iamblichus-philosophy.protrepticus 18
ΧVIII . Ταύτῃ δʼ ἐστὶ συγγενὴς καὶ ἄλλη ἔφοδος ἡ κατʼ ἀναλογίαν ἀπὸ τῶν ἐν τῷ σώματι φαινομένων ἐναργῶν ἐπὶ τὰ τῆς ψυχῆς μεταβαίνουσα κακά τε καὶ ἀγαθά , καὶ τῶν μὲν κακῶν χωρίζουσα καὶ πρὸς τὰ αἰσχρὰ ἀλλοτριοῦσα τὴν προαίρεσιν ἡμῶν , τῶν δὲ ἀγαθῶν ἀντιλαμβάνεσθαι παντὶ σθένει παρακελευομένη , καὶ πρὸς τὰ καλὰ οἰκειοῦσα ἡμῶν τὴν διάνοιαν ἐξ ἅπαντος τρόπου . οἷον εἰ τὰ πάθη τοῦ σώματος φευκτὰ καὶ τὰ νοσήματα , πολὺ δήπου πρότερον τὰ τῆς ψυχῆς , καὶ εἰ ἡ νόσος τοῦ σώματος οὐ βιωτὸν ἡμῖν τὸν βίοτον ἀπεργάζεται , πολὺ δήπου πρότερον ἡ ἀδικία νόσος οὖσα τῆς ψυχῆς ἀφόρητόν ἐστι τῷ ἔχοντι , καὶ εἰ τὸ σῶμα ἀσυμμέτρως διακείμενον ἀπόλλυσιν ἡμῶν τὴν τελειότητα τῆς ψυχῆς , ὅταν ἐκεῖνο , ᾧ ζῶμεν , πλημμελῶς ἔχῃ καὶ στασιάζῃ πρὸς ἑαυτό , οὐκ ἔνεστιν ὀρθῶς διαβιῶναι . μετίωμεν δὴ καὶ ἐπὶ θάτερα κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον . ὥσπερ γὰρ τάξεως καὶ κόσμου τὰ ἡμέτερα σώματα τυχόντα χρηστὰ ἂν εἴη , ἀταξίας δὲ μοχθηρά , οὕτως καὶ ἡ ψυχὴ ἀταξίας μὲν τυχοῦσα ἔσται πονηρά , χρηστὴ δὲ ἡ τάξεώς τινος καὶ κόσμου ἐπιλαβοῦσα . ἐπὶ μὲν οὖν τῷ σώματι ὄνομά ἐστι τῷ ἐκ τῆς τάξεώς τε καὶ τοῦ κόσμου γιγνομένῳ ὑγεία , ἰσχύς · ἐπὶ δὲ αὖ τῷ ἐν τῇ ψυχῇ ἐγγιγνομένῳ ἐκ τῆς τάξεως καὶ τοῦ κόσμου νόμιμόν τε καὶ νόμος ὄνομα κεῖται . ὥσπερ γὰρ ἐπὶ ταῖς τοῦ σώματος τάξεσι τὸ ὑγιεινὸν ἀποδίδομεν , ἐξ οὗ ἐν αὐτῷ ὑγίεια γίγνεται καὶ ἄλλη ἀρετὴ τοῦ σώματος , οὕτως ἐπὶ ταῖς τῆς ψυχῆς κοσμήσεσιν ὁ νόμος λέγεται , ὅθεν καὶ νόμιμοι γίγνονται καὶ κόσμιοι · ταῦτα δʼ ἐστὶ δικαιοσύνη τε καὶ σωφροσύνη . οὐκοῦν ἐκεῖνοι οἷς τι μέλει τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς πρὸς ταῦτα βλέποντες καὶ τοὺς λόγους προσοίσουσι ταῖς ψυχαῖς , οὓς ἂν λέγωσι , καὶ τὰς πράξεις ἁπάσας , καὶ δῶρον ἐάν τι διδῶσι , δώσουσι , καὶ ἐάν τι ἀφαιρῶνται , ἀφαιρήσονται , πρὸς τοῦτο ἀεὶ τὸν νοῦν ἔχοντες , ὅπως ἂν αὐτῶν δικαιοσύνη μὲν ἐν ταῖς ψυχαῖς γίγνηται , ἀδικία δὲ ἀπαλλάττηται , καὶ σωφροσύνη μὲν ἐγγίγνηται , ἀκολασία δὲ ἀπαλλάττηται , καὶ ἡ ἄλλη ἀρετὴ ἐγγίγνηται , κακία δὲ ἀπίῃ . τί γὰρ ὄφελος σώματί γε κάμνοντι καὶ μοχθηρῶς διακειμένῳ ἢ σιτία πολλὰ διδόναι καὶ τὰ ἥδιστα ἢ ποτὰ ἢ ἄλλο ὁτιοῦν , ὅ μὴ ὀνήσει αὐτὸν ἔσθʼ ὅ τι πλέον ἢ τοὐναντίον , κατά γε τὸν δίκαιον λόγον , καὶ ἔλαττον ; ἔστι ταῦτα . οὐ γὰρ οἶμαι λυσιτελεῖν μετὰ μοχθηρίας σώματος ζῆν ἀνθρώπῳ · ἀνάγκη γὰρ οὕτως καὶ ζῆν μοχθηρῶς . οὐκοῦν καὶ τὰς ἐπιθυμίας ἀποπιμπλάναι , οἷον πεινῶντα φαγεῖν ὅσον βούλεται ἢ διψῶντα πιεῖν , ὑγιαίνοντα μὲν ἐῶσιν οἱ ἰατροὶ ὡς τὰ πολλά , κάμνοντα δὲ ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδέποτε ἐῶσιν ἐμπίπλασθαι ὧν ἐπιθυμεῖ . ἀλλὰ μὴν καὶ περὶ ψυχὴν ὁ αὐτὸς τρόπος · ἕως μὲν ἂν πονηρὰ ᾖ , ἀνόητός τε οὖσα καὶ ἀκόλαστος καὶ ἄδικος καὶ ἀνόσιος , εἴργειν αὐτὴν δεῖ τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ μὴ ἐπιτρέπειν , ἀλλʼ αὐτὰ ποιεῖν ἃ ἂν ποιῶν βελτίων ἔσται . οὐ γάρ που αὐτῇ ἄμεινον τῇ ψυχῇ . οὐκοῦν τὸ εἴργειν ἐστὶν ἀφʼ ὧν ἐπιθυμεῖ κολάζειν . τὸ κολάζεσθαι ἄρα τῇ ψυχῇ ἄμεινόν ἐστιν ἢ ἀκολασία , ὥσπερ οἱ πολλοὶ οἴονται , καὶ τὸ κόσμιον εἶναι καὶ τεταγμένον προέχει τοῦ ἀκοσμήτου τε καὶ ἀτάκτου , ὥστʼ ἐξ ἅπαντος τρόπου τὴν δικαιοσύνην καὶ σωφροσύνην ἀσκητέον πρὸ τῶν ἐναντίων ἕξεων . καὶ τοῦτο μὲν ἡμῖν οὕτως ἐχέτω .
Lemmas: ΧVIII . οὗτος δέ εἰμί συγγενής καί ἄλλος ἔφοδος ὁ κατά ἀναλογία ἀπό ὁ ἐν ὁ σῶμα φαίνω ἐναργής ἐπί ὁ ὁ ψυχή μεταβαίνω κακός τε καί ἀγαθός , καί ὁ μέν κακός χωρίζω καί πρός ὁ αἰσχρός ἀλλοτριόω ὁ προαίρεσις ἐγώ , ὁ δέ ἀγαθός ἀντιλαμβάνω πᾶς σθένος παρακελεύομαι , καί πρός ὁ καλός οἰκειόω ἐγώ ὁ διάνοια ἐκ ἅπας τρόπος . οἷον εἰ ὁ πάθος ὁ σῶμα φευκτός καί ὁ νόσημα , πολύς δήπου πρότερος ὁ ὁ ψυχή , καί εἰ ὁ νόσος ὁ σῶμα οὐ βιωτός ἐγώ ὁ βίοτος ἀπεργάζομαι , πολύς δήπου πρότερος ὁ ἀδικία νόσος εἰμί ὁ ψυχή ἀφόρητος εἰμί ὁ ἔχω , καί εἰ ὁ σῶμα ἀσύμμετρος διάκειμαι ἀπόλλυμι ἐγώ ὁ τελειότης ὁ ψυχή , ὅταν ἐκεῖνος , ὅς ζάω , πλημμελής ἔχω καί στασιάζω πρός ἑαυτοῦ , οὐ ἔνειμι ὀρθός διαβιόω . μετέρχομαι δή καί ἐπί ἕτερος κατά ὁ αὐτός τρόπος . ὥσπερ γάρ τάξις καί κόσμος ὁ ἡμέτερος σῶμα τυγχάνω χρηστός ἄν εἰμί , ἀταξία δέ μοχθηρός , οὕτως καί ὁ ψυχή ἀταξία μέν τυγχάνω εἰμί πονηρός , χρηστός δέ ὁ τάξις τις καί κόσμος ἐπιλαμβάνω . ἐπί μέν οὖν ὁ σῶμα ὄνομα εἰμί ὁ ἐκ ὁ τάξις τε καί ὁ κόσμος γίγνομαι ὑγεία , ἰσχύς · ἐπί δέ αὖ ὁ ἐν ὁ ψυχή ἐγγίγνομαι ἐκ ὁ τάξις καί ὁ κόσμος νόμιμος τε καί νόμος ὄνομα κεῖμαι . ὥσπερ γάρ ἐπί ὁ ὁ σῶμα τάξις ὁ ὑγιεινός ἀποδίδωμι , ἐκ ὅς ἐν αὐτός ὑγίεια γίγνομαι καί ἄλλος ἀρετή ὁ σῶμα , οὕτως ἐπί ὁ ὁ ψυχή κόσμησις ὁ νόμος λέγω , ὅθεν καί νόμιμος γίγνομαι καί κόσμιος · οὗτος δέ εἰμί δικαιοσύνη τε καί σωφροσύνη . οὐκοῦν ἐκεῖνος ὅς τις μέλω ὁ ἑαυτοῦ ψυχή πρός οὗτος βλέπω καί ὁ λόγος προσφέρω ὁ ψυχή , ὅς ἄν λέγω , καί ὁ πρᾶξις ἅπας , καί δῶρον ἐάν τις δίδωμι , δίδωμι , καί ἐάν τις ἀφαιρέω , ἀφαιρέω , πρός οὗτος ἀεί ὁ νόος ἔχω , ὅπως ἄν αὐτός δικαιοσύνη μέν ἐν ὁ ψυχή γίγνομαι , ἀδικία δέ ἀπαλλάσσω , καί σωφροσύνη μέν ἐγγίγνομαι , ἀκολασία δέ ἀπαλλάσσω , καί ὁ ἄλλος ἀρετή ἐγγίγνομαι , κακία δέ ἀπέρχομαι . τίς γάρ ὄφελος σῶμα γε κάμνω καί μοχθηρός διάκειμαι ἤ σιτίον πολύς δίδωμι καί ὁ ἡδύς ἤ ποτός ἤ ἄλλος ὁστισοῦν , ὅς μή ὀνίνημι αὐτός εἰμί ὅς τις πολύς ἤ ἐναντίος , κατά γε ὁ δίκαιος λόγος , καί ἐλαχύς ; εἰμί οὗτος . οὐ γάρ οἴομαι λυσιτελέω μετά μοχθηρία σῶμα ζάω ἄνθρωπος · ἀνάγκη γάρ οὕτως καί ζάω μοχθηρός . οὐκοῦν καί ὁ ἐπιθυμία ἀποπίμπλημι , οἷος πεινάω ἐσθίω ὅσος βούλομαι ἤ διψάω πίνω , ὑγιαίνω μέν ἐάω ὁ ἰατρός ὡς ὁ πολύς , κάμνω δέ ὡς ἔπος λέγω οὐδέποτε ἐάω ἐμπίμπλημι ὅς ἐπιθυμέω . ἀλλά μήν καί περί ψυχή ὁ αὐτός τρόπος · ἕως μέν ἄν πονηρός εἰμί , ἀνόητος τε εἰμί καί ἀκόλαστος καί ἄδικος καί ἀνόσιος , ἔργω αὐτός δέω ὁ ἐπιθυμία καί μή ἐπιτρέπω , ἀλλά αὐτός ποιέω ὅς ἄν ποιέω ἀγαθός εἰμί . οὐ γάρ που αὐτός ἀγαθός ὁ ψυχή . οὐκοῦν ὁ ἔργω εἰμί ἀπό ὅς ἐπιθυμέω κολάζω . ὁ κολάζω ἄρα ὁ ψυχή ἀγαθός εἰμί ἤ ἀκολασία , ὥσπερ ὁ πολύς οἴομαι , καί ὁ κόσμιος εἰμί καί τάσσω προέχω ὁ ἀκόσμητος τε καί ἄτακτος , ὥστε ἐκ ἅπας τρόπος ὁ δικαιοσύνη καί σωφροσύνη ἀσκέω πρό ὁ ἐναντίος ἕξις . καί οὗτος μέν ἐγώ οὕτως ἔχω .