hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-in-morbis-acutis 4
4 . Πτισάνη μὲν οὖν μοι δοκέει ὀρθῶς προκεκρίσθαι τῶν σιτηρῶν γευμάτων ἐν τουτέοισι τοῖσι νουσήμασι , καὶ ἐπαινέω γε τοὺς προκρίναντας . Τὸ γὰρ γλίσχρασμα αὐτέης λεῖον καὶ ξυνεχὲς καὶ προσηνές ἐστι καὶ ὀλισθηρὸν καὶ πλαδαρὸν μετρίως καὶ ἄδιψον καὶ εὐέκπλυτον , εἴ τι καὶ τουτέου προσδέοι , καὶ οὔτε στύψιν ἔχον , οὔτε ἄραδον κακὸν , οὔτε ἀνοιδίσκεται ἐν τῇ κοιλίῃ · ἀνῴδηκε γὰρ ἐν τῇ ἑψήσει ὁκόσον πλεῖστον ἐπεφύκει διογκοῦσθαι . Ὁκόσοι μὲν οὖν πτισάνῃσι χρέονται , ἐν τουτέοισι τοῖσι νουσήμασιν οὐδεμιῇ ἡμέρῃ κενεαγγητέον , ὡς ἔπος εἰρῆσθαι , ἀλλὰ χρηστέον , καὶ οὐ διαλειπτέον , ἢν μή τι δέῃ ἢ διὰ φαρμακίην ἢ κλύσιν διαλιπεῖν . Καὶ τοῖσι μέν γε ἰθισμένοισι δὶς σιτέεσθαι τῆς ἡμέρης , δὶς δοτέον τοῖσι δὲ μονοσιτέειν εἰθισμένοισιν , ἅπαξ δοτέον τὴν πρώτην , ἐκ προσαγωγῆς δὲ , ἢν ἐνδέχηται , καὶ τουτέοισι δὶς δοτέον , ἤν τι δοκέῃ προσδεῖν . Πλῆθος δὲ ἀρκέει κατ᾿ ἀρχὰς διδόναι μὴ πουλὺ , μηδὲ ὑπέρπαχυ , ἀλλ᾿ ὁκόσον ἕνεκεν τοῦ ἔθεος ἐσιέναι τι , καὶ κενεαγγίην μὴ γίγνεσθαι πολλήν . Περὶ δὲ τῆς ἐπιδόσιος ἐς πλῆθος τοῦ ῥοφήματος , ἢν μὲν ξηρότερον ᾖ τὸ νούσημα ἢ ὡς ἄν τις οἴοιτο , οὐ χρὴ ἐπὶ πλέον διδόναι , ἀλλὰ προπίνειν πρὸ τοῦ ῥοφήματος ἢ μελίκρητον , ἢ οἷνον , ὁκότερον ἂν ἁρμόζῃ · τὸ δ᾿ ἁρμόζον ἐφ᾿ ἑκάστοισι τῶν τρόπων εἰρήσεται . Ἢν δὲ ὑγραίνηται τὸ στόμα καὶ τὰ ἀπὸ τοῦ πλεύμονος εἴη ὁκοῖα δεῖ , ἐπιδιδόναι χρὴ ἐς πλῆθος τοῦ ῥοφήματος , ὡς ἐν κεφαλαίῳ εἰρῆσθαι · τὰ μὲν γὰρ θᾶσσον καὶ μᾶλλον πλαδῶντα ταχυτῆτα κρίσιος σημαίνει , τὰ δὲ βραδύτερον καὶ ἧσσον βραδυτέρην σημαίνει τὴν κρίσιν . Καὶ ταῦτα αὐτὰ μὲν καθ᾿ ἑωυτὰ τοιάδε τὸ ἐπίπαν ἐστίν · πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα ἐπίκαιρα παρεῖται οἷσι προσημαίνεσθαι δεῖ , ἃ εἰρήσεται ὕστερον . Καὶ ὁκόσῳ ἂν πλείων ἡ κάθαρσις γίγνηται , τοσῷδε χρὴ πλέον ἐπιδιδόναι ἄχρι κρίσιος · μάλιστα δὲ κρίσιος ὑπερβολῆς δύο ἡμερέων , οἷσί γε ἢ πεμπταίοισιν ἢ ἑβδομαίοισιν ἢ ἐναταίοισι δοκέει κρίνεσθαι , ὡς καὶ τὸ ἄρτιον καὶ τὸ περισσὸν προμηθήσῃ · μετὰ δὲ τοῦτο , τῷ μὲν ῥοφήματι τὸ πρωῒ χρηστέον , ὀψὲ δὲ ἐς σιτία μεταβάλλειν . Ξυμφέρει δὲ τὰ τοιάδε ὡς ἐπιτοπουλὺ τοῖσιν ὅλῃσι πτισάνῃσιν αὐτίκα χρεομένοισιν ᾿ . Αἵ τε γὰρ ὀδύναι ἐν τοῖσι πλευριτικοῖσιν αὐτίκα αὐτόματοι παύονται , ὅταν ἄρξωνται πτύειν τι ἄξιον λόγου καὶ ἐκκαθαίρεσθαι , αἵ τε καθάρσιες πολλῷ τελεώτεραί εἰσι , καὶ ἔμπυοι ἧσσον γίγνονται ἢ εἰ ἀλλοίως τις διαιτῴη , καὶ αἱ κρίσιες . ἁπλούστεραι καὶ εὐκριτώτεραι καὶ ἧσσον ὑποστροφώδεες .
