hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-morbis-iiii 4.51
51 . Ἡ δὲ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀνεπιτήδειος γενομένη ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἐκράτησέ τι τοῦ ὑγροῦ καὶ θερμαίνει ὡς ἐς νόσον καὶ ψύχει , ὁπότερον ἂν τύχῃ γενόμενον · ἐρέω δὲ πρότερον περὶ τοῦ ὡς θερμαίνει . Φημὶ οὖν , ἢν ἐν τῷ αὐτῷ · ἀνθρώπῳ ἐνέῃ τι νοσηρὸν ὁκοῖον ἐν τῷ πρότερον εἴρηκα , καὶ τὰ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀνεπιτήδεια γίνηται , καὶ θερμαίνηται ὁ ἄνθρωπος , ταράσσεσθαι τὸ ὑγρὸν πᾶν θερμαινόμενον ἐν τῷ σώματι , τοῦτο δὲ ποιέει βίη · καὶ ἢν μὲν ἀποκαθαίρηται ὁ ἄνθρωπος , τοῦδε ταρασσομένου , ἀποκρίνεται ὁκόσον ἂν πλέον ᾖ τοῦ καιροῦ . Ἔοικε δὲ τοῦτο ὥσπερ οἱ Σκύθαι ποιέουσιν ἐκ τοῦ ἱππείου γάλακτος · ἐγχέοντες γὰρ τὸ γάλα ἐς ξύλα κοῖλα σείουσι · τὸ δὲ ταρασσόμενον ἀφριῇ καὶ διακρίνεται , καὶ τὸ μὲν πῖον , ὃ βούτυρον καλέουσιν , ἐπιπολῆς διίσταται τοῦτο , ἐλαφρὸν ἐόν · τὸ δὲ βαρὺ καὶ παχὺ κάτω ἵσταται , ὃ καὶ ἀποκρίναντες ξηραίνουσιν · ἐπὴν δὲ παγῇ καὶ ξηρανθῇ , ἱππάκην μιν καλέουσιν · ὁ δὲ ὀῤῥὸς τοῦ γάλακτος ἐν μέσῳ ἐστίν . Οὕτω δὲ καὶ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ , ταρασσομένου τοῦ ὑγροῦ παντὸς ἐν τῷ σώματι , ὑπὸ τῶν ἀρχῶν διίσταται ὧν εἴρηκά οἱ πάντα , καὶ ἐπιπολῆς μὲν τὸ τῆς χολῆς διίσταται · κουφότατον γάρ ἐστι · δεύτερον δὲ τοῦ αἵματος · τρίτον δὲ τοῦ φλέγματος · βαρύτατον δέ ἐστι τῶν ὑγρῶν τούτων ὁ ὕδρωψ . Τούτων δ’ ἐόντων , ὅ τι ἂν ἐν νούσῳ πλεῖστον ᾖ , ἐν ἀρχῇσι γινομένης τῆς ταραχῆς , ἔρχεται ἐς χωρίον ἵνα ἂν πλεῖστον ἔῃ · ἐν δὲ τῇ ταραχῇ εὐρυχωρίης · γινομένης , εἰλέεται ἀποκεκριμένον καὶ θερμαίνει τὸ σῶμα , ἢ στήριξιν ἔχον πη τοῦ σώματος σὺν τῷ ἄλλῳ ὑγρῷ τῷ συνεόντι ἐν τῷ ἄλλῳ χωρίῳ πόνον καὶ θέρμην παρέχει . Τὸ δὲ θερμαινόμενον προσξυνθερμαίνει καὶ τὸ ἄλλο σῶμα , κἀκ τούτου ὁ πυρετὸς γίνεται , καὶ γίνεται μᾶλλον ἀπὸ τῆς χολῆς καὶ τοῦ φλέγματος , καὶ ἀπὸ τοῦ αἵματος · θερμότατα γὰρ ταῦτά ἐστι , καὶ ᾔν τι τούτων ἀποστηρίξῃ πη τοῦ σώματος , ὡς ἐπιτοπλεῖστον ὠνόμασται κεῖθεν τὸ νούσημα καὶ ἐπωνυμίην ἔχει . Ἀπὸ δὲ τοῦ ὕδρωπος οὐ γίνεται πυρετὸς ἰσχυρὸς κάρτα οὐδὲ πουλυχρόνιος · τῷ γὰρ πυρὶ οὐκ ἀγαθὴ τροφὴ ὁ ὕδρωψ ἐστίν . Καὶ ταῦτα μὲν ἐς τοῦτο εἴρηται . Πρὶν δὲ ταραχθῆναι οὐκ ἔχει ἐκχωρέετν . τὸ πλεῖον τοῦ ὑγροῦ , ἀλλ’ ἄνω καὶ κάτω εἰλέεται μεμιγμένον τῷ ἄλλῳ ὑγρῷ · πάντα γὰρ πλήρεά ἐστιν · ἐν δὲ τῇ ταραχῇ κενοῦται κενοῦται δέ τι ἕτερον ἑτέρου μᾶλλον , καὶ τὸ πλεῖον ἐὸν χωρίον κατίσχει · καὶ τὸ μὲν ἀλλότριον οὐκ ἐπιμίσγεται τῷ ἄλλῳ , ἢν περιστηρίξῃ , πρὶν ἰσωθῇ , ἐς δύναμιν · ἔστι δέ μιν ἰσοῦσθαι , καὶ ὃ ἀπ’ αὐτοῦ ἐπανέλθοι ἐς τὴν νοῦσον , ἕως οὗ ἀποκαθαρθῇ τὸ χωρίον , ὁποίη ἡ κάθαρσίς ἐστιν . Ἢν δὴ πολλὸν ἔῃ τὸ πονέον , ἐπαυρίσκεται καὶ ἐξαναλίσκεται , ἐς τὴν νοῦσον καὶ τὸ ἄλλο πρὶν ὑγιηρὸν ἐὸν , καὶ θνήσκει , ὁ ἄνθρωπος , τρόπῳ τοιῷδε · προσεπαυρίσκεται , γὰρ , ἢν μηκέτι τροφὴν ἀρκέουσαν ἔχῃ τὸ νούσημα , καὶ ἐξαναλίσκεται ὑπὸ τοῦ ὑγροῦ τοῦ ἐν τῷ ἐπιπόνῳ χωρίῳ ἐόντος · πρῶτον τὸ πλησίον προσλαμβάνει , εἶτα ἐπὶ τῷ προσωτέρω νέμεται , μέχρις ἂν , ἐξαναλωθῇ καὶ μηκέτι ἐνῇ , τῷ σώματι τροφή · τροφὴ δέ ἐστιν ἀνθρώπῳ τὸ κοῦφον ὑγρόν . Ὥσπερ οὖν δὴ τὸ πρῶτον μὲν κατὰ μικρὸν σηπεδὼν ἐγένετο , ἢν μάλιστα θερμαίνηται , ἔπειτα , ἐπὴν κεῖθι τῇ σηπεδόνι τροφὴ μηκέτι ἐξαρκέῃ , νέμεται ἀπὸ τοῦ ὑγιέος τοῦ πλησίον ἀρξαμένη πρὸς τὸ σῶμα , μέχρις ἂν ὅλον τὸ σαρκῶδες σήψῃ , ἐπὴν δὲ ἐπίπαν νέμηται , ἀναλοῦται ἡ τροφὴ τῇ σηπεδόνι · οὕτω δὴ καὶ τῇ νούσῳ , ἀπὸ τοῦ χωρίου κείνου ἀρξαμένη , ἐπὴν κεῖθι ἡ τροφὴ μηκέτι ἀρκέουσα ἐνῇ , νέμεται ἐς τὸ πρόσω ἀπὸ τοῦ πλησίον ἀρξαμένη · ἐπὴν γὰρ ἐπίπαν ἔλθῃ , ἀνήλωται ἡ τροφὴ τῇ νούσῳ , καὶ ἕτερον ὑγιηρὸν οὐκ ἐπικρατέει , κἢν τοῦτο γένηται , θνήσκει ὁ ἄνθρωπος . Ἔτι δὲ ἐν τῇ ταραχῇ , ἐπὴν τοῦτο πλέονος χωρίου λάβηται καὶ μὴ στηρίξῃ , ἀλλὰ εἰλέηται , οὐκ ἔτι τῷ ἄλλῳ μίσγεται , ἀλλ’ ἐξαναλίσκεται ἐς τὴν νοῦσον , ἢν μὴ ἀποκαθαίρηται · εἶτα αἱ φλέβες ὑπερπίμπλανται , πλήθουσαι δὲ κάρτα οὐ χαλῶσιν ἐξ αὐτέων , πρὶν εὐρυχωρίη σφιν γένηται . Ὥσπερ ἐπήν τις πληγῇ καρτερῶς , ὑποτρέχει ὑπὸ τὴν πληγὴν αἷμα , ἅτε τῶν φλεβέων κενωθεισέων ὑπὸ τῆς πληγῆς · ἐπὴν δὲ αἱ σάρκες πλησθῶσιν ὅκως περ σπόγγος , οὐκ ἔτι χαλῶσιν , ἀλλὰ ἔχουσιν ἐν ἑωυτῇσι μέχρις οὗ κενωθῇ κατὰ χωρίον τι αὐτέων · ἀπολαμβάνει γὰρ , ἐπὴν ξυλλεχθῇ , τὸ αἷμα τὴν ὁδὸν ὑπὸ πλήθεος . Ὥσπερ οὖν εἴ τις λήκυθον σκυτίνην στενόστομον ἐμπλήσας ἀλείφατος καταστρέψειεν ἐπὶ τὸ στόμα κατ’ ἰθὺ , κἂν τοῦτο ποιήσειεν , οὐ δυνήσεται ἐξ αὐτῆς χωρέειν τὸ ἔλαιον , ἔπνιξε γὰρ τὴν ὁδὸν τὸ ἄλειφα , ἅτε πολλὸν καὶ ἅλες ἐπικείμενον · ἢν δὲ ἐπικλίνῃ τις τὴν λήκυθον , κενεὴ ἔσται ἡ ἀπὸ τοῦ στόματος πνὶξ , καὶ ῥεύσεται ἐξ αὐτῆς τὸ ἄλειφα · τὸ δ’ αὐτὸ ποιήσειε καὶ ἐπὶ τραπέζης ὕδωρ · οὕτω δὴ καὶ ἐπὴν τὸ πλεῖον ὑγρὸν ἐν τῷ σώματι ὑπὸ τῆς ταραχῆς χωρίου λάβηται καὶ πλήσειε τὰς φλέβας , οὐκ ἔτι ἀπέρχεται ἐξ αὐτέων πρὶν ἢ ὅκου ἐστὶ τὸ χωρίον κενεὸν , τῆς τροφῆς ἐξαναλισκομένης τῇ νούσῳ . Καὶ ταῦτα μὲν εἴρηταί μοι , ἐπήν τι ἐν τῷ σώματι ᾖ , ἀφ’ ὧν αἱ νοῦσοι γίνονται , πληθυόντων καὶ τῶν ἄλλων , καὶ ὅκως ἐργάζονται αἱ ἀρχαὶ τὴν θέρμην καὶ τὴν ταραχὴν τῷ ὑγρῷ ὑπάγουσαι ἐς νοῦσον .
Lemmas: 51 . ὁ δέ ἐκ ὁ οὐρανός ἀνεπιτήδειος γίγνομαι ἐν ὁ ἄνθρωπος κρατέω τις ὁ ὑγρός καί θερμαίνω ὡς εἰς νόσος καί ψύχω , ὁπότερος ἄν τυγχάνω γίγνομαι · λέγω δέ πρότερος περί ὁ ὡς θερμαίνω . φημί οὖν , ἐάν ἐν ὁ αὐτός · ἄνθρωπος ἔνειμι τις νοσηρός ὁποῖος ἐν ὁ πρότερος λέγω , καί ὁ ἐκ ὁ οὐρανός ἀνεπιτήδειος γίγνομαι , καί θερμαίνω ὁ ἄνθρωπος , ταράσσω ὁ ὑγρός πᾶς θερμαίνω ἐν ὁ σῶμα , οὗτος δέ ποιέω βία · καί ἐάν μέν ἀποκαθαίρω ὁ ἄνθρωπος , ὅδε ταράσσω , ἀποκρίνω ὁπόσος ἄν πολύς εἰμί ὁ καιρός . ἔοικα δέ οὗτος ὥσπερ ὁ Σκύθης ποιέω ἐκ ὁ ἵππειος γάλα · ἐγχέω γάρ ὁ γάλα εἰς ξύλον κοῖλος σείω · ὁ δέ ταράσσω ἀφριάω καί διακρίνω , καί ὁ μέν πῖον , ὅς βούτυρον καλέω , ἐπιπολή διίστημι οὗτος , ἐλαφρός εἰμί · ὁ δέ βαρύς καί παχύς κάτω ἵστημι , ὅς καί ἀποκρίνω ξηραίνω · ἐπήν δέ πήγνυμι καί ξηραίνω , ἱππάκη μιν καλέω · ὁ δέ ὀρός ὁ γάλα ἐν μέσος εἰμί . οὕτως δέ καί ἐν ὁ ἄνθρωπος , ταράσσω ὁ ὑγρός πᾶς ἐν ὁ σῶμα , ὑπό ὁ ἀρχή διίστημι ὅς λέγω ὁ πᾶς , καί ἐπιπολή μέν ὁ ὁ χολή διίστημι · κοῦφος γάρ εἰμί · δεύτερος δέ ὁ αἷμα · τρίτος δέ ὁ φλέγμα · βαρύς δέ εἰμί ὁ ὑγρός οὗτος ὁ ὕδρωψ . οὗτος δέ εἰμί , ὅς τις ἄν ἐν νόσος πολύς εἰμί , ἐν ἀρχή γίγνομαι ὁ ταραχή , ἔρχομαι εἰς χωρίον ἵνα ἄν πολύς εἰμί · ἐν δέ ὁ ταραχή εὐρυχωρία · γίγνομαι , εἰλέω ἀποκρίνω καί θερμαίνω ὁ σῶμα , ἤ στήριξις ἔχω πη ὁ σῶμα σύν ὁ ἄλλος ὑγρός ὁ σύνειμι ἐν ὁ ἄλλος χωρίον πόνος καί θέρμη παρέχω . ὁ δέ θερμαίνω προσσυνθερμαίνω καί ὁ ἄλλος σῶμα , ἐκ οὗτος ὁ πυρετός γίγνομαι , καί γίγνομαι μάλα ἀπό ὁ χολή καί ὁ φλέγμα , καί ἀπό ὁ αἷμα · θερμός γάρ οὗτος εἰμί , καί ᾔν τις οὗτος ἀποστηρίζομαι πη ὁ σῶμα , ὡς ἐπιτοπολύς ὀνομάζω ἐκεῖθεν ὁ νόσημα καί ἐπωνυμία ἔχω . ἀπό δέ ὁ ὕδρωψ οὐ γίγνομαι πυρετός ἰσχυρός κάρτα οὐδέ πολυχρόνιος · ὁ γάρ πῦρ οὐ ἀγαθός τροφή ὁ ὕδρωψ εἰμί . καί οὗτος μέν εἰς οὗτος λέγω . πρίν δέ ταράσσω οὐ ἔχω ἐκχωρέετς . ὁ πολύς ὁ ὑγρός , ἀλλά ἄνω καί κάτω εἰλέω μείγνυμι ὁ ἄλλος ὑγρός · πᾶς γάρ πλήρης εἰμί · ἐν δέ ὁ ταραχή κενόω κενόω δέ τις ἕτερος ἕτερος μάλα , καί ὁ πολύς εἰμί χωρίον κατίσχω · καί ὁ μέν ἀλλότριος οὐ ἐπιμείγνυμι ὁ ἄλλος , ἐάν περιστηρίζω , πρίν ἰσόω , εἰς δύναμις · εἰμί δέ μιν ἰσόω , καί ὅς ἀπό αὐτός ἐπανέρχομαι εἰς ὁ νόσος , ἕως ὅς ἀποκαθαίρω ὁ χωρίον , ὁποῖος ὁ κάθαρσις εἰμί . ἐάν δή πολύς εἰμί ὁ πονέω , ἐπαυρέω καί ἐξαναλίσκω , εἰς ὁ νόσος καί ὁ ἄλλος πρίν ὑγιηρός εἰμί , καί θνῄσκω , ὁ ἄνθρωπος , τρόπος τοιόσδε · προσεπαυρέω , γάρ , ἐάν μηκέτι τροφή ἀρκέω ἔχω ὁ νόσημα , καί ἐξαναλίσκω ὑπό ὁ ὑγρός ὁ ἐν ὁ ἐπίπονος χωρίον εἰμί · πρῶτος ὁ πλησίον