hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-morbis-iiii 2.47
47 . Περιπλευμονίη · πυρετὸς ἴσχει ἡμέρας τεσσαρεσκαίδεκα τὸ ἐλάχιστον · τὸ δὲ μακρότατον δύο δεούσας εἴκοσι , καὶ βήσσει ταύτας τὰς ἡμέρας ἰσχυρῶς , καὶ ἀποχρέμπτεται τὸ μὲν πρῶτον σίαλον παχὺ καὶ καθαρὸν ἑβδόμῃ καὶ ὀγδόῃ , ἐπὴν δὲ ὁ πυρετὸς λάβῃ , ἐννάτη καὶ δεκάτῃ ὑπόγλυκυ καὶ πυῶδες , ἔστ’ ἂν αἱ τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέραι παρέλθωσιν · καὶ ἢν μὲν ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρῃ ξηρανθῇ ὁ πλεύμων καὶ ἐκβήξῃ , ὑγιάζεται · ἢν δὲ μὴ , δύο δεούσαις εἴκοσι προσέχειν · καὶ ἢν μὲν ἐν ταύτῃσι παύσηται τοῦ βήγματος , ἐκφεύγει · ἢν δὲ μὴ παύηται , εἴρεσθαι αὐτὸν , εἰ γλυκύτερον τὸ σίαλον , καὶ ἢν φῇ , ἡ νοῦσος ἐνιαυσίη γίνεται · ὁ γὰρ πλεύμων ἔμπυος γίνεται . Τούτῳ χρὴ τὰς μὲν πρώτας ἡμέρας οἶνον διδόναι γλυκὺν , λευκὸν , ὑδαρέα , κατ’ ὀλίγον πίνειν πυκινά · ῥοφάνειν δὲ τῆς πτισάνης τὸν χυλὸν διδόναι , μέλι παραμίσγων , τρὶς τῆς ἡμέρης , ἔστ’ ἂν αἱ ὀκτωκαίδεκα ἡμέραι παρέλθωσι καὶ ὁ πυρετὸς παύσηται . Κινδυνεύει δὲ μάλιστα ἐν τῇσιν ἑπτὰ ἢ ἐν τῇσι τεσσαρεσκαίδεκα · ἐπὴν δὲ τὰς ὀκτωκαίδεκα ἡμέρας ὑπερβάλῃ , οὐκ ἔτι ἀποθνήσκει , ἀλλὰ πτύει πῦον , καὶ τὰ στήθεα πονέει , καὶ βήσσει . Ὅταν οὕτως ἔχῃ , πιπίσκειν νῆστιν τὸ σὺν τῷ ἐλελισφάκῳ , καὶ ῥοφάνειν ἔτνος , στέαρ συμμίσγων πλέον , ἢν μὴ θάλπος ᾖ · ἢν δ’ ᾖ , μὴ ῥοφανέτω , ἀλλὰ σιτίοισι χρήσθω ἁλυκοῖσι καὶ λιπαροῖσι καὶ τοῖσι θαλασσίοισι μᾶλλον ἢ κρέασι · καὶ ἢν μή σοι δοκέῃ καθαίρεσθαι κατὰ λόγον , ἐγχεῖν καὶ πυριᾷν · ἢν μὲν παχὺ ᾖ τὸ πῦον , πυριᾷν · ἢν δὲ λεπτὸν , ἐγχεῖν · καὶ τῶν σιτίων ἔχεσθαι ὡς μάλιστα , καὶ τῶν δριμέων ἀπέχεσθαι καὶ κρεῶν βοείων καὶ οἰείων καὶ χοιρείων . Ὅταν ἐκ περιπλευμονίης ἔμπυος γένηται , πυρετὸς ἴσχει καὶ βὴξ ξηρὴ καὶ δυσπνοίη , καὶ οἱ πόδες οἰδέουσι , καὶ οἱ ὄνυχες ἕλκονται τῶν χειρῶν καὶ τῶν ποδῶν . Τοῦτον , ὅταν οὕτως ἔχῃ , ἐπὴν δεκαταῖος γένηται , ἀφ’ ἧς ἂν ἄρξηται ἔμπυος γίνεσθαι , λούσας πολλῷ θερμῷ , τρίψας ἄρου ῥιζᾶν , ὅσον ἀστράγαλον μέγεθος , καὶ ἁλὸς χόνδρον , καὶ μέλι καὶ ὕδωρ , καὶ ἄλειφα ὀλίγον , ἐξειρύσας τὴν γλῶσσαν , ἐγχέαι χλιαρόν · ἔπειτα κινῆσαι τὸν ὦμον , καὶ ἢν μὲν ὑπὸ τούτου τὸ πῦον ῥαγῇ · εἰ δὲ μὴ , ἕτερον ποιῆσαι · σίδια δριμέα ἐκχυμώσας καὶ κυκλάμινον , ὅσον ὀξύβαφον τῶν σμικρῶν ἑκατέρου ἔστω , ἔπειτα ὀπὸν σιλφίου τρίψας ὅσον κύαμον , διεῖναι , καὶ συμμῖξαι γάλακτος ὅσον ὀξύβαφον αἴγειον ἢ ὄνειον , τοῦτο χλιαρὸν ἐγχεῖν · ἢν δὲ ὑπὸ τούτου μὴ ῥαγῇ , ῥαφάνου φλοιὸν καὶ ἄνθος χαλκοῦ ὅσον τρεῖς κυάμους τρίψας λεῖον , διπλάσιον δὲ ἔστω τῆς ῥαφάνου , ἐλαίῳ διεῖναι , ὅσον τεταρτημόριον κοτύλης , τοῦτο ἐγχεῖν χλιαρὸν , καὶ ἢν ῥαγῇ τὸ πῦον , σιτίοισιν ὡς ἁλμυρωτάτοισι καὶ λιπαρωτάτοισι χρῆσθαι , καὶ ἢν μὴ ἴῃ τὸ πῦον , κατ’ ὀλίγον πυριᾷν κατὰ τὸ στόμα σίου χυλῷ , οἴνῳ τορνίῳ , γάλακτι βοείῳ ἢ αἰγείῳ , ἴσον ἑκάστου συμμίξας · ἔστω δὲ ὅσον τρεῖς κοτύλαι · ἔπειτα ἐμβάλλειν ἰπνοῦ ὄστρακα διαφήνας , τοῦτο ἑλκέτω διὰ τοῦ αὐλοῦ φυλασσόμενος ὅκως μὴ κατακαίηται . Ἐπὴν δὲ καθαρώτερον πτύῃ , ἐγχεῖν αὐτῷ κνίδης σπέρμα , λιβανωτὸν , ὀρίγανον , ἐν οἴνῳ λευκῷ καὶ μέλιτι καὶ ἐλαίῳ ὀλίγῳ , ἐγχεῖν δὲ διὰ τρίτης ἡμέρης · μετὰ δὲ , βούτυρον , ῥητίνην ἐν μέλιτι διατήκων · καὶ σιτίοισι μηκέτι χρῆσθαι ἁλμυροῖσι μηδὲ λιπαροῖσι · πινέτω δὲ νῆστις τὰς ἐν μέσῳ ἡμέρας τῶν ἐγχύτων , ἐλελίσφακον , πήγανον , θύμβραν , ὀρίγανον , ἴσον ἐν οἴνῳ ἀκρήτῳ , ὅσον ὀξύβαφον μετὰ πάντων ἐπιπάσσων . Ἢν δὲ μὴ ῥαγῇ ὑπὸ τῶν ἐγχύτων , οὐδὲν θαυμαστόν · πολλάκις γὰρ ἐκρήγνυται ἐς τὴν κοιλίην , καὶ αὐτίκα δοκέει ῥάων εἶναι , ὅταν ἐκ στενοῦ ἐς εὐρυχωρίην ἔλθῃ . Ὁκόταν ὁ χρόνος πλείων γένηται , ὅ τε πυρετὸς ἰσχυρότερος καὶ ἡ βὴξ ἐπιλαμβάνει , καὶ τὸ πλευρὸν ὀδυνᾶται , καὶ ἐπὶ μὲν τὸ ὑγιὲς οὐκ ἀνέχεται κατακείμενος , ἐπὶ δὲ τὸ ἀλγέον , καὶ οἱ πόδες οἰδέουσι καὶ τὰ κοῖλά τῶν ὀμμάτων . Τοῦτον , ὅταν ἡμέρη πέμπτη καὶ δεκάτη γένηται ἀπὸ τῆς ἐκρήξιος , λούσας πολλῷ θερμῷ , καθίσας ἐπὶ ἐφέδρου , ὅ τι μὴ ὑποκινήσει , ἕτερος μὲν τὰς χεῖρας ἐχέτω , σὺ δὲ τῶν ὤμων σείων , ἀκροάζεσθαι ἐς ὁκότερον ἂν ψοφέῃ · βούλεσθαι δὲ ἐς τὸ ἀριστερὸν ταμέειν ἧσσον γὰρ θανατῶδες . Ἢν δέ ὅσοι ὑπὸ τοῦ πάχεος καὶ τοῦ πλήθεος μὴ ψοφέῃ , ποιέει γὰρ τοῦτο ἐνίοτε , ὁκότερον ἂν ἀποιδέῃ καὶ ὀδυνᾶται μᾶλλον , τοῦτο τάμνειν ὡς κατωτάτω ὄπισθεν τοῦ οἰδήματος μᾶλλον ἢ ἔμπροσθεν , ὅκως σοι ἡ ἔξοδος τοῦ πύου εὔροος ᾖ · τάμνειν δὲ μεταξὺ τῶν πλευρέων στηθοειδέι μαχαιρίδι τὸ πρῶτον δέρμα , ἔπειτα ὀξυβελέϊ , ἀποδήσας ῥάκει , τὸ ἄκρον τῆς μαχαιρίδος λιπὼν ὅσον τὸν ὄνυχα τοῦ δακτύλου τοῦ μεγάλου , καθεῖναι ἔσω · ἔπειτα ἀφεὶς τὸ πῦον ὅσον ἄν σοι δοκέῃ , μοτοῦν ὠμολίνῳ μοτῷ , λίνον ἐκδήσας · ἀφεῖναι δὲ τὸ πῦον ἑκάστης ἡμέρης ἅπαξ · ἐπὴν δὲ γένηται δεκαταῖος , ἀφεὶς ἅπαν τὸ πῦον , ὀθονίῳ μοτοῦν · ἔπειτα ἐγχεῖν οἶνον καὶ ἔλαιον χλιαίνων αὐλίσκῳ , ὡς μήτε ὁ πλεύμων ἐξαπίνης ἐωθὼς βρέχεσθαι τῷ πύῳ ἀποξηρανθῇ · ἐξιέναι δὲ τὸ ἔγχυμα τὸ μὲν ἕωθεν ἐς ἑσπέρην , τὸ δ’ ἑσπερινὸν ἕωθεν · ἐπὴν δὲ τὸ πῦον λεπτὸν οἷον ὕδωρ ἦ , καὶ γλίσχρον τῷ δακτύλῳ ψαυόμενον , καὶ ὀλίγον , ἐντιθέναι μοτὸν κασσιτέρινον κοῖλον · ἐπὴν δὲ παντάπασι ξηρανθῇ ἡ κοιλίη , ἀποτάμνων τοῦ μοτοῦ κατὰ μικρὸν , συμφύειν τὸ ἕλκος , ἔστ’ ἂν ἐξέλῃς τὸν μοτόν . Σημήϊον δὲ ἢν μέλλῃ ἐκφεύξεσθαι , ἢν μὲν τὸ πῦον ᾖ λευκὸν καὶ καθαρὸν καὶ ἶνες αἵματος ἐνέωσιν , ὡς τὰ πολλὰ ὑγιὴς γίνεται · ἢν δὲ οἷον λεκιθοειδὲς ἀποῤῥυῇ τῇ πρώτῃ , ἢ τῇ ὑστεραίῃ ἀποῤῥυῇ παχὺ , ὑπόχλωρον , ὄζον , ἀποθνήσκουσιν , ἐπειδὰν ἐκρυῇ τὸ πῦον .
Lemmas: 47 . περιπλευμονία · πυρετός ἴσχω ἡμέρα τεσσαρεσκαίδεκα ὁ ἐλαχύς · ὁ δέ μακρός δύο δέω εἴκοσι , καί βήσσω οὗτος ὁ ἡμέρα ἰσχυρός , καί ἀποχρέμπτομαι ὁ μέν πρῶτος σίαλον παχύς καί καθαρός ἕβδομος καί ὄγδοος , ἐπήν δέ ὁ πυρετός λαμβάνω , ἐννάτη καί δέκατος ὑπόγλυκυς καί πυώδης , ἔστε ἄν ὁ τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρα παρέρχομαι · καί ἐάν μέν ἐν ὁ πεντεκαιδέκατος ἡμέρα ξηραίνω ὁ πλεύμων καί ἐκβήσσω , ὑγιάζω · ἐάν δέ μή , δύο δέω εἴκοσι προσέχω · καί ἐάν μέν ἐν οὗτος παύω ὁ βῆγμα , ἐκφεύγω · ἐάν δέ μή παύω , ἔρομαι αὐτός , εἰ γλυκύς ὁ σίαλον , καί ἐάν φημί , ὁ νόσος ἐνιαύσιος γίγνομαι · ὁ γάρ πλεύμων ἔμπυος γίγνομαι . οὗτος χρή ὁ μέν πρῶτος ἡμέρα οἶνος δίδωμι γλυκύς , λευκός , ὑδαρής , κατά ὀλίγος πίνω πυκνός · ῥοφάνω δέ ὁ πτισάνη ὁ χυλός δίδωμι , μέλι παραμείγνυμι , τρίς ὁ ἡμέρα , ἔστε ἄν ὁ ὀκτωκαίδεκα ἡμέρα παρέρχομαι καί ὁ πυρετός παύω . κινδυνεύω δέ μάλα ἐν ὁ ἑπτά ἤ ἐν ὁ τεσσαρεσκαίδεκα · ἐπήν δέ ὁ ὀκτωκαίδεκα ἡμέρα ὑπερβάλλω , οὐ ἔτι ἀποθνῄσκω , ἀλλά πτύω πυός , καί ὁ στῆθος πονέω , καί βήσσω . ὅταν οὕτως ἔχω , πιπίσκω νῆστις ὁ σύν ὁ ἐλελίσφακος , καί ῥοφάνω ἔτνος , στέαρ συμμείγνυμι πολύς , ἐάν μή θάλπος εἰμί · ἐάν δέ εἰμί , μή ῥοφάνω , ἀλλά σιτίον χράω ἁλυκός καί λιπαρός καί ὁ θαλάσσιος μάλα ἤ κρέας · καί ἐάν μή σύ δοκέω καθαίρω κατά λόγος , ἐγχέω καί πυριάω · ἐάν μέν παχύς εἰμί ὁ πυός , πυριάω · ἐάν δέ λεπτός , ἐγχέω · καί ὁ σιτίον ἔχω ὡς μάλα , καί ὁ δριμύς ἀπέχω καί κρέας βόειος καί οἴεια καί χοίρειος . ὅταν ἐκ περιπλευμονία ἔμπυος γίγνομαι , πυρετός ἴσχω καί βήξ ξηρός καί δυσπνοία , καί ὁ πούς οἰδέω , καί ὁ ὄνυξ ἕλκω ὁ χείρ καί ὁ πούς . οὗτος , ὅταν οὕτως ἔχω , ἐπήν δεκαταῖος γίγνομαι , ἀπό ὅς ἄν ἄρχω ἔμπυος γίγνομαι , λούω πολύς θερμός , τρίβω ἄρον ῥίζα , ὅσος ἀστράγαλος μέγεθος , καί ἅλς χόνδρος , καί μέλι καί ὕδωρ , καί ἄλειφαρ ὀλίγος , ἐξερύω ὁ γλῶσσα , ἐγχέω χλιαρός · ἔπειτα κινέω ὁ ὦμος , καί ἐάν μέν ὑπό οὗτος ὁ πυός ῥήγνυμι · εἰ δέ μή , ἕτερος ποιέω · σίδιον δριμύς ἐκχυμόω καί κυκλάμινος , ὅσος ὀξύβαφον ὁ μικρός ἑκάτερος εἰμί , ἔπειτα ὀπός σίλφιον τρίβω ὅσος κύαμος , διίημι , καί συμμείγνυμι γάλα ὅσος ὀξύβαφον αἴγειος ἤ ὄνειος , οὗτος χλιαρός ἐγχέω · ἐάν δέ ὑπό οὗτος μή ῥήγνυμι , ῥάφανος φλοιός καί ἄνθος χαλκός ὅσος τρεῖς κύαμος τρίβω λεῖος , διπλάσιος δέ εἰμί ὁ ῥάφανος , ἔλαιον διίημι , ὅσος τεταρτημόριον κοτύλη , οὗτος ἐγχέω χλιαρός , καί ἐάν ῥήγνυμι ὁ πυός , σιτίον ὡς ἁλμυρός καί λιπαρός χράω , καί ἐάν μή ἔρχομαι ὁ πυός , κατά ὀλίγος πυριάω κατά ὁ στόμα σίον χυλός , οἶνος τόρνος , γάλα βόειος ἤ αἴγειος , ἴσος ἕκαστος συμμείγνυμι · εἰμί δέ ὅσος τρεῖς κοτύλη · ἔπειτα ἐμβάλλω ἰπνός ὄστρακον διαφαίνω , οὗτος ἕλκω διά ὁ αὐλός φυλάσσω ὅπως μή κατακαίω . ἐπήν δέ καθαρός πτύω , ἐγχέω αὐτός κνίδη σπέρμα , λιβανωτός , ὀρίγανον , ἐν οἶνος λευκός καί μέλι καί ἔλαιον ὀλίγος , ἐγχέω δέ διά τρίτος ἡμέρα · μετά δέ , βούτυρον , ῥητίνη ἐν μέλι