hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-prisca-medicina 19
ὅσα τε αὖἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς τρέπεται τῶν ῥευμάτων , ἰσχυρὰς καὶ παντοίας δριμύτητας ἔχοντα , ἑλκοῖ μὲν βλέφαρα , κατεσθίει δʼ ἐνίων γνάθους τε καὶ τὰ ὑπὸ τοῖσι ὀφθαλμοῖσι , ἐφʼ ὅ τι ἂν ἐπιρρυῇ , ῥήγνυσι δὲ καὶ διεσθίει τὸν ἀμφὶ τὴν ὄψιν χιτῶνα . ὀδύναι δὲ καὶ καῦμα καὶ φλογμὸς ἔσχατος κατέχει μέχρι τινός , μέχρι ἂν τὰ ῥεύματα πεφθῇ καὶ γένηται παχύτερα καὶ λήμη ἀπʼ αὐτῶν ᾖ . τὸ δὲ πεφθῆναι γίνεται ἐκ τοῦ μιχθῆναι καὶ κρηθῆναι ἀλλήλοισι καὶ συνεψηθῆναι . τοῦτο δέ , ὅσα ἐς τὴν φάρυγγα , ἀφʼ ὧν βράγχοι γίνονται καὶ συνάγχαι , ἐρυσιπέλατά τε καὶ περιπνευμονίαι , πάντα ταῦτα τὸ μὲν πρῶτον ἁλμυρά τε καὶ ὑγρὰ καὶ δριμέα ἀφίει , καὶ ἐν τοῖσι τοιούτοις ἔρρωται τὰ νοσήματα . ὅταν δὲ παχύτερα καὶ πεπαίτερα γένηται καὶ πάσης δριμύτητος ἀπηλλαγμένα , τότε ἤδη καὶ οἱ πυρετοὶ παύονται καὶ τἄλλα τὰ λυπέοντα τὸν ἄνθρωπον . δεῖ δὲ δήπου ταῦτα αἴτια ἑκάστου ἡγεῖσθαι εἶναι , ὧν παρεόντων μὲν τοιου τότροπον γίνεσθαι ἀνάγκη , μεταβαλλόντων δὲ ἐς ἄλλην κρῆσιν παύεσθαι . ὁπόσα οὖν ἀπʼ αὐτῆς τῆς θέρμης εἰλικρινέος ἢ ψύξιος γίνεται καὶ μὴ μετέχει ἄλλης δυνάμιος μηδεμιῆς , οὕτω παύοιτο ἄν , ὅταν μεταβάλλῃ ἐκ τοῦ θερμοῦ ἐς τὸ ψυχρὸν καὶ ἐκ τοῦ ψυχροῦ ἐς τὸ θερμόν . μεταβάλλει δὲ ὅνπερ προείρηταί μοι τρόπον . ἔτι τοίνυν τἄλλα ὅσα κακοπαθεῖ ὁ ἄνθρωπος πάντα ἀπὸ δυναμίων γίνεται . τοῦτο μὲν γάρ , ὅταν πικρότης τις ἀποχυθῇ , ἣν δὴ χολὴν ξανθὴν καλέομεν , οἷαι ἄσαι καὶ καύματα καὶ ἀδυναμίαι κατέχουσιν · ἀπαλλασσόμενοι δὲ τούτου , ἐνίοτε καὶ καθαιρόμενοι , ἢ αὐτόματοι ἢ ὑπὸ φαρμάκου , ἢν ἐν καιρῷ τι αὐτῶν γίνηται , φανερῶς καὶ τῶν πόνων καὶ τῆς θέρμης ἀπαλλάσσονται . ὅσον δʼ ἂν χρόνον ταῦτα μετέωρα ᾖ καὶ ἄπεπτα καὶ ἄκρητα , μηχανὴ οὐδεμία οὔτε τῶν πόνων παύεσθαι οὔτε τῶν πυρετῶν . καὶ ὅσοισι δὲ ὀξύτητες προσίστανται δριμεῖαί τε καὶ ἰώδεες , οἷαι λύσσαι καὶ δήξιες σπλάγχνων καὶ θώρηκος καὶ ἀπορίη · οὐ παύεταί τι τούτου πρό τερον , πρὶν ἢ ἀποκαθαρθῇ τε καὶ καταστορεσθῇ καὶ μιχθῇ τοῖσιν ἄλλοισιν · πέσσεσθαι δὲ καὶ μεταβάλλειν καὶ λεπτύνεσθαί τε καὶ παχύνεσθαι ἐς χυμῶν εἶδος διʼ ἄλλων εἰδέων καὶ παντοίων-διὸ καὶ κρίσιες καὶ ἀριθμοὶ τῶν χρόνων ἐν τοῖσι τοιούτοισι μέγα δύνανται — πάντων δὴ τούτων ἥκιστα προσήκει θερμῷ ἢ ψυχρῷ πάσχειν · οὔτε γὰρ ἂν τοῦτό γε σαπείη οὔτε παχυνθείη . † τί γὰρ αὐτὸ φήσωμεν εἶναι ; κρήσιας αὐτῶν ἄλλην πρὸς ἄλληλα ἐχούσας δύναμιν . † ἐπεὶ ἄλλῳ γε οὐδενὶ τὸ θερμὸν μιχθὲν παύσεται τῆς θέρμης ἢ τῷ ψυχρῷ οὐδέ γε τὸ ψυχρὸν ἢ τῷ θερμῷ . τὰ δὲ ἄλλα πάντα τὰ περὶ τὸν ἄνθρωπον , ὅσῳ ἂν πλείοσι μίσγηται , τοσούτῳ ἠπιώτερα καὶ βελτίω . πάντων δὲ ἄριστα διάκειται ὁ ἄνθρωπος , ὅταν πᾶνπέσσηται καὶ ἐν ἡσυχίῃ ᾖ , μηδεμίαν δύναμιν ἰδίην ἀποδεικνύμενον , περὶ οὗ ἡγεῦμαι ἐπιδεδεῖ χθαι .
