hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-in-morbis-acutis 9
9 . Χρὴ δὲ καὶ τὰ μαθήματα ποιέεσθαι ἐν τῇ διαίτῃ τῶν ἀνθρώπων ἔτι ὑγιαινόντων , οἷα ξυμφέρει · εἰ γὰρ δὴ τοῖσί γε ὑγιαίνουσι φαίνεται διαφέροντα μεγάλα τὰ τοῖα ἢ τοῖα διαιτήματα καὶ ἐν ἄλλῳ τινί που καὶ ἐν τῇσι μεταβολῇσι , πῶς οὐχὶ καὶ ἔν γε τῇσι νούσοισι διαφέρει μεγάλα , καὶ τουτέων ἐν τῇσιν ὀξυτάτῃσι μέγιστα ; Ἀλλὰ μὴν εὐκαταμάθητόν γε ἐστὶν , ὅτι φαύλη δίαιτα βρώσιος καὶ πόσιος αὐτὴ ἑωυτῇ ἐμφερὴς αἰεὶ , ἀσφαλεστέρη ἐστὶ τὸ ἐπίπαν ἐς ὑγείην , ἢ εἴ τις ἐξαπίνης μέγα μεταβάλλοι ἐς ἄλλο . Ἐπεὶ καὶ τοῖσι δὶς σιτεομένοισι τῆς ἡμέρης καὶ τοῖσι μονοσιτέουσιν αἱ ἐξαπιναῖοι μεταβολαὶ βλαβὰς καὶ ἀῤῥωστίην παρέχουσιν . Καὶ τοὺς μέν γε μὴ μεμαθηκότας ἀριστᾷν , εἰ ἀριστήσουσιν , εὐθέως ἀῤῥώστους ποιέει , καὶ βαρέας ὅλον τὸ σῶμα , καὶ ἀσθενέας καὶ ὀκνηρούς · ἢν δὲ καὶ ἐπιδειπνήσωσιν , ὀξυρεγμιώδεας · ἐνίοισι δὲ καὶ σπατίλη γένοιτο ἂν , ὅτι παρὰ τὸ ἐωθὸς ἠχθοφόρηκεν ἡ κοιλίη εἰθισμένη ἐπιξηραίνεσθαι , καὶ μὴ δὶς διογκοῦσθαι , μήτε δὶς ἕψειν τὰ σιτία . Ἀρήγει οὖν τουτέοισιν ἀνασηκῶσαι τὴν μεταβολήν · ἐγκοιμηθῆναι γὰρ χρὴ , ὥσπερ νύκτα ἀγαγόντα μετὰ τὸ δεῖπνον , τοῦ μὲν χειμῶνος ἀῤῥιγέως , τοῦ δὲ θέρεος ἀθαλπέως · ἢν δὲ μὴ δύνηται καθεύδειν , βραδείην , συχνὴν περίοδον , πλανηθέντα , μὴ στασίμως , δειπνῆσαι μηδὲν , ἢ ὀλίγα καὶ μὴ βλαβερά · ἔτι δὲ ἔλασσον πιεῖν καὶ μὴ ὑδαρές . Ἔτι δ᾿ ἂν μᾶλλον πονήσειεν ὁ τοιοῦτος , εἰ τρὶς σιτέοιτο τῆς ἡμέρης ἐς κόρον · ἔτι δὲ μᾶλλον , εἰ πλεονάκις · καίτοι γε πολλοί εἰσιν , οἳ εὐφόρως φέρουσι τρὶς σιτεόμενοι τῆς ἡμέρης ἐς πλῆθος , οἳ ἂν οὕτως ἐθισθῶσιν . Ἀλλὰ μὴν καὶ οἱ μεμαθηκότες δὶς σιτέεσθαι τῆς ἡμέρης , ἢν μὴ ἀριστήσωσιν , ἀσθενέες καὶ ἄῤῥωστοί εἰσι , καὶ δειλοὶ ἐς πᾶν ἔργον , καὶ καρδιαλγέες · κρεμᾶσθαι γὰρ δοκέει τὰ σπλάγχνα αὐτέοισι , καὶ οὐρέουσι θερμὸν καὶ χλωρὸν , καὶ ἡ ἄφοδος ξυγκαίεται · ἔστι δ᾿ οἷσι καὶ τὸ στόμα πικραίνεται , καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ κοιλαίνονται , καὶ οἱ κρόταφοι πάλλονται , καὶ τὰ ἄκρα διαψύχονται · καὶ οἱ μὲν πλεῖστοι τῶν ἀνηριστηκότων οὐ δύνανται κατεσθίειν τὸ δεῖπνον · δειπνήσαντες δὲ βαρύνουσι τὴν κοιλίην , καὶ δυσκοιτέουσι πουλὺ μᾶλλον ἢ εἰ προηριστήκεσαν . Ὁκότε οὖν ταῦτα τοιαῦτα γίγνεται τοῖσιν ὑγιαίνουσιν εἵνεκεν ἡμίσεος ἡμέρης διαίτης