διατήκω · καί σιτίον μηκέτι χράω ἁλμυρός μηδέ λιπαρός · πίνω δέ νῆστις ὁ ἐν μέσος ἡμέρα ὁ ἔγχυτος , ἐλελίσφακον , πήγανον , θύμβρα , ὀρίγανον , ἴσος ἐν οἶνος ἄκρατος , ὅσος ὀξύβαφον μετά πᾶς ἐπιπάσσω . ἐάν δέ μή ῥήγνυμι ὑπό ὁ ἔγχυτος , οὐδείς θαυμαστός · πολλάκις γάρ ἐκρήγνυμι εἰς ὁ κοιλία , καί αὐτίκα δοκέω ῥάων εἰμί , ὅταν ἐκ στενός εἰς εὐρυχωρία ἔρχομαι . Ὁπόταν ὁ χρόνος πολύς γίγνομαι , ὁ τε πυρετός ἰσχυρός καί ὁ βήξ ἐπιλαμβάνω , καί ὁ πλευρόν ὀδυνάω , καί ἐπί μέν ὁ ὑγιής οὐ ἀνέχω κατάκειμαι , ἐπί δέ ὁ ἀλγέω , καί ὁ πούς οἰδέω καί ὁ κοῖλος ὁ ὄμμα . οὗτος , ὅταν ἡμέρα πέμπτος καί δέκατος γίγνομαι ἀπό ὁ ἔκρηξις , λούω πολύς θερμός , καθίζω ἐπί ἔφεδρος , ὅς τις μή ὑποκινέω , ἕτερος μέν ὁ χείρ ἔχω , σύ δέ ὁ ὦμος σείω , ἀκροάζομαι εἰς ὁπότερος ἄν ψοφέω · βούλομαι δέ εἰς ὁ ἀριστερός τέμνω ἥσσων γάρ θανατώδης . ἐάν δέ ὅσος ὑπό ὁ πάχος καί ὁ πλῆθος μή ψοφέω , ποιέω γάρ οὗτος ἐνίοτε , ὁπότερος ἄν ἀποιδέω καί ὀδυνάω μάλα , οὗτος τέμνω ὡς κάτω ὄπισθεν ὁ οἴδημα μάλα ἤ ἔμπροσθεν , ὅπως σύ ὁ ἔξοδος ὁ πύον εὔροος εἰμί · τέμνω δέ μεταξύ ὁ πλευρά στηθοειδής μαχαιρίς ὁ πρῶτος δέρμα , ἔπειτα ὀξυβελής , ἀποδέω ῥάκος , ὁ ἄκρον ὁ μαχαιρίς λείπω ὅσος ὁ ὄνυξ ὁ δάκτυλος ὁ μέγας , καθίημι ἔσω · ἔπειτα ἀφίημι ὁ πυός ὅσος ἄν σύ δοκέω , μοτόω ὠμόλινος μοτός , λίνον ἐκδέω · ἀφίημι δέ ὁ πυός ἕκαστος ἡμέρα ἅπαξ · ἐπήν δέ γίγνομαι δεκαταῖος , ἀφίημι ἅπας ὁ πυός , ὀθόνιον μοτόω · ἔπειτα ἐγχέω οἶνος καί ἔλαιον χλιαίνω αὐλίσκος , ὡς μήτε ὁ πλεύμων ἐξαπίνης εἴωθα βρέχω ὁ πύον ἀποξηραίνω · ἐξέρχομαι δέ ὁ ἔγχυμα ὁ μέν ἕωθεν εἰς ἑσπέρα , ὁ δέ ἑσπερινός ἕωθεν · ἐπήν δέ ὁ πυός λεπτός οἷος ὕδωρ ἠμί , καί γλίσχρος ὁ δάκτυλος ψαύω , καί ὀλίγος , ἐντίθημι μοτός κασσιτέρινος κοῖλος · ἐπήν δέ παντάπασι ξηραίνω ὁ κοιλία , ἀποτέμνω ὁ μοτός κατά μικρός , συμφύω ὁ ἕλκος , ἔστε ἄν ἐξαιρέω ὁ μοτός . σημεῖον δέ ἐάν μέλλω ἐκφεύγω , ἐάν μέν ὁ πυός εἰμί λευκός καί καθαρός καί ἴς αἷμα ἔνειμι , ὡς ὁ πολύς ὑγιής γίγνομαι · ἐάν δέ οἷος λεκιθοειδής ἀπορρέω ὁ πρῶτος , ἤ ὁ ὑστεραῖος ἀπορρέω παχύς , ὑπόχλωρος , ὄζος , ἀποθνῄσκω , ἐπειδάν ἐκρέω ὁ πυός .