hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-prisca-medicina 3
τὴν γὰρ ἀρχὴν οὔτʼ ἂν εὑρέθη ἡ τέχνη ἡ ἰητρικὴ οὔτʼ ἂν ἐζητήθη — οὐδὲν γὰρ αὐτῆς ἔδει-εἰ τοῖσι κάμνουσι τῶν ἀνθρώπων τὰ αὐτὰ διαιτωμένοισί τε καὶ προσφερομένοισι , ἅπερ οἱ ὑγιαίνοντες ἐσθίουσί τε καὶ πίνουσι καὶ τἄλλα διαιτέονται , συνέφερεν , καὶ μὴ ἦν ἕτερα τούτων βελτίω . νῦν δὲ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη ἰητρικὴν ἐποίησεν ζητηθῆναί τε καὶ εὑρεθῆναι ἀνθρώποισι , ὅτι τοῖσι κάμνουσι ταὐτὰ προσφερομένοισι , ἅπερ οἱ ὑγιαίνοντες , οὐ συνέφερεν , ὡς οὐδὲ νῦν συμφέρει . ἔτι δὲ ἄνωθεν ἔγωγε ἀξιῶ οὐδʼ ἂν τὴν τῶν ὑγιαινόντων δίαιτάν τε καὶ τροφήν , ᾗ νῦν χρέονται , εὑρεθῆναι , εἰ ἐξήρκει τῷ ἀνθρώπῳ ταὐτὰ ἐσθίοντι καὶ πίνοντι βοΐ τε καὶ ἵππῳ καὶ πᾶσιν ἐκτὸς ἀνθρώπου , οἷον τὰ ἐκ τῆς γῆς φυόμενα , καρπούς τε καὶ ὕληνν καὶ χόρτον . ἀπὸ τούτων γὰρ καὶ τρέφονται καὶ αὔξονται καὶ ἄπονοι διάγουσιν οὐδὲν προσδεόμενοι ἄλλης διαίτης . καί τοι τήν γε ἀρχὴν ἔγωγε δοκέω καὶ τὸν ἄνθρωπον τοιαύτῃ τροφῇ κεχρῆσθαι . τὰ δὲ νῦν διαιτήματα εὑρημένα καὶ τετεχνημένα ἐν πολλῷ χρόνῳ γεγενῆσθαί μοι δοκεῖ . ὡς γὰρ ἔπασχον πολλά τε καὶ δεινὰ ὑπὸ ἰσχυρῆς τε καὶ θηριώδεος διαίτης ὠμά τε καὶ ἄκρητα καὶ μεγάλας δυνάμιας ἔχοντα ἐσφερόμενοι . οἷά περ ἂν καὶ νῦν ὑπʼ αὐτῶν πάσχοιεν πόνοισί τε ἰσχυροῖσι καὶ νούσοις περιπίπτοντες καὶ διὰ τάχεος θανάτοισι . ἧσσον μὲν οὖν ταῦτα τότε εἰκὸς ἦν πάσχειν διὰ τὴν συνήθειαν , ἰσχυρῶς δὲ καὶ τότε . καὶ τοὺς μὲν πλείστους τε καὶ ἀσθενεστέρην φύσιν ἔχοντας ἀπόλλυσθαι εἰκός , τοὺς δὲ τούτων ὑπερέχοντας πλείω χρόνον ἀντέχειν · ὥσπερ καὶ νῦν ἀπὸ τῶν ἰσχυρῶν βρωμάτων οἱ μὲν ῥηϊδίως ἀπαλλάσσονται , οἱ δὲ μετὰ πολλῶν πόνων τε καὶ κακῶν . διὰ δὴ ταύτην τὴν αἰτίην καὶ οὗτοί μοι δοκέουσι ζητῆσαι τροφὴν ἁρμόζουσαν τῇ φύσει καὶ εὑρεῖν ταύτην , ᾗ νῦν χρεώμεθα . ἐκ μὲν οὖν τῶν πυρῶν βρέξαντές σφας καὶ πτίσαντες καὶ καταλέσαντές τε καὶ διασήσαντες καὶ φορύξαντες καὶ ὀπτήσαντες ἀπετέλεσαν ἄρτον , ἐκ δὲ τῶν κριθέων μᾶζαν · ἄλλα τε πολλὰ περὶ ταῦτα πρηγματευσάμενοι ἥψησάν τε καὶ ὤπτησαν καὶ ἔμιξαν , καὶ ἐκέρασαν τὰ ἰσχυρά τε καὶ ἄκρητα τοῖς ἀσθενεστέροις , πλάσσοντες πάντα πρὸς τὴν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν τε καὶ δύναμιν , ἡγεύμενοι , ὅσα μὲν ἂν ἰσχυρότερα ᾖ ἢ δυνήσεται κρατεῖν ἡ φύσις , ἢν ἐμφέρηται , ἀπὸ τούτων δʼ αὐτῶν πόνους τε καὶ νούσους καὶ θανάτους ἔσεσθαι , ὁπόσων δʼ ἂν δύνηται ἐπικρατεῖν , ἀπὸ τούτων τροφήν τε καὶ αὔξησιν καὶ ὑγιείην . τῷ δὲ εὑρήματι τούτῳ καὶ ζητήματι τί ἄν τις ὄνομα δικαιότερον ἢ προσῆκον μᾶλλον θείη ἢ ἰητρικήν ; ὅτι γε εὕρηται ἐπὶ τῇ τοῦ ἀνθρώπου ὑγιείῃ τε καὶ σωτηρίῃ καὶ τροφῇ , ἄλλαγμα ἐκείνης τῆς διαίτης , ἐξ ἧς οἱ πόνοι καὶ νοῦσοι καὶ θάνατοι ἐγίνοντο .
