θεῖος καί ἀνθρώπινος ἀγαθός πᾶς μεταλαγχάνω . ὡς γάρ ἁπλῶς λέγω , ὅς τις ἄν τις ἐθέλω ἐξεργάζομαι εἰς τέλος ὁ ἀγαθός , ἐάν τε σοφία ἐάν τε ἀνδρεία ἐάν τε εὐγλωσσία ἐάν τε ἀρετή ἤ ὁ σύμπας ἤ μέρος τις αὐτός , ἐκ ὅδε οἷος τε εἰμί κατεργάζομαι . φύω μέν πρῶτος δέω , καί οὗτος μέν ὁ τύχη ἀποδίδωμι , ὁ δέ ἐπί αὐτός ἤδη ὁ ἄνθρωπος ὅδε εἰμί , ἐπιθυμητής γίγνομαι ὁ καλός καί ἀγαθός φιλόπονος τε καί πρωΐ μανθάνω καί πολύς χρόνος αὐτός συνδιατελέω . εἰ δέ τις ἄπειμι οὗτος καί εἷς , οὐ οἷος τε εἰμί οὐδέ εἰς τέλος ὁ ἄκρος ἐξεργάζομαι , ἔχω δέ ἅπας οὗτος , ἀνυπέρβλητος γίγνομαι οὗτος , ὅς τις ἄν ἀσκέω τις ὁ ἄνθρωπος . εἰ δή καί ἐπί ὁ ἄλλος ἐπιστήμη ὀρθός οὗτος , πόσος δή πολύς ἐπί ὁ ἡγεμονικός πᾶς ὁ τέχνη , φιλοσοφία ; πόνος τε δέω πᾶς ὑφίστημι γενναῖος καί χρόνος πολύς καταναλίσκω εἰς ὁ μάθησις προθυμία τε εἰσφέρω μέγας . πρός δή οὗτος , ἐκ ὅς ἄν τις βούλομαι δόξα παρά ὁ ἄνθρωπος λαμβάνω καί τοιοῦτος φαίνω οἷος ἄν εἰμί , αὐτίκα δέω νέος τε ἄρχω καί ἐπιχράω αὐτός ὁμαλής ἀεί καί μή ἄλλοτε ἄλλος . συγχρονίζω μέν γάρ ἕκαστος οὗτος καί αὐτίκα τε ἄρχω καί συναυξάνω εἰς τέλος λαμβάνω βέβαιος ὁ δόξα καί ὁ κλέος διά ὅδε , ὅτι πιστεύω τε ἤδη ἀνενδοίαστος , καί ὁ φθόνος ὁ ἄνθρωπος οὐ προσγίγνομαι , διά ὅς ὁ μέν οὐ αὐξάνω οὐδέ εὔλογος μηνύω , ὁ δέ καταψεύδομαι μέμφομαι παρά ὁ δίκαιος . οὐ γάρ ἡδύς ὁ ἄνθρωπος ἄλλος τις τιμάω ( αὐτός γάρ στερίσκω τις ἡγέομαι ) , χειρόω δέ ὑπό ὁ ἀνάγκη αὐτός καί κατά μικρός ἐκ πολύς ἐπάγω ἐπαινέτης καί ἄκων ὅμως γίγνομαι · ἅμα δέ καί οὐ ἀμφιβάλλω , εἴτε ἄρα τοιοῦτος ἄνθρωπος εἰμί οἷος φαίνω , ἤ ἐνεδρεύω καί θηρεύω ὁ δόξα ἐπί ἀπάτη , καί ὅς ποιέω , οὗτος καλλωπίζω ὑπάγω ὁ ἄνθρωπος · ἐν ἐκεῖνος δέ ὁ τρόπος , ὅς ἐγώ προλέγω , ἀσκέω ὁ ἀρετή πίστις ἐμποιέω περί ἑαυτοῦ καί εὔκλεια . ἁλίσκομαι γάρ ἤδη κατά ὁ ἰσχυρός ὁ ἄνθρωπος οὔτε ὁ φθόνος ἔτι δύναμαι χράω οὔτε ἀπατάω ἔτι οἴομαι . ἔτι δέ καί ὁ χρόνος σύνειμι μέν ἕκαστος ἔργον καί πρᾶγμα πολύς καί διά μακρός κρατύνω ὁ ἀσκέω , ὁ δέ ὀλίγος χρόνος οὐ δύναμαι οὗτος ἀπεργάζομαι . καί τέχνη μέν ἄν τις ὁ κατά λόγος πυνθάνομαι καί μανθάνω οὐ κακός ὁ διδάσκω ἄν γίγνομαι ἐν ὀλίγος χρόνος , ἀρετή δέ ὅστις ἐκ ἔργον πολύς συνίστημι , οὗτος δέ οὐ οἷος τε ὀψέ ἄρχω οὔτε ὀλιγοχρόνιος ἐπί τέλος ἄγω , ἀλλά συντρέφω τε αὐτός δέω καί συναυξάνω ὁ μέν ἔργω κακός καί λόγος καί ἦθος , ὁ δέ ἐπιτηδεύω καί κατεργάζομαι σύν πολύς χρόνος καί ἐπιμέλεια . ἅμα δέ τις καί ὁ ἐκ ὀλίγος χρόνος εὐδοξία προσγίγνομαι βλάβη τοιόσδε · ὁ γάρ ἐξαπίναιος καί ἐκ ὀλίγος χρόνος ἤ πλούσιος ἤ σοφός ἤ ἀγαθός ἤ ἀνδρεῖος γίγνομαι οὐ ἀποδέχομαι ἡδύς ὁ ἄνθρωπος . εἰ δή οὗτος ἀληθής λέγω , καί οὐ οἷος τε ἄλλος ὁ ὁμοιότης ὁ ἦθος καί ὁ βέβαιος καί ὁ ἀμετάπτωτος παραγίγνομαι ἤ διά μόνος φιλοσοφία , καί οὗτος σαφής γίγνομαι ἐκ οὗτος , ὡς , εἰ βούλομαι τέλειος ἀγαθός γίγνομαι εὔκλεια τε καί εὐδαιμονία ὄντως μεταλαμβάνω , οὐ ἄλλος τις πράσσω ἐγώ ἤ φιλοσοφέω . ἔτι τοίνυν καί ὅδε ὁ παραίνεσις ἐπί ὁ αὐτός τέλος φέρω , ὡς , ὅταν τις ὀρέγω τις οὗτος κατεργάζομαι ἔχω αὐτός εἰς τέλος , ἐάν τε εὐγλωσσία ἐάν τε σοφία ἐάν τε ἰσχύς , οὗτος εἰς ἀγαθός καί νόμιμος καταχράομαι δέω · εἰ δέ εἰς ἄδικος τε καί ἄνομος χράω τις ὁ ὑπάρχω ἀγαθός , πᾶς κακός εἰμί ὁ τοιοῦτος καί ἄπειμι κρατύς αὐτός ἤ πάρειμι · καί ὥσπερ ἀγαθός τέλειος ὁ οὗτος τις ἔχω γίγνομαι εἰς ὁ ἀγαθός αὐτός καταχράομαι , οὕτως πάλιν πάγκακος τέλειος ὁ εἰς ὁ πονηρός χράω . ὁ τε αὖ ἀρετή ὀρέγω ὁ σύμπας σκοπέω εἰμί , ἐκ τίς ἄν λόγος ἤ ἔργον ἀγαθός εἰμί · τοιοῦτος δέ ἄν εἰμί ὁ πολύς ὠφέλιμος εἰμί . εἰ μέν τις χρῆμα δίδωμι εὐεργετέω ὁ πλησίον , ἀναγκάζω κακός εἰμί πάλιν αὖ συλλέγω ὁ χρῆμα · ἔπειτα οὐ ἄν οὕτως ἄφθονος συνάγω ὥστε μή ἐπιλείπω δίδωμι καί δωρέω · εἶτα οὗτος αὖθις δεύτερος κακία προσγίγνομαι μετά ὁ συναγωγή ὁ χρῆμα , ἐάν ἐκ πλούσιος πένης γίγνομαι καί ἐκ κτάομαι μηδείς ἔχω . πῶς ἄν οὖν δή τις μή χρῆμα νέμω ἀλλά ἄλλος δή τις τρόπος εὐποιητικός ἄν εἰμί ἄνθρωπος , καί οὗτος μή σύν κακία ἀλλά σύν ἀρετή ; καί προσέτι δωρέω πῶς ἄν ἔχω ὁ δόσις ἀνέκλειπτος ; ὧδε οὖν εἰμί οὗτος , εἰ ὁ νόμος τε καί ὁ δίκαιος ἐπικουρέω · οὗτος γάρ ὁ τε πόλις καί ὁ ἄνθρωπος ὁ συνοικίζω καί ὁ συνέχω