hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-morbis-iiii 3.15
15 . Περιπλευμονίη · ἡ δὲ περιπλευμονίη τοιάδε ποιέει · πυρετός τε ὀξὺς ἔχει , καὶ τὸ πνεῦμα πυκνὸν , καὶ θερμὸν ἀναπνέει , καὶ ἀπορίη , καὶ ἀδυναμίη , καὶ ῥιπτασμὸς , καὶ ὀδύνη ὑπὸ τὴν ὠμοπλάτην καὶ εἰς τὴν κληἳδα καὶ ἐς τὸν τιτθὸν , καὶ βάρος ἐν τοῖσι στήθεσιν , ἐνίοτε δὲ καὶ παραφροσύνη . Ἔστι δ’ οἷσιν ἀνώδυνός ἐστιν , ἕως ἂν ἄρξωνται βήσσειν · πολυχρονιωτέρη δὲ καὶ χαλεπωτέρη κείνης . Τὸ δὲ σίαλον λεπτὸν καὶ ἀφρῶδες πτύει τὸ πρῶτον . Ἡ δὲ γλῶσσα ξανθή · προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου μελαίνεται · ἢν μὲν οὖν ἐν ἀρχῇ μελαίνηται , θάσσους αἱ ἀπαλλαγαί · ἢν δὲ ὕστερον , σχολαίτεραι · τελευτῶσι δὲ καὶ ῥήγνυται ἡ γλῶσσα , καὶ ἢν προσθῇς τὸν δάκτυλον , ἔχεται · τὴν δὲ ἀπάλλαξιν τῆς νούσου σημαίνει ἡ γλῶσσα , ὥσπερ καὶ ἐν τῇ πλευρίτιδι ὁμοίως . Ταῦτα δὲ πάσχει ἡμέρας τεσσαρεσκαίδεκα τοὐλάχιστον , τὸ πλεῖστον δὲ εἴκοσι καὶ μίαν , καὶ βήσσει τοῦτον τὸν χρόνον σφόδρα , καὶ καθαίρεται ἅμα τῇ βηχὶ , τὸ μὲν πρῶτον πολὺ καὶ ἀφρῶδες σίαλον , ἑβδόμῃ δὲ καὶ ὀγδόῃ , ὁκόταν ὁ πυρετὸς ἐνακμάζῃ , ἢν ὑγρὴ ἡ περιπλευμονίη ἔῃ , παχύτερον · ἢν δὲ μὴ , οὔ · ἐννάτῃ δὲ καὶ δεκάτῃ ὑπόχλωρον καὶ ὕφαιμον , δωδεκάτῃ δὲ μέχρι τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης πουλὺ καὶ πυῶδες . Ὧν ὑγραί εἰσιν αἵ τε φύσιες καὶ αἱ διαθέσιες τοῦ σώματος , αὐτὰρ καὶ ἡ νοῦσος ἰσχυρή · ὧν δὲ ἥ τε φύσις καὶ ἡ κατάστασις τῆς νούσου ξηρὴ , ἧσσον οὗτοι . Ἢν μὲν οὖν τῇ πέμπτῃ καὶ ἕκτῃ ἐπὶ δέκα ξηρανθῇ καὶ μηκέτι ἀποβήσσῃ πυῶδες , ὑγιής ἐστιν · ἢν δὲ μὴ , πρόσεχε πρὸς τὰς εἴκοσι δυοῖν δεούσας καὶ τὰς εἴκοσι καὶ μίαν τὸν νόον , καὶ ἢν μὲν ἐνταῦθα παύσηται τοῦ πτύσματος · ἢν δὲ μὴ , ἔρου αὐτὸν , εἰ γλυκύτερον τὸ σίαλον , καὶ ἢν μὲν φῇ , ἴσθι ὅτι ὁ πλεύμων αὐτῷ ἔμπυός ἐστι καὶ ἡ νοῦσος καθίσταται ἐνιαυσίη , ἢν μὴ ἐν τῇσι τεσσαράκοντα ἡμέρῃσι σπεύδων ἀναγάγῃ τὸ πῦον · ἢν δὲ φῇ ἀηδὲς εἶναι τὸ σίαλον , θανατώδης ἡ στάσις τῆς νούσου . Ἀλλ’ ἐν τῇσι πρώτῃσιν ἡμέρῃσι μάλιστα διαδηλοῖ · ἢν γὰρ ἐκπτύσῃ τὸ σαπὲν καὶ τὸ πυωθὲν ἐν ἡμέρῃσι δύο καὶ εἴκοσι καὶ μὴ ἑλκωθῇ , ἐκφεύγει · ἢν δὲ μὴ , οὔ . Αὕτη ἡ περιπλευμονίη οὐδὲν ἀπολείπει