Lemmas: ὁ γάρ ἀρχή οὔτε ἄν εὑρίσκω ὁ τέχνη ὁ ἰατρικός οὔτε ἄν ζητέω — οὐδείς γάρ αὐτηες͂ς εἶδον τοῑσις κάμνω ὁ ἄνθρωπος ὁ αὐτός διαιτάω τε καί προσφέρω , ὅς ὁ ὑγιαίνω ἐσθίω τε καί πίνω καί ἄλλος διαιτάω , συμφέρω , καί μή εἰμί ἕτερος οὗτος ἀγαθός . νῦν δέ αὐτός ὁ ἀνάγκη ἰατρικός ποιέω ζητέω τε καί εὑρίσκω ἄνθρωπος , ὅτι ὁ κάμνω αὐτός προσφέρω , ὅς ὁ ὑγιαίνω , οὐ συμφέρω , ὡς οὐδέ νῦν συμφέρω . ἔτι δέ ἄνωθεν ἐγώ ἀξιόω οὐδέ ἄν ὁ ὁ ὑγιαίνω δίαιτα τε καί τροφή , ὅς νῦν χράω , εὑρίσκω , εἰ ἐξαρκέω ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἐσθίω καί πίνω βοῦς τε καί ἵππος καί πᾶς ἐκτός ἄνθρωπος , οἷος ὁ ἐκ ὁ γῆ φύω , καρπός τε καί ὕλη καί χόρτος . ἀπό οὗτος γάρ καί τρέφω καί αὐξάνω καί ἄπονος διάγω οὐδείς προσδέω ἄλλος δίαιτα . καί τοι ὁ γε ἀρχή ἐγώ δοκέω καί ὁ ἄνθρωπος τοιοῦτος τροφή χράω . ὁ δέ νῦν διαίτημα εὑρίσκω καί τεχνάομαι ἐν πολύς χρόνος γίγνομαι ἐγώ δοκέω . ὡς γάρ πάσχω πολύς τε καί δεινός ὑπό ἰσχυρός τε καί θηριώδης δίαιτα ὠμός τε καί ἄκρατος καί μέγας δύναμις ἔχω εἰσφέρω . οἷος περ ἄν καί νῦν ὑπό αὐτός πάσχω πόνος τε ἰσχυρός καί νόσος περιπίπτω καί διά ταχύς θάνατος . ἥσσων μέν οὖν οὗτος τότε ἔοικα εἰμί πάσχω διά ὁ συνήθεια , ἰσχυρός δέ καί τότε . καί ὁ μέν πολύς τε καί ἀσθενής φύσις ἔχω ἀπόλλυμι ἔοικα , ὁ δέ οὗτος ὑπερέχω πολύς χρόνος ἀντέχω · ὥσπερ καί νῦν ἀπό ὁ ἰσχυρός βρῶμα ὁ μέν ῥᾴδιος ἀπαλλάσσω , ὁ δέ μετά πολύς πόνος τε καί κακός . διά δή οὗτος ὁ αἰτία καί οὗτος ἐγώ δοκέω ζητέω τροφή ἁρμόζω ὁ φύσις καί εὑρίσκω οὗτος , ὅς νῦν χράω . ἐκ μέν οὖν ὁ πυρός βρέχω σφεῖς καί πτίσσω καί καταλέω τε καί διασέω καί φορύσσω καί ὀπτάω ἀποτελέω ἄρτος , ἐκ δέ ὁ κριθή μᾶζα · ἄλλος τε πολύς περί οὗτος πραγματεύομαι ἕψω τε καί ὀπτάω καί μείγνυμι , καί κεράννυμι ὁ ἰσχυρός τε καί ἄκρατος ὁ ἀσθενής , πλάσσω πᾶς πρός ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις τε καί δύναμις , ἡγέομαι , ὅσος μέν ἄν ἰσχυρός εἰμί ἤ δύναμαι κρατέω ὁ φύσις , ἐάν ἐμφέρω , ἀπό οὗτος δέ αὐτός πόνος τε καί νόσος καί θάνατος εἰμί , ὁπόσος δέ ἄν δύναμαι ἐπικρατέω , ἀπό οὗτος τροφή τε καί αὔξησις καί ὑγίεια . ὁ δέ εὕρημα οὗτος καί ζήτημα τίς ἄν τις ὄνομα δίκαιος ἤ προσήκω μάλα τίθημι ἤ ἰατρικός ; ὅτι γε εὑρίσκω ἐπί ὁ ὁ ἄνθρωπος ὑγίεια τε καί σωτηρία καί τροφή , ἄλλαγμα ἐκεῖνος ὁ δίαιτα , ἐκ ὅς ὁ πόνος καί νόσος καί θάνατος γίγνομαι .