hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-prisca-medicina 9
καὶ εἰ μὲν ἦν ἁπλοῦν , ὥσπερ ὑφήγητο , ὅσα μὲν ἦν ἰσχυρότερα , ἔβλαπτεν , ὅσα δʼ ἦν ἀσθενέστερα , ὠφέλει τε καὶ ἔτρεφεν καὶ τὸν κάμνοντα καὶ τὸν ὑγιαίνοντα , εὐπετὲς ἂν ἦν τὸ πρῆγμα · πολλὸν γὰρ τοῦ ἀσφαλέος ἂν ἔδει περιλαμβάνοντας ἄγειν ἐπὶ τὸ ἀσθενέστερον . νῦν δὲ οὐκ ἔλασσον ἁμάρτημα , οὐδὲ ἧσσον λυμαίνεται τὸν ἄνθρωπον , ἢν ἐλάσσονα καὶ ἐνδεέστερα τῶν ἱκανῶν προσφέρηται . τὸ γὰρ τοῦ λιμοῦ μένος δύνα ται ἰσχυρῶς ἐν τῇ φύσει τοῦ ἀνθρώπου καὶ γυιῶσαι καὶ ἀσθενέα ποιῆσαι καὶ ἀποκτεῖναι . πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα κακὰ ἑτεροῖα τῶν ἀπὸ πληρώσιος , οὐχ ἧσσον δὲ δεινά , καὶ ἀπὸ κενώσιος . διότι πολλὸν ποικιλώτερά τε καὶ διὰ πλείονος ἀκριβείης ἐστί . δεῖ γὰρ μέτρου τινὸς στοχάσασθαι . μέτρον δὲ οὔτε ἀριθμὸν οὔτε σταθμὸν ἄλλον , πρὸς ὃ ἀναφέρων εἴσῃ τὸ ἀκριβές , οὐκ ἂν εὕροις ἀλλʼ ἢ τοῦ σώματος τὴν αἴσθησιν . διὸ ἔργον οὕτω καταμαθεῖν ἀκριβέως , ὥστε σμικρὰ ἁμαρτάνειν ἔνθα ἢ ἔνθα . κἂν ἐγὼ τοῦτον τὸν ἰητρὸν ἰσχυρῶς ἐπαινέοιμι τὸν σμικρὰ ἁμαρτάνοντα . τὸ δὲ ἀτρεκὲς ὀλιγάκις ἔστι κατιδεῖν . ἐπεὶ οἱ πολλοί γε τῶν ἰητρῶν τὰ αὐτά μοι δοκέουσιν τοῖσι κακοῖσι κυβερνήτῃσι πάσχειν . καὶ γὰρ ἐκεῖνοι ὅταν ἐν γαλήνῃ κυβερνῶντες ἁμαρτάνωσιν , οὐ καταφανέες εἰσίν · ὅταν δὲ αὐτοὺς κατάσχῃ χειμών τε μέγας καὶ ἄνεμος ἐξώστης , φανερῶς πᾶσιν ἤδη ἀνθρώποις διʼ ἀγνωσίην καὶ ἁμαρτίην δῆλοί εἰσιν ἀπολέσαντες τὴν ναῦν . οὕτω δὴ καὶ οἱ κακοί τε καὶ οἱ πλεῖστοι ἰητροί , ὅταν μὲν θεραπεύωσιν ἀνθρώπους μηδὲν δεινὸν ἔχοντας , ἐς οὓς ἄν τις τὰ μέγιστα ἐξαμαρτάνων οὐδὲν δεινὸν ἐργάσαιτο-πολλὰ δὲ τοιαῦτα νοσήματα καὶ πολλόν τι πλείω τῶν δεινῶν ἀνθρώποις συμβαίνει — ἐν μὲν τοῖσι τοιούτοις ἁμαρτάνοντες οὐ καταφανέες εἰσὶν τοῖσιν ἰδιώτῃσιν · ὅταν δʼ ἐντύχωσιν μεγάλῳ τε καὶ ἰσχυρῷ καὶ ἐπισφαλεῖ νοσήματι , τότε σφέων τά τε ἁμαρτήματα καὶ ἡ ἀτεχνίη πᾶσι καταφανής · οὐ γὰρ ἐς μακρὸν αὐτῶν ἑκατέρου αἱ τιμωρίαι , ἀλλὰ διὰ τάχεος πάρεισιν .