τῶν ἐκ περιπλευμονίης κακῶν · ἢν οὖν τι τούτων ἀπῇ τῶν κακῶν , εἰδέναι χρὴ τοσοῦδε δέουσαν τῷ κάμνοντι ἔχειν καὶ τῷ ἰητρῷ μεταχειρίζεσθαι · ἢν δὲ ὀλίγα ἔχῃ τούτων τῶν σημηΐων , μὴ ἐξαπατάτω ὡς οὐ περιπλευμονίη ἐστίν · ἔστι γὰρ μαλθακή . Θεραπεύειν δὲ χρὴ τὴν περιπλευμονίην οὕτως · οὐ μέντοι ἐξαμαρτήσῃ καὶ πλευρῖτιν καὶ φρενῖτιν οὕτω μεταχειριζόμενος · ἄρχου τὸ πρῶτον κουφίζων τὴν κεφαλὴν , ἵνα μηδὲν ἐπιῤῥέῃ πρὸς τὸ στῆθος · τὰς δὲ πρώτας ἡμέρας τὰ ῥοφήματα ἔστω γλυκύτερα , οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα τὸ ξυγκαθήμενον καὶ τὸ ξυνεστηκὸς ἀποπλύνοις καὶ κινέοις · τεταρταίοισι δὲ καὶ πεμπταίοισι καὶ ἑκταίοισι μηκέτι γλυκύτερα , ἀλλὰ λιπαρὰ , ἐς γὰρ τὴν ἄνω πτύσιν ὑποχρέμπτεσθαι ξυμφέρει · ἢν δὲ μὴ δύνηται κατὰ λόγον πτύειν , τῶν ἀναγόντων φαρμάκων διδόναι . Τὰς δὲ κοιλίας ἐν μὲν τῇσι πρώτῃσιν ἡμέρῃσι τέσσαρσιν ἢ πέντε ὑποχωρέειν χρὴ καὶ ὀλίγῳ μᾶλλον , ἵνα οἵ τε πυρετοὶ ἀμβλύτεροι ἔωσι καὶ τὰ ἀλγήματα κουφότερα · ὁκόταν δὲ κεκενωμένος ᾖ καὶ ἀσθενὴς τὸ σῶμα , τὴν κάτω κοιλίην διὰ τρίτης ὑποκινέειν , ἵνα τό τε σῶμα μὴ ἀδύνατον ᾖ καὶ τὰ ἄνω χωρία ἔνυγρα · ἢν γὰρ κάτω τὸ ὑγρὸν πολλὸν ὑποχωρέῃ ἀπὸ τῆς πέμπτης ἡμέρης , θάνατον ποιέει · κάτω γὰρ τοῦ ὑγροῦ ὑποχωρέοντος , τὰ ἄνω ξηραίνεται , καὶ ἡ κάθαρσις τοῦ πτύσματος οὐ χωρέει ἄνω . Δεῖ οὖν καὶ τὴν κάτω κοιλίην μήτε ἑστάναι λίην , ἵνα μὴ ὀξέες ἔωσιν οἱ πυρετοὶ , μήτε λίην ὑποχωρέειν , ἵνα τὸ σίαλον ἀνιέναι δύνηται καὶ ἰσχύῃ ὁ κάμνων . Φάρμακα δὲ τῆς ἀναγωγῆς ἑκταίοισι καὶ ἑβδομαίοισι καὶ ἐνναταίοισι καὶ ἔτι περαιτέρω ἐοῦσι τῆς νούσου μᾶλλον δίδου · τὸ δὲ φάρμακον ἔστω ἐλλέβορος λευκὸς , θαψίη , ἐλατήριον νέον , ἴσον ἑκάστου . Ἢν δὲ τὸ σίαλον μὴ καθαίρηται εὖ καὶ τὸ πνεῦμα πυκνὸν ᾗ καὶ τῆς καθάρσιος μὴ ἐπικρατέῃ , προειπεῖν ὅτι ἀνέλπιστός ἐστι τοῦ ζῇν , ἢν μὴ δύνηται τῇ καθάρσει ὑπουργέειν . Ποιέειν δὲ καὶ τὰ ἐν τῇ περιπλευμονίῃ , ἤν σοι τὰ τῆς κοιλίης τῆς κάτω καλῶς ὑπουργέῃ . Ποιέειν δὲ καὶ ἄλλως ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρης ἀρξάμενος · δίδου ἄρου τοῦ μεγάλου κόγχην χηραμίδα , καὶ δαύκου καὶ ἀκαλήφης μίην , καὶ νάπυος καὶ πηγάνου ὅσον τοῖσι τρισὶ δακτύλοισι λαβεῖν , καὶ ὀπὸν σιλφίου ὅσον κύαμον · ταῦτα ἐν ὀξυγλυκεῖ καὶ ὕδατι κεράσας καὶ διηθήσας , δίδου νήστει χλιαρόν . Ἐπειδὰν δὲ ἄρχηται καθαρὸν ἐκπτύειν , ἄρου χηραμίδα καὶ σήσαμον καὶ ἀμύγδαλα καθήρας ἐν ὀξυγλυκεῖ κεκρημένῳ πίνειν · ἢν δὲ μᾶλλον βούλῃ ἄγειν , καππάριος τῆς ῥίζης φλοιὸν μιγνύναι τούτοισιν .