προσλαμβάνω , εἶτα ἐπί ὁ πρόσω νέμω , μέχρι ἄν , ἐξαναλίσκω καί μηκέτι ἔνειμι , ὁ σῶμα τροφή · τροφή δέ εἰμί ἄνθρωπος ὁ κοῦφος ὑγρός . ὥσπερ οὖν δή ὁ πρῶτος μέν κατά μικρός σηπεδών γίγνομαι , ἐάν μάλα θερμαίνω , ἔπειτα , ἐπήν ἐκεῖθι ὁ σηπεδών τροφή μηκέτι ἐξαρκέω , νέμω ἀπό ὁ ὑγιής ὁ πλησίον ἄρχω πρός ὁ σῶμα , μέχρι ἄν ὅλος ὁ σαρκώδης σήπω , ἐπήν δέ ἐπίπαν νέμω , ἀναλόω ὁ τροφή ὁ σηπεδών · οὕτως δή καί ὁ νόσος , ἀπό ὁ χωρίον ἐκεῖνος ἄρχω , ἐπήν ἐκεῖθι ὁ τροφή μηκέτι ἀρκέω ἔνειμι , νέμω εἰς ὁ πρόσω ἀπό ὁ πλησίον ἄρχω · ἐπήν γάρ ἐπίπαν ἔρχομαι , ἀναλίσκω ὁ τροφή ὁ νόσος , καί ἕτερος ὑγιηρός οὐ ἐπικρατέω , ἐάν οὗτος γίγνομαι , θνῄσκω ὁ ἄνθρωπος . ἔτι δέ ἐν ὁ ταραχή , ἐπήν οὗτος πολύς χωρίον λαμβάνω καί μή στηρίζω , ἀλλά εἰλέω , οὐ ἔτι ὁ ἄλλος μείγνυμι , ἀλλά ἐξαναλίσκω εἰς ὁ νόσος , ἐάν μή ἀποκαθαίρω · εἶτα ὁ φλέψ ὑπερπίμπλημι , πλήθω δέ κάρτα οὐ χαλάω ἐκ αὐτός , πρίν εὐρυχωρία σφεῖς γίγνομαι . ὥσπερ ἐπήν τις πλήσσω καρτερός , ὑποτρέχω ὑπό ὁ πληγή αἷμα , ἅτε ὁ φλέβεον κενόω ὑπό ὁ πληγή · ἐπήν δέ ὁ σάρξ πίμπλημι ὅπως περ σπόγγος , οὐ ἔτι χαλάω , ἀλλά ἔχω ἐν ἑαυτοῦ μέχρι ὅς κενόω κατά χωρίον τις αὐτός · ἀπολαμβάνω γάρ , ἐπήν συλλέγω , ὁ αἷμα ὁ ὁδός ὑπό πλῆθος . ὥσπερ οὖν εἰ τις λήκυθος σκύτινος στενόστομος ἐμπίμπλημι ἄλειφαρ καταστρέφω ἐπί ὁ στόμα κατά ἰθύς , ἄν οὗτος ποιέω , οὐ δύναμαι ἐκ αὐτός χωρέω ὁ ἔλαιον , πνίγω γάρ ὁ ὁδός ὁ ἄλειφαρ , ἅτε πολύς καί ἅλς ἐπίκειμαι · ἐάν δέ ἐπικλίνω τις ὁ λήκυθος , κενός εἰμί ὁ ἀπό ὁ στόμα πνίξ , καί ῥέω ἐκ αὐτός ὁ ἄλειφαρ · ὁ δέ αὐτός ποιέω καί ἐπί τράπεζα ὕδωρ · οὕτως δή καί ἐπήν ὁ πολύς ὑγρός ἐν ὁ σῶμα ὑπό ὁ ταραχή χωρίον λαμβάνω καί πίμπλημι ὁ φλέψ , οὐ ἔτι ἀπέρχομαι ἐκ αὐτός πρίν ἤ ὅπου εἰμί ὁ χωρίον κενός , ὁ τροφή ἐξαναλίσκω ὁ νόσος . καί οὗτος μέν λέγω ἐγώ , ἐπήν τις ἐν ὁ σῶμα εἰμί , ἀπό ὅς ὁ νόσος γίγνομαι , πληθύω καί ὁ ἄλλος , καί ὅπως ἐργάζομαι ὁ ἀρχή ὁ θέρμη καί ὁ ταραχή ὁ ὑγρός ὑπάγω εἰς νόσος .