iamblichus-philosophy.protrepticus 16
XVI . Ἔτι τοίνυν , εἰ ταῦτα ἀληθῆ , δεῖ νοῆσαι περὶ αὐτῶν τοιόνδε τι , τὴν παιδείαν οὐχ οἷόν τινες ἐπαγγελλόμενοί φασιν εἶναι , τοιαύτην καὶ εἶναι . φασὶ δέ που οὐκ ἐνούσης ἐν τῇ ψυχῇ ἐπιστήμης ἐντιθέναι , οἷον τυφλοῖς ὀφθαλμοῖς ὄψιν ἐντιθέντες . ὁ δέ γε νῦν λόγος σημαίνει ταύτην τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστῳ δύναμιν ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ ὄργανον ᾧ καταμανθάνει ἕκαστος , οἷον εἰ ὄμμα μὴ δυνατὸν ἦν ἄλλως ἢ ξὺν ὅλῳ τῷ σώματι στρέφειν πρὸς τὸ φανὸν ἐκ τοῦ σκοτώδους , οὕτως ξὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἐκ τοῦ γιγνομένου περιακτέον εἶναι , ἕως ἂν εἰς τὸ ὄν καὶ τοῦ ὄντος τὸ φανότατον δυνατὴ γένηται ἀνασχέσθαι θεωμένη · τοῦτο δʼ εἶναί φαμεν τἀγαθόν . τούτου τοίνυν αὐτοῦ τέχνη ἂν εἴη , τῆς περιαγωγῆς , τίνα τρόπον ὡς ῥᾷστά τε καὶ ἀνυσιμώτατα μεταστραφήσεται , οὐ τοῦ ἐμποιῆσαι αὐτῷ τὸ ὁρᾶν , ἀλλʼ ὡς ἔχοντι μὲν αὐτό , οὐκ ὀρθῶς δὲ τετραμμένῳ οὐδὲ βλέποντι οἷ ἔδει , τοῦτο δεῖ μηχανήσασθαι . αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ καλούμεναι ψυχῆς κινδυνεύουσιν νεύουσιν ἐγγύς τι εἶναι τῶν τοῦ σώματος ( τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἐνοῦσαι πρότερον ὕστερον ἐμποιεῖσθαι ἔθεσι καὶ ἀσκήσεσιν ) , ἡ δὲ τοῦ φρονῆσαι παντὸς μᾶλλον θειοτέρου τινὸς τυγχάνει , ὡς ἔοικεν , οὖσα , ὅ τὴν μὲν δύναμιν οὐδέποτε ἀπόλλυσιν , ὑπὸ δὲ τῆς περιαγωγῆς χρήσιμόν τε καὶ ὠφέλιμον καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν γίγνεται . ἢ οὔπω ἐννενόηκας τῶν λεγομένων μὲν πονηρῶν , σοφῶν δέ , ὡς δριμὺ μὲν βλέπει τὸ ψυχάριον καὶ ὀξέως διορᾷ ταῦτα ἐφʼ ἃ τέτραπται , ὡς οὐ φαύλην ἔχον τὴν ὄψιν , κακίᾳ δὲ ἠναγκασμένον ὑπηρετεῖν , ὥστε ὅσῳ ἂν ὀξύτερον βλέπῃ , τοσούτῳ πλείω κακὰ ἐργαζόμενον ; τοῦτο μέντοι τὸ τῆς τοιαύτης φύσεως εἰ ἐκ παιδὸς εὐθὺς κοπτόμενον περιεκόπη τὰς τῆς γενέσεως ξυγγενεῖς ὥσπερ μολυβδίδας , αἳ δὴ ἐδωδαῖς τε καὶ τοιούτων ἡδοναῖς τε καὶ λιχνείαις προσφυεῖς γιγνόμεναι περὶ τὰ κάτω στρέφουσι τὴν τῆς ψυχῆς ὄψιν , ὧν εἰ ἀπαλλαγὲν περιεστρέφετο εἰς τὰ ἀληθῆ , καὶ ἐκεῖνα ἂν τὸ αὐτὸ τοῦτο τῶν αὐτῶν ἀνθρώπων ὀξύτατα ἑώρα , ὥσπερ καὶ ἐφʼ ἃ νῦν τέτραπται . Νῦν δὴ οὖν , ὁπότε ἐνταῦθα γεγόναμεν , καὶ τὸ τῆς φιλοσοφίας ἔργον ὁποῖόν ἐστι φαίνεται , καὶ ὥς ἐστι τίμιον αὐτόθεν ἐστὶ κατάδηλον . τὸ γὰρ περιαιρεῖν τὴν γένεσιν ἀπὸ τῆς ψυχῆς καὶ ἐκκαθαίρειν τὴν λογίζεσθαι δυναμένην αὐτῆς ἐνέργειαν μάλιστα αὐτῇ προσήκει . οὗτος οὖν ἄριστος τρόπος τοῦ βίου , τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν ἄλλην ἀρετὴν ἀσκοῦντας καὶ ζῆν καὶ τεθνάναι . τούτῳ οὖν ἑπώμεθα , εἰ βουλοίμεθα ὄντως εὐδαιμονήσειν .
