hippocrates-et-corpus-hippocraticum.epistulae 23
23 . Δημόκριτος Ἱπποκράτει περὶ φύσιος ἀνθρώπου . Χρὴ πάντας ἀνθρώπους ἰητρικὴν τέχνην ἐπίστασθαι , ὦ Ἱππόκρατες , καλὸν γὰρ ἅμα καὶ ξυμφέρον ἐς τὸν βίον , τουτέων δὲ μάλιστα τοὺς παιδείας καὶ λόγων ἴδριας γεγενημένους . Ἱστορίην σοφίης γὰρ δοκέω ἰητρικῆς ἀδελφὴν καὶ ξύνοικον · σοφίη μὲν γὰρ ψυχὴν ἀναρύεται παθέων , ἰητρικὴ δὲ νούσους σωμάτων ἀφαιρέεται . Αὔξεται δὲ νόος παρεούσης ὑγείης , ἣν καλὸν προνοέειν τοὺς ἐσθλὰ φρονέοντας · ἕξεως δὲ σωματικῆς ἀλγεούσης , οὐδὲ προθυμίην ἄγει νόος ἐς μελέτην ἀρετῆς · νοῦσος γὰρ παρεοῦσα δεινῶς ψυχὴν ἀμαυροῖ , φρόνησιν ἐς συμπαθείην ἄγουσα . Φύσιος δὲ ἀνθρωπίνης ὑπογραφὴ θεωρίην ἔχει τοιήνδε · ὁ μὲν ἐγκέφαλος φρουρέει τὴν ἄκρην τοῦ σώματος , ἀσφάλειαν ἐμπεπιστευμένος , ὑμέσι νευρώδεσι συνεισκατοικέων , ὑπὲρ ὧν ὀστέων διπλῶν φύσιες ἀναγκαίῃ ἀρηρυῖαι δεσπότην φύλακα διανοίης καλύπτουσιν ἐγκέφαλον . Τριχῶν εὐκοσμία χρῶτα κοσμεῦσα · τὸ δὲ τῶν ὀμμάτων ὁρητικὸν ἐν πολυχίτωνι φωλεῦον ὑγροῦ εὐσταθείᾳ , ὑπὸ μέτωπον κολασίῃ συνίδρυται , θεωρίης δὲ αἴτιον · ἀκριβὴς δὲ κόρη φύλακα ταρσὸν εὐκαιρίης ὑπομένει . Διπλοῖ δὲ ῥώθωνες , ὀσφρήσιος ἐπιγνώμονες , διορίζουσιν ὀφθαλμῶν γειτνίην . Μαλακὴ δὲ χειλέων ἁφὴ στόματι περιπτυσσομένη , ῥημάτων αἴσθησιν ἀκριβῆ τε διάρθρωσιν παρέσχηκε κυβερνωμένη . Γένειον δὲ ἀκροτελὲς καὶ χελύνειον γόμφοις συνηρμοσμένον . Ἐνδοχεῖα δὲ μύθων ὦτα δημιουργὸς ἀνέῳγεν , οἷς ἐπεὼν ὁ μῦθος οὐκ ἀσφαλὴς διήκονος ἀλογιστίης γίνεται . Λαλιῆς μήτηρ γλῶσσα , ψυχῆς ἄγγελος , πυλωρεῦσα τὴν γεῦσιν , ὀχυροῖς ὀδόντων θριγκοῖσι πεφρούρηται . Βρόγχος δὲ καὶ φάρυγξ ἡρμοσμένοι ἀλλήλοις γειτνιῶσιν · ὁ μὲν γὰρ ἐς κέλευθον πνεύματος , ὁ δὲ ἐς βυθὸν κοιλίης τροφὴν προπέμπει λάβρον ὠθεύμενος . Κω νοειδὴς δὲ καρδίη βασιλὶς , ὀργῆς τιθηνὸς , πρὸς πᾶσαν ἐπιβουλὴν ἐνδέδυκε θώρακα . Θαμιναὶ δὲ πνευμόνων σήραγγες ἠέρι διαδύμεναι , φωνῆς αἴτιον πνεῦμα τίκτουσιν . Τὸ δὲ χορηγὸν αἵματος καὶ μεταβάλλον εἰς τροφὴν , σὺν λοβοῖς πολλάκις κοίλῃ περίπλοοις , ἔσται ἧπαρ ἐπιθυμίης αἴτιον · χλωρὴ δὲ χολὴ , πρὸς ἥπατι μένουσα , καὶ διαφθορὴ σώματος ἀνθρωπηΐου ὑπερβλύσασα γίνεται . Βλαβερὸς δὲ σώματος ἀνθρωπίνου καὶ ἀνωφελὴς ἔνοικος , σπλὴν ἀπέναντι εὕδει