hippocrates-et-corpus-hippocraticum.epistulae 19
19 . Ὁ περὶ μανίης λόγος . Μαινόμεθα , ὡς ἔφην ἐν τῷ περὶ ἱερῆς νούσου , ὑπὸ ὑγρότητος τοῦ ἐγκεφάλου , ἐν ᾧ ἐστὶ τὰ τῆς ψυχῆς ἔργα . Ὅταν ὑγρότερος τῆς φύσιος ᾖ , ἀνάγκη κινεῖσθαι , κινουμένου δὲ μήτε τὴν ὄψιν ἀτρεμίζειν μήτε τὴν ἀκοὴν . ἀλλὰ ἄλλοτε ἀλλοῖα ὁρᾷν τε καὶ ἀκούειν , τήν τε γλῶσσαν τοιαῦτα διαλέγεσθαι , οἷα ἂν βλέπῃ τε καὶ ἀκούῃ ἑκάστοτε · ὅσον δὲ ἂν ἀτρεμίσῃ ὁ ἐγκέφαλος , τοσοῦτον καὶ φρονεῖ χρόνον ὁ ἄνθρωπος . Γίνεται δὲ ἡ διαφθορὰ τοῦ ἐγκεφάλου ὑπὸ φλέγματος καὶ χολῆς , γνώσῃ δὲ έκάτερα ὧδε · οἱ μὲν γὰρ ὑπὸ φλέγματος μαινόμενοι ἥσυχοί τέ εἰσι καὶ οὐ βοηταὶ οὐδὲ θορυβώδεες · οἱ δὲ ὑπὸ χολῆς , πλῆκται καὶ κακοῦργοι καὶ οὐκ ἠρεμαῖοι . Ἢν μὲν ξυνεχῶς μαίνωνται , αὗται αἱ προφάσιες εἰσίν · ἢν δὲ δείματα καὶ φόβοι , ὑπὸ μεταστάσιος γίνεται τοῦ ἐγκεφάλου θερμαινομένου ὑπὸ χολῆς ὁρμώσης ἐπ’ αὐτὸν κατὰ τὰς φλέβας τὰς αἱματίτιδας · ὅταν δὲ ἀπέλθῃ ἡ χολὴ πάλιν ἐς τὰς φλέβας καὶ τὸ σῶμα , πέπαυται . Ἀνιῆται δὲ καὶ ἀσῆται καὶ ἐπιλήθεται , παρὰ καιρὸν ψυχομένου τοῦ ἐγκεφάλου ὑπὸ φλέγματος καὶ ξυνισταμένου παρὰ τὸ ἔθος . Ὅταν δὲ ἐξαπίνης ὁ ἐγκέφαλος διαθερμαίνηται ὑπὸ χολῆς κατὰ τὰς φλέβας τὰς εἰρημένας , ἐπιζέσαντος τοῦ αἵματος , ἐνύπνια ὁρεῦσι φοβερὰ , καὶ ὡς ἐγρηγορότος τὸ πρόσωπον φλογιᾷ , καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ ἐρυθραίνονται , καὶ ἡ γνώμη ἐπινοεῖ τι κακόν ἐργάζεσθαι · τοῦτο καὶ ἐν τῷ ὕπνῳ πάσχει · ὅταν δὲ τὸ αἷμα σκεδασθῇ πάλιν ἐς τὰς φλέβας , πέπαυται . Ἐν δὲ τῷ πέμπτῳ τῶν ἐπιδημιῶν ἱστόρησα ὡς ἐγίνετο ἀφωνίη , ἄγνοια , παραληρήσεις συχναὶ καὶ ὑποστροφαί · ἡ δὲ γλῶσσα σκληρὴ , καὶ εἰ μὴ διακλύσαιτο , λαλεῖν οὐχ οἷός τε ἦν , καὶ σφόδρα πικρὴ τὰ πολλά · φλεβοτομίη ἔλυσεν , ὑδροποσίη , μελίκρητον , ἐλλεβόρων πόσιες · οὗτος ὀλίγον ἐπιζήσας χρόνον ἐτελεύτησεν . Ἄλλος ἦν δν , ὅτε εἰς ποτὸν ὁρμῴη , φόβος τῆς αὐλητρίδος ἐλάμβανεν , εἰ ἀκούσειεν αὐλούσης , ἡμέρης δὲ ἀκούων οὐδὲν ἔπασχεν .
