hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-morbis-iiii 1.15
15 . Τὴν δὲ ἄνω κοιλίην ἔμπυοι γίνονται πολλαχῶς · καὶ γὰρ ὅταν φλέγμα ῥυῇ ἐκ τῆς κεφαλῆς ἅλες ἐς τὴν ἄνω κοιλίην , σήπεταί τε καὶ γίνεται πῦον · σήπεται δ’ ἐπὶ τῶν φρενῶν κεχυμένον · σήπεται δὲ ἐν ἡμέρῃσι μάλιστα δυοῖν καὶ εἴκοσι · τοῦτο οὖν διασείεται , καὶ ἐγκλυδάζεται τὸ πῦον πρὸς τὰ πλευρὰ προσπῖπτον · οὗτος ἢν καυθῇ ἢ τμηθῇ , πρὶν χρονίσαι τὸ πῦον , ὑγιὴς γίνεται ὡς τὰ πολλά . Γίνονται δὲ τὴν ἄνω κοιλίην ἔμπυοι καὶ ἐκ πλευρίτιδος , ὁκόταν ἰσχυρὴ γένηται , καὶ ἐν τῇσι κυρίῃσιν ἡμέρῃσι μήτε σαπῇ μήτε πτυσθῇ , ἀλλ’ ἑλκωθῇ τὸ πλευρὸν ὑπὸ τοῦ προσπεπτωκότος φλέγματός τε καὶ χολῆς · καὶ ὁκόταν ἕλκος γένηται , ἀναδιδοῖ ἀπὸ ἑωυτοῦ πῦος , καὶ ἐκ τῶν πλησίον χωρίων ὑπὸ θερμασίης ἄγει ἐφ’ ἑωυτὸ φλέγμα · καὶ τοῦτο ὁκόταν σαπῇ , πτύεται πῦος · ἐνίοτε δὲ καὶ ἐκ τῶν φλεβίων διαδιδοῖ ἐς τὸ ἕλκος αἷμα , καὶ γίνεται σηπόμενον πῦος · οὗτος ἢν μὲν παραχρῆμα ὑποληφθῇ , ὑγιὴς γίνεται ὡς τὰ πολλά · ἢν δὲ ἀμεληθῇ , διαφθείρεται . Γίνονται δὲ ἔμπυοι , καὶ ἢν φλέγμα ἐκ τῆς κεφαλῆς ῥυὲν πρὸς τὸ πλευρὸν προσπαγῇ καὶ σαπῇ · τότε γὰρ τὸ πλευρὸν ὡς τὰ πολλὰ καίεται , καὶ πάσχει ὅσα περ ἐκ πλευρίτιδος , ὅταν ἔμπυος γένηται . Γίνονται δὲ καὶ ὁκόταν ὑπὸ ταλαιπωρίης , ἢ ἐκ γυμνασίης , ἢ ἄλλως πως ῥαγῇ ἢ ἔμπροσθεν ἢ ὄπισθεν , ῥαγῇ δὲ ὥστε μὴ παραυτίκα πτύσαι αἷμα , ἀλλ’ ἐν τῇ σαρκὶ σπάδων γένηται , καὶ ἡ σὰρξ σπασθεῖσα εἰρύσῃ ἰκμάδα ὀλίγην , καὶ γένηται ὑποπέλιδνος , καὶ παραυτίκα μὲν μὴ αἰσθάνηται ὁ παθὼν ὑπὸ ῥώμης καὶ εὐεξίης , ἢν δὲ καὶ αἴσθηται , μηδὲν πρῆγμα ἡγήσηται · οὕτως ὅταν καταλάβῃ ὥστε αὐτὸν ὑπὸ πυρετῶν λεπτυνθῆναι ἢ ποσίων ἢ λαγνείης ἢ ἄλλου του , ἡ σὰρξ ἡ τετρωμένη ὑποξηραίνεταί τε καὶ ὑποθερμαίνεται , καὶ ἕλκει ἰκμάδα ἐς