Lemmas: 4 . πτισάνη μέν οὖν ἐγώ δοκέω ὀρθός προκρίνω ὁ σιτηρός γεῦμα ἐν οὗτος ὁ νόσημα , καί ἐπαινέω γε ὁ προκρίνω . ὁ γάρ γλίσχρασμα αὐτε͂οι λεῖος καί συνεχής καί προσηνής εἰμί καί ὀλισθηρός καί πλαδαρός μέτριος καί ἄδιψος καί εὐέκπλυτος , εἰ τις καί οὗτος προσδέω , καί οὔτε στῦψις ἔχω , οὔτε ἄραδος κακός , οὔτε ἀνοιδίσκω ἐν ὁ κοιλία · ἀνοιδέω γάρ ἐν ὁ ἕψησις ὁπόσος πολύς φύω διογκόω . ὁπόσος μέν οὖν πτισάνη χράω , ἐν οὗτος ὁ νόσημα οὐδείς ἡμέρα κενεαγγητέον , ὡς ἔπος λέγω , ἀλλά χράω , καί οὐ διαλείπω , ἐάν μή τις δέω ἤ διά φαρμακία ἤ κλύσις διαλείπω . καί ὁ μέν γε ἰθίζομαι δίς σιτέω ὁ ἡμέρα , δίς δίδωμι ὁ δέ μονοσιτέω ἐθίζω , ἅπαξ δίδωμι ὁ πρῶτος , ἐκ προσαγωγή δέ , ἐάν ἐνδέχομαι , καί οὗτος δίς δίδωμι , ἐάν τις δοκέω προσδέω . πλῆθος δέ ἀρκέω κατά ἀρχή δίδωμι μή πολύς , μηδέ ὑπέρπαχυς , ἀλλά ὁπόσος ἕνεκα ὁ ἔθος εἰσέρχομαι τις , καί κενεαγγίη μή γίγνομαι πολύς . περί δέ ὁ ἐπίδοσις εἰς πλῆθος ὁ ῥόφημα , ἐάν μέν ξηρός εἰμί ὁ νόσημα ἤ ὡς ἄν τις οἴομαι , οὐ χρή ἐπί πολύς δίδωμι , ἀλλά προπίνω πρό ὁ ῥόφημα ἤ μελίκρητον , ἤ οἷνον , ὁπότερος ἄν ἁρμόζω · ὁ δέ ἁρμόζω ἐπί ἕκαστος ὁ τρόπος λέγω . ἐάν δέ ὑγραίνω ὁ στόμα καί ὁ ἀπό ὁ πλεύμων εἰμί ὁποῖος δέω , ἐπιδίδωμι χρή εἰς πλῆθος ὁ ῥόφημα , ὡς ἐν κεφάλαιος λέγω · ὁ μέν γάρ ταχύς καί μάλα πλαδάω ταχυτής κρίσις σημαίνω , ὁ δέ βραδύς καί ἥσσων βραδύς σημαίνω ὁ κρίσις . καί οὗτος αὐτός μέν κατά ἑαυτοῦ τοιόσδε ὁ ἐπίπαν εἰμί · πολύς δέ καί ἄλλος ἐπίκαιρος παρίημι ὅς προσημαίνω δέω , ὅς λέγω ὕστερον . καί ὁπόσος ἄν πολύς ὁ κάθαρσις γίγνομαι , τοσόσδε χρή πολύς ἐπιδίδωμι ἄχρι κρίσις · μάλα δέ κρίσις ὑπερβολή δύο ἡμέρα , ὅς γε ἤ πεμπταῖος ἤ ἑβδομαῖος ἤ ἐναταῖος δοκέω κρίνω , ὡς καί ὁ ἄρτιος καί ὁ περισσός προμηθέομαι · μετά δέ οὗτος , ὁ μέν ῥόφημα ὁ πρωΐ χράω , ὀψέ δέ εἰς σιτίον μεταβάλλω . συμφέρω δέ ὁ τοιόσδε ὡς ἐπιτοπουλὺ ὁ ὅλος πτισάνη αὐτίκα χράω ἒ . ὁ τε γάρ ὀδύνη ἐν ὁ πλευριτικός αὐτίκα αὐτόματος παύω , ὅταν ἄρχω πτύω τις ἄξιος λόγος καί ἐκκαθαίρω , ὁ τε κάθαρσις πολύς τέλειος εἰμί , καί ἔμπυος ἥσσων γίγνομαι ἤ εἰ ἀλλοῖος τις διαιτάω , καί ὁ κρίσις . ἁπλόος καί εὔκριτος καί ἥσσων ὑποστροφώδης .