μεταβολῆς παρὰ τὸ ἔθος , οὔτε προσθεῖναι λυσιτελέειν φαίνεται , οὔτε ἀφελέειν . Εἰ τοίνυν οὗτος ὁ παρὰ τὸ ἔθος μονοσιτήσας , ὅλην ἡμέρην κενεαγγήσας , δειπνήσειεν ὁκόσον εἴθιστο , δειπνήσας δὲ , τότε βαρὺς ἦν , εἰκὸς αὐτὸν , εἰ , ὅτι ἀνάριστος ἐὼν ἐπόνεε καὶ ἠῤῥώστει , δειπνήσειε πλείω ἢ ὁκόσον εἴθιστο , πουλὺ μᾶλλον βαρύνεσθαι · εἰ δέ γε ἐπὶ πλείω χρόνον κενεαγγήσας ἐξαπίνης μεταδειπνήσειν , ἔτι μᾶλλον ἂν βαρύνοιτο . Τὸν οὖν παρὰ τὸ ἔθος κενεαγγήσαντα ξυμφέρει ταύτην τὴν ἡμέρην ἀντισηκῶσαι ὧδε · ἀῤῥιγέως καὶ ἀθαλπέως καὶ ἀταλαιπώρως , ταῦτα γὰρ πάντα βαρέως ἂν ἐνέγκοι · τὸ δὲ δεῖπνον συχνῷ ἔλασσον ποιήσασθαι ἢ ὅσον εἴθιστο , καὶ μὴ ξηρὸν , ἀλλὰ τοῦ πλαδαρωτέρου τρόπου · καὶ πιεῖν μὴ ὑδαρὲς , μηδ᾿ ἔλασσον ἢ κατὰ λόγον βρώματος · καὶ τῇ ὑστεραίῃ ὀλίγα ἀριστῆσαι , ὡς ἐκ προσαγωγῆς ἀφίκηται ἐς τὸ ἔθος . Αὐτοὶ μέντοι σφῶν αὐτῶν δυσφορώτερον δὴ τὰ τοιαῦτα φέρουσιν οἱ πικρόχολοι τὰ ἄνω · τὴν δέ γε ἀσιτίην τὴν παρὰ τὸ ἔθος οἱ φλεγματίαι τὰ ἄνω εὐφορώτερον φέρουσι τὸ ἐπίπαν , ὥστε καὶ τὴν μονοσιτίην τὴν παρὰ τὸ ἔθος εὐφορώτερον ἂν οὗτοι ἐνέγκοιεν . Ἱκανὸν μὲν οὖν καὶ τοῦτο σημήϊον , ὅτι αἱ μέγισται μεταβολαὶ τῶν περὶ τὰς φύσιας ἡμῶν καὶ τὰς ἕξιας ξυμβαινόντων μάλιστα νοσοποιέουσιν · οὐ δὴ οἷόν τε παρὰ καιρὸν οὔτε σφοδρὰς τὰς κενεαγγείας ποιέειν , οὔτε ἀκμαζόντων τῶν νουσημάτων καὶ ἐν φλεγμασίῃ ἐόντων προσφέρειν , οὔτε ἐξαπίνης οἷόν τε ὅλῳ τῷ πρήγματι μεταβάλλειν οὔτε ἐπὶ τὰ οὔτε ἐπὶ τά .
Lemmas: 9 . χρή δέ καί ὁ μάθημα ποιέω ἐν ὁ δίαιτα ὁ ἄνθρωπος ἔτι ὑγιαίνω , οἷος συμφέρω · εἰ γάρ δή ὁ γε ὑγιαίνω φαίνω διαφέρω μέγας ὁ τοῖος ἤ τοῖος διαίτημα καί ἐν ἄλλος τις που καί ἐν ὁ μεταβολή , πῶς οὐ καί ἐν γε ὁ νόσος διαφέρω μέγας , καί οὗτος ἐν ὁ ὀξύς μέγας ; ἀλλά μήν εὐκαταμάθητος γε εἰμί , ὅτι φαῦλος δίαιτα βρῶσις καί πόσις αὐτός ἑαυτοῦ ἐμφερής ἀεί , ἀσφαλής εἰμί ὁ ἐπίπαν εἰς ὑγεία , ἤ εἰ τις ἐξαπίνης μέγας μεταβάλλω εἰς ἄλλος . ἐπεί καί ὁ δίς σιτέω ὁ ἡμέρα καί ὁ μονοσιτέω ὁ ἐξαπίναιος μεταβολή βλαβή καί ἀρρωστία παρέχω . καί ὁ μέν γε μή μανθάνω ἀριστάω , εἰ ἀριστάω , εὐθύς ἄρρωστος ποιέω , καί βαρύς ὅλος ὁ σῶμα , καί ἀσθενής καί ὀκνηρός · ἐάν δέ καί ἐπιδειπνέω , ὀξυρεγμιώδης · ἔνιοι δέ καί σπατίλη γίγνομαι ἄν , ὅτι παρά ὁ εἴωθα ἀχθοφορέω ὁ κοιλία ἐθίζω ἐπιξηραίνω , καί μή δίς διογκόω , μήτε δίς ἕψω ὁ σιτίον . ἀρήγω