πρᾶγμα μηδὲν αἰτούμενος . Μέση δὲ τουτέων χορηγεῖ πανδέκτειρα κοιλίη , καὶ εὐνάζεται διοικέουσα τὴν πέψιν . Ἔνοχα δὲ κοιλίης , συνθέσιος δημιουργίῃ συνδονεύμενα , εἱλεῖται περὶ κοιλίην ἔντερα , λήψιος καὶ ἀποκρίσεως αἴτια . Δίδυμοι δὲ νεφροὶ ἰσχίοισιν ἐνιδρυσμένοι καὶ ἠμφιεσμένοι δημῷ , οὔρων ἐκκρίσιος οὐκ ἀλλότριοι πεφύκασιν . Κύριος δὲ ἁπάσης κοιλίης ὁ καλούμενος ἐπίπλους γαστέρα πᾶσαν ἐμπεριείληφε , μόνου σπληνὸς ἄτερ . Ἑξῆς νευρώδης κύστις ἰσχίῳ στόμα ἐνιδρυσμένη , συμπεπλεγμένων ἀγγείων , οὔρων ἐκκρίσιος αἰτίη γίνεται . Ἡ δὲ γειτνιῶσα ταύτῃ μήτηρ βρεφέων , ἡ δεινὸν ἄλγος , τῶν ἐν γυναικὶ μόχθων μυρίων παραιτίη , μήτρη πεφώλευκεν · ἡ πυλωρὸς μυχοῖς ἰσχίων βράσασα σὰρξ σφίγγεται νεύροισιν , ἐκ δὲ πλήθους ἐκχέουσα γαστρὸς φύσιος , ἐκ τόκου προνοίης . Ἐκ δὲ σώματος κρεμαστοὶ ἐκτὸς οἰκίην νέμονται ἔκγονοι κτίσται ὄρχεις , πουλυχίτωνες ἐόντες · εὔνοον ἥβῃ , ἀπὸ φλεβέων τε καὶ νεύρων πλέγμα , οὔρων ἔκχυσιν ποιεύμενον , συνουσίης ὑπουργὸν , φύσιος ὕπο δεδημιούργηται , ὄρεξιν ἥβης πυκαζομένης . Σκέλη δὲ καὶ βραχίονες καὶ τὰ προσηρτημένα τουτέοισιν ἄκρα , διηκονίης πᾶσαν ἀρχὴν συνηθροισμένα ἔχοντα , νεύρων ἀσφαλῆ λειτουργίην τελέουσιν . Ἡ δὲ ἀσώματος ἐν μυχοῖς φύσις ἐξέτευξε παντάμορφα σπλάγχνων γένη , ἃ δὴ θάνατος ἐπισταθεὶς ὠκέως ἔπαυσε λειτουργίης .
Lemmas: 23 . Δημόκριτος Ἱπποκράτης περί φύσις ἄνθρωπος . χρή πᾶς ἄνθρωπος ἰατρικός τέχνη ἐπίσταμαι , ὦ Ἱπποκράτης , καλός γάρ ἅμα καί συμφέρω εἰς ὁ βίος , οὗτος δέ μάλα ὁ παιδεία καί λόγος ἴδρις γίγνομαι . ἱστορία σοφία γάρ δοκέω ἰατρικός ἀδελφή καί σύνοικος · σοφία μέν γάρ ψυχή ἀναρύω πάθος , ἰατρικός δέ νόσος σῶμα ἀφαιρέω . αὐξάνω δέ νόος πάρειμι ὑγεία , ὅς καλός προνοέω ὁ ἐσθλός φρονέω · ἕξις δέ σωματικός ἀλγέω , οὐδέ προθυμία ἄγω νόος εἰς μελέτη ἀρετή · νόσος γάρ πάρειμι δεινός ψυχή ἀμαυρόω , φρόνησις εἰς συμπάθεια ἄγω . φύσις δέ ἀνθρώπινος ὑπογραφή θεωρία ἔχω τοιόσδε · ὁ μέν ἐγκέφαλος φρουρέω ὁ ἄκρα ὁ σῶμα , ἀσφάλεια ἐμπιστεύω , ὑμήν νευρώδης συνεισκατοικέω , ὑπέρ ὅς ὀστέον διπλός φύσις ἀνάγκη ἀραρίσκω δεσπότης φύλαξ διάνοια καλύπτω ἐγκέφαλος . θρίξ εὐκοσμία χρώς κοσμέω · ὁ δέ ὁ ὄμμα ὁρατικός ἐν πολυχίτων φωλεύω ὑγρός εὐστάθεια , ὑπό μέτωπον κολασία συνιδρύω , θεωρία δέ αἴτιος · ἀκριβής δέ κόρη φύλαξ ταρσός εὐκαιρία ὑπομένω . διπλόος δέ ῥώθων , ὄσφρησις ἐπιγνώμων , διορίζω ὀφθαλμός γειτνία . μαλακός δέ χεῖλος ἁφή στόμα περιπτύσσω , ῥῆμα αἴσθησις ἀκριβής τε διάρθρωσις παρέχω κυβερνάω . γένειον δέ ἀκροτελής καί χελύνειον γόμφος συναρμόζω . ἐνδοχεῖον δέ μῦθος οὖς δημιουργός ἀνοίγνυμι , ὅς ἔπειμι ὁ μῦθος οὐ ἀσφαλής διάκονος ἀλογιστία γίγνομαι . λαλιά μήτηρ γλῶσσα , ψυχή ἄγγελος , πυλωρέω ὁ γεῦσις , ὀχυρός ὀδούς θριγκός φρουρέω . βρόγχος δέ καί φάρυγξ ἁρμόζω ἀλλήλων γειτνιάω · ὁ μέν γάρ εἰς κέλευθος πνεῦμα , ὁ δέ εἰς βυθός κοιλία τροφή προπέμπω λάβρος ὠθέω . πω νοειδής δέ καρδία βασιλίς , ὀργή τιθηνός , πρός πᾶς ἐπιβουλή ἐνδύω θώραξ . θαμινός δέ πνεύμων σῆραγξ ἀήρ διαδύνω , φωνή αἴτιος πνεῦμα τίκτω . ὁ δέ χορηγός αἷμα καί μεταβάλλω εἰς τροφή , σύν λοβός πολλάκις κοῖλος περίπλοος , εἰμί ἧπαρ ἐπιθυμία αἴτιος · χλωρός δέ χολή , πρός ἧπαρ μένω , καί διαφθορά σῶμα ἀνθρωπήϊος ὑπερβλύζω γίγνομαι . βλαβερός δέ σῶμα ἀνθρώπινος καί ἀνωφελής ἔνοικος , σπλήν ἀπέναντι εὕδω πρᾶγμα μηδείς αἰτέω . μέσος δέ οὗτος χορηγέω πανδέκτειρα κοιλία , καί εὐνάζω διοικέω ὁ πέψις . ἔνοχος δέ κοιλία , σύνθεσις δημιουργία συνδονέω , εἱλέω περί κοιλία ἔντερον , λῆψις καί ἀπόκρισις αἴτιος . δίδυμος δέ νεφρός ἴσχιον νιδρύννυμι καί ἀμφιέννυμι δημός , ὅρος ἔκκρισις οὐ ἀλλότριος φύω . κύριος δέ ἅπας κοιλία ὁ καλέω ἐπίπλοος γαστήρ πᾶς ἐμπεριλαμβάνω , μόνος σπλήν ἄτερ . ἑξῆς νευρώδης κύστις ἴσχιον στόμα ἐνδρύζομαι , συμπλέκω ἀγγεῖον , ὅρος ἔκκρισις αἰτία γίγνομαι . ὁ δέ γειτνιάω οὗτος μήτηρ βρέφος , ὁ δεινός ἄλγος , ὁ ἐν γυνή μόχθος μυρίος παραιτητής , μήτρα φωλεύω · ὁ πυλωρός μυχός ἴσχιον βράσσω σάρξ σφίγγω νεῦρον , ἐκ δέ πλῆθος ἐκχέω γαστήρ φύσις , ἐκ τόκος πρόνοια . ἐκ δέ σῶμα κρεμαστός ἐκτός οἰκία νέμω ἔκγονος κτίστης ὄρχις , πουλυχίτων εἰμί · εὔνοος ἥβη , ἀπό φλέβεον τε καί νεῦρον πλέγμα , ὅρος ἔκχυσις ποιέω , συνουσία ὑπουργός , φύσις ὑπό δημιουργέω , ὄρεξις ἥβη πυκάζω . σκέλος δέ καί βραχίων καί ὁ προσαρτάω τόυτεος ἄκρος , διηκονία πᾶς ἀρχή συναθροίζω ἔχω , νεῦρον ἀσφαλής λειτουργία τελέω . ὁ δέ ἀσώματος ἐν μυχός φύσις ἐκτεύχω παμτάμορφος σπλάγχνον γένος , ὅς δή θάνατος ἐφίστημι ὠκύς παύω λειτουργία .