hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-morbis-iiii 4.49
49 . Νῦν δὲ ἐθέλω ἀτρεκέστερον εἰπεῖν , διότι νοσέουσιν οἱ ἄνθρωποι · ἐρέω δὲ σὺν τούτῳ τῷ λόγῳ καὶ τίνες ἀρχαὶ τῶν νούσων εἰσὶ , καὶ ὁκοῖα ἑκάστη αὐτέων ἐργάζεται . Φημὶ δὲ , ἢν μὲν ἐμμείνῃ τὰ σιτία πλείονα τοῦ καιροῦ ἤδη πεπεμμένα ἐόντα , καὶ ὁ ἄνθρωπος μὴ ἀποκαθαίρηται καὶ ἕτερα σιτία . ἐπιπίπτῃ , τὸ σῶμα πληρούμενον ὑπὸ τῆς ἰκμάδος τῆς προτέρης καὶ τῇς νέης , θερμαίνεται , καὶ πῦρ ἐκ τούτου γίνεται τῷ ἀνθρώπῳ . Τὸ δὲ πῦρ οὕτως γενόμενον οὐκ ἄπορον οὐδὲ ἰσχυρόν ἐστιν , ἐν ᾧ ἡ ἰκμὰς ἰσάζει κατὰ πλῆθος ἡ ἡμέας λυπέουσα ὀλίγῳ πλέον · ἢν γὰρ τοῦθ’ οὕτως ἔχῃ καί τις κάρτα ἰσχύῃ καὶ τὰ ἐπιτήδεια προσενέγκῃ , ὑγιὴς γίνεται . Ἓν δὲ νούσημα μόνον ἀπὸ πάσης τῆς ἰκμάδος , καὶ σημήϊα ἴσχει ἑπτά · βήξ τε γὰρ ἴσχει μιν , βληχρὴ καὶ ξηρὴ ἐοῦσα , γαστήρ τε σκληρὴ γίνεται , ἅτε τοῦ ἀποπάτοὺ ἐόντος ἐντὸς , καὶ τὴν κεφαλὴν βαρέεται , καὶ ἐξερᾷ , καὶ πυρεταίνει , καὶ οὖρον οὐ χρηστῶς διέρχεται · ταῦτα δέ ἐστι τῆς νούσου ταύτης ἀπὸ πάσης τῆς ἰκμάδος γενομένης σημήϊα ἑπτά · ἢν δὲ τοῦ ἀποπάτου μὴ διαχωρέοντος κρατέῃ μία ἰκμὰς τῶν ἄλλων , πολλῷ κάλλιον ἐμπολήσει ὁ ἄνθρωπος . Καὶ ἤν τις τῷ πυρετῷ γινομένῳ ἀπὸ πάσης τῆς ἰκμάδος τὰ ἐπιτήδεια μὴ προσενέγκῃ , περιοίσεται ἡ νοῦσος , ὅσῳ γ’ ἂν αὐτὴ κρατέῃ τῶν ἰκμάδων , τρόπῳ τοιῷδε · θερμαινομένου τοῦ σώματος ἐξατμιῇ μάλιστα διὰ τούτου τὸ ὑδρωποειδὲς , ὅ τι ἐστὶ τῷ πυρὶ πολεμιώτατον · καταλείπεται δὲ τὸ λιπαρὸν καὶ κοῦφον , ὅ τι ἐστὶ χολῶδες καὶ τῷ πυρὶ τροφὴ μάλιστά ἐστιν . Ἐξατμιᾷ δὲ τρόπῳ τοιῷδε · ὥσπερ εἴ τις ὕδωρ καὶ ἄλειφα ἐς χαλκεῖον ἐγχέας , ξύλα πουλλὰ ὑποκαίοι πουλὺν χρόνον , τὸ μὲν δὴ ὕδωρ πολλῷ ἔλασσον ἔσται · ἐξατμισθήσεται γὰρ ἐκ τοῦ χαλκείου · τὸ δὲ ἄλειφα ὀλίγῳ ἔλασσον , ὅτι τὸ μὲν ὕδωρ ὑπὸ τῆς ἀραιότητος καταλεπτύνεσθαι δύναται ὑπὸ τοῦ πυρὸς καὶ κοῦφον γενόμενον ἐξατμιᾷν , τὸ δὲ ἄλειρα ἅτε συναφὲς ἐὸν καὶ πυκνὸν οὐ δύναται καταλεπτύνεσθαι , οὐδὲ ἀτμιᾷν ὁμοίως τῷ ὕδατι . Οὕτω δὴ καὶ ἐν τῷ ἀνθρώπῳ ἔχει · ὁ μὲν γὰρ ὕδρωψ θερμαινομένου τοῦ σώματος ἐξατμιᾷ ἔξω · τὸ δὲ χολῶδες ἅτε συναφὲς ἐὸν καὶ πυκνὸν οὐ δύναται ἀτμιᾷν καταλεπτυνόμενον ὁμοίως · τὸ δὲ χολῶδες καταλειπόμενον μᾶλλον ποιεῖ θερμαίνεσθαι τὸ σῶμα · πλείων γὰρ καὶ καλλίων τροφὴ τῷ πυρὶ γίνεται , καὶ ῥακούμενον ἐν τῷ σώματι ἢ στηριξάμενον , τὴν νοῦσον ἐπεκράτυνε πρὸς τὰ πρόσθεν . Καὶ ταῦτα μὲν εἴρηται ὅτι πάσχει ὁ ἄνθρωπος , ἢν μὴ καθαίρηται καὶ μελεδαίνηται .