ἑωυτὴν ἀπὸ τῶν πλησίον καὶ φλεβῶν καὶ σαρκῶν · ὅταν δὲ εἰρύσῃ , οἰδίσκεταί τε καὶ φλεγμαίνει , καὶ ὀδύνην παρέχει λεπτὴν καὶ βῆχα ἀραιήν τε καὶ ξηρὴν τὸ πρῶτον , ἔπειτα ἐπὶ μᾶλλον ἕλκει τε ἐς ἑωυτὴν , καὶ ὀδύνην παρέχει ἰσχυροτέρην καὶ βῆχα πυκνοτέρην · καὶ πτύει τὸ μὲν πρῶτον ὑπόπυον , ἐνίοτε δὲ ὑποπέλιδνον καὶ ὕφαιμον · ὅσῳ δὲ ἂν ὁ χρόνος προΐῃ , ἕλκει τε μᾶλλον ἐς ἑωυτὴν καὶ σήπει · καὶ αὐτῆς τῆς σαρκὸς , ὅσον πελιδνὸν ἐγένετο τὴν ἀρχὴν , τοῦτο πᾶν ἕλκος γίνεται , καὶ ὀδύνην παρέχει ὀξείην καὶ πυρετὸν καὶ βῆχα πολλήν τε καὶ πυκνὴν , καὶ τὸ πτύσμα εἰλικρινὲς πτύει πῦος · ἢν δὲ χρονίσῃ τὸ πῦος ἐν τῇ κοιλίῃ , διαθερμαίνεται αὐτοῦ τὸ σῶμα πᾶν , μάλιστα δὲ τὰ ἐγγυτάτω , θερμαινομένου δὲ τοῦ σώματος , ἐκτήκεται τὸ ὑγρὸν , καὶ τὸ μὲν ἀπὸ τῶν ἄνω ἐς τὴν ἄνω κοιλίην μάλιστα συῤῥεῖ , καὶ γίνεται πῦος , πρὸς τῷ ἐνεόντι , τὸ δὲ καὶ ἐς τὴν κάτω κοιλίην ῥεῖ , καὶ ἐνίοτε ταράσσεται ἡ κοιλίη ὑπ’ αὐτοῦ , καὶ διέφθειρε τὸν ἄνθρωπον . Τὰ γὰρ ἐσιόντα τῶν σιτίων διαχωρέει ἄπεπτα , καὶ τροφὴ ἀπ’ αὐτέων οὐ γίνεται τῷ σώματι · καὶ ἡ τοῦ πτύσματος ἄνω κάθαρσις οὐχ ὁμαλὴ γίνεται , ἅτε διατεθερμασμένης τῆς κοιλίης καὶ ἀγούσης πάντα κάτω ἐφ’ ἑωυτήν · καὶ ὑπὸ μὲν τοῦ πτύσματος πνίγεταί τε καὶ ῥέγχει οὐ καθαιρόμενος , ὑπὸ δὲ τῆς γαστρὸς ῥεούσης ἐξασθενέει , καὶ ὡς ταπουλλὰ διαφθείρεται . Μάλιστα δὲ ἐν τῇσι τοιαύτῃσι τῶν νούσων τὸ ῥεῦμα τοῦτο ἡ κεφαλὴ παρέχει , ἅτε κοίλη ἐοῦσα καὶ ἄνω ὑπερκειμένη · ὁκόταν γὰρ διαθερμανθῇ ὑπὸ τῆς κοιλίης , ἕλκει ἐς ἑωυτὴν ἐκ τοῦ σώματος τὸ λεπτότατον τοῦ φλέγματος · ὅταν δὲ ἁλισθῇ ἐν αὐτῇ , ἀποδιδοῖ πάλιν ἅλες καὶ παχὺ , καὶ , ὥσπερ εἴρηται , τὸ μὲν αὐτοῦ ἐς τὴν ἄνω κοιλίην καταῤῥεῖ , τὸ δὲ ἐς τὴν κάτω · ὁκόταν οὖν ἄρξηται ἥ τε κεφαλὴ ῥεῖν , καὶ τὸ ἄλλο σῶμα τήκεσθαι , οὐκ ἔτι ὁμαλῶς , οὐδὲ καυθέντες , περιγίνονται · κρατέει γὰρ πρὸς μὲν τὸ πῦον τὰ ἐπιῤῥέοντα κακὰ ἢ τὰ ἀπορῤῥέοντα , αἱ δὲ σάρκες τηκόμεναι μᾶλλον ὑπὸ τῶν κακῶν , ἢ τρεφόμεναι ὑπὸ τῶν ἐσιόντων .
