hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-natura-hominis 7
7 . Αὔξεται δὲ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τὸ μὲν φλέγμα τοῦ χειμῶνος · τοῦτο γὰρ τῷ χειμῶνι κατὰ φύσιν ἐστὶ μάλιστα τῶν ἐν τῷ σώματι ἐνεόντων , ψυχρότατον γάρ ἐστιν . Τεκμήριον δὲ τουτέου , ὅτι τὸ μὲν φλέγμα ψυχρότατον , εἰ ἐθέλεις ψαῦσαι φλέγματος καὶ χολῆς καὶ αἵματος , τὸ φλέγμα εὑρήσεις ψυχρότατον ἐόν · καίτοι γλισχρότατόν ἐστι καὶ βίῃ μάλιστα ἄγεται μετὰ χολὴν μέλαιναν · ὁκόσα δὲ βίῃ ἔρχεται , θερμότερα γίνεται , ἀναγκαζόμενα ὑπὸ τῆς βίης · ἀλλ’ ὅμως καὶ πρὸς πάντα ταῦτα ψυχρότατον ἐὸν τὸ φλέγμα φαίνεται ὑπὸ τῆς φύσιος τῆς ἑωυτοῦ . Ὅτι δὲ ὁ χειμὼν πληροῖ τὸ σῶμα φλέγματος , γνοίης ἂν τοῖσδε · οἱ ἄνθρωποι πτύουσί τε καὶ ἀπομύσσονται φλεγματωδέστατον τοῦ χειμῶνος , καὶ τὰ οἰδήματα αὐτέοισι λευκὰ γίνεται μάλιστα ταύτην τὴν ὥρην , καὶ τἄλλα νοσήματα φλεγματώδεα . Τοῦ δὲ ἦρος τὸ φλέγμα ἔτι μένει ἰσχυρὸν ἐν τῷ σώματι , καὶ τὸ αἷμα αὔξεται · τά τε γὰρ ψύχεα ἐξανίει , καὶ τὰ ὕδατα ἐπιγίνεται , τὸ δὲ αἷμα κατὰ ταῦτα αὔξεται ὑπό τε τῶν ὄμβρων καὶ τῶν θερμημεριῶν · κατὰ φύσιν γὰρ αὐτέῳ ταῦτά ἐστι μάλιστα τοῦ ἐνιαυτοῦ · ὑγρόν τε γάρ ἐστι καὶ θερμόν . Γνοίης δ’ ἂν τοῖσδε · οἱ ἄνθρωποι τοῦ ἦρος καὶ τοῦ θέρεος μάλιστα ὑπό τε τῶν δυσεντεριῶν ἁλίσκονται , καὶ ἐκ τῶν ῥινέων τὸ αἷμα ῥεῖ αὐτέοισι , καὶ θερμότατοί εἰσι καὶ ἐρυθροί · τοῦ δὲ θέρεος τό τε αἷμα ἰσχύει ἔτι , καὶ ἡ χολὴ ἀείρεται ἐν τῷ σώματι καὶ παρατείνει ἐς τὸ φθινόπωρον · ἐν δὲ τῷ φθινοπώρῳ τὸ μὲν αἷμα ὀλίγον γίνεται , ἐναντίον γὰρ αὐτέου τὸ φθινόπωρον τῇ φύσει ἐστίν · ἡ δὲ χολὴ τὴν θερίην κατέχει τὸ σῶμα καὶ τὸ φθινόπωρον . Γνοίης δ’ ἂν τοῖσδε · οἱ ἄνθρωποι αὐτόματοι ταύτην τὴν ὥρην χολὴν ἐμέουσι , καὶ ἐν τῇσι φαρμακοποσίῃσι χολωδέστατα καθαίρονται , δῆλον δὲ καὶ τοῖσι πυρετοῖσι καὶ τοῖσι χρώμασι τῶν ἀνθρώπων . Τὸ δὲ φλέγμα τῆς θερίης ἀσθενέστατόν ἐστιν αὐτὸ ἑωυτοῦ · ἐναντίη γὰρ αὐτέου τῇ φύσει ἐστὶν ἡ ὥρη , ξηρή τε γάρ ἐστι καὶ θερμή . Τὸ δὲ αἷμα τοῦ φθινοπώρου ἐλάχιστον γίνεται ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , ξηρόν τε γάρ ἐστι τὸ φθινόπωρον καὶ ψύχειν ἤδη ἄρχεται τὸν ἄνθρωπον · ἡ δὲ μέλαινα χολὴ τοῦ φθινοπώρου πλείστη τε καὶ ἰσχυροτάτη ἐστίν . Ὁκόταν δὲ ὁ χειμὼν καταλαμβάνῃ , ἥ τε χολὴ ψυχομένη ὀλίγη γίνεται , καὶ τὸ φλέγμα αὔξεται πάλιν ὑπό τε τῶν ὑετῶν τοῦ πλήθεος καὶ τῶν νυκτῶν τοῦ μήκεος . Ἔχει μὲν οὖν ταῦτα πάντα αἰεὶ τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου , ὑπὸ δὲ τῆς περιισταμένης ὥρης ποτὲ μὲν πλείω γίνεται αὐτὰ ἑωυτέων , ποτὲ δὲ ἐλάσσω , ἕκαστα κατὰ μέρος καὶ κατὰ φύσιν . Ὡς γὰρ ὁ ἐνιαυτὸς μετέχει μὲν πᾶς πάντων καὶ τῶν θερμῶν καὶ τῶν ψυχρῶν καὶ τῶν ξηρῶν καὶ τῶν ὑγρῶν , οὐ γὰρ ἂν μείνειε τουτέων οὐδὲν οὐδένα χρόνον ἄνευ πάντων τῶν ἐνεόντων ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ , ἀλλ’ εἰ ἕν τί γε ἐκλίποι , πάντ’ ἂν ἀφανισθείη · ἀπὸ γὰρ τῆς αὐτέης ἀνάγκης πάντα ξυνέστηκέ τε καὶ τρέφεται ὑπ’ ἀλλήλων · οὕτω δὲ καὶ εἴ τι ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκλίποι τουτέων τῶν ξυγγεγονότων , οὐκ ἂν δύναιτο ζῇν ὥνθρωπος . Ἰσχύει δὲ ἐν τῷ ἐνιαυτῷ τοτὲ μὲν ὁ χειμὼν μάλιστα , τοτὲ δὲ τὸ ἦρ , τοτὲ δὲ τὸ θέρος , τοτὲ δὲ τὸ φθινόπωρον · οὕτω δὲ καὶ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τοτὲ μὲν τὸ φλέγμα ἰσχύει , τοτὲ δὲ τὸ αἷμα , τοτὲ δὲ ἡ χολὴ , πρῶτον μὲν ἡ ξανθὴ , ἔπειτα δ’ ἡ μέλαινα καλεομένη . Μαρτύριον δὲ σαφέστατον , εἰ ἐθέλεις τῷ αὐτέῳ ἀνθρώπῳ δοῦναι τὸ αὐτὸ φάρμακον τετράκις τοῦ ἐνιαυτοῦ , ἐμέεταί σοι τοῦ μὲν χειμῶνος φλεγματωδέστατα , τοῦ δὲ ἦρος ὑγρότατα , τοῦ δὲ θέρεος χολωδέστατα , τοῦ δὲ φθινοπώρου μελάντατα .
Lemmas: 7 . αὐξάνω δέ ἐν ὁ ἄνθρωπος ὁ μέν φλέγμα ὁ χειμών · οὗτος γάρ ὁ χειμών κατά φύσις εἰμί μάλα ὁ ἐν ὁ σῶμα ἔνειμι , ψυχρός γάρ εἰμί . τεκμήριον δέ οὗτος , ὅτι ὁ μέν φλέγμα ψυχρός , εἰ ἐθέλω ψαύω φλέγμα καί χολή καί αἷμα , ὁ φλέγμα εὑρίσκω ψυχρός εἰμί · καίτοι γλίσχρος εἰμί καί βία μάλα ἄγω μετά χολή μέλας · ὁπόσος δέ βία ἔρχομαι , θερμός γίγνομαι , ἀναγκάζω ὑπό ὁ βία · ἀλλά ὅμως καί πρός πᾶς οὗτος ψυχρός εἰμί ὁ φλέγμα φαίνω ὑπό ὁ φύσις ὁ ἑαυτοῦ . ὅτι δέ ὁ χειμών πληρόω ὁ σῶμα φλέγμα , γιγνώσκω ἄν ὅδε · ὁ ἄνθρωπος πτύω τε καί ἀπομύσσω φλεγματώδης ὁ χειμών , καί ὁ οἴδημα αύ̓τεος λευκός γίγνομαι μάλα οὗτος ὁ ὥρα , καί ἄλλος νόσημα φλεγματώδης . ὁ δέ ἔαρ ὁ φλέγμα ἔτι μένω ἰσχυρός ἐν ὁ σῶμα , καί ὁ αἷμα αὐξάνω · ὁ τε γάρ ψῦχος ἐξανίημι , καί ὁ ὕδωρ ἐπιγίγνομαι , ὁ δέ αἷμα κατά οὗτος αὐξάνω ὑπό τε ὁ ὄμβρος καί ὁ θερμημερίαι · κατά φύσις γάρ αὐτός οὗτος εἰμί μάλα ὁ ἐνιαυτός · ὑγρός τε γάρ εἰμί καί θερμός . γιγνώσκω δέ ἄν ὅδε · ὁ ἄνθρωπος ὁ ἔαρ καί ὁ θέρος μάλα ὑπό τε ὁ δυσεντερία ἁλίσκομαι , καί ἐκ ὁ ῥίνη ὁ αἷμα ῥέω αύ̓τεος , καί θερμός εἰμί καί ἐρυθρός · ὁ δέ θέρος ὁ τε αἷμα ἰσχύω ἔτι , καί ὁ χολή ἀείρω ἐν ὁ σῶμα καί παρατείνω εἰς ὁ φθινόπωρον · ἐν δέ ὁ φθινόπωρον ὁ μέν αἷμα ὀλίγος γίγνομαι , ἐναντίος γάρ αὔτεος ὁ φθινόπωρον ὁ φύσις εἰμί · ὁ δέ χολή ὁ θέρος κατέχω ὁ σῶμα καί ὁ φθινόπωρον . γιγνώσκω δέ ἄν ὅδε · ὁ ἄνθρωπος αὐτόματος οὗτος ὁ ὥρα χολή ἐμέω , καί ἐν ὁ φαρμακοποσία χολώδης καθαίρω , δῆλος δέ καί ὁ πυρετός καί ὁ χρῶμα ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ φλέγμα ὁ θερία ἀσθενής εἰμί αὐτός ἑαυτοῦ · ἐναντίος γάρ αύ̓τος ὁ φύσις εἰμί ὁ ὥρα , ξηρός τε γάρ εἰμί καί θερμός . ὁ δέ αἷμα ὁ φθινόπωρον ἐλαχύς γίγνομαι ἐν ὁ ἄνθρωπος , ξηρός τε γάρ εἰμί ὁ φθινόπωρον καί ψύχω ἤδη ἄρχω ὁ ἄνθρωπος · ὁ δέ μέλας χολή ὁ φθινόπωρον πολύς τε καί ἰσχυρός εἰμί . Ὁπόταν δέ ὁ χειμών καταλαμβάνω , ὁ τε χολή ψύχω ὀλίγος γίγνομαι , καί ὁ φλέγμα αὐξάνω πάλιν ὑπό τε ὁ ὑετός ὁ πλῆθος καί ὁ νύξ ὁ μῆκος . ἔχω μέν οὖν οὗτος πᾶς ἀεί ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος , ὑπό δέ ὁ περιίστημι ὥρα ποτέ μέν πολύς γίγνομαι αὐτός ἑαυτοῦ , ποτέ δέ ἐλαχύς , ἕκαστος κατά μέρος καί κατά φύσις . ὡς γάρ ὁ ἐνιαυτός μετέχω μέν πᾶς πᾶς καί ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός καί ὁ ξηρός καί ὁ ὑγρός , οὐ γάρ ἄν μένω οὗτος οὐδείς οὐδείς χρόνος ἄνευ πᾶς ὁ ἔνειμι ἐν ὅδε ὁ κόσμος , ἀλλά εἰ εἷς τις γε ἐκλείπω , πᾶς ἄν ἀφανίζω · ἀπό γάρ ὁ αὐτε͂οι ἀνάγκη πᾶς συνίστημι τε καί τρέφω ὑπό ἀλλήλων · οὕτως δέ καί εἰ τις ἐκ ὁ ἄνθρωπος ἐκλείπω οὗτος ὁ συγγίγνομαι , οὐ ἄν δύναμαι ζάω ἄνθρωπος . ἰσχύω δέ ἐν ὁ ἐνιαυτός τότε μέν ὁ χειμών μάλα , τότε δέ ὁ ἔαρ , τότε δέ ὁ θέρος , τότε δέ ὁ φθινόπωρον · οὕτως δέ καί ἐν ὁ ἄνθρωπος τότε μέν ὁ φλέγμα ἰσχύω , τότε δέ ὁ αἷμα , τότε δέ ὁ χολή , πρῶτος μέν ὁ ξανθός , ἔπειτα δέ ὁ μέλας καλέω . μαρτύριον δέ σαφής , εἰ ἐθέλω ὁ αὐτός ἄνθρωπος δίδωμι ὁ αὐτός φάρμακον τετράκις ὁ ἐνιαυτός , ἐμέω σύ ὁ μέν χειμών φλεγματώδης , ὁ δέ ἔαρ ὑγρός , ὁ δέ θέρος χολώδης , ὁ δέ φθινόπωρον μελάνος .