hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-prisca-medicina 14
οἶδα μὲν γὰρ καὶ τάδε δήπου , ὅτι διαφέρει ἐς τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου καθαρὸς ἄρτος ἢ συγκομιστός , ἢ ἀπτίστων πυρῶν ἢ ἐπτισμένων , ἢ πολλῷ ὕδατι πεφυρημένος ἢ ὀλίγῳ , ἢ ἰσχυρῶς πεφυρημένος ἢ ἀφύρητος , ἢ ἔξοπτος ἢ ἔνωμος , ἄλλα τε πρὸς τούτοισι μυρία . ὡς δʼ αὔτως καὶ περὶ μάζης . καὶ αἱ δυνάμιες μεγάλαι τε ἑκάστου καὶ οὐδὲν ἡ ἑτέρη τῇ ἑτέρῃ ἐοικυῖα . ὅστις δὲ ταῦτα οὐκ ἐπέσκεπται ἢ σκεπτόμενος οὐκ οἶδεν , πῶς ἄν τι οὗτος δύναιτο τῶν κατʼ ἄνθρωπον παθημάτων εἰδέναι ; ὑπὸ γὰρ ἑνὸς ἑκάστου τούτων πάσχει τε καὶ ἑτεροιοῦται ὁ ἄνθρωπος ἢ τοῖον ἢ τοῖον . καὶ διὰ τούτων πᾶς ὁ βίος καὶ ὑγιαίνοντι καὶ ἐκ νούσου ἀνατρεφομένῳ καὶ κάμνοντι . οὐκ ἂν οὖν ἕτερα τούτων χρησιμώτερα οὐδὲ ἀναγκαιότερα εἴη εἰδέναι δήπου , ὡς δὲ καλῶς καὶ λογισμῷ προσήκοντι ζητήσαντες πρὸς τὴν τοῦ ἀνθρώπου φύσιν εὗρον αὐτὰ οἱ πρῶτοι εὑρόντες καὶ ᾠήθησαν ἀξίην τὴν τέχνην θεῷ προσθεῖναι , ὥσπερ καὶ νομίζεται . οὐ γὰρ τὸ ξηρὸν οὐδὲ τὸ ὑγρὸν οὐδὲ τὸ θερμὸν οὐδὲ τὸ ψυχρὸν οὐδὲ ἄλλο τούτων ἡγησάμενοι οὐδὲν οὔτε λυμαίνεσθαι οὔτε προσδεῖσθαι οὐδενὸς τούτων τὸν ἄνθρωπον , ἀλλὰ τὸ ἰσχυρὸν ἑκάστου καὶ τὸ κρέσσον τῆς φύσιος τῆς ἀνθρωπείης , οὗ μὴ ἠδύνατο κρατεῖν , τοῦτο βλά πτειν ἡγήσαντο καὶ τοῦτο ἐζήτησαν ἀφαιρεῖν . ἰσχυρότατον δʼ ἐστὶ τοῦ μὲν γλυκέος τὸ γλυκύτατον , τοῦ δὲ πικροῦ τὸ πικρότατον , τοῦ δὲ ὀξέος τὸ ὀξύτατον , ἑκάστου δὲ πάντων τῶν ἐνεόντων ἡ ἀκμή . ταῦτα γὰρ ἑώρων καὶ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἐνεόντα καὶ λυμαινόμενα τὸν ἄνθρωπον . ἔνι γὰρ ἐν ἀνθρώπῳ καὶ ἁλμυρὸν καὶ πικρὸν καὶ γλυκὺ καὶ ὀξὺ καὶ στρυφνὸν καὶ πλαδαρὸν καὶ ἄλλα μυρία παντοίας δυνάμιας ἔχοντα πλῆθός τε καὶ ἰσχύν . ταῦτα μὲν μεμιγμένα καὶ κεκρημένα ἀλλήλοισιν οὔτε φανερά ἐστιν οὔτε λυπεῖ τὸν ἄνθρωπον . ὅταν δέ τι τούτων ἀποκριθῇ καὶ αὐτὸ ἐφʼ ἑωυτοῦ γένηται , τότε καὶ φανερόν ἐστι καὶ λυπεῖ τὸν ἄνθρωπον · τοῦτο δέ , τῶν βρωμάτων ὅσα ἡμῖν ἀνεπιτήδειά ἐστιν καὶ λυμαίνεται τὸν ἄνθρωπον ἐμπεσόντα , τούτων ἓν ἕκαστον ἢ πικρόν ἐστιν ἢ ἁλμυρὸν ἢ ὀξὺ ἢ ἄλλο τι ἄκρητόν τε καὶ ἰσχυρόν , καὶ διὰ τοῦτο ταρασσόμεθα ὑπʼ αὐτῶν , ὥσπερ καὶ ὑπὸ τῶν ἐν τῷ σώματι ἀποκρινομένων . πάντα δὲ ὅσα ἄνθρωπος ἐσθίει ἢ πίνει , τὰ τοιαῦτα βρώματα ἥκιστα τοιούτου χυμοῦ ἀκρήτου τε καὶ διαφέροντος δῆλά ἐστιν μετέχοντα , οἷον ἄρτος τε καὶ μᾶζα καὶ τὰ ἑπόμενα τούτοις , οἷς εἴθισται ὁ ἄνθρωπος πλείστοισί τε καὶ αἰεὶ χρῆσθαι , ἔξω τῶν πρὸς ἡδονήν τε καὶ κόρον ἠρτυμένων τε καὶ ἐσκευασμένων . καὶ ἀπὸ τούτων πλείστων ἐσιόντων ἐς τὸν ἄνθρωπον τάραχος καὶ ἀπόκρισις τῶν ἀμφὶ τὸ σῶμα δυναμίων ἥκιστα γίνεται , ἰσχὺς δὲ καὶ αὔξησις καὶ τροφὴ μάλιστα διʼ οὐδὲν ἕτερον γίνεται ἢ ὅτι εὖ τε κέκρηται καὶ οὐδὲν ἔχει οὔτε ἄκρητον οὔτε ἰσχυρόν , ἀλλʼ ὅλον ἕν τε γέγονε καὶ ἁπλοῦν .