εἰμί . πάλιν οὖν καί ἐκ οὗτος ὁ αὐτός συμβαίνω · εἰ γάρ ὁ ὀρθός χρῆσις πᾶς ὁ ἐν ὁ βίος πρᾶγμα καί ὁ ὁ νόος διανομή ὅς καλέω νόμος φιλοσοφία παραδίδωμι γνήσιος , οὐδείς ἄλλος δέω πράσσω ἤ φιλοσοφέω ἀληθινός ὁ βούλομαι ὁ τέλειος ζωή μεταλαμβάνω . καί μήν ἐγκρατής γε δέω εἰμί πᾶς ἀνήρ διαφερόντως · τοιοῦτος δέ ἄν μάλα , εἰ τις ὁ χρῆμα κρατύς εἰμί πρός ὅς πᾶς διαφθείρω , καί ὁ ψυχή ἀφειδής ἐπί ὁ δίκαιος σπουδάζω καί ὁ ἀρετή μεταδιώκω · πρός οὗτος γάρ δύο ὁ πολύς ἀκρατής εἰμί . διά τοιοῦτος δέ τις οὗτος πάσχω · φιλοψυχέω μέν , ὅτι οὗτος ἤ ζωή εἰμί ἤ ψυχή · οὗτος οὖν φείδομαι καί ποθέω αὐτός διά φιλία ὁ ζωή καί συνήθεια ὅς συντρέφω · φιλοχρηματέω δέ ὅδε ἕνεκα , ὅς φοβέω αὐτός . τίς δέ εἰμί οὗτος ; ὁ νόσος , ὁ γῆρας , ὁ ἐξαπίναιος ζημία , οὐ ὁ ἐκ ὁ νόμος λέγω ζημία ( οὗτος μέν γάρ καί εὐλαβέομαι εἰμί καί φυλάσσω ) , ἀλλά ὁ τοιοῦτος , πυρκαιά , θάνατος οἰκέτης , τετράπους , ἄλλος αὖ συμφορά , ὅς περίκειμαι ὁ μέν ὁ σῶμα , ὁ δέ ὁ ψυχή , ὁ δέ ὁ χρῆμα . οὗτος δή οὖν ἕνεκα πᾶς , ὅπως εἰς οὗτος ἔχω χράω ὁ χρῆμα , πᾶς ἀνήρ ὁ πλοῦτος ὀρέγω . καί ἄλλος τις δέ εἰμί ὅς οὐ ἥσσων ἤ ὁ προλέγω ἐξορμάω ὁ ἄνθρωπος ἐπί ὁ χρηματισμός , ὁ πρός ἀλλήλων φιλοτιμία καί ὁ ζῆλος καί ὁ δυναστεία , διά ὅς ὁ χρῆμα περί πολύς ποιέω , ὅτι συμβάλλω εἰς ὁ τοιοῦτος . ὅστις δέ εἰμί ἀνήρ ἀληθής ἀγαθός , οὗτος οὐ ἀλλότριος κόσμος περίκειμαι ὁ δόξα θηράω , ἀλλά ὁ ἑαυτοῦ ἀρετή . διόπερ ἐπεί φιλοσοφία εἰς ἑαυτοῦ ἀναρτάω ποιέω ὁ ἀγαθός πᾶς , πάθος δέ καί ὁ ἔξω χρεία ἀφίστημι , εἰμί ἄν χρήσιμος πᾶς πρός ὁ εὐδαίμων βίος . καί περί φιλοψυχία δέ ὧδε ἄν τις πείθω , ὅτι , εἰ μέν ὑπάρχω ὁ ἄνθρωπος εἰ μή ὑπό ἄλλος ἀποθνῄσκω ἀγήραος τε εἰμί καί ἀθάνατος ὁ λοιπός χρόνος , συγγνώμη ἄν πολύς ὁ φείδομαι ὁ ψυχή · ἐπεί δέ ὑπάρχω ὁ βίος μηκύνω ὁ τε γῆρας κακός εἰμί ἄνθρωπος καί μή ἀθάνατος εἰμί , καί ὁ ἀμαθία ἤδη εἰμί μέγας καί συνήθεια πονηρός λόγος τε καί ἐπιθύμημα , οὗτος περιποιέω ἐπί δύσκλεια , ἀλλά μή ἀθάνατος ἀντί αὐτός λείπω , ἀντί θνητός εἰμί εὐλογία ἀέναος καί ἀεί ζάω . εἰ τοίνυν μόνος φιλοσοφία μελέτη ἐμποιέω