hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-prisca-medicina 16
ψυχρότητα δʼ ἐγὼ καὶ θερμότητα πασέων ἥκιστα τῶν δυναμίων νομίζω δυναστεύειν ἐν τῷ σώματι διὰ τάσδε τὰς αἰτίας · ὃν μὲν ἂν δήπου χρόνον μεμιγμένα αὐτὰ ἑωυτοῖς ἅμα τὸ θερμόν τε καὶ ψυχρὸν ἐνῇ , οὐ λυπεῖ . κρῆσις γὰρ καὶ μετριότης τῷ μὲν θερμῷ γίνεται ἀπὸ τοῦ ψυχροῦ , τῷ δὲ ψυχρῷ ἀπὸ τοῦ θερμοῦ . ὅταν δʼ ἀποκριθῇ χωρὶς ἑκάτερον , τότε λυπεῖ . ἐν δὲ δὴ τούτῳ τῷ καιρῷ , ὅταν τὸ ψυχρὸν ἐπιγένηται καί τι λυπήσῃ τὸν ἄνθρωπον , διὰ τάχεος πρῶτον διʼ αὐτὸ τοῦτο πάρεστιν τὸ θερμὸν αὐτόθεν ἐκ τοῦ ἀνθρώπου , οὐδεμιῆς βοηθείης οὐδὲ παρασκευῆς δεόμενον . καὶ ταῦτα καὶ ἐν ὑγιαίνουσι τοῖς ἀνθρώποις ἀπεργάζεται καὶ ἐν κάμνουσι . τοῦτο μέν , εἴ τις θέλει ὑγιαίνων χειμῶνος διαψῦξαι τὸ σῶμα ἢ λουσάμενος ψυχρῷ ἢ ἄλλῳ τῳ τρόπῳ , ὅσῳ ἂν ἐπὶ πλεῖον αὐτὸ ποιήσῃ , καὶ ἤν γε μὴ παντάπασιν παγῇ τὸ σῶμα , ὅταν εἵματα λάβῃ καὶ ἔλθῃ ἐς τὴν σκέπην , ἔτι μᾶλλον καὶ ἐπὶ πλεῖον θερμαίνεται τὸ σῶμα · τοῦτο δέ , εἰ ἐθέλοι ἐκθερμανθῆναι ἰσχυρῶς ἢ λουτρῷ θερμῷ ἢ πυρὶ πολλῷ , ἐκ δὲ τούτου τὸ αὐτὸ εἷμα ἔχων ἐν τῷ αὐτῷ χωρίῳ τὴν διατριβὴν ποιεῖσθαι ὥσπερ διεψυγμένος , πολὺ φαίνεται καὶ ψυχρότερος καὶ ἄλλως φρικαλεώτερος · ἢ εἰ ῥιπιζόμενός τις ὑπὸ πνίγεος καὶ παρασκευαζόμενος αὐτὸς ἑωυτῷ ψῦχος ἐκ τοιούτου ἂν τρόπου διαπαύσαιτο τοῦτο ποιέων , δεκαπλάσιον ἔσται τὸ καῦμα καὶ πνῖγος ἢ τῷ μηδὲν τοιοῦτο ποιέοντι . τόδε δὴ καὶ πολὺ μέζον · ὅσοι ἂν διὰ χιόνος ἢ ἄλλου ψύχεος βαδίσαντες ῥιγώσωσι διαφερόντως πόδας ἢ χεῖρας ἢ κεφαλήν , οἷα πάσχουσιν ἐς τὴν νύκτα , ὅταν περισταλεωσί τε καὶ ἐν ἀλέῃ γένωνται ὑπὸ καύματος καὶ κνησμοῦ . καὶ ἔστιν οἷσι φλύκταιναι ἀνίστανται ὥσπερ τοῖς ἀπὸ πυρὸς κατακεκαυμένοις . καὶ οὐ πρότερον τοῦτο πάσχουσιν , πρὶν θερμανθέωσιν . οὕτως ἑτοίμως ἑκάτερον αὐτῶν ἐπὶ θάτερον παραγίνεται . μυρία δʼ ἂν καὶ ἄλλα ἔχοιμι εἰπεῖν . τὰ δὲ κατὰ τοὺς νοσέοντας , οὐχὶ ὅσοις ἂν ῥῖγος γένηται , τούτοις ὀξύτατος ὁ πυρετὸς ἐκλάμπει ; καὶ οὐχὶ ὅπως ἰσχυρός , ἀλλὰ καὶ παυόμενος διʼ ὀλίγου , καὶ ἄλλως τὰ πολλὰ ἀσινὴς καὶ ὅσον ἂν χρόνον παρῇ διάθερμος ; καὶ διεξιὼν διὰ παντὸς τελευτᾷ ἐς τοὺς πόδας μάλιστα , οὗπερ τὸ ῥῖγος καὶ ἡ ψῦξις νεηνικωτάτη καὶ ἐπὶ πλεῖον ἐνεχρόνισεν · πάλιν τε ὅταν ἱδρώσῃ τε καὶ ἀπαλλαγῇ ὁ πυρετός , πολὺ μᾶλλον διέψυξε ἢ εἰ μὴ ἔλαβε τὴν ἀρχήν . ᾧ οὖν διὰ τάχεος οὕτω παραγίνεται τὸ ἐναντιώτατόν τε καὶ ἀφαιρεόμενον τὴν δύναμιν ἀπὸ τωὐτομάτου , τί ἂν ἀπὸ τούτου μέγα ἢ δεινὸν γένοιτο ; ἢ τί δεῖ πολλῆς ἐπὶ τούτῳ βοηθείης ;