Lemmas: ὅσος τε αὖἐπὶ ὁ ὀφθαλμός τρέπω ὁ ῥεῦμα , ἰσχυρός καί παντοῖος δριμύτης ἔχω , ἑλκόω μέν βλέφαρον , κατεσθίω δέ ἔνιοι γνάθος τε καί ὁ ὑπό ὁ ὀφθαλμός , ἐπί ὅς τις ἄν ἐπιρρέω , ῥήγνυμι δέ καί διεσθίω ὁ ἀμφί ὁ ὄψις χιτών . ὀδύνη δέ καί καῦμα καί φλογμός ἔσχατος κατέχω μέχρι τις , μέχρι ἄν ὁ ῥεῦμα πέσσω καί γίγνομαι παχύς καί λήμη ἀπό αὐτός εἰμί . ὁ δέ πέσσω γίγνομαι ἐκ ὁ μείγνυμι καί καρέω ἀλλήλων καί συνέψω . οὗτος δέ , ὅσος εἰς ὁ φάρυγξ , ἀπό ὅς βράγχος γίγνομαι καί συνάγχη , ἐρυσίπελας τε καί περιπλευμονία , πᾶς οὗτος ὁ μέν πρῶτος ἁλμυρός τε καί ὑγρός καί δριμύς ἀφίημι , καί ἐν ὁ τοιοῦτος ῥώννυμι ὁ νόσημα . ὅταν δέ παχύς καί πέπων γίγνομαι καί πᾶς δριμύτης ἀπαλλάσσω , τότε ἤδη καί ὁ πυρετός παύω καί ἄλλος ὁ λυπέω ὁ ἄνθρωπος . δέω δέ δήπου οὗτος αἴτιος ἕκαστος ἡγέομαι ἔρχομαι , ὅς πάρειμι μέν τοῖος τοτροπος γίγνομαι ἀνάγκη , μεταβάλλω δέ εἰς ἄλλος Κρής παύω . ὁπόσος οὖν ἀπό αὐτηες͂ς ὁ θερμός εἰλικρινής ἤ ψῦξις γίγνομαι καί μή μετέχω ἄλλος δύναμις μηδείς , οὕτως παύω ἄν , ὅταν μεταβάλλω ἐκ ὁ θερμός εἰς ὁ ψυχρός καί ἐκ ὁ ψυχρός εἰς ὁ θερμός . μεταβάλλω δέ ὅς προλέγω ἐγώ τρόπος . ἔτι τοίνυν ἄλλος ὅσος κακοπαθέω ὁ ἄνθρωπος πᾶς ἀπό δύναμια γίγνομαι . οὗτος μέν γάρ , ὅταν πικρότης τις ἀποχέω , ὅς δή χολή ξανθός καλέω , οἷος ἄση καί καῦμα καί ἀδυναμία κατέχω · ἀπαλλάσσω δέ οὗτος , ἐνίοτε καί καθαίρω , ἤ αὐτόματος ἤ ὑπό φάρμακον , ἐάν ἐν καιρός τις αὐτός γίγνομαι , φανερός καί ὁ πόνος καί ὁ θερμός ἀπαλλάσσω . ὅσος δέ ἄν χρόνος οὗτος μεθοράω εἰμί καί ἄπεπτος καί ἄκρατος , μηχανή οὐδείς οὔτε ὁ πόνος παύω οὔτε ὁ πυρετός . καί ὅσος δέ ὀξύτης προσίστημι δριμύς τε καί ἰώδης , οἷος λύσσα καί δῆξις σπλάγχνον καί θώραξ καί ἀπορία · οὐ παύω τίς οὗτος πρό τέρος , πρίν ἤ ἀποκαθαίρω τε καί καταστορέννυμι καί μείγνυμι ὁ ἄλλος · πέσσω δέ καί μεταβάλλω καί λεπτύνω τε καί παχύνω εἰς χυμός εἶδος διά ἄλλος εἶδος καί παντοῖος καί κρίσις καί ἀριθμός ὁ χρόνος ἐν ὁ τοιοῦτος μέγας δύναμαι — πᾶς δή οὗτος ἦκα προσήκω θερμός ἤ ψυχρός πάσχω · οὔτε γάρ ἐάν οὗτος γε σήπω οὔτε παχύνω . † τίς γάρ αὐτός φημί εἰμί ; κρᾶσις αὐτός ἄλλος πρός ἀλλήλων ἔχω δύναμις . † ἐπεί ἄλλος γε οὐδείς ὁ θερμός μείγνυμι παύω ὁ θέρμη ἤ ὁ ψυχρός οὐδέ γε ὁ ψυχρός ἤ ὁ θερμός . ὁ δέ ἄλλος πᾶς ὁ περί ὁ ἄνθρωπος , ὅσος ἄν πολύς μείγνυμι , τοσοῦτος ἤπιος καί ἀγαθός . πᾶς δέ ἀγαθός διάκειμαι ὁ ἄνθρωπος , ὅταν πνέω καί ἐν ἡσυχία εἰμί , μηδείς δύναμις ἴδιος ἀποδείκνυμι , περί ὅς ἡγέομαι ἐπιδέω χθαι .