hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-in-morbis-acutis 16
16 . Τὸ δὲ ὀξύμελι καλεύμενον ποτὸν πολλαχοῦ μὲν εὔχρηστον ἐν ταύτῃσι τῇσι νούσοισιν εὑρήσεις ἐόν · καὶ γὰρ πτυάλου ἀναγωγόν ἐστι , καὶ εὔπνοον . Καιροὺς μέντοι τοιούὃε ἔχει · τὸ μὲν γὰρ κάρτα ὀξὺ οὐδὲν ἂν μέσον ποιήσειε πρὸς τὰ πτύελα τὰ μὴ ῥηϊδίως ἀνιόντα · εἰ γὰρ ἀνάγοι μὲν τὰ ἐγκέρχνοντα , καὶ ὄλισθον ἐμποιήσειε , καὶ ὥσπερ διαπτερώσειε τὸν βρόγχον , παρηγορήσειεν ἂν τὸν πλεύμονα · μαλθακτικὸν γὰρ αὐτέου · καὶ εἰ μὲν ταῦτα ξυγκυρήσειε , μεγάλην ἂν ὠφελείην ποιήσειεν . Ἔστι δ᾿ ὅτε τὸ κάρτα ὀξὺ οὐκ ἐκράτησε τῆς ἀναγωγῆς τοῦ πτυέλου , ἀλλὰ προσεγλίσχρηνέ τε καὶ ἔβλαψεν · μάλιστα δὲ τοῦτο πάσχουσιν οἵπερ καὶ ἄλλως ὀλέθριοί εἰσι , καὶ ἀδύνατοι βήσσειν τε καὶ ἀποχρέμπτεσθαι τὰ ἐνεχόμενα . Ἐς μὲν οὖν τόδε προστεκμαίρεσθαι χρὴ τὴν ῥώμην τοῦ κάμνοντος , κἢν ἐλπίδα ἔχῃ , διδόναι · διδόναι δὲ , ἢν διδῷς , ἀκροχλίαρον καὶ κατ᾿ ὀλίγον τὸ τοιόνδε , καὶ μὴ λάβρως . Τὸ μέντοι ὀλίγον ἔποξυ ὑγραίνει μὲν τὸ στόμα καὶ φάρυγγα · ἀναγωγὸν δὲ πτυέλου ἐστὶ καὶ ἄδιψον · ὑποχονδρίῳ δὲ καὶ σπλάγχνοισι καὶ ταύτῃ εὐμενές · καὶ τὰς ἀπὸ μέλιτος βλάβας κωλύει · τὸ γὰρ χολῶδες ἐν μέλιτι κολάζεται . Ἔστι δὲ καὶ φυσέων καταῤῥηκτικὸν , καὶ ἐς οὔρησιν προτρεπτικόν · ἐντέρου μέντοι τῷ κάτω μέρει πλαδαρώτερον , καὶ ξύσματα ἐμποιέει · ἔστι δ᾿ ὅτε καὶ φλαῦρον τοῦτο ἐν τῇσιν ὀξείῃσι νούσοισι γίγνεται , μάλιστα μὲν ὅτι φῦσαν κωλύει περαιοῦσθαι , ἀλλὰ παλινδρομέειν ποιέει · ἔτι δὲ καὶ ἄλλως γυιοῖ καὶ τὰ ἀκρωτήρια ψύχει · ταύτην καὶ οἶδα μούνην δι᾿ ὀξυμέλιτος γιγνομένην βλάβην , ἥτις καὶ ἀξίη γραφῆς . Ὀλίγον δὲ τὸ τοιόνδε ποτὸν νυκτὸς μὲν καὶ νήστει πρὸ ῥοφήματος ἐπιτήδειον προπίνεσθαι · ἀτὰρ καὶ ὁκόταν πουλὺ μετὰ ῥόφημα ᾖ , οὐδὲν κωλύει πίνειν . Τοῖσι δὲ ποτῷ μοῦνον διαιτωμένοισιν ἄνευ ῥοφημάτων διὰ τόδε οὐκ ἐπιτήδειόν ἐστιν αἰεὶ καὶ διὰ παντὸς χρέεσθαι τούτῳ , μάλιστα μὲν διὰ ξύσιν ἢ τρηχυσμὸν τοῦ ἐντέρου ( ἀκόπρῳ γὰρ ἐόντι μᾶλλον ἐμποιέοι ἂν , καὶ ταῦτα κενεαγγείης παρεούσης ) · ἔπειτα δὲ καὶ τὸ μελίκρητον τῆς ἰσχύος ἀφαιρέοιτο ἄν . Ἢν μέντοι ἀρήγειν φαίνηται πρὸς τὴν ξύμπασαν νοῦσον , πολλῷ ποτῷ τούτῳ χρέεσθαι , ὀλίγον χρὴ τὸ ὄξος παραχέειν , ὅσον μοῦνον γιγνώσκεσθαι · οὕτω γὰρ καὶ ἃ φιλέει βλάπτειν , ἥκιστα ἂν βλάπτοι , καὶ ἃ δεῖται προσωφελέειν , προσωφελοίη ἄν . Εν κεφαλαίῳ δ᾿ εἴρησθαι , αἱ ἀπὸ ὀξέος ὀξύτητες πικροχόλοισι μᾶλλον ἢ μελαγχολικοῖσι ξυμφέρουσι · τὰ μὲν γὰρ πικρὰ διαλύεται καὶ ἐκφλεγματοῦται , μετεωριζόμενα ὑπ᾿ αὐτέου · τὰ δὲ μέλανα ζυμοῦται καὶ μετεωρίζεται καὶ πολλαπλασιοῦται · ἀναγωγὸν γὰρ μελάνων , ὄξος . Γυναιξὶ δὲ τὸ ἐπίπαν πολεμιώτερον ἢ ἀνδράσιν ὄξος · ὑστεραλγὲς γάρ ἐστιν .