Lemmas: ψυχρότης δέ ἐγώ καί θερμότης πᾶς ἦκα ὁ δύναμις νομίζω δυναστεύω ἐν ὁ σῶμα διά ὅδε ὁ αἰτία · ὅς μέν ἄν δήπου χρόνος μείγνυμι αὐτός ἑαυτοῦ ἅμα ὁ θερμός τε καί ψυχρός ἔνειμι , οὐ λυπέω . κρᾶσις γάρ καί μετριότης ὁ μέν θερμός γίγνομαι ἀπό ὁ ψυχρός , ὁ δέ ψυχρός ἀπό ὁ θερμός . ὅταν δέ ἀποκρίνω χωρίς ἑκάτερος , τότε λυπέω . ἐν δέ δή οὗτος ὁ καιρός , ὅταν ὁ ψυχρός ἐπιγίγνομαι καί τις λυπέω ὁ ἄνθρωπος , διά ταχύς πρῶτος διά αὐτός οὗτος πάρειμι ὁ θερμός αὐτόθεν ἐκ ὁ ἄνθρωπος , οὐδείς βοήθεια οὐδέ παρασκευή δέω . καί οὗτος καί ἐν ὑγιαίνω ὁ ἄνθρωπος ἀπεργάζομαι καί ἐν κάμνω . οὗτος μέν , εἰ τις ἐθέλω ὑγιαίνω χειμών διαψύχω ὁ σῶμα ἤ λούω ψυχρός ἤ ἄλλος τις τρόπος , ὅσος ἄν ἐπί πλέως αὐτός ποιέω , καί ἐάν γε μή παντάπασι πήγνυμι ὁ σῶμα , ὅταν εἷμα λαμβάνω καί ἔρχομαι εἰς ὁ σκέπη , ἔτι μάλα καί ἐπί πλέως θερμαίνω ὁ σῶμα · οὗτος δέ , εἰ ἐθέλω ἐκθερμαίνω ἰσχυρός ἤ λουτρόν θερμός ἤ πῦρ πολύς , ἐκ δέ οὗτος ὁ αὐτός εἷμα ἔχω ἐν ὁ αὐτός χωρίον ὁ διατριβή ποιέω ὥσπερ διαψύχω , πολύς φαίνω καί ψυχρός καί ἄλλος φρικαλέος · ἤ εἰ ῥιπίζω τις ὑπό πνῖγος καί παρασκευάζω αὐτός ἑαυτοῦ ψῦχος ἐκ τοιοῦτος ἄν τρόπος διαπαύω οὗτος ποιέω , δεκαπλάσιος εἰμί ὁ καῦμα καί πνῖγος ἤ ὁ μηδείς τοιοῦτος ποιέω . ὅδε δή καί πολύς μέγας · ὅσος ἄν διά χιών ἤ ἄλλος ψῦχος βαδίζω ῥιγόω διαφερόντως πούς ἤ χείρ ἤ κεφαλή , οἷος πάσχω εἰς ὁ νύξ , ὅταν περιστέλλω τε καί ἐν ἀλέα γίγνομαι ὑπό καῦμα καί κνησμός . καί εἰμί ὅς φλυκταίνη ἀνίστημι ὥσπερ ὁ ἀπό πῦρ κατακαίω . καί οὐ πρότερος οὗτος πάσχω , πρίν θερμαίνω . οὕτως ἑτοῖμος ἑκάτερος αὐτός ἐπί ἕτερος παραγίγνομαι . μυρίος δέ ἄν καί ἄλλος ἔχω λέγω . ὁ δέ κατά ὁ νοσέω , οὐ ὅσος ἄν ῥῖγος γίγνομαι , οὗτος ὀξύς ὁ πυρετός ἐκλάμπω ; καί οὐ ὅπως ἰσχυρός , ἀλλά καί παύω διά ὀλίγος , καί ἄλλος ὁ πολύς ἀσινής καί ὅσος ἄν χρόνος παρέρχομαι διάθερμος ; καί διεξέρχομαι διά πᾶς τελευτάω εἰς ὁ πούς μάλα , οὗπερ ὁ ῥῖγος καί ὁ ψῦξις νεηνικός καί ἐπί πλέως ἐγχρονίζω · πάλιν τε ὅταν ἱδρόω τε καί ἀπαλλάσσω ὁ πυρετός , πολύς μάλα διαψύχω ἤ εἰ μή λαμβάνω ὁ ἀρχή . Ὧ οὖν διά τάχος οὕτως παραγίγνομαι ὁ ἐναντίος τε καί ἀφαιρέω ὁ δύναμις ἀπό τωὐτομάτου , τίς ἄν ἀπό οὗτος μέγας ἤ δεινός γίγνομαι ; ἤ τίς δέω πολύς ἐπί οὗτος βοήθεια ;