Lemmas: 15 . ὁ δέ ἄνω κοιλία ἔμπυος γίγνομαι πολλαχῶς · καί γάρ ὅταν φλέγμα ῥέω ἐκ ὁ κεφαλή ἅλς εἰς ὁ ἄνω κοιλία , σήπω τε καί γίγνομαι πυός · σήπω δέ ἐπί ὁ φρήν χέω · σήπω δέ ἐν ἡμέρα μάλα δύο καί εἴκοσι · οὗτος οὖν διασείω , καί ἐγκλυδάζομαι ὁ πυός πρός ὁ πλευρόν προσπίπτω · οὗτος ἐάν καίω ἤ τέμνω , πρίν χρονίζω ὁ πυός , ὑγιής γίγνομαι ὡς ὁ πολύς . γίγνομαι δέ ὁ ἄνω κοιλία ἔμπυος καί ἐκ πλευρῖτις , ὁπόταν ἰσχυρός γίγνομαι , καί ἐν ὁ κύριος ἡμέρα μήτε σήπω μήτε πτύω , ἀλλά ἑλκόω ὁ πλευρόν ὑπό ὁ προσπίπτω φλέγμα τε καί χολή · καί ὁπόταν ἕλκος γίγνομαι , ἀναδίδωμι ἀπό ἑαυτοῦ πυός , καί ἐκ ὁ πλησίον χωρίον ὑπό θερμασία ἄγω ἐπί ἑαυτοῦ φλέγμα · καί οὗτος ὁπόταν σήπω , πτύω πῦος · ἐνίοτε δέ καί ἐκ ὁ φλέβιον διαδίδωμι εἰς ὁ ἕλκος αἷμα , καί γίγνομαι σήπω πῦος · οὗτος ἐάν μέν παραχρῆμα ὑπολαμβάνω , ὑγιής γίγνομαι ὡς ὁ πολύς · ἐάν δέ ἀμελέω , διαφθείρω . γίγνομαι δέ ἔμπυος , καί ἐάν φλέγμα ἐκ ὁ κεφαλή ῥέω πρός ὁ πλευρόν προσπήγνυμι καί σήπω · τότε γάρ ὁ πλευρόν ὡς ὁ πολύς καίω , καί πάσχω ὅσος περ ἐκ πλευρῖτις , ὅταν ἔμπυος γίγνομαι . γίγνομαι δέ καί ὁπόταν ὑπό ταλαιπωρία , ἤ ἐκ γυμνασία , ἤ ἄλλος πως ῥήγνυμι ἤ ἔμπροσθεν ἤ ὄπισθεν , ῥήγνυμι δέ ὥστε μή παραυτίκα πτύω αἷμα , ἀλλά ἐν ὁ σάρξ σπάδων γίγνομαι , καί ὁ σάρξ σπάω ἐρύω ἰκμάς ὀλίγος , καί γίγνομαι ὑποπέλιδνος , καί παραυτίκα μέν μή αἰσθάνομαι ὁ πάσχω ὑπό ῥώμη καί εὐεξία , ἐάν δέ καί αἰσθάνομαι , μηδείς πρᾶγμα ἡγέομαι · οὕτως ὅταν καταλαμβάνω ὥστε αὐτός ὑπό πυρετός λεπτύνω ἤ πόσις ἤ λαγνεία ἤ ἄλλος τις , ὁ σάρξ ὁ τιτρώσκω ὑποξηραίνω τε καί ὑποθερμαίνω , καί ἕλκω ἰκμάς εἰς ἑαυτοῦ ἀπό ὁ πλησίον καί φλέψ καί σάρξ · ὅταν δέ ἐρύω , οἰδίσκω τε καί φλεγμαίνω , καί ὀδύνη παρέχω λεπτός καί βήξ ἀραιός τε καί ξηρός ὁ πρῶτος , ἔπειτα ἐπί μάλα ἕλκω τε εἰς ἑαυτοῦ , καί ὀδύνη παρέχω ἰσχυρός καί βήξ πυκνός · καί πτύω ὁ μέν πρῶτος ὑπόπυος , ἐνίοτε δέ ὑποπέλιδνος καί ὕφαιμος · ὅσος δέ ἄν ὁ χρόνος προίημι , ἕλκω τε μάλα εἰς ἑαυτοῦ καί σήπω · καί αὐτός ὁ σάρξ , ὅσος πελιδνός γίγνομαι ὁ ἀρχή , οὗτος πᾶς ἕλκος γίγνομαι , καί ὀδύνη παρέχω ὀξεῖος καί πυρετός καί βήξ πολύς τε καί πυκνός , καί ὁ πτύσμα εἰλικρινής πτύω πυός · ἐάν δέ χρονίζω ὁ πῦος ἐν ὁ κοιλία , διαθερμαίνω αὐτός ὁ σῶμα πᾶς , μάλα δέ ὁ ἐγγύς , θερμαίνω δέ ὁ σῶμα , ἐκτήκω ὁ ὑγρός , καί ὁ μέν ἀπό ὁ ἄνω εἰς ὁ ἄνω κοιλία μάλα συρρέω , καί γίγνομαι πῦος , πρός ὁ ἔνειμι , ὁ δέ καί εἰς ὁ κάτω κοιλία ῥέω , καί ἐνίοτε ταράσσω ὁ κοιλία ὑπό αὐτός , καί διαφθείρω ὁ ἄνθρωπος . ὁ γάρ εἰσέρχομαι ὁ σιτίον διαχωρέω ἄπεπτος , καί τροφή ἀπό αὐτός οὐ γίγνομαι ὁ σῶμα · καί ὁ ὁ πτύσμα ἄνω κάθαρσις οὐ ὁμαλός γίγνομαι , ἅτε διαθερμαίνω ὁ κοιλία καί ἄγω πᾶς κάτω ἐπί ἑαυτοῦ · καί ὑπό μέν ὁ πτύσμα πνίγω τε καί ῥέγκω οὐ καθαίρω , ὑπό δέ ὁ γαστήρ ῥέω ἐξασθενέω , καί ὡς ταπουλλόν διαφθείρω . μάλα δέ ἐν ὁ τοιοῦτος ὁ νόσος ὁ ῥεῦμα οὗτος ὁ κεφαλή παρέχω , ἅτε κοῖλος εἰμί καί ἄνω ὑπέρκειμαι · ὁπόταν γάρ διαθερμαίνω ὑπό ὁ κοιλία , ἕλκω εἰς ἑαυτοῦ ἐκ ὁ σῶμα ὁ λεπτός ὁ φλέγμα · ὅταν δέ ἁλίζω ἐν αὐτός , ἀποδίδωμι πάλιν ἅλς καί παχύς , καί , ὥσπερ λέγω , ὁ μέν αὐτός εἰς ὁ ἄνω κοιλία καταρρέω , ὁ δέ εἰς ὁ κάτω · ὁπόταν οὖν ἄρχω ὁ τε κεφαλή ῥέω , καί ὁ ἄλλος σῶμα τήκω , οὐ ἔτι ὁμαλής , οὐδέ καίω , περιγίγνομαι · κρατέω γάρ πρός μέν ὁ πυός ὁ ἐπιρρέω κακός ἤ ὁ ἀπορρρέω , ὁ δέ σάρξ τήκω μάλα ὑπό ὁ κακός , ἤ τρέφω ὑπό ὁ εἰσέρχομαι .