hippolytus-of-rome.commentarii-in-danielem 3.4
Ἦν μὲν τὸ ἐνύπνιον τὸ ὑπὸ τοῦ Ναβουχοδονόσορ ἑωραμένον πρὸς ἐπιτιμίαν αὐτῷ τῷ βασιλεῖ δεδειγμένον · ἀνθ’ ὧν γὰρ ὑψώθη ἡ καρδία αὐτοῦ καὶ κατὰ τοῦ θεοῦ ἐπήρθη εἰκόνα χρυσῆν ἀναστήσας καὶ πάντας εἰδωλολάτρας εἶναι ἀναγκάσας , ἐπεδείχθη αὐτῷ δι’ ὁράματος , ὅτι καὶ αὐτὸς ἐν τῇ τοῦ θεοῦ ἐξουσίᾳ ὢν τυγχάνει , εἰ καὶ ἐδόκει ὑπὲρ πάντας τότε βασιλεῖς βασιλεύειν . καὶ ἵνα δειχθῇ ὅτι παρὰ θεοῦ ἦν αὐτῷ δεδομένον τὸ βασίλειον , ὁ Δανιήλ πρὸς αὐτὸν ἔφη · σὺ βασιλεῦ , βασιλεὺς βασιλέων , ᾧ ὁ θεὸς τοῦ οὐρανοῦ βασιλείαν ἰσχυρὰν καὶ κραταιὰν καὶ ἔντιμον ἔδωκεν ἐν παντὶ τόπῳ , ᾧ κατοικοῦσιν οἱ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων . καὶ αὐτὸς δὲ Ναβουχοδονόσορ ἐπὶ τῷ συγκρῖναι τὸν Δανιήλ τὸ ἐνύπνιον θαυμάσας ὁμοίως ἔφη · ἐπ’ ἀληθείας ὁ θεὸς ὑμῶν αὐτός ἐστιν θεὸς θεῶν καὶ κύριος κυρίων , ὅτι ἠδυνήθης ἀποκαλύψαι τὸ μυστήριον τοῦτο . ἐπεὶ οὖν ἐπιλαθόμενος τῶν προτέρων αὐτοῦ ῥημάτων ἐπήρθη ὕστερον ὑπερηφάνως , ἔλαβεν ταύτην παρὰ θεοῦ ἐπιτιμίαν ὑπόδειγμα καὶ ὑπογραμμὸς πᾶσιν ἀνθρώποις τυράννοις τε καὶ βασιλεῦσιν γενόμενος , ὡς μὴ τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον φρονοῦντας ἀλαζονεύεσθαι καὶ κατὰ τοῦ θεοῦ ἐπαιρομένους καυχᾶσθαι , ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς προορῶντας τὸν ἑαυτῶν κίνδυνον τὸν θεὸν φοβεῖσθαι εἰδότες ὅτι καὶ αὐτοὶ κύριον ἔχουσιν ἐν οὐρανοῖς . καὶ γὰρ Ἀντίοχος ὁ ἐπικληθεὶς Ἐπιφανής , βασιλεὺς τῆς Συρίας γεγονώς , ποικίλαις βασάνοις αἰκισάμενος τοὺς δούλους τοῦ θεοῦ καὶ τὰ χείριστα τολμήσας , ὕστερον καὶ αὐτὸς τῆς παρὰ θεοῦ ἀξίας ἔτυχεν τιμωρίας θείᾳ μάστιγι ἐπιπληχθείς , ὡς μὴ δύνασθαι αὐτὸν μηδὲ τὴν ἑαυτοῦ ὀσμὴν ὑπενεγκεῖν , ἀλλ’ ἔτι ζῶντος αὐτοῦ ἐκ τῶν ὀφθαλμῶν τοῦ δυσσεβοῦς σκώληκας ἀναζεῖν , δι’ ὃ καὶ πολλαῖς λιτανείαις καὶ ἐξομολογήσεσιν πρὸς τὸν θεὸν χρησάμενος οὐκ ἔτυχεν τῆς παρ’ αὐτοῦ σωτηρίας . ὃς καὶ ἀφελπίσας ἑαυτὸν καὶ εἰς ἐπίγνωσιν λοιπὸν τῶν ἀνθρωπίνων ἐλθών , μέλλων τελευτᾶν οὕτως ἔφησεν · δίκαιον ὑποτάσσεσθαι θεῷ , καὶ μὴ θνητὸν ὄντα ἰσόθεα φρονεῖν . ὥστε ὅσοι βασιλεῖς εὐλαβῶς καὶ θεοφιλῶς ἀνεστράφησαν , οὗτοι καὶ παρὰ θεοῦ ἐτιμήθησαν , ὅσοι δὲ κατὰ φυσίωσιν τὴν ἑαυτῶν ὑπὲρ τὸ δέον ἐπήρθησαν , οὗτοι ἀξίαν καὶ δικαίαν τὴν παρὰ τοῦ θεοῦ τιμωρίαν ἀνταπέλαβον . ὃν τρόπον καὶ ὁ Σενναχερεὶμ καυχησάμενος ἐπὶ τῇ ἰδίᾳ καὶ πολλῇ δυνάμει , λόγοις ψευδέσιν τὸν θεὸν ὀνειδίσας ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου ἐπατάχθη ἑκατὸν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάδας μιᾷ νυκτὶ ἀπολέσας · ὕστερον δὲ καὶ αὐτὸς ὑπὸ τῶν υἱῶν αὐτοῦ ἐν τῇ ἰδίᾳ γῇ ἀνῃρέθη κατὰ τὸ ῥῆμα κυρίου ὃ ἐλάλησεν διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου , ἵνα ἐπιγνῶσιν πάντες ἄνθρωποι τὴν ἐξουσίαν τὴν ἐπουράνιον .
Lemmas: ἦς μέν ὁ ἐνύπνιον ὁ ὑπό ὁ Ναβουχοδονόσορ ὁράω πρός ἐπιτιμία αὐτός ὁ βασιλεύς δείκνυμι · ἀντί ὅς γάρ ὑψόω ὁ καρδία αὐτός καί κατά ὁ θεός ἐπαίρω εἰκών χρύσεος ἀνίστημι καί πᾶς εἰδωλολάτρης εἰμί ἀναγκάζω , ἐπιδείκνυμι αὐτός διά ὅραμα , ὅτι καί αὐτός ἐν ὁ ὁ θεός ἐξουσία εἰμί τυγχάνω , εἰμί καί δοκέω ὑπέρ πᾶς τότε βασιλεύς βασιλεύω . καί ἵνα δείκνυμι ὅτι παρά θεός εἰμί αὐτός δίδωμι ὁ βασίλειος , ὁ Δανιήλ πρός αὐτός φημί · σύ βασιλεύς , βασιλεύς βασιλεύς , ὅς ὁ θεός ὁ οὐρανός βασίλειος ἰσχυρός καί κραταιός καί ἔντιμος δίδωμι ἐν πᾶς τόπος , ὅς κατοικέω ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος . καί αὐτός δέ Ναβουχοδονόσορ ἐπί ὁ συγκρίνω ὁ Δανιήλ ὁ ἐνύπνιον θαυμάζω ὁμοίως φημί · ἐπί ἀλήθεια ὁ θεός σύ αὐτός εἰμί θεός θεός καί κύριος κύριος , ὅτι δύναμαι ἀποκαλύπτω ὁ μυστήριον οὗτος . ἐπεί οὖν ἐπιλανθάνομαι ὁ πρότερος αὐτός ῥῆμα ἐπαίρω ὕστερος ὑπερήφανος , λαμβάνω οὗτος παρά θεός ἐπιτιμία ὑπόδειγμα καί ὑπογραμμός πᾶς ἄνθρωπος τύραννος τε καί βασιλεύς γίγνομαι , ὡς μή ὁ ὑπέρ ἄνθρωπος φρονέω ἀλαζονεύομαι καί κατά ὁ θεός ἐπαίρω καυχάομαι , ἀλλά καί αὐτός προοράω ὁ ἑαυτοῦ κίνδυνος ὁ θεός φοβέω οἶδα ὅτι καί αὐτός κύριος ἔχω ἐν οὐρανός . καί γάρ Ἀντίοχος ὁ ἐπικαλέω ἐπιφανής , βασιλεύς ὁ Συρία γίγνομαι , ποικίλος βάσανος αἰκίζω ὁ δοῦλος ὁ θεός καί ὁ κακός τολμάω , ὕστερος καί αὐτός ὁ παρά θεός ἄξιος τυγχάνω τιμωρία θεῖος μάστιξ ἐπιπλήσσω , ὡς μή δύναμαι αὐτός μηδέ ὁ ἑαυτοῦ ὀσμή ὑποφέρω , ἀλλά ἔτι ζῶ αὐτός ἐκ ὁ ὀφθαλμός ὁ δυσσεβής σκώληξ ἀναζέω , διά ὅς καί πολύς λιτανεία καί ἐξομολόγησις πρός ὁ θεός χράω οὐ τυγχάνω ὁ παρά αὐτός σωτηρία . ὅς καί ἀφελπίζω ἑαυτοῦ καί εἰς ἐπίγνωσις λοιπός ὁ ἀνθρώπινος ἔρχομαι , μέλλω τελευτάω οὕτως φημί · Δίκαιος ὑποτάσσω θεός , καί μή θνητός εἰμί ἰσόθεος φρονέω . ὥστε ὅσος βασιλεύς εὐλαβής καί θεοφιλῶς ἀναστρέφω , οὗτος καί παρά θεός τιμάω , ὅσος δέ κατά φυσίωσις ὁ ἑαυτοῦ ὑπέρ ὁ δήω ἐπαίρω , οὗτος ἄξιος καί Δίκαιος ὁ παρά ὁ θεός τιμωρία ἀνταπολαμβάνω . ὅς τρόπος καί ὁ Σενναχερεὶμ καυχάομαι ἐπί ὁ ἴδιος καί πολύς δύναμις , λόγος ψευδής ὁ θεός ὀνειδίζω ὑπό ὁ ἄγγελος πατάσσω ἑκατόν ὀγδοήκοντα πέντε χιλιάς εἷς νύξ ἀπόλλυμι · ὕστερος δέ καί αὐτός ὑπό ὁ υἱός αὐτός ἐν ὁ ἴδιος γῆ ἀναιρέω κατά ὁ ῥῆμα κύριος ὅς λαλέω διά Ἠσαΐας ὁ προφήτης , ἵνα ἐπιγιγνώσκω πᾶς ἄνθρωπος ὁ ἐξουσία ὁ ἐπουράνιος .