hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-morbis-iiii 4.54
54 . Νῦν δὲ ἐρέω περὶ ἑλμίνθων τῶν πλατειῶν · γίνεσθαι γάρ φημι ἐν τῷ παιδίῳ ἐν τῇσι μήτρῃσιν ἐόντι · οὐ γάρ ἐστιν , ἐπὴν ἅπαξ ἐκ τῶν μητρέων ἐξέλθῃ , χρόνος τῇ κόπρῳ ἐν τῇ κοιλίῃ τοσοῦτος , ὥστε σαπείσης καὶ χρονισάσης ζῶον παγῆναι ἐν αὐτῇ , ὅ τι τοσοῦτον μεγέθει γίνεται · ἀποπατέει γὰρ ἀεὶ τὴν ἕωλον κόπρον ἀνὰ πάσας ἡμέρας , ἢν μέλλῃ ὑγιαίνειν ὁ ἄνθρωπος · γίνοιτο δ’ ἂν τοιοῦτο ζῶον οὐδ’ ἢν πολλῶν ἡμερέων μὴ ἀποπατήσῃ ὁ ἄνθρωπος . Πολλὰ γὰρ γίνεται ἐν τῇσι μήτρῃσιν ἐόντι τῷ παιδίῳ τρόπῳ τοιῷδε · ἐπὴν γένηται πῦος καυσῶδες ἀπὸ τοῦ γάλακτος καὶ τοῦ αἵματος συσσηπομένου καὶ πλεονάζοντος , ἅτε γλυκέος ἐόντος , ζῶον ἀπογεννᾶται αὐτόθι · γίνονται δὲ καὶ στρογγύλαι ἕλμινθες αὐτοῦ τρόπῳ τῷ αὐτῷ . Σημήϊον δὲ ὅτι τοῦθ’ οὕτως ἔχει , ἐπὴν τὰ παιδία γένηται , ψωμίζουσιν αὐτὰ αἱ γυναῖκες τὰ αὐτὰ φάρμακα , ὥστε ἡ κόπρος ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ ἐντέρου καὶ μὴ ξυγκαυθῇ καὶ ἅμα τὸ ἔντερον εὐρυνθῇ · ἐπὴν ψωμίσωσι , πολλὰ δὴ τῶν παιδίων καὶ στρογγύλας καὶ πλατείας ἕλμινθας ἀπεπάτησαν ἅμα τῇ κόπρῳ τῇ πρώτῃ · ἢν δὲ μὴ ἀποπατήσῃ , γίνονται καὶ ἐν τῇσι γαστῆρσι . Καὶ αἱ μὲν στρογγύλαι τίκτουσιν , αἱ δὲ πλατεῖαι οὐκ ἔτι . Καίτοι φασὶ τίκτειν αὐτάς · ἀποπατέει γὰρ ὁ ἄνθρωπος ἔχων τὴν ἕλμινθα τὴν πλατεῖαν , ὁκοῖον σικύου σπέρμα ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε σὺν τῇ κόπρῳ , καὶ τοῦτο εἰσὶν οἱ φήσαντες τῶν ἀνθρώπων τῆς ἕλμινθος τέκνα εἶναι · ἐμοὶ δὲ δοκέουσι λέγειν οὐκ ὀρθῶς οἱ τὰ τοιαῦτα λέγοντες · οὔτε γὰρ ἀφ’ ἑνὸς ζώου γένοιτ’ ἂν τοσαῦτα νεόσσια , οὔτ’ εὐρυχωρίη ἐστὶν ἐν τῷ ἐντέρῳ , ὡς ἐκτρέφειν τέκνα . Τῷ δὲ παιδίῳ ἐκ τῶν μητρέων αὐξανομένῳ αὔξεται ἐν τῷ ἐντέρῳ καὶ ἡ ἕλμινς ἀπὸ τῶν ἐς τὴν κοιλίην ἐσιόντων , καὶ γίνεται ἴση τῷ ἐντέρῳ , τοῖσι μὲν ἅμα τῇ ἥβῃ , τοῖσι δὲ ὕστερον , τοῖσι δὲ πρόσθεν ὀλίγῳ . Καὶ ἐπὴν ἰσωθῇ τῷ ἐντέρῳ , ὁμοίως ἐπαύξεται , καὶ ὁκόσα ἂν μέζω γένηται , ἀποκρίνεται ἀπὸ τοῦ ἀρχοῦ σὺν τῷ ἀποπάτῳ , καὶ ἐκπίπτει οἷον σικύου σπέρμα , πολλάκις δὲ καὶ μέζω · ἔστι δὲ οἷσιν ὁδοιπορέουσιν ἢ ταλαιπωρέουσι καὶ τῆς κοιλίης θερμαινομένης ἔρχεται ἐς τὸ κάτω , καὶ ἐξίσχει ἐκ τοῦ ἀρχοῦ αὐτοῖσι τὸ ἐκπεφυκὸς , τὠϋτό τε ποιέει , καὶ ἀποκρίνεται ἀπὸ τοῦ ἀρχοῦ ἢ ὀπίσω ἔρχεται . Σημήϊα δέ ἐστιν ὅτι οὐ τίκτει , ἀλλ’ οὕτως ἔχες ὡς ἐγὼ λέγω · ἐπήν τις ἰῆται τὸν ἄνθρωπον τὴν ἕλμινθα καὶ φάρμακον διδῷ ποτὸν , ἢν μὲν τύχῃ ὁ ἄνθρωπος καλῶς παρεσκευασμένος , ἐξέρχεται ὅλη στρογγύλη γενομένη ὥσπερ σφαῖρα , καὶ ὑγιὴς γίνεται ὁ ἄνθρωπος · ἢν δὲ ἐς τὴν φαρμακείην ἔρχηται εὐθὺ , ἀποῤῥήγνυται ἀπὸ τῆς ἕλμινθος , ὁκόσον δύο ἢ τρεῖς πήχεας ἢ καὶ πλεῖον πολλῷ , καὶ ἐπὴν ἀποῤῥαγῇ , χρόνῳ πολλῷ οὐ γίνεται σὺν τῷ ἀποπάτῳ τὰ σημήϊα , ὕστερον δὲ αὔξεται · ταῦτα δὲ ἱστόριά ἐστιν ὅτι οὐ τίκτει ἡ ἕλμινς , ἀλλὰ περἱῤῥήγνυται · ἔστι δὲ τὸ εἶδος αὐτῆς ὁκοῖόν περ ἐντέρου ξύσμα λευκόν . Σημήϊα δὲ ἴσχει · ἀποπατέει τε ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε , οἷον σικύου σπέρμα , καὶ ἐπὴν νῆστις ὁ ἄνθρωπος ᾖ , ἀΐσσει πρὸς τὸ ἧπαρ ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε καὶ πόνον παρέχει , καὶ ἔστι μὲν ὅτε πτύαλα ἐπιῤῥέει τῷ στόματι , ἐπὴν ἀΐξῃ πρὸς τὸ ἧπαρ , ὁτὲ δὲ οὐχί · ἔστι δὲ καὶ οἷσιν ἀναυδίην ἐμβάλλει ἐπὴν ἰσχυρῶς προσπέσῃ πρὸς τὸ ἧπαρ , καὶ πτύαλά τε πολλὰ ῥέει ἐκ τοῦ στόματος κάρτα , ὀλίγῳ δὲ ὕστερον ἵσταται , καὶ στρόφος ἐγγίνεται πολλὸς ἐν τῇ κοιλίῃ ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε · ἔστι δ’ ὅτε ἐς τὸ μετάφρενον ὀδύνῃ ἐμπίπτει , στηρίζει γὰρ καὶ ἐνθάδε . Ἔστι δ’ ὅτε ταῦτα σημήϊά ἐστιν ἕλμινθος πλατείης · γίνεται δὲ καὶ τόδε · ὃς ἔχει τοῦτο τὸ θηρίον , ἐν μὲν τῷ ξύμπαντι χρόνῳ δεινόν τι κάρτα οὐκ ἂν γένοιτο , ἐπειδὰν δὲ ἀσθενήσῃ , μόλις ἀναφέρεται · καὶ γὰρ ἡ ἕλμινς μετέχει τι μόριον τῶν εἰσιόντων ἐς τὴν κοιλίην . Ἢν μὲν οὖν μελεδανθῇ κατὰ τρόπον , ὑγιαίνεται · ἢν δὲ μὴ μελεδανθῇ , αὐτομάτη οὐκ ἐξέρχεται , θάνατον μέντοι οὐκ ἐπάγει , ἀλλὰ ξυγκαταγηράσκει . Ταῦτα δέ μοι εἴρηται περὶ ἕλμινθος πλατείης , ὅθεν γίνεται , και τὰ σημήϊα αὐτῆς καὶ τοῦ νοσεύματος .