οὖν τόυτεος ἀνασηκόω ὁ μεταβολή · ἐγκοιμάω γάρ χρή , ὥσπερ νύξ ἄγω μετά ὁ δεῖπνον , ὁ μέν χειμών ἀρριγής , ὁ δέ θέρος ἀθαλπής · ἐάν δέ μή δύναμαι καθεύδω , βραδεῖος , συχνός περίοδος , πλανάω , μή στάσιμος , δειπνέω μηδείς , ἤ ὀλίγος καί μή βλαβερός · ἔτι δέ ἐλαχύς πίνω καί μή ὑδαρής . ἔτι δέ ἄν μάλα πονέω ὁ τοιοῦτος , εἰ τρίς σιτέω ὁ ἡμέρα εἰς κόρος · ἔτι δέ μάλα , εἰ πλεονάκις · καίτοι γε πολύς εἰμί , ὅς εὔφορος φέρω τρίς σιτέω ὁ ἡμέρα εἰς πλῆθος , ὅς ἄν οὕτως ἐθίζω . ἀλλά μήν καί ὁ μανθάνω δίς σιτέω ὁ ἡμέρα , ἐάν μή ἀριστάω , ἀσθενής καί ἄρρωστος εἰμί , καί δειλός εἰς πᾶς ἔργον , καί καρδιαλγής · κρεμάω γάρ δοκέω ὁ σπλάγχνον αύ̓τεος , καί οὐρέω θερμός καί χλωρός , καί ὁ ἄφοδος συγκαίω · εἰμί δέ ὅς καί ὁ στόμα πικραίνω , καί ὁ ὀφθαλμός κοιλαίνω , καί ὁ κρόταφος πάλλω , καί ὁ ἄκρον διαψύχω · καί ὁ μέν πολύς ὁ ἀναριστάω οὐ δύναμαι κατεσθίω ὁ δεῖπνον · δειπνέω δέ βαρύνω ὁ κοιλία , καί δυσκοιτέω πολύς μάλα ἤ εἰ προαριστάω . ὁπότε οὖν οὗτος τοιοῦτος γίγνομαι ὁ ὑγιαίνω ἕνεκα ἥμισυς ἡμέρα δίαιτα μεταβολή παρά ὁ ἔθος , οὔτε προστίθημι λυσιτελέω φαίνω , οὔτε ἀφαιρέω . εἰ τοίνυν οὗτος ὁ παρά ὁ ἔθος μονοσιτέω , ὅλος ἡμέρα κενεαγγέω , δειπνέω ὁπόσος ἐθίζω , δειπνέω δέ , τότε βαρύς εἰμί , ἔοικα αὐτός , εἰ , ὅτι ἀνάριστος εἰμί πονέω καί ἀρρωστέω , δειπνέω πολύς ἤ ὁπόσος ἐθίζω , πολύς μάλα βαρύνω · εἰ δέ γε ἐπί πολύς χρόνος κενεαγγέω ἐξαπίνης μεταδειπνέω , ἔτι μάλα ἄν βαρύνω . ὁ οὖν παρά ὁ ἔθος κενεαγγέω συμφέρω οὗτος ὁ ἡμέρα ἀντισηκόω ὧδε · ἀρριγής καί ἀθαλπής καί ἀταλαίπωρος , οὗτος γάρ πᾶς βαρύς ἄν φέρω · ὁ δέ δεῖπνον συχνός ἐλαχύς ποιέω ἤ ὅσος ἐθίζω , καί μή ξηρός , ἀλλά ὁ πλαδαρός τρόπος · καί πίνω μή ὑδαρής , μηδέ ἐλαχύς ἤ κατά λόγος βρῶμα · καί ὁ ὑστεραῖος ὀλίγος ἀριστάω , ὡς ἐκ προσαγωγή ἀφικνέομαι εἰς ὁ ἔθος . αὐτός μέντοι σφεῖς αὐτός δύσφορος δή ὁ τοιοῦτος φέρω ὁ πικρόχολος ὁ ἄνω · ὁ δέ γε ἀσιτία ὁ παρά ὁ ἔθος ὁ φλεγματίας ὁ ἄνω εὔφορος φέρω ὁ ἐπίπαν , ὥστε καί ὁ μονοσιτία ὁ παρά ὁ ἔθος εὔφορος ἄν οὗτος φέρω . ἱκανός μέν οὖν καί οὗτος σημεῖον , ὅτι ὁ μέγας μεταβολή ὁ περί ὁ φύσις ἐγώ καί ὁ ἕξις συμβαίνω μάλα νοσοποιέω · οὐ δή οἷος τε παρά καιρός οὔτε σφοδρός ὁ κενεαγγεία ποιέω , οὔτε ἀκμάζω ὁ νόσημα καί ἐν φλεγμασία εἰμί προσφέρω , οὔτε ἐξαπίνης οἷος τε ὅλος ὁ πρᾶγμα μεταβάλλω οὔτε ἐπί ὁ οὔτε ἐπί ὁ .