iamblichus-philosophy.protrepticus 10
X . Ἀλλὰ μὴν ὅτι γε καὶ ὡφελείας τὰς μεγίστας ἡμῖν πρὸς τὸν ἀνθρώπινον βίον παρέχεται ἡ θεωρητικὴ φρόνησις , εὑρήσει τις ῥᾳδίως ἀπὸ τῶν τεχνῶν . ὥσπερ γὰρ τῶν ἰατρῶν ὅσοι κομψοὶ καὶ τῶν περὶ τὴν γυμναστικὴν οἱ πλεῖστοι σχεδὸν ὁμολογοῦσιν ὅτι δεῖ τοὺς μέλλοντας ἀγαθοὺς ἰατροὺς ἔσεσθαι καὶ γυμναστὰς περὶ φύσεως ἐμπείρους εἶναι , οὕτω καὶ τοὺς ἀγαθοὺς νομοθέτας ἐμπείρους εἶναι δεῖ τῆς φύσεως , καὶ πολύ γε μᾶλλον ἐκείνων . οἱ μὲν γὰρ τῆς τοῦ σώματος ἀρετῆς εἰσι δημιουργοὶ μόνον , οἱ δὲ περὶ τὰς τῆς ψυχῆς ἀρετὰς ὄντες καὶ περὶ πόλεως εὐδαιμονίας καὶ κακοδαιμονίας διδάξειν προσποιούμενοι πολὺ δὴ μᾶλλον προσδέονται φιλοσοφίας . καθάπερ γὰρ ἐν ταῖς ἄλλαις τέχναις ταῖς δημιουργικαῖς ἀπὸ τῆς φύσεως εὕρηται τὰ βέλτιστα τῶν ὀργάνων , οἷον ἐν τεκτονικῇ στάθμη καὶ κανὼν καὶ τόρνος τὰ μὲν ὕδατι καὶ φωτὶ καὶ ταῖς αὐγαῖς τῶν ἀκτίνων ληφθέντων , πρὸς ἃ κρίνοντες τὸ κατὰ τὴν αἴσθησιν ἱκανῶς εὐθὺ καὶ λεῖον βασανίζομεν , μεν , ὁμοίως δὲ καὶ τὸν πολιτικὸν ἔχειν τινὰς ὅρους δεῖ ἀπὸ τῆς φύσεως αὐτῆς καὶ τῆς ἀληθείας , πρὸς οὓς κρινεῖ τί δίκαιον καὶ τί καλόν καὶ τί συμφέρον . ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ τῶν ὀργάνων ταῦτα διαφέρει πάντων , οὕτω καὶ νόμος κάλλιστος ὁ μάλιστα κατὰ φύσιν κείμενος . τοῦτο δʼ οὐχ οἷόν τε μὴ φιλοσοφήσαντα δύνασθαι ποιεῖν μηδὲ γνωρίσαντα τὴν ἀλήθειαν . καὶ τῶν μὲν ἄλλων τεχνῶν τά τε ὄργανα καὶ τοὺς λογισμοὺς τοὺς ἀκριβεστάτους οὐκ ἀπʼ αὐτῶν τῶν πρώτων λαβόντες σχεδὸν ἴσασιν , ἀλλʼ ἀπὸ τῶν δευτέρων καὶ τρίτων καὶ πολλοστῶν , τούς τε λόγους ἐξ ἐμπειρίας λαμβάνουσι · τῷ δὲ φιλοσόφῳ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπʼ αὐτῶν τῶν ἀκριβῶν ἡ μίμησίς ἐστιν · αὐτῶν γάρ ἐστι θεατής , ἀλλʼ οὐ μιμημάτων . ὥσπερ οὖν οὐδʼ οἰκοδόμος ἀγαθός ἐστιν οὗτος ὅστις κανόνι μὲν μὴ χρῆται μηδὲ τῶν ἄλλων μηδενὶ τῶν τοιούτων ὀργάνων , ἑτέροις δὲ οἰκοδομήμασι παραβάλλων , ὁμοίως ἴσως κἂν