θάνατος καί καταφρόνησις , ἐπί δέ ὁ ἀθάνατος καί ἀεί εἰμί ζωή ἐπανάγω καί ὁ ἀεί εἰμί λόγος ἀναδιδάσκω καί οὗτος ζηλόω ἐθίζω , πᾶς ἄν εἰμί καί διά οὗτος ὠφέλιμος . ἔτι τοίνυν οὐ ἐπί πλεονεξία ὁρμάω δέω , οὐδέ ὁ κράτος ὁ ἐπί ὁ πλεονεξία ἡγέομαι ἀρετή εἰμί , ὁ δέ ὁ νόμος ὑπακούω δειλία · πονηρός γάρ οὗτος ὁ διάνοια εἰμί , καί ἐκ αὐτός πᾶς ἐναντίος ὁ ἀγαθός γίγνομαι , κακία τε καί βλάβη . εἰ γάρ φύω μέν ὁ ἄνθρωπος ἀδύνατος κατά εἷς ζάω , συνέρχομαι δέ πρός ἀλλήλων ὁ ἀνάγκη εἴκω , πᾶς δέ ὁ ζωή αὐτός εὑρίσκω καί ὁ τέχνημα πρός αὐτός , σύν ἀλλήλων δέ εἰμί αὐτός καί ἀνομία διαιτάω οὐ οἷος τε ( μέγας γάρ αὐτός ζημία οὕτως γίγνομαι ἐκεῖνος ὁ κατά εἷς δίαιτα ) , διά οὗτος τοίνυν ὁ ἀνάγκη ὁ τε νόμος καί ὁ δίκαιος ἐμβασιλεύω ὁ ἄνθρωπος καί οὐδαμῇ μεθίστημι ἄν αὐτός · φύσις γάρ ἰσχυρός ἐνδέω οὗτος . εἰ μέν δή γίγνομαι τις ἐκ ἀρχή φύσις τοιόσδε ἔχω , ἄτρωτος ὁ χρώς ἄνοσος τε καί ἀπαθής καί ὑπερφυής καί ἀδαμάντινος ὁ τε σῶμα καί ὁ ψυχή , ὁ τοιοῦτος ἴσως ἄν τις ἀρκέω νομίζω ὁ ἐπί ὁ πλεονεξία κράτος ( ὁ γάρ τοιοῦτος ὁ νόμος μή ὑποδύω δύναμαι ἀθῷος εἰμί ) , οὐ μήν ὀρθός οὗτος οἴομαι · εἰ γάρ καί τοιοῦτος τις εἰμί , ὡς οὐ ἄν γίγνομαι , ὁ μέν νόμος συμμαχέω καί ὁ δίκαιος καί οὗτος κρατύνω καί ὁ ἰσχύς χράω ἐπί οὗτος τε καί ὁ οὗτος ἐπικουρέω , οὕτως μέν ἄν σῴζω ὁ τοιοῦτος , ἄλλος δέ οὐ ἄν διαμένω · δοκέω γάρ ἄν ὁ ἅπας ἀνδειλίαν θρώπους ὁ τοιοῦτος φύω πολέμιος καθίστημι διά ὁ ἑαυτοῦ εὐνομία , καί ὁ πλῆθος ἤ τέχνη ἤ δύναμις ὑπερβάλλω ἄν καί περιγίγνομαι ὁ τοιοῦτος ἀνήρ . οὕτως φαίνω καί αὐτός ὁ κράτος , ὅς δή κράτος εἰμί , διά τε ὁ νόμος καί διά ὁ δίκη σῴζω . χωρίς δέ οὗτος αὐτός διά ἑαυτοῦ αἱρετός εἰμί ὁ δίκαιος , καί φύσις πρός αὐτός φύω . ἐάν μηδείς οὖν ὁ ἔξωθεν περιγίγνομαι ἐάν ἐλάττωμα τις συμβαίνω ἀνθρώπινος , δικαιοπραγέω ἄξιος , ὡς οὗτος εἰμί πᾶς τίμιος . μανθάνω δέ ἄξιος καί οὗτος περί ὁ εὐνομία τε καί ἀνομία , ὅσος διαφέρω ἀλλήλων , καί ὅτι μέν εὐνομία ἀγαθός εἰμί καί κοινός καί ἴδιος , ὁ ἀνομία δέ κακός · ὁ γάρ παραχρῆμα βλάβη γίγνομαι ἐκ ὁ ἀνομία . ἄρχω δέ ὁ ὁ εὐνομία δηλόω , ὅς γίγνομαι πρότερος . πίστις μέν πρῶτος ἐγγίγνομαι ἐκ ὁ εὐνομία μέγας ὠφελέω ὁ ἄνθρωπος ὁ σύμπας , καί ὁ μέγας ἀγαθός οὗτος εἰμί · κοινός γάρ ὁ χρῆμα γίγνομαι ἐκ αὐτός , καί οὕτως μέν ἐάν καί ὀλίγος εἰμί ἐξαρκέω ὅμως κυκλέω , ἄνευ δέ οὗτος οὐδέ ἐάν πολύς εἰμί ἐξαρκέω . καί ὁ τύχη δέ ὁ εἰς ὁ χρῆμα καί ὁ βίος , ὁ τε ἀγαθός καί μή , ἐκ ὁ εὐνομία ὁ ἄνθρωπος πρόσφορος κυβερνάω · ὁ τε γάρ εὐτυχέω ἀσφαλής αὐτός χράω καί ἀνεπιβούλευτος , ὁ τε αὖ δυστυχέω ἐπικουρέω ἐκ ὁ εὐτυχέω διά ὁ ἐπιμιξία τε καί πίστις , ὅς ἐκ ὁ εὐνομία γίγνομαι . ὁ τε αὖ χρόνος ὁ ἄνθρωπος διά ὁ εὐνομία εἰς μέν ὁ πρᾶγμα ἀργός γίγνομαι , εἰς δέ ὁ ἔργον ὁ ζωή ἐργάσιμος . φροντίς δέ ὁ μέν ἀηδής ἀπαλλάσσω ὁ ἄνθρωπος ἐν ὁ εὐνομία , ὁ δέ ἡδύς σύνειμι · 298 Κ πρᾶγμα μέν γάρ φροντίς ἀηδής εἰμί , ἔργον δέ ἡδύς . εἰς τε αὖ ὁ ὕπνος ἔρχομαι , ὅς ἀνάπαυμα κακός εἰμί ἄνθρωπος , ἄφοβος μέν καί ἄλυπος μεριμνάω ἔρχομαι εἰς αὐτός , γίγνομαι δέ ἐπί αὐτός ἕτερος τοιοῦτος πάσχω , καί μή ἔμφοβος ἐξάπινα καθίστημι οὐδέ ἐκ μεταλλαγή ἡδύς ὁ γνωστός ὁ ἡμέρα εἰμί προσδέχομαι , ἀλλά ἡδύς φροντίς μέν ἄλυπος περί ὁ ἔργον ὁ ζωή ποιέω , ὁ πόνος δέ ὁ ἀντίληψις ἀγαθός ἐλπίς εὔπιστος καί εὐπροσδόκητος ἀνακουφίζω , ὅς πᾶς ὁ εὐνοέω - εἷς αἰτία εἰμί . καί ὁ κακός μέγας ὁ ἄνθρωπος πορίζω , πόλεμος ἐπιφέρω εἰς καταστροφή καί δούλωσις , καί οὗτος ἀνομέω μέν μάλα ἐπέρχομαι , εὐνομέομαι δέ ἥσσων . καί ἄλλος δέ πολύς εἰμί ἐν ὁ εὐνομία ἀγαθός , ὅς ἐπικούρημα ὁ ζωή καί παραψυχή ὁ χαλεπός ἐκ αὐτός γίγνομαι · ὁ δέ ἐκ ὁ ἀνομία κακός ἀποβαίνω ὅδε εἰμί . ἄσχολος μέν πρῶτος ὁ ἄνθρωπος πρός ὁ ἔργον γίγνομαι καί ἐπιμελέομαι ὁ ἀηδής , πρᾶγμα ἀλλά οὐ ἔργον , ὁ τε χρῆμα διά ἀπιστία καί ἀμιξία ἀποθησαυρίζω ἀλλά οὐ κοινόω , καί οὕτως σπάνιος γίγνομαι , ἐάν καί πολύς εἰμί . ὁ τε τύχη ὁ φλαῦρος καί ὁ ἀγαθός εἰς ἐναντίος ὑπηρετέω · ὁ τε γάρ εὐτυχία οὐ ἀσφαλής εἰμί ἐν ὁ ἀνομία ἀλλά ἐπιβουλεύω , ὁ τε δυστυχία οὐ ἀπωθέω ἀλλά κρατύνω διά ὁ ἀπιστία καί ἀμιξία . ὁ τε πόλεμος ἔξωθεν μάλα ἐπάγω καί ὁ οἰκεῖος στάσις ἀπό ὁ αὐτός αἰτία , καί ἐάν μή πρόσθεν γίγνομαι , τότε συμβαίνω · ἐν τε πρᾶγμα συμβαίνω καθίστημι ἀεί διά ἐπιβουλή ὁ ἐκ ἀλλήλων , διά ὅς εὐλαβέομαι τε διατελέω καί ἀντεπιβουλεύω ἀλλήλων . καί οὔτε ἐγείρω ἡδύς ὁ φροντίς εἰμί οὔτε εἰς ὁ ὕπνος ἀπέρχομαι ἡδύς ὁ ὑποδοχή ἀλλά ἐνδείματος , ὁ τε ἀνέγερσις ἔμφοβος καί πτοέω ὁ ἄνθρωπος ἐπί μνήμη κακός ἐξαπίναιος ἄγω · ὅς ἐκ ὁ ἀνομία οὗτος τε καί ὁ ἄλλος κακός ὁ προλέγω ἅπας ἀποβαίνω . γίγνομαι δέ καί ὁ τυραννίς , κακός τοσοῦτος τε καί τοιοῦτος , οὐ ἐκ ἄλλος τις ἤ ἀνομία . οἴομαι δέ τις ὁ ἄνθρωπος , ὅσος μή ὀρθός συμβάλλω , τύραννος ἐκ ἄλλος τις καθίστημι καί ὁ ἄνθρωπος στερίσκω ὁ ἐλευθερία οὐ αὐτός αἴτιος εἰμί , ἀλλά βιάζω ὑπό ὁ καθίστημι τύραννος , οὐ ὀρθός οὗτος λογίζομαι · ὅστις γάρ ἡγέομαι βασιλεύς ἤ τύραννος ἐκ ἄλλος τις γίγνομαι ἤ ἐκ ἀνομία τε καί πλεονεξία , μωρός εἰμί . ἐπειδάν γάρ ἅπας ἐπί κακία τρέπω , τότε οὗτος γίγνομαι · οὐ γάρ οἷος τε ἄνθρωπος ἄνευ νόμος καί δίκη ζάω . ὅταν οὖν οὗτος ὁ δύο ἐκ ὁ πλῆθος ἐκλείπω , ὁ τε νόμος καί ὁ δίκη , τότε ἤδη εἰς εἷς ἀποχωρέω ὁ ἐπιτροπία οὗτος καί φυλακή . πῶς γάρ ἄν ἄλλος εἰς εἷς μοναρχία περιίστημι , εἰ μή ὁ νόμος ἐξωθέω ὁ ὁ πλῆθος συμφέρω ; δέω γάρ ὁ ἀνήρ οὗτος , ὅς ὁ δίκη καταλύω καί ὁ νόμος ὁ πᾶς κοινός καί συμφέρω ἀφαιρέω , ἀδαμάντινος γίγνομαι , εἰ μέλλω συλάω οὗτος παρά ὁ πλῆθος ὁ ἄνθρωπος εἷς εἰμί παρά πολύς · σάρκινος δέ καί ὅμοιος ὁ λοιπός γίγνομαι οὗτος μέν οὐ ἄν δύναμαι ποιέω , ἐναντίος δέ ἐκλείπω καθίστημι μοναρχέω ἄν · διό καί γίγνομαι οὗτος ἔνιοι ὁ ἄνθρωπος λανθάνω . εἰ τοίνυν τοσοῦτος μέν αἰτία κακός εἰμί ἀνομία , τοσοῦτος δέ ἀγαθός εὐνομία , οὐ ἄλλος ἔνειμι τυγχάνω εὐδαιμονία εἰ μή τις νόμος ἡγεμών προΐστημι ὁ οἰκεῖος βίος . οὗτος δέ εἰμί λόγος ὀρθός , προστάσσω μέν ὅς δέω ποιέω ἀπαγορεύω δέ ὅς μή χρή , ἐν τε ὁ πᾶς κόσμος καί ἐν πόλις καί ἐν ἴδιος οἶκος καί αὐτός τις ἕκαστος πρός ἑαυτοῦ . εἰ τοίνυν ὁ τοιοῦτος λόγος περί ἀγαθός καί κακός εἰμί καί καλός καί αἰσχρός οὐ οἷος τε ἄλλος μανθάνω καί γιγνώσκω τελειόω , εἰ μή τις τέλειος φιλοσοφέω , οὗτος ἕνεκα φιλοσοφία ἀσκέω πᾶς μάλα ὁ ἀνθρώπινος ἐπιτήδευμα .