hippocrates-et-corpus-hippocraticum.epistulae 21
21 . Ἱπποκράτης Δημοκρίτῳ περὶ ἐλλεβορισμοῦ . Τοῖς μὴ ῥηϊδίως ἄνω καθαιρομένοις πρὸ τῆς πόσιος προϋγραίνειν τὰ σώματα πλέονι τροφῇ καὶ ἀναπαύσει . Ἐπὴν δὲ πίῃ ἐλλέβορον , πρὸς τὰς κινήσιας τῶν σωμάτων μᾶλλον ἄγειν , μὴ πρὸς ὕπνους · δηλοῖ δὲ ἡ ναυτιλίη ὅτι κίνησις τὰ σώματα ταράσσει . Ἐπὴν βούλῃ μᾶλλον ἄγειν ἐλλέβορον , κίνει τὰ σώματα . Ἐλλέβορος ἐπικίνδυνος τοῖσι σάρκας ὑγιέας ἔχουσι . Ὅσοι ἐν ταῖς φαρμακοποσίαις μὴ διψῶσι , καθαιρόμενοι οὐ παύονται πρὶν ἢ διψήσωσι . Σπασμὸς ἐξ ἐλλεβόρου θανάσιμον . Ἐπὶ ὑπερκαθάρσει σπασμὸς ἢ λυγμὸς ἐπιγενόμενος κακόν . Ἐν ταῖς ταραχαῖς τῆς κοιλίης καὶ τοῖσιν ἐμέτοις τοῖς αὐτομάτως γινομένοισιν , ἢν μὲν οἷα δεῖ καθαίρεσθαι καθαίρωνται , ξυμφέρει τε καὶ εὐφόρως φέρουσιν · εἰ δὲ μὴ , τοὐναντίον . Ὡς δὲ ἔφην ἐν τῷ προγνωστικῷ , κάθαρσις εὐθετεῖ ἡ ἄνω , ἐφ’ ᾧ ἀπυρέτῳ ἀσιτίη ἢ καρδιωγμὸς ἢ σκοτόδινος ἢ στόμα ἐπιπικρούμενον , καθόλου ταῖς ὑπὲρ τῶν φρενῶν ὀδύναις · ἡ δὲ κάτω , ὅπου χωρὶς πυρετοῦ στρόφος , ὀσφύος ὀδύνη , γουνάτων βάρος , καταμήνια δυσεργοῦντα , ὀδύναι ἐν τοῖς ὑπὸ τὸ διάφραγμα . Φυλάσσεσθαι δὲ ἐν ταῖς φαρμακοποσίαις τοὺς ἀστείους τὰ σώματα , μάλιστα δὲ τοὺς μέλανας καὶ ὑγροσάρκους , καὶ τοὺς ὑποξήρους δὲ καὶ ψελλοὺς καὶ τραυλούς . Ὁκόσοι δὲ τὰ φλεγμαίνοντα ἐν ἀρχῇ τῆς νούσου , ὡς ἔφην ἐν τῷ περὶ πτισάνης , εὐθέως ἐπιχειροῦσι λύειν φαρμακείῃ , τοῦ μὲν ξυντεταμένου καὶ φλεγμαίνοντος οὐδὲν ὠφελέουσιν , οὐδὲ γὰρ διαδίδωσιν ὠμὸν ἐὸν τὸ πάθος , τὰ δὲ ἀντέχοντα τῷ νοσήματι καὶ ὑγιεινὰ ξυντήκουσιν · ἀσθενέος δὲ τοῦ σώματος γινομένου , τὸ νόσημα ἐπικρατεῖ , καὶ ἀνιήτως ἔχουσιν . Ἐλλεβορίζειν δὲ χρὴ οἷς ἀπὸ κεφαλῆς φέρεται ῥεῦμα · μὴ διδόναι δὲ ἐπὶ ἐμπύων , μήτε φαρμακεύειν τοὺς ἀχρόους , τοὺς βραγχώδεας , τοὺς σπληνώδεας , τοὺς ἀφαίμους , τοὺς πνευματώδεας