Lemmas: 19 . ὁ περί μανία λόγος . μαίνομαι , ὡς φημί ἐν ὁ περί ἱερός νόσος , ὑπό ὑγρότης ὁ ἐγκέφαλος , ἐν ὅς εἰμί ὁ ὁ ψυχή ἔργον . ὅταν ὑγρός ὁ φύσις εἰμί , ἀνάγκη κινέω , κινέω δέ μήτε ὁ ὄψις ἀτρεμίζω μήτε ὁ ἀκοή . ἀλλά ἄλλοτε ἀλλοῖος ὁράω τε καί ἀκούω , ὁ τε γλῶσσα τοιοῦτος διαλέγω , οἷος ἄν βλέπω τε καί ἀκούω ἑκάστοτε · ὅσος δέ ἄν ἀτρεμίζω ὁ ἐγκέφαλος , τοσοῦτος καί φρονέω χρόνος ὁ ἄνθρωπος . γίγνομαι δέ ὁ διαφθορά ὁ ἐγκέφαλος ὑπό φλέγμα καί χολή , γιγνώσκω δέ έκατερ ὧδε · ὁ μέν γάρ ὑπό φλέγμα μαίνομαι ἥσυχος τε εἰμί καί οὐ βοητής οὐδέ θορυβώδης · ὁ δέ ὑπό χολή , πλήκτης καί κακοῦργος καί οὐ ἠρεμαῖος . ἐάν μέν συνεχής μαίνομαι , οὗτος ὁ πρόφασις εἰμί · ἐάν δέ δεῖμα καί φόβος , ὑπό μετάστασις γίγνομαι ὁ ἐγκέφαλος θερμαίνω ὑπό χολή ὁρμάω ἐπί αὐτός κατά ὁ φλέψ ὁ αἱματῖτις · ὅταν δέ ἀπέρχομαι ὁ χολή πάλιν εἰς ὁ φλέψ καί ὁ σῶμα , παύω . ἀνιάομαι δέ καί ἀσάω καί ἐπιλήθω , παρά καιρός ψύχω ὁ ἐγκέφαλος ὑπό φλέγμα καί συνίστημι παρά ὁ ἔθος . ὅταν δέ ἐξαπίνης ὁ ἐγκέφαλος διαθερμαίνω ὑπό χολή κατά ὁ φλέψ ὁ λέγω , ἐπιζέω ὁ αἷμα , ἐνύπνιον ὁράω φοβερός , καί ὡς ἐγείρω ὁ πρόσωπον φλογιάω , καί ὁ ὀφθαλμός ἐρυθραίνομαι , καί ὁ γνώμη ἐπινοέω τις κακός ἐργάζομαι · οὗτος καί ἐν ὁ ὕπνος πάσχω · ὅταν δέ ὁ αἷμα σκεδάννυμι πάλιν εἰς ὁ φλέψ , παύω . ἐν δέ ὁ πέμπτος ὁ ἐπιδημία ἱστορέω ὡς γίγνομαι ἀφωνία , ἄγνοια , παραλήρησις συχνός καί ὑποστροφή · ὁ δέ γλῶσσα σκληρός , καί εἰ μή διακλύζω , λαλέω οὐ οἷος τε εἰμί , καί σφόδρα πικρός ὁ πολύς · φλεβοτομία λύω , ὑδροποσία , μελίκρητον , ἑλλέβορος πόσις · οὗτος ὀλίγος ἐπιζάω χρόνος τελευτάω . ἄλλος εἰμί δν , ὅτε εἰς ποτός ὁρμάω , φόβος ὁ αὐλητρίς λαμβάνω , εἰ ἀκούω αὐλέω , ἡμέρα δέ ἀκούω οὐδείς πάσχω .