Lemmas: 16 . ὁ δέ ὀξύμελι καλέω ποτός πολλαχοῦ μέν εὔχρηστος ἐν οὗτος ὁ νόσος εὑρίσκω εἰμί · καί γάρ πτύαλον ἀναγωγός εἰμί , καί εὔπνοος . καιρός μέντοι τοιούὃε ἔχω · ὁ μέν γάρ κάρτα ὀξύς οὐδείς ἄν μέσος ποιέω πρός ὁ πτύελον ὁ μή ῥᾴδιος ἀνέρχομαι · εἰ γάρ ἀνάγω μέν ὁ ἐγκέρχνω , καί ὄλισθος ἐμποιέω , καί ὥσπερ διαπτερόω ὁ βρόγχος , παρηγορέω ἄν ὁ πλεύμων · μαλθακτικός γάρ αὔτεος · καί εἰ μέν οὗτος συγκυρέω , μέγας ἄν ὠφέλεια ποιέω . εἰμί δέ ὅτε ὁ κάρτα ὀξύς οὐ κρατέω ὁ ἀναγωγή ὁ πτύελον , ἀλλά προσεγλίσριχσνω τε καί βλάπτω · μάλα δέ οὗτος πάσχω ὅς καί ἄλλος ὀλέθριος εἰμί , καί ἀδύνατος βήσσω τε καί ἀποχρέμπτομαι ὁ ἐνέχω . εἰς μέν οὖν ὅδε προστεκμαίρομαι χρή ὁ ῥώμη ὁ κάμνω , ἐάν ἐλπίς ἔχω , δίδωμι · δίδωμι δέ , ἐάν δίδωμι , ἀκροχλίαρος καί κατά ὀλίγος ὁ τοιόσδε , καί μή λάβρος . ὁ μέντοι ὀλίγος ἔποξυς ὑγραίνω μέν ὁ στόμα καί φάρυγξ · ἀναγωγός δέ πτύελον εἰμί καί ἄδιψος · ὑποχόνδριος δέ καί σπλάγχνον καί οὗτος εὐμενής · καί ὁ ἀπό μέλι βλάβη κωλύω · ὁ γάρ χολώδης ἐν μέλι κολάζω . εἰμί δέ καί φῦσα καταρρηκτικός , καί εἰς οὔρησις προτρεπτικός · ἔντερον μέντοι ὁ κάτω μέρος πλαδαρός , καί ξύσμα ἐμποιέω · εἰμί δέ ὅτε καί φλαῦρος οὗτος ἐν ὁ ὀξύς νόσος γίγνομαι , μάλα μέν ὅτι φῦσα κωλύω περαιόω , ἀλλά παλινδρομέω ποιέω · ἔτι δέ καί ἄλλος γυιόω καί ὁ ἀκρωτήριον ψύχω · οὗτος καί οἶδα μόνος διά ὀξύμελι γίγνομαι βλάβη , ὅστις καί ἄξιος γραφή . ὀλίγος δέ ὁ τοιόσδε ποτόν νύξ μέν καί νῆστις πρό ῥόφημα ἐπιτήδειος προπίνω · ἀτάρ καί ὁπόταν πολύς μετά ῥόφημα εἰμί , οὐδείς κωλύω πίνω . ὁ δέ ποτός μόνος διαιτάω ἄνευ ῥόφημα διά ὅδε οὐ ἐπιτήδειος εἰμί ἀεί καί διά πᾶς χράω οὗτος , μάλα μέν διά ξύσις ἤ τραχυσμός ὁ ἔντερον ( ἄκοπρος γάρ εἰμί μάλα ἐμποιέω ἄν , καί οὗτος κενεαγγεία πάρειμι ) · ἔπειτα δέ καί ὁ μελίκρητον ὁ ἰσχύς ἀφαιρέω ἄν . ἐάν μέντοι ἀρήγω φαίνω πρός ὁ σύμπας νόσος , πολύς ποτός οὗτος χράω , ὀλίγος χρή ὁ ὄξος παραχέω , ὅσος μόνος γιγνώσκω · οὕτως γάρ καί ὅς φιλέω βλάπτω , ἦκα ἄν βλάπτω , καί ὅς δέω προσωφελέω , προσωφελέω ἄν . ἐν κεφάλαιος δέ ἐρήω , ὁ ἀπό ὀξύς ὀξύτης πικρόχολος μάλα ἤ μελαγχολικός συμφέρω · ὁ μέν γάρ πικρός διαλύω καί ἐκφλεγματόομαι , μετεωρίζω ὑπό αύ̓τος · ὁ δέ μέλας ζυμόω καί μετεωρίζω καί πολλαπλασιόω · ἀναγωγός γάρ μέλας , ὄξος . γυνή δέ ὁ ἐπίπαν πολέμιος ἤ ἀνήρ ὄξος · ὑστεραλγής γάρ εἰμί .