iamblichus-philosophy.de-mysteriis 3.25
Ταῦτα μὲν οὖν οὕτως ἡμῖν ἐχέτω · τὸ δὲ ἐπὶ τούτοις ἀπὸ τῆς ἐνθέου παραφορᾶς ἐπὶ τὴν ἔκστασιν τῆς διανοίας τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀποπίπτει , τήν τε ἐν τοῖς νοσήμασι συμπίπτουσαν μανίαν παραλόγως αἰτίαν εἶναί φησι τῆς μαντικῆς . χολῆς γὰρ πλεονασμοῖς ὡς ἔστιν εἰκάσαι τῆς μελαίνης καὶ μέθης παρατροπαῖς καὶ τῇ λύσσῃ τῇ ἀπὸ λυσσώντων κυνῶν συμβαινούσῃ τὸν ἐνθουσιασμὸν ἀπεικάζει . δεῖ τοίνυν ἐξ ἀρχῆς διελέσθαι διχῇ τὰ εἴδη τῆς ἐκστάσεως , ὧν τὰ μὲν ἐπὶ τὸ χεῖρον παρατρέπεται καὶ τὰ μὲν ἀνοίας πληροῖ καὶ παραφροσύνης , τὰ δὲ τῆς παρ’ ἀνθρώποις σωφροσύνης τιμιώτερα ἀγαθὰ παρέχει · καὶ τὰ μὲν ἐπὶ τὴν ἄτακτον καὶ πλημμελῆ καὶ ὑλικὴν ἀποπίπτει κίνησιν , τὰ δ’ ἐπιδίδωσιν ἑαυτὰ πρὸς τὴν ἐξάρχουσαν αἰτίαν καὶ αὐτῆς τῆς ἐν τῷ κόσμῳ διατάξεως · καὶ τὰ μὲν ὡς ἐστερημένα τῆς γνώσεως παραφέρεται ἀπὸ τοῦ φρονεῖν , τὰ δ’ ὡς συναπτόμενα τοῖς ὑπερέχουσι πάσης τῆς ἐν ἡμῖν φρονήσεως · καὶ τὰ μέν ἐστιν ἐν τροπῇ τὰ δ’ ἄτρεπτα · καὶ τὰ μὲν παρὰ φύσιν τὰ δ’ ὑπὲρ τὴν φύσιν · καὶ τὰ μὲν καταγωγὰ ψυχῆς τὰ δὲ ἀναγωγά · καὶ τὰ μὲν διίστησιν ἔξω παντάπασι τῆς θείας μοίρας , τὰ δὲ πρὸς αὐτὴν συνάπτει . Διὰ τί δὴ οὖν τοσοῦτον ἀπεσφάλη ὁ λόγος τῆς προκειμένης ὑποθέσεως , ὡς ἐπὶ τὰ ἔσχατα παρενεχθῆναι τῆς μανίας κακὰ ἀπὸ τῶν πρωτείων καὶ ἀγαθῶν ; τί γὰρ δὴ ταῖς μελαγχολίαις ἢ μέθαις ἢ ταῖς ἄλλαις ταῖς ἀπὸ τοῦ σώματος ἐγειρομέναις παρακοπαῖς προσέοικεν ὁ ἐνθουσιασμός ; τίς δ’ ἂν μαντεία ποτὲ ἐγγένοιτο ἀπὸ τῶν νοσημάτων τοῦ σώματος ; οὐχ ἡ μὲν τοιαύτη παραγωγὴ διαφθορὰ παντελής ἐστιν , ἡ δὲ θεοφορία τελειότης καὶ σωτηρία τῆς ψυχῆς ; οὐ κατ’ ἀσθένειαν μὲν ἡ φαύλη συμπίπτει , κατὰ πλήρωσιν δὲ δυνάμεως ἡ βελτίων ; ὡς δ’ ἁπλῶς εἰπεῖν ἡ μὲν ἡσυχάζουσα κατὰ τὴν οἰκείαν ζωὴν καὶ σύνεσιν ἑτέρῳ παραδίδωσι τὴν ἑαυτῆς χρῆσιν , ἡ δὲ τὰς οἰκείας ἐνεργείας ἐνεργοῦσα κάκιστα καὶ θορυβωδῶς ταύτας ἀποδίδωσι . Κἀκείνη τοίνυν ἡ διαφορὰ πάντων ἐστὶν ἐναργεστάτη , ὡς ἄρα ἐπὶ τῶν θείων πάντα τὰ ἔργα ἐξήλλακται . ὥσπερ γὰρ ἐξήρηται τὰ κρείττονα γένη παρὰ πάντα τὰ ἄλλα , οὕτω καὶ τὰ ἐνεργήματα αὐτῶν οὐδενὶ τῶν ὄντων προσἑοικεν . ὥστε ἂν εἴπῃς θείαν παραφοράν , ἄφελε πάσας εὐθὺς τὰς ἀνθρωπίνας παρατροπάς . καὶ ἐὰν νῆψιν αὐτοῖς ἱερατικὴν ἀποδῷς , μηκέτι σκόπει τὴν ἀνθρωπίνην νῆψιν , ὡς οὖσαν ἐκείνῃ παραπλησίαν . πάντως δὲ τὰς κατὰ τὰ νοσήματα τοῦ σώματος οἷον ὑποχύσεις καὶ τὰς ἀπὸ τῶν νοσημάτων κινουμένας φαντασίας μὴ παράβαλλε ταῖς θείαις φαντασίαις · τί γὰρ δὴ κοινὸν αὗται πρὸς ἀλλήλας ἔχουσι ; μηδ’ αὖ τὰς ἀμφιβόλους καταστάσεις , οἷον μεταξὺ νήψεώς τε καὶ ἐκστάσεως , παραθῇς ποτὲ ταῖς ὡρισμέναις κατὰ μίαν ἐνέργειαν ἱερατικαῖς τῶν θεῶν ὄψεσιν . ἀλλὰ μηδὲ ταῖς ἀπὸ τῆς γοητείας τεχνικῶς κατασκευαζομέναις φαντασίαις παράβαλλε τὰς ἐναργεστάτας θεωρίας τῶν θεῶν · οὔτε γὰρ ἐνέργειαν οὔτε οὐσίαν τῶν ὁρωμένων οὔτε ἀλήθειαν αὗται ἔχουσιν , ἄχρι δὲ τοῦ δοκεῖν φαντάσματα ψιλὰ προτείνουσι . Πάντα δὴ οὖν τὰ τοιαῦτα ἀπορήματα ὡς ἀλλοτρίως προσαγόμενα καὶ ἀπὸ τῶν ἐναντίων ἐπὶ τὰ ἐναντία μεταφερόμενα οὐχ ἡγούμεθα ἅπτεσθαι τῆς προσηκούσης ὑποθέσεως · ὅθεν καὶ ἡμεῖς παραδείξαντες αὐτῶν τὸ ἀπηρτημένον , οὐκέτ’ οἰόμεθα δεῖν ἐν αὐτοῖς ἐπὶ πλεῖον διατρίβειν , ὡς ἐριστικῶς περιπλανωμένοις ἀλλ’ οὐχὶ μετά τινος φιλοσοφίας ἐπεζητημένοις .
Lemmas: οὗτος μέν οὖν οὕτως ἐγώ ἔχω · ὁ δέ ἐπί οὗτος ἀπό ὁ ἔνθεος παραφορά ἐπί ὁ ἔκστασις ὁ διάνοια ὁ ἐπί ὁ χείρων ἀποπίπτω , ὁ τε ἐν ὁ νόσημα συμπίπτω μανία παράλογος αἴτιος εἰμί φημί ὁ μαντικός . χολή γάρ πλεονασμός ὡς εἰμί εἰκάζω ὁ μέλας καί μέθη παρατροπή καί ὁ λύσσα ὁ ἀπό λυσσόω κύω συμβαίνω ὁ ἐνθουσιασμός ἀπεικάζω . δεῖ τοίνυν ἐκ ἀρχή διαιρέω διχή ὁ εἶδος ὁ ἔκστασις , ὅς ὁ μέν ἐπί ὁ χείρων παρατρέπω καί ὁ μέν ἄνοια πληρόω καί παραφροσύνη , ὁ δέ ὁ παρά ἄνθρωπος σωφροσύνη τίμιος ἀγαθός παρέχω · καί ὁ μέν ἐπί ὁ ἄτακτος καί πλημμελής καί ὑλικός ἀποπίπτω κίνησις , ὁ δέ ἐπιδίδωμι ἑαυτοῦ πρός ὁ ἐξάρχω αἴτιος καί αὐτός ὁ ἐν ὁ κόσμος διάταξις · καί ὁ μέν ὡς στερέω ὁ γνῶσις παραφέρω ἀπό ὁ φρονέω , ὁ δέ ὡς συνάπτω ὁ ὑπερέχω πᾶς ὁ ἐν ἐγώ φρόνησις · καί ὁ μέν εἰμί ἐν τροπή ὁ δέ ἄτρεπτος · καί ὁ μέν παρά φύσις ὁ δέ ὑπέρ ὁ φύσις · καί ὁ μέν καταγωγή Ψυχή ὁ δέ ἀναγωγή · καί ὁ μέν διίστημι ἔξω παντάπασι ὁ θεῖος μοῖρα , ὁ δέ πρός αὐτός συνάπτω . Ζεύς τίς δή οὖν τοσοῦτος ἀποσφάλλω ὁ λόγος ὁ πρόκειμαι ὑπόθεσις , ὡς ἐπί ὁ ἔσχατος παραφέρω ὁ μανία κακός ἀπό ὁ πρωτεῖος καί ἀγαθός ; τίς γάρ δή ὁ μελαγχολία ἢ μέθη ἢ ὁ ἄλλος ὁ ἀπό ὁ σῶμα ἐγείρω παρακοπή προσέοικα ὁ ἐνθουσιασμός ; τίς δέ εἄν μαντεῖος ποτέ ἐγγίγνομαι ἀπό ὁ νόσημα ὁ σῶμα ; οὐ ὁ μέν τοιοῦτος παραγωγή διαφθορά παντελής εἰμί , ὁ δέ θεοφορία τελειότης καί σωτηρία ὁ Ψυχή ; οὖον κατά ἀσθένεια μέν ὁ φαῦλος συμπίπτω , κατά πλήρωσις δέ δύναμις ὁ ἀγαθός ; ὡς δέ ἁπλόος εἶπον ὁ μέν ἡσυχάζω κατά ὁ οἰκεῖος ζωή καί σύνεσις ἕτερος παραδίδωμι ὁ ἑαυτοῦ χρῆσις , ὁ δέ ὁ οἰκεῖος ἐνέργεια ἐνεργέω κακός καί θορυβώδης οὗτος ἀποδίδωμι . ἐκεῖνος τοίνυν ὁ διαφορά πᾶς εἰμί ἐναργής , ὡς ἄρα ἐπί ὁ θεῖον πᾶς ὁ ἔργον ἐξαλλάσσω . ὥσπερ γάρ ἐξαιρέω ὁ ἀγαθός γένος παρά πᾶς ὁ ἄλλος , οὗτος καί ὁ ἐνέργημα αὐτός οὐδείς ὁ εἰμί προσοικέω . ὥστε εἄν εἶπον θεῖος παραφορά , ἀφαιρέω πᾶς εὐθύς ὁ ἀνθρώπινος παρατροπή . καί ἐάν νῆψις αὐτός ἱερατικός ἀποδίδωμι , μηκέτι σκοπέω ὁ ἀνθρώπινος νῆψις , ὡς εἰμί ἐκεῖνος παραπλήσιος . πάντως δέ ὁ κατά ὁ νόσημα ὁ σῶμα οἷος ὑπόχυσις καί ὁ ἀπό ὁ νόσημα κινέω φαντασία μή παραβάλλω ὁ θεῖος φαντασία · τίς γάρ δή κοινός οὗτος πρός ἀλλήλων ἔχω ; μηδέ αὖος ὁ ἀμφίβολος κατάστασις , οἷος μεταξύ νῆψις τε καί ἔκστασις , παρατίθημι ποτέ ὁ ὁρίζω κατά εἷς ἐνέργεια ἱερατικός ὁ θεός ὄψις . ἀλλά μηδέ ὁ ἀπό ὁ γοητεία τεχνικός κατασκευάζω φαντασία παραβάλλω ὁ ἐναργής θεωρία ὁ θεός · οὔτε γάρ ἐνέργεια οὔτε οὐσία ὁ ὁράω οὔτε ἀλήθεια οὗτος ἔχω , ἄχρι δέ ὁ δοκέω φάντασμα ψιλός προτείνω . πάν δή οὖν ὁ τοιοῦτος ἀπόρημα ὡς ἀλλότριος προσάγω καί ἀπό ὁ ἐναντίος ἐπί ὁ ἐναντίος μεταφέρω οὐ ἡγέομαι ἅπτω ὁ προσήκω ὑπόθεσις · ὅθεν καί ἐγώ παραδείκνυμι αὐτός ὁ ἀπαρτάω , οὐκέτι οἴομαι δήω ἐν αὐτός ἐπί πλείων διατρίβω , ὡς ἐριστικός περιπλανάω ἀλλά οὐ μετά τις φιλοσοφία ἐπιζητέω .