Lemmas: 15 . περιπλευμονία · ὁ δέ περιπλευμονία τοιόσδε ποιέω · πυρετός τε ὀξύς ἔχω , καί ὁ πνεῦμα πυκνός , καί θερμός ἀναπνέω , καί ἀπορία , καί ἀδυναμία , καί ῥιπτασμός , καί ὀδύνη ὑπό ὁ ὠμοπλάτη καί εἰς ὁ κλείς καί εἰς ὁ τιτθός , καί βάρος ἐν ὁ στῆθος , ἐνίοτε δέ καί παραφροσύνη . εἰμί δέ ὅς ἀνώδυνος εἰμί , ἕως ἄν ἄρχω βήσσω · πολυχρόνιος δέ καί χαλεπός ἐκεῖνος . ὁ δέ σίαλον λεπτός καί ἀφρώδης πτύω ὁ πρῶτος . ὁ δέ γλῶσσα ξανθός · προέρχομαι δέ ὁ χρόνος μελαίνω · ἐάν μέν οὖν ἐν ἀρχή μελαίνω , ταχύς ὁ ἀπαλλαγή · ἐάν δέ ὕστερον , σχολαῖος · τελευτάω δέ καί ῥήγνυμι ὁ γλῶσσα , καί ἐάν προστίθημι ὁ δάκτυλος , ἔχω · ὁ δέ ἀπάλλαξις ὁ νόσος σημαίνω ὁ γλῶσσα , ὥσπερ καί ἐν ὁ πλευρῖτις ὅμοιος . οὗτος δέ πάσχω ἡμέρα τεσσαρεσκαίδεκα ἐλαχύς , ὁ πολύς δέ εἴκοσι καί εἷς , καί βήσσω οὗτος ὁ χρόνος σφόδρα , καί καθαίρω ἅμα ὁ βήξ , ὁ μέν πρῶτος πολύς καί ἀφρώδης σίαλον , ἕβδομος δέ καί ὄγδοος , ὁπόταν ὁ πυρετός ἐνακμάζω , ἐάν ὑγρός ὁ περιπλευμονία εἰμί , παχύς · ἐάν δέ μή , οὐ · ἐννᾶτος δέ καί δέκατος ὑπόχλωρος καί ὕφαιμος , δωδέκατος δέ μέχρι ὁ τεσσαρεσκαιδέκατος πολύς καί πυώδης . ὅς ὑγρός εἰμί ὁ τε φύσις καί ὁ διάθεσις ὁ σῶμα , ἀτάρ καί ὁ νόσος ἰσχυρός · ὅς δέ ὁ τε φύσις καί ὁ κατάστασις ὁ νόσος ξηρός , ἥσσων οὗτος . ἐάν μέν οὖν ὁ πέμπτος καί ἕκτος ἐπί δέκα ξηραίνω καί μηκέτι ἀποβήσσω πυώδης , ὑγιής εἰμί · ἐάν δέ μή , προσέχω πρός ὁ εἴκοσι δύο δέω καί ὁ εἴκοσι καί εἷς ὁ νόος , καί ἐάν μέν ἐνταῦθα παύω ὁ πτύσμα · ἐάν δέ μή , ἔρομαι αὐτός , εἰ γλυκύς ὁ σίαλον , καί ἐάν μέν φημί , οἶδα ὅτι ὁ πλεύμων αὐτός ἔμπυος εἰμί καί ὁ νόσος καθίστημι ἐνιαύσιος , ἐάν μή ἐν ὁ τεσσαράκοντα ἡμέρα σπεύδω ἀνάγω ὁ πυός · ἐάν δέ φημί ἀηδής εἰμί ὁ σίαλον , θανατώδης ὁ στάσις ὁ νόσος . ἀλλά ἐν ὁ πρῶτος ἡμέρα μάλα διαδηλόω · ἐάν γάρ ἐκπτύω ὁ σήπω καί ὁ πυόω ἐν ἡμέρα δύο καί εἴκοσι καί μή ἑλκόω , ἐκφεύγω · ἐάν δέ μή , οὐ . οὗτος ὁ περιπλευμονία οὐδείς