Lemmas: 49 . νῦν δέ ἐθέλω ἀτρεκής λέγω , διότι νοσέω ὁ ἄνθρωπος · λέγω δέ σύν οὗτος ὁ λόγος καί τίς ἀρχή ὁ νόσος εἰμί , καί ὁποῖος ἕκαστος αὐτός ἐργάζομαι . φημί δέ , ἐάν μέν ἐμμένω ὁ σιτίον πολύς ὁ καιρός ἤδη πέμπω εἰμί , καί ὁ ἄνθρωπος μή ἀποκαθαίρω καί ἕτερος σιτίον . ἐπιπίπτω , ὁ σῶμα πληρόω ὑπό ὁ ἰκμάς ὁ πρότερος καί ὁ νέος , θερμαίνω , καί πῦρ ἐκ οὗτος γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . ὁ δέ πῦρ οὕτως γίγνομαι οὐ ἄπορος οὐδέ ἰσχυρός εἰμί , ἐν ὅς ὁ ἰκμάς ἰσάζω κατά πλῆθος ὁ ἐγώ λυπέω ὀλίγος πολύς · ἐάν γάρ οὗτος οὕτως ἔχω καί τις κάρτα ἰσχύω καί ὁ ἐπιτήδειος προσφέρω , ὑγιής γίγνομαι . εἷς δέ νόσημα μόνος ἀπό πᾶς ὁ ἰκμάς , καί σημεῖον ἴσχω ἑπτά · βήξ τε γάρ ἴσχω μιν , βληχρός καί ξηρός εἰμί , γαστήρ τε σκληρός γίγνομαι , ἅτε ὁ ἀπόπατος εἰμί ἐντός , καί ὁ κεφαλή βαρέω , καί ἐξεράω , καί πυρεταίνω , καί οὖρος οὐ χρηστός διέρχομαι · οὗτος δέ εἰμί ὁ νόσος οὗτος ἀπό πᾶς ὁ ἰκμάς γίγνομαι σημεῖον ἑπτά · ἐάν δέ ὁ ἀπόπατος μή διαχωρέω κρατέω εἷς ἰκμάς ὁ ἄλλος , πολύς καλός ἐμπολέω ὁ ἄνθρωπος . καί ἐάν τις ὁ πυρετός γίγνομαι ἀπό πᾶς ὁ ἰκμάς ὁ ἐπιτήδειος μή προσφέρω , περιφέρω ὁ νόσος , ὅσος γε ἄν αὐτός κρατέω ὁ ἰκμάς , τρόπος τοιόσδε · θερμαίνω ὁ σῶμα ἐξατμιάω μάλα διά οὗτος ὁ ὑδρωποειδής , ὅς τις εἰμί ὁ πῦρ πολέμιος · καταλείπω δέ ὁ λιπαρός καί κοῦφος , ὅς τις εἰμί χολώδης καί ὁ πῦρ τροφή μάλα εἰμί . ἐξατμιάω δέ τρόπος τοιόσδε · ὥσπερ εἰ τις ὕδωρ καί ἄλειφαρ εἰς χαλκεῖον ἐγχέω , ξύλον πολύς ὑποκαίω πολύς χρόνος , ὁ μέν δή ὕδωρ πολύς ἐλαχύς εἰμί · ἐξατμίζω γάρ ἐκ ὁ χαλκεῖον · ὁ δέ ἄλειφαρ ὀλίγος ἐλαχύς , ὅτι ὁ μέν ὕδωρ ὑπό ὁ ἀραιότης καταλεπτύνω δύναμαι ὑπό ὁ πῦρ καί κοῦφος γίγνομαι ἐξατμιάω , ὁ δέ ἄλειρα ἅτε συναφής εἰμί καί πυκνός οὐ δύναμαι καταλεπτύνω , οὐδέ ἀτμιάω ὅμοιος ὁ ὕδωρ . οὕτως δή καί ἐν ὁ ἄνθρωπος ἔχω · ὁ μέν γάρ ὕδρωψ θερμαίνω ὁ σῶμα ἐξατμιάω ἔξω · ὁ δέ χολώδης ἅτε συναφής εἰμί καί πυκνός οὐ δύναμαι ἀτμιάω καταλεπτύνω ὅμοιος · ὁ δέ χολώδης καταλείπω μάλα ποιέω θερμαίνω ὁ σῶμα · πολύς γάρ καί καλός τροφή ὁ πῦρ γίγνομαι , καί ῥακόω ἐν ὁ σῶμα ἤ στηρίζω , ὁ νόσος ἐπικρατύνω πρός ὁ πρόσθεν . καί οὗτος μέν λέγω ὅτι πάσχω ὁ ἄνθρωπος , ἐάν μή καθαίρω καί μελεδαίνω .