Lemmas: 54 . νῦν δέ λέγω περί ἕλμινς ὁ πλατύς · γίγνομαι γάρ φημί ἐν ὁ παιδίον ἐν ὁ μήτρα εἰμί · οὐ γάρ εἰμί , ἐπήν ἅπαξ ἐκ ὁ μήτρα ἐξέρχομαι , χρόνος ὁ κόπρος ἐν ὁ κοιλία τοσοῦτος , ὥστε σήπω καί χρονίζω ζῷον πάσσω ἐν αὐτός , ὅς τις τοσοῦτος μέγεθος γίγνομαι · ἀποπατέω γάρ ἀεί ὁ ἕωλος κόπρος ἀνά πᾶς ἡμέρα , ἐάν μέλλω ὑγιαίνω ὁ ἄνθρωπος · γίγνομαι δέ ἄν τοιοῦτος ζῷον οὐδέ ἐάν πολύς ἡμέρα μή ἀποπατέω ὁ ἄνθρωπος . πολύς γάρ γίγνομαι ἐν ὁ μήτρα εἰμί ὁ παιδίον τρόπος τοιόσδε · ἐπήν γίγνομαι πῦος καυσώδης ἀπό ὁ γάλα καί ὁ αἷμα συσήπω καί πλεονάζω , ἅτε γλυκύς εἰμί , ζῷον ἀπογεννάω αὐτόθι · γίγνομαι δέ καί στρογγύλος ἕλμινς αὐτός τρόπος ὁ αὐτός . σημεῖον δέ ὅτι οὗτος οὕτως ἔχω , ἐπήν ὁ παιδίον γίγνομαι , ψωμίζω αὐτός ὁ γυνή ὁ αὐτός φάρμακον , ὥστε ὁ κόπρος ἐξέρχομαι ἐκ ὁ ἔντερον καί μή συγκαίω καί ἅμα ὁ ἔντερον εὐρύνω · ἐπήν ψωμίζω , πολύς δή ὁ παιδίον καί στρογγύλος καί πλατύς ἕλμινς ἀποπατέω ἅμα ὁ κόπρος ὁ πρῶτος · ἐάν δέ μή ἀποπατέω , γίγνομαι καί ἐν ὁ γαστήρ . καί ὁ μέν στρογγύλος τίκτω , ὁ δέ πλατύς οὐ ἔτι . καίτοι φημί τίκτω αὐτός · ἀποπατέω γάρ ὁ ἄνθρωπος ἔχω ὁ ἕλμινς ὁ πλατύς , ὁποῖος σίκυος σπέρμα ἄλλοτε καί ἄλλοτε σύν ὁ κόπρος , καί οὗτος εἰμί ὁ φημί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἕλμινς τέκνον εἰμί · ἐγώ δέ δοκέω λέγω οὐ ὀρθός ὁ ὁ τοιοῦτος λέγω · οὔτε γάρ ἀπό εἷς ζῷον γίγνομαι ἄν τοσοῦτος νεόσσιον , οὔτε εὐρυχωρία εἰμί ἐν ὁ ἔντερον , ὡς ἐκτρέφω τέκνον . ὁ δέ παιδίον ἐκ ὁ μήτρα αὐξάνω αὐξάνω ἐν ὁ ἔντερον καί ὁ ἕλμινς ἀπό ὁ εἰς ὁ κοιλία εἰσέρχομαι , καί γίγνομαι ἴσος ὁ ἔντερον , ὁ μέν ἅμα ὁ ἥβη , ὁ δέ ὕστερον , ὁ δέ πρόσθεν ὀλίγος . καί ἐπήν ἰσόω ὁ ἔντερον , ὅμοιος ἐπαυξάνω , καί ὁπόσος ἄν μέγας γίγνομαι , ἀποκρίνω ἀπό ὁ ἀρχός σύν ὁ ἀπόπατος , καί ἐκπίπτω οἷος σίκυος σπέρμα , πολλάκις δέ καί μέγας · εἰμί δέ ὅς ὁδοιπορέω ἤ ταλαιπωρέω καί ὁ κοιλία θερμαίνω ἔρχομαι εἰς ὁ κάτω , καί ἐξίσχω ἐκ ὁ ἀρχός αὐτός ὁ ἐκφύω , ἡϋτός τε ποιέω , καί ἀποκρίνω ἀπό ὁ ἀρχός ἤ ὀπίσω ἔρχομαι . σημεῖον δέ εἰμί ὅτι οὐ τίκτω , ἀλλά οὕτως ἔχω ὡς ἐγώ λέγω · ἐπήν τις ἰάομαι ὁ ἄνθρωπος ὁ ἕλμινς καί φάρμακον δίδωμι ποτός , ἐάν μέν τυγχάνω ὁ ἄνθρωπος καλός παρασκευάζω , ἐξέρχομαι ὅλος στρογγύλος γίγνομαι ὥσπερ σφαῖρα , καί ὑγιής γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος · ἐάν δέ εἰς ὁ φαρμακεία ἔρχομαι εὐθύς , ἀπορρήγνυμι ἀπό ὁ ἕλμινς , ὁπόσος δύο ἤ τρεῖς πῆχυς ἤ καί πολύς πολύς , καί ἐπήν ἀπαράσσω , χρόνος πολύς οὐ γίγνομαι σύν ὁ ἀπόπατος ὁ σημεῖον , ὕστερον δέ αὐξάνω · οὗτος δέ ἱστόριον εἰμί ὅτι οὐ τίκτω ὁ ἕλμινς , ἀλλά περιρρήγνυμι · εἰμί δέ ὁ εἶδος αὐτός ὁποῖος περ ἔντερον ξύσμα λευκός . σημεῖον δέ ἴσχω · ἀποπατέω τε ἄλλοτε καί ἄλλοτε , οἷος σίκυος σπέρμα , καί ἐπήν νῆστις ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ἀίσσω πρός ὁ ἧπαρ ἄλλοτε καί ἄλλοτε καί πόνος παρέχω , καί εἰμί μέν ὅτε πτύαλον ἐπιρρέω ὁ στόμα , ἐπήν ἀΐσσω πρός ὁ ἧπαρ , ὅτε δέ οὐ · εἰμί δέ καί ὅς ἀναυδία ἐμβάλλω ἐπήν ἰσχυρός προσπίπτω πρός ὁ ἧπαρ , καί πτύαλον τε πολύς ῥέω ἐκ ὁ στόμα κάρτα , ὀλίγος δέ ὕστερον ἵστημι , καί στρόφος ἐγγίγνομαι πολύς ἐν ὁ κοιλία ἄλλοτε καί ἄλλοτε · εἰμί δέ ὅτε εἰς ὁ μετάφρενον ὀδύνη ἐμπίπτω , στηρίζω γάρ καί ἐνθάδε . εἰμί δέ ὅτε οὗτος σημεῖον εἰμί ἕλμινς πλατύς · γίγνομαι δέ καί ὅδε · ὅς ἔχω οὗτος ὁ θηρίον , ἐν μέν ὁ σύμπας χρόνος δεινός τις κάρτα οὐ ἄν γίγνομαι , ἐπειδάν δέ ἀσθενέω , μόλις ἀναφέρω · καί γάρ ὁ ἕλμινς μετέχω τις μόριον ὁ εἰσέρχομαι εἰς ὁ κοιλία . ἐάν μέν οὖν μελεδαίνω κατά τρόπος , ὑγιαίνω · ἐάν δέ μή μελεδαίνω , αὐτόματος οὐ ἐξέρχομαι , θάνατος μέντοι οὐ ἐπάγω , ἀλλά συγκαταγηράσκω . οὗτος δέ ἐγώ λέγω περί ἕλμινς πλατύς , ὅθεν γίγνομαι , και ὁ σημεῖον αὐτός καί ὁ νόσευμα .