καὶ ξηρὰ βήσσοντας , διψώδεας , φυσώδεας , ἐντεταμένους ὑποχόνδρια καὶ πλευρὰς καὶ μετάφρενα , τοὺς ἀπονεναρκωμένους καὶ ἀμαυρὰ βλέποντας καὶ οἷς ἦχοι τῶν ὤτων , καὶ τῆς οὐρήθρης ἀκρατεῖς , μηδὲ τοὺς ἰκτερώδεας ἢ κοιλίης ἀσθενέας , ἢ αἱμοῤῥώδεας , ἢ ἐν φύμασιν · ἢν δὲ φαρμακεῦσαι δοκέῃ , ἐλλεβόρῳ ἀσφαλῶς ἄνω κάθαιρε , κάτω δὲ μή · κράτιστον δὲ τούτοις διαιτᾷν . Ὡς δὲ ἔφην ἐν τῷ προῤῥητικῷ , μὴ φαρμακεύειν μηδὲ τοὺς ἐπανεμοῦντας μέλανα , ἀποσίτους καὶ παραφόρους , καθ’ ἥβην μικρὰ ὀδυνώδεας , ὄμμα θρασὺ κεκλιμένον ἔχοντας , ἐποιδοῦντας , σκοτώδεας , ἀχρόους , μηδὲ τοὺς ἐν πυρετῷ καυματώδεας κατακεκλασμένους . Ὡς δὲ ἔφην ἐν τῷ περὶ πτισάνης , σησαμοειδὲς ἄνω καθαίρει · ἡ πόσις ἥμισυ δραχμῆς ἐν ὀξυμέλιτι τετριμμένον · ξυμμίσγεται δὲ καὶ τοῖς ἐλλεβόροις τὸ τρίτον μέρος τῆς πόσιος , καὶ ἧσσον πνίγει . Καθαίρειν δὲ καὶ τοὺς ἐν χρονίοις τεταρταίοις καὶ τοὺς ἐν λιπυριώδει πυρετῷ χρονίους , καὶ ὧν οὐκ ἔστι δίψος μηδὲ ἀπόκρισις , τούτους δὲ μὴ πρότερον τῶν τριῶν ἑβδομάδων , ποτὲ δὲ καὶ πλευριτικοὺς καὶ εἰλεώδεις · ὡς δὲ ἔφην ἐν τῷ περὶ γυναικείων , καὶ ἢν αἱ μῆτραι καθάρσεως δέωνται .
Lemmas: 21 . Ἱπποκράτης Δημόκριτος περί ἐλλεβορισμός . ὁ μή ῥᾴδιος ἄνω καθαίρω πρό ὁ πόσις προυγραίνω ὁ σῶμα πολύς τροφή καί ἀνάπαυσις . ἐπήν δέ πίνω ἑλλέβορος , πρός ὁ κίνησις ὁ σῶμα μάλα ἄγω , μή πρός ὕπνος · δηλόω δέ ὁ ναυτιλία ὅτι κίνησις ὁ σῶμα ταράσσω . ἐπήν βούλομαι μάλα ἄγω ἑλλέβορος , κινέω ὁ σῶμα . ἑλλέβορος ἐπικίνδυνος ὁ σάρξ ὑγιής ἔχω . ὅσος ἐν ὁ φαρμακοποσία μή διψάω , καθαίρω οὐ παύω πρίν ἤ διψάω . σπασμός ἐκ ἑλλέβορος θανάσιμος . ἐπί ὑπερκάθαρσις σπασμός ἤ λυγμός ἐπιγίγνομαι κακός . ἐν ὁ ταραχή ὁ κοιλία καί ὁ ἔμετος ὁ αὐτόματος γίγνομαι , ἐάν μέν οἷος δέω καθαίρω καθαίρω , συμφέρω τε καί εὔφορος φέρω · εἰ δέ μή , ἐναντίος . ὡς δέ φημί ἐν ὁ προγνωστικός , κάθαρσις