Lemmas: καί εἰ μέν εἰμί ἁπλόος , ὥσπερ ὑφηγέομαι , ὅσος μέν εἰμί ἰσχυρός , βλάπτω , ὅσος δέ εἰμί ἀσθενής , ὠφελέω τε καί τρέφω καί ὁ κάμνω καί ὁ ὑγιαίνω , εὐπετής ἄν εἰμί ὁ πρᾶγμα · πολύς γάρ ὁ ἀσφαλής ἄν δέω περιλαμβάνω ἄγω ἐπί ὁ ἀσθενής . νῦν δέ οὐ ἐλαχύς ἁμάρτημα , οὐδέ ἥσσων λυμαίνομαι ὁ ἄνθρωπος , ἐάν ἐλαχύς καί ἐνδεής ὁ ἱκανός προσφέρω . ὁ γάρ ὁ λιμός μένος δύναμαι ται ἰσχυρός ἐν ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος καί γυιόω καί ἀσθενής ποιέω καί ἀποκτείνω . πολύς δέ καί ἄλλος κακός ἑτεροῖος ὁ ἀπό πλήρωσις , οὐ ἥσσων δέ δεινός , καί ἀπό κένωσις . διότι πολύς ποικίλος τε καί διά πολύς ἀκρίβεια εἰμί . δέω γάρ μέτρον τις στοχάζομαι . μέτρον δέ οὔτε ἀριθμός οὔτε σταθμός ἄλλος , πρός ὅς ἀναφέρω οἶδα ὁ ἀκριβής , οὐ ἄν εὑρίσκω ἄλλος ἤ ὁ σῶμα ὁ αἴσθησις . διό ἔργον οὕτως καταμανθάνω ἀκριβής , ὥστε μικρός ἁμαρτάνω ἔνθα ἤ ἔνθα . ἄν ἐγώ οὗτος ὁ ἰατρός ἰσχυρός ἐπαινέω ὁ μικρός ἁμαρτάνω . ὁ δέ ἀτρεκής ὀλιγάκις εἰμί κατοράω . ἐπεί ὁ πολύς γε ὁ ἰατρός ὁ αὐτός ἐγώ δοκέω ὁ κακός κυβερνήτης πάσχω . καί γάρ ἐκεῖνος ὅταν ἐν γαλήνη κυβερνάω ἁμαρτάνω , οὐ καταφανής εἰμί · ὅταν δέ αὐτός κατέχω χειμών τε μέγας καί ἄνεμος ἐξώστης , φανερός πᾶς ἤδη ἄνθρωπος διά ἀγνωσία καί ἁμαρτία δῆλος εἰμί ἀπόλλυμι ὁ ναῦς . οὕτως δή καί ὁ κακός τε καί ὁ πολύς ἰατρός , ὅταν μέν θεραπεύω ἄνθρωπος μηδείς δεινός ἔχω , εἰς ὅς ἄν τις ὁ μέγας ἐξαμαρτάνω οὐδείς δεινός ἐργάσαιτο-πολλὰ δέ τοιοῦτος νόσημα καί πολύς τίς πλείων ὁ δεινός ἄνθρωπος συμβαίνω — ἐν μέν ὁ τοιοῦτος ἁμαρτάνω οὐ καταφανής εἰμί ὁ ἰδιώτης · ὅταν δέ ἐντυγχάνω μέγας τε καί ἰσχυρός καί ἐπισφαλής νόσημα , τότε σφεῖς ὁ τε ἁμάρτημα καί ὁ ἀτεχνία πᾶς καταφανής · οὐ γάρ εἰς μακρός αὐτός ἑκάτερος ὁ τιμωρία , ἀλλά διά ταχύς πάρειμι .