εἴ τις ἢ νόμους τίθεται πόλεσιν ἢ πράττει πράξεις ἀποβλέπων καὶ μιμούμενος πρὸς ἑτέρας πράξεις ἢ πολιτείας ἀνθρωπίνας Δακεδαιμονίων ἢ Κρητῶν ἢ τινων ἄλλων τοιούτων , οὐκ ἀγαθὸς νομοθέτης οὐδὲ σπουδαῖος · οὐ γὰρ ἐνδέχεται μὴ καλοῦ μίμημα καλὸν εἶναι , μηδὲ θείου καὶ βεβαίου τὴν φύσιν ἀθάνατον καὶ βέβαιον , ἀλλὰ μόνον ὅτι μόνου τῶν δημιουργῶν τοῦ φιλοσόφου καὶ νόμοι βέβαιοι καὶ πράξεις εἰσὶν ὀρθαὶ καὶ καλαί . μόνος γὰρ πρὸς τὴν φύσιν βλέπων ζῇ καὶ πρὸς τὸ θεῖον , καὶ καθάπερ ἂν εἰ κυβερνήτης τις ἀγαθὸς ἐξ ἀιδίων καὶ μονίμων ἀναψάμενος τοῦ βίου τὰς ἀρχὰς ὁρμεῖ καὶ ζῇ καθʼ ἑαυτόν . ἔστι μὲν οὖν θεωρητικὴ ἥδε ἡ ἐπιστήμη , παρέχει δʼ ἡμῖν τὸ δημιουργεῖν κατʼ αὐτὴν ἅπαντα . ὥσπερ γὰρ ἡ ὄψις ποιητικὴ μὲν καὶ δημιουργὸς οὐδενός ἐστι ( μόνον γὰρ αὐτῆς ἔργον ἐστὶ τὸ κρίνειν καὶ δηλοῦν ἕκαστον τῶν ὁρατῶν ) , ἡμῖν δὲ παρέχει τὸ πράττειν τι διʼ αὐτὴν καὶ βοηθεῖ πρὸς τὰς πράξεις ἡμῖν τὰ μέγιστα ( σχεδὸν γὰρ ἀκίνητοι παντελῶς ἂν εἶμεν στερηθέντες αὐτῆς ) , οὕτω δῆλον ὅτι καὶ τῆς ἐπιστήμης θεωρητικῆς οὔσης μυρία πράττομεν κατʼ αὐτὴν ὅμως ἡμεῖς , καὶ τὰ μὲν λαμβάνομεν τὰ δὲ φεύγομεν τῶν πραγμάτων , καὶ ὅλως πάντα τὰ ἀγαθὰ διʼ αὐτὴν κτώμεθα .
Lemmas: X . ἀλλά μήν ὅτι γε καί ὠφέλεια ὁ μέγας ἐγώ πρός ὁ ἀνθρώπινος βίος παρέχω ὁ θεωρητικός φρόνησις , εὑρίσκω τις ῥᾴδιος ἀπό ὁ τέχνη . ὥσπερ γάρ ὁ ἰατρός ὅσος κομψός καί ὁ περί ὁ γυμναστικός ὁ πολύς σχεδόν ὁμολογέω ὅτι δέω ὁ μέλλω ἀγαθός ἰατρός εἰμί καί γυμναστής περί φύσις ἔμπειρος εἰμί , οὕτως καί ὁ ἀγαθός νομοθέτης ἔμπειρος εἰμί δέω ὁ φύσις , καί πολύς γε μάλα ἐκεῖνος . ὁ μέν γάρ ὁ ὁ σῶμα ἀρετή εἰμί δημιουργός μόνος , ὁ δέ περί ὁ ὁ ψυχή ἀρετή εἰμί καί περί πόλις εὐδαιμονία καί κακοδαιμονία διδάσκω προσποιέω πολύς δή μάλα προσδέω φιλοσοφία . καθά γάρ ἐν ὁ ἄλλος τέχνη ὁ δημιουργικός ἀπό ὁ φύσις εὑρίσκω ὁ ἀγαθός ὁ ὄργανον , οἷος ἐν τεκτονικός στάθμη καί κανών καί τόρνος ὁ μέν ὕδωρ καί φώς καί ὁ αὐγή ὁ ἀκτίς λαμβάνω , πρός ὅς κρίνω ὁ κατά ὁ αἴσθησις ἱκανός εὐθύς καί λεῖος βασανίζω , μέν , ὅμοιος δέ καί ὁ πολιτικός ἔχω τις ὅρος δέω ἀπό ὁ φύσις αὐτός καί ὁ ἀλήθεια , πρός ὅς κρίνω τίς δίκαιος καί τίς καλός καί τίς συμφέρω . ὥσπερ γάρ ἐκεῖ ὁ ὄργανον οὗτος διαφέρω πᾶς , οὕτως καί νόμος καλός ὁ μάλα κατά φύσις κεῖμαι . οὗτος δέ οὐ οἷος τε μή φιλοσοφέω δύναμαι ποιέω μηδέ γνωρίζω ὁ ἀλήθεια . καί ὁ μέν ἄλλος τέχνη ὁ τε ὄργανον καί ὁ λογισμός ὁ ἀκριβής οὐ ἀπό αὐτός ὁ πρῶτος λαμβάνω σχεδόν οἶδα , ἀλλά ἀπό ὁ δεύτερος καί τρίτος καί πολλοστός , ὁ τε λόγος ἐκ ἐμπειρία λαμβάνω · ὁ δέ φιλόσοφος μόνος ὁ ἄλλος ἀπό αὐτός ὁ ἀκριβής ὁ μίμησις εἰμί · αὐτός γάρ εἰμί θεατής , ἀλλά οὐ μίμημα . ὥσπερ οὖν οὐδέ οἰκοδόμος ἀγαθός εἰμί οὗτος ὅστις κανών μέν μή χράω μηδέ ὁ ἄλλος μηδείς ὁ τοιοῦτος ὄργανον , ἕτερος δέ οἰκοδόμημα παραβάλλω , ὅμοιος ἴσως ἄν εἰ τις ἤ νόμος τίθημι πόλις ἤ πράσσω πρᾶξις ἀποβλέπω καί μιμέομαι πρός ἕτερος πρᾶξις ἤ πολιτεία ἀνθρώπινος Δακεδαιμόνιος ἤ Κρής ἤ τις ἄλλος τοιοῦτος , οὐ ἀγαθός νομοθέτης οὐδέ σπουδαῖος · οὐ γάρ ἐνδέχομαι μή καλός μίμημα καλός εἰμί , μηδέ θεῖος καί βέβαιος ὁ φύσις ἀθάνατος καί βέβαιος , ἀλλά μόνος ὅτι μόνος ὁ δημιουργός ὁ φιλόσοφος καί νόμος βέβαιος καί πρᾶξις εἰμί ὀρθός καί καλός . μόνος γάρ πρός ὁ φύσις βλέπω ζάω καί πρός ὁ θεῖος , καί καθά ἄν εἰ κυβερνήτης τις ἀγαθός ἐκ ἀίδιος καί μόνιμος ἀναψάω ὁ βίος ὁ ἀρχή ὁρμάω καί ζάω κατά ἑαυτοῦ . εἰμί μέν οὖν θεωρητικός ὅδε ὁ ἐπιστήμη , παρέχω δέ ἐγώ ὁ δημιουργέω κατά αὐτός ἅπας . ὥσπερ γάρ ὁ ὄψις ποιητικός μέν καί δημιουργός οὐδείς εἰμί ( μόνος γάρ αὐτός ἔργον εἰμί ὁ κρίνω καί δηλόω ἕκαστος ὁ ὁρατός ) , ἐγώ δέ παρέχω ὁ πράσσω τις διά αὐτός καί βοηθέω πρός ὁ πρᾶξις ἐγώ ὁ μέγας ( σχεδόν γάρ ἀκίνητος παντελής ἄν εἰμί στερέω αὐτός ) , οὕτως δῆλος ὅτι καί ὁ ἐπιστήμη θεωρητικός εἰμί μυρίος πράσσω κατά αὐτός ὅμως ἐγώ , καί ὁ μέν λαμβάνω ὁ δέ φεύγω ὁ πρᾶγμα , καί ὅλος πᾶς ὁ ἀγαθός διά αὐτός κτάομαι .