Lemmas: οἶδα μέν γάρ καί ὅδε δήπου , ὅτι διαφέρω εἰς ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος καθαρός ἄρτος ἤ συγκομιστός , ἤ ἄπτιστος πυρός ἤ πτίσσω , ἤ πολύς ὕδωρ φυράω ἤ ὀλίγος , ἤ ἰσχυρός φυράω ἤ ἀφύρητος , ἤ ἔξοπτος ἤ ἔνωμος , ἄλλος τε πρός οὗτος μυρίος . ὡς δέ αὔτως καί περί μᾶζα . καί ὁ δύναμις μέγας τε ἕκαστος καί οὐδείς ὁ ἕτερος ὁ ἕτερος ἔοικα . ὅστις δέ οὗτος οὐ ἐπισκοπέω ἤ σκοπέω οὐ οἶδα , πῶς ἄν τις οὗτος δύναμαι ὁ κατά ἄνθρωπος πάθημα οἶδα ; ὑπό γάρ εἷς ἕκαστος οὗτος πάσχω τε καί ἑτεροιόω ὁ ἄνθρωπος ἤ τοῖος ἤ τοῖος . καί διά οὗτος πᾶς ὁ βίος καί ὑγιαίνω καί ἐκ νόσος ἀνατρέφω καί κάμνω . οὐ ἄν οὖν ἕτερος οὗτος χρήσιμος οὐδέ ἀναγκαῖος εἰμί οἶδα δήπου , ὡς δέ καλός καί λογισμός προσήκω ζητέω πρός ὁ ὁ ἄνθρωπος φύσις εὑρίσκω αὐτός ὁ πρῶτος εὑρίσκω καί οἴομαι ἄξιος ὁ τέχνη θεός προστίθημι , ὥσπερ καί νομίζω . οὐ γάρ ὁ ξηρός οὐδέ ὁ ὑγρός οὐδέ ὁ θερμός οὐδέ ὁ ψυχρός οὐδέ ἄλλος οὗτος ἡγέομαι οὐδείς οὔτε λυμαίνομαι οὔτε προσδέω οὐδείς οὗτος ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ ἰσχυρός ἕκαστος καί ὁ κρατύς ὁ φύσις ὁ ἀνθρωπέω , ὅς μή δύναμαι κρατέω , οὗτος βλά πτειν ἡγέομαι καί οὗτος ζητέω ἀφαιρέω . ἰσχυρός δέ εἰμί ὁ μέν γλυκύς ὁ γλυκύς , ὁ δέ πικρός ὁ πικρός , ὁ δέ ὀξύς ὁ ὀξύς , ἕκαστος δέ πᾶς ὁ ἔνειμι ὁ ἀκμή . οὗτος γάρ ὁράω καί ἐν ὁ ἄνθρωπος ἔνειμι καί λυμαίνομαι ὁ ἄνθρωπος . ἔνειμι γάρ ἐν ἄνθρωπος καί ἁλμυρός καί πικρός καί γλυκύς καί ὀξύς καί στρυφνός καί πλαδαρός καί ἄλλος μυρίος παντοῖος δύναμις ἔχω πλῆθος τε καί ἰσχύς . οὗτος μέν μείγνυμι καί χράω ἀλλήλων οὔτε φανερός εἰμί οὔτε λυπέω ὁ ἄνθρωπος . ὅταν δέ τις οὗτος ἀποκρίνω καί αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ γίγνομαι , τότε καί φανερός εἰμί καί λυπέω ὁ ἄνθρωπος · οὗτος δέ , ὁ βρῶμα ὅσος ἐγώ ἀνεπιτήδειος εἰμί καί λυμαίνομαι ὁ ἄνθρωπος ἐμπίπτω , οὗτος εἷς ἕκαστος ἤ πικρός εἰμί ἤ ἁλμυρός ἤ ὀξύς ἤ ἄλλος τις ἄκρατος τε καί ἰσχυρός , καί διά οὗτος ταράσσω ὑπό αὐτός , ὥσπερ καί ὑπό ὁ ἐν ὁ σῶμα ἀποκρίνω . πᾶς δέ ὅσος ἄνθρωπος ἐσθίω ἤ πίνω , ὁ τοιοῦτος βρῶμα ἦκα τοιοῦτος χυμός ἄκρατος τε καί διαφέρω δῆλος εἰμί μετέχω , οἷος ἄρτος τε καί μᾶζα καί ὁ ἕπομαι οὗτος , ὅς ἐθίζω ὁ ἄνθρωπος πολύς τε καί ἀεί χράω , ἔξω ὁ πρός ἡδονή τε καί κόρος ἀρτύω τε καί σκευάζω . καί ἀπό οὗτος πολύς εἰσέρχομαι εἰς ὁ ἄνθρωπος τάραχος καί ἀπόκρισις ὁ ἀμφί ὁ σῶμα δύναμις ἦκα γίγνομαι , ἰσχύς δέ καί αὔξησις καί τροφή μάλα διά οὐδείς ἕτερος γίγνομαι ἤ ὅτι εὖ τε χράω καί οὐδείς ἔχω οὔτε ἄκρατος οὔτε ἰσχυρός , ἀλλά ὅλος εἷς τε γίγνομαι καί ἁπλόος .