Lemmas: XVI . ἔτι τοίνυν , εἰ οὗτος ἀληθής , δέω νοέω περί αὐτός τοιόσδε τις , ὁ παιδεία οὐ οἷος τις ἐπαγγέλλω φημί εἰμί , τοιοῦτος καί εἰμί . φημί δέ που οὐ ἔνειμι ἐν ὁ ψυχή ἐπιστήμη ἐντίθημι , οἷος τυφλός ὀφθαλμός ὄψις ἐντίθημι . ὁ δέ γε νῦν λόγος σημαίνω οὗτος ὁ ἔνειμι ἕκαστος δύναμις ἐν ὁ ψυχή καί ὁ ὄργανον ὅς καταμανθάνω ἕκαστος , οἷος εἰ ὄμμα μή δυνατός εἰμί ἄλλος ἤ σύν ὅλος ὁ σῶμα στρέφω πρός ὁ φανός ἐκ ὁ σκοτώδης , οὕτως σύν ὅλος ὁ ψυχή ἐκ ὁ γίγνομαι περιακτέον εἰμί , ἕως ἄν εἰς ὁ εἰμί καί ὁ εἰμί ὁ φανός δυνατός γίγνομαι ἀνέχω θεάομαι · οὗτος δέ εἰμί φημί ἀγαθός . οὗτος τοίνυν αὐτός τέχνη ἄν εἰμί , ὁ περιαγωγή , τίς τρόπος ὡς ῥᾴδιος τε καί ἀνύσιμος μεταστρέφω , οὐ ὁ ἐμποιέω αὐτός ὁ ὁράω , ἀλλά ὡς ἔχω μέν αὐτός , οὐ ὀρθός δέ τρέπω οὐδέ βλέπω οἷ δέω , οὗτος δέω μηχανάομαι . ὁ μέν τοίνυν ἄλλος ἀρετή καλέω ψυχή κινδυνεύω νεύω ἐγγύς τις εἰμί ὁ ὁ σῶμα ( ὁ εἰμί γάρ οὐ ἔνειμι πρότερος ὕστερον ἐμποιέω ἔθος καί ἄσκησις ) , ὁ δέ ὁ φρονέω πᾶς μάλα θεῖος τις τυγχάνω , ὡς ἔοικα , εἰμί , ὅς ὁ μέν δύναμις οὐδέποτε ἀπόλλυμι , ὑπό δέ ὁ περιαγωγή χρήσιμος τε καί ὠφέλιμος καί ἄχρηστος αὖ καί βλαβερός γίγνομαι . ἤ οὔπω ἐννοέω ὁ λέγω μέν πονηρός , σοφός δέ , ὡς δριμύς μέν βλέπω ὁ ψυχάριον καί ὀξύς διοράω οὗτος ἐπί ὅς τρέπω , ὡς οὐ φαῦλος ἔχω ὁ ὄψις , κακία δέ ἀναγκάζω ὑπηρετέω , ὥστε ὅσος ἄν ὀξύς βλέπω , τοσοῦτος πολύς κακός ἐργάζομαι ; οὗτος μέντοι ὁ ὁ τοιοῦτος φύσις εἰ ἐκ παῖς εὐθύς κόπτω περικόπτω ὁ ὁ γένεσις συγγενής ὥσπερ μολυβδίς , ὅς δή ἐδωδή τε καί τοιοῦτος ἡδονή τε καί λιχνεία προσφυής γίγνομαι περί ὁ κάτω στρέφω ὁ ὁ ψυχή ὄψις , ὅς εἰ ἀπαλλάσσω περιστρέφω εἰς ὁ ἀληθής , καί ἐκεῖνος ἄν ὁ αὐτός οὗτος ὁ αὐτός ἄνθρωπος ὀξύς ὁράω , ὥσπερ καί ἐπί ὅς νῦν τρέπω . νῦν δή οὖν , ὁπότε ἐνταῦθα γίγνομαι , καί ὁ ὁ φιλοσοφία ἔργον ὁποῖος εἰμί φαίνω , καί ὡς εἰμί τίμιος αὐτόθεν εἰμί κατάδηλος . ὁ γάρ περιαιρέω ὁ γένεσις ἀπό ὁ ψυχή καί ἐκκαθαίρω ὁ λογίζομαι δύναμαι αὐτός ἐνέργεια μάλα αὐτός προσήκω . οὗτος οὖν ἀγαθός τρόπος ὁ βίος , ὁ δικαιοσύνη καί ὁ ἄλλος ἀρετή ἀσκέω καί ζάω καί θνῄσκω . οὗτος οὖν ἕπομαι , εἰ βούλομαι ὄντως εὐδαιμονέω .