ἀπολείπω ὁ ἐκ περιπλευμονία κακός · ἐάν οὖν τις οὗτος ἀπέρχομαι ὁ κακός , οἶδα χρή τοσόσδε δέω ὁ κάμνω ἔχω καί ὁ ἰατρός μεταχειρίζω · ἐάν δέ ὀλίγος ἔχω οὗτος ὁ σημεῖον , μή ἐξαπατάω ὡς οὐ περιπλευμονία εἰμί · εἰμί γάρ μαλθακός . θεραπεύω δέ χρή ὁ περιπλευμονία οὕτως · οὐ μέντοι ἐξαμαρτάνω καί πλευρῖτις καί φρενῖτις οὕτως μεταχειρίζω · ἄρχω ὁ πρῶτος κουφίζω ὁ κεφαλή , ἵνα μηδείς ἐπιρρέω πρός ὁ στῆθος · ὁ δέ πρῶτος ἡμέρα ὁ ῥόφημα εἰμί γλυκύς , οὕτως γάρ ἄν μάλα ὁ συγκάθημαι καί ὁ συνίστημι ἀποπλύνω καί κινέω · τεταρταῖος δέ καί πεμπταῖος καί ἑκταῖος μηκέτι γλυκύς , ἀλλά λιπαρός , εἰς γάρ ὁ ἄνω πτύσις ὑποχρέμπτομαι συμφέρω · ἐάν δέ μή δύναμαι κατά λόγος πτύω , ὁ ἀνάγω φάρμακον δίδωμι . ὁ δέ κοιλία ἐν μέν ὁ πρῶτος ἡμέρα τέσσαρες ἤ πέντε ὑποχωρέω χρή καί ὀλίγος μάλα , ἵνα ὁ τε πυρετός ἀμβλύς εἰμί καί ὁ ἄλγημα κοῦφος · ὁπόταν δέ κενόω εἰμί καί ἀσθενής ὁ σῶμα , ὁ κάτω κοιλία διά τρίτος ὑποκινέω , ἵνα ὁ τε σῶμα μή ἀδύνατος εἰμί καί ὁ ἄνω χωρίον ἔνυγρος · ἐάν γάρ κάτω ὁ ὑγρός πολύς ὑποχωρέω ἀπό ὁ πέμπτος ἡμέρα , θάνατος ποιέω · κάτω γάρ ὁ ὑγρός ὑποχωρέω , ὁ ἄνω ξηραίνω , καί ὁ κάθαρσις ὁ πτύσμα οὐ χωρέω ἄνω . δέω οὖν καί ὁ κάτω κοιλία μήτε ἵστημι λίαν , ἵνα μή ὀξύς εἰμί ὁ πυρετός , μήτε λίαν ὑποχωρέω , ἵνα ὁ σίαλον ἀνίημι δύναμαι καί ἰσχύω ὁ κάμνω . φάρμακον δέ ὁ ἀναγωγή ἑκταῖος καί ἑβδομαῖος καί ἐνναταίοιες καί ἔτι περαιτέρω εἰμί ὁ νόσος μάλα δίδωμι · ὁ δέ φάρμακον εἰμί ἑλλέβορος λευκός , θαψία , ἐλατήριος νέος , ἴσος ἕκαστος . ἐάν δέ ὁ σίαλον μή καθαίρω εὖ καί ὁ πνεῦμα πυκνός ᾗ καί ὁ κάθαρσις μή ἐπικρατέω , προλέγω ὅτι ἀνέλπιστος εἰμί ὁ ζάω , ἐάν μή δύναμαι ὁ κάθαρσις ὑπουργέω . ποιέω δέ καί ὁ ἐν ὁ περιπλευμονία , ἐάν σύ ὁ ὁ κοιλία ὁ κάτω καλός ὑπουργέω . ποιέω δέ καί ἄλλος ἀπό ὁ πρῶτος ἡμέρα ἄρχω · δίδωμι ἄρον ὁ μέγας κόγχη χηραμίς , καί δαῦκος καί ἀκαλήφη εἷς , καί νᾶπυ καί πήγανον ὅσος ὁ τρεῖς δάκτυλος λαμβάνω , καί ὀπός σίλφιον ὅσος κύαμος · οὗτος ἐν ὀξυγλυκύς καί ὕδωρ κεράννυμι καί διηθέω , δίδωμι νῆστις χλιαρός . ἐπειδάν δέ ἄρχω καθαρός ἐκπτύω , ἄρον χηραμίς καί σήσαμος καί ἀμύγδαλον καθαίρω ἐν ὀξυγλυκεύς χράω πίνω · ἐάν δέ μάλα βούλομαι ἄγω , κάππαρις ὁ ῥίζα φλοιός μείγνυμι οὗτος .