εὐθετέω ὁ ἄνω , ἐπί ὅς ἀπύρετος ἀσιτία ἤ καρδιωγμός ἤ σκοτόδινος ἤ στόμα ἐπιπικρόω , καθόλου ὁ ὑπέρ ὁ φρήν ὀδύνη · ὁ δέ κάτω , ὅπου χωρίς πυρετός στρόφος , ὀσφῦς ὀδύνη , γόνυ βάρος , καταμήνιος δυσεργέω , ὀδύνη ἐν ὁ ὑπό ὁ διάφραγμα . φυλάσσω δέ ἐν ὁ φαρμακοποσία ὁ ἀστεῖος ὁ σῶμα , μάλα δέ ὁ μέλας καί ὑγρόσαρκος , καί ὁ ὑπόξηρος δέ καί ψελλός καί τραυλός . ὁπόσος δέ ὁ φλεγμαίνω ἐν ἀρχή ὁ νόσος , ὡς φημί ἐν ὁ περί πτισάνη , εὐθύς ἐπιχειρέω λύω φαρμακεία , ὁ μέν συντείνω καί φλεγμαίνω οὐδείς ὠφελέω , οὐδέ γάρ διαδίδωμι ὠμός εἰμί ὁ πάθος , ὁ δέ ἀντέχω ὁ νόσημα καί ὑγιεινός συντήκω · ἀσθενής δέ ὁ σῶμα γίγνομαι , ὁ νόσημα ἐπικρατέω , καί ἀνίατος ἔχω . ἐλλεβορίζω δέ χρή ὅς ἀπό κεφαλή φέρω ῥεῦμα · μή δίδωμι δέ ἐπί ἔμπυος , μήτε φαρμακεύω ὁ ἄχροος , ὁ βραγχώδης , ὁ σπληνώδης , ὁ ἀφαιμόω , ὁ πνευματώδης καί ξηρός βήσσω , διψώδης , φυσώδης , ἐντείνω ὑποχόνδριος καί πλευρά καί μετάφρενον , ὁ ἀποναρκόω καί ἀμαυρός βλέπω καί ὅς ἦχος ὁ οὖς , καί ὁ οὐρήθρα ἀκρατής , μηδέ ὁ ἰκτερώδης ἤ κοιλία ἀσθενής , ἤ αἱμορρώδης , ἤ ἐν φῦμα · ἐάν δέ φαρμακεύω δοκέω , ἑλλέβορος ἀσφαλής ἄνω καθαίρω , κάτω δέ μή · κρατύς δέ οὗτος διαιτάω . ὡς δέ φημί ἐν ὁ προρρητικός , μή φαρμακεύω μηδέ ὁ ἐπανεμέω μέλας , ἀπόσιτος καί παράφορος , κατά ἥβη μικρός ὀδυνώδης , ὄμμα θρασύς κλίνω ἔχω , ἐποιδέω , σκοτώδης , ἄχροος , μηδέ ὁ ἐν πυρετός καυματώδης κατακλάω . ὡς δέ φημί ἐν ὁ περί πτισάνη , σησαμοειδής ἄνω καθαίρω · ὁ πόσις ἥμισυς δραχμή ἐν ὀξύμελι τρίβω · συμμείγνυμι δέ καί ὁ ἑλλέβορος ὁ τρίτος μέρος ὁ πόσις , καί ἥσσων πνίγω . καθαίρω δέ καί ὁ ἐν χρόνιος τεταρταῖος καί ὁ ἐν λιπυριώδης πυρετός χρόνιος , καί ὅς οὐ εἰμί δίψος μηδέ ἀπόκρισις , οὗτος δέ μή πρότερος ὁ τρεῖς ἑβδομάς , ποτέ δέ καί πλευριτικός καί εἰλεώδης · ὡς δέ φημί ἐν ὁ περί γυναικεῖος , καί ἐάν ὁ μήτρα κάθαρσις δέω .