hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-in-morbis-acutis 11
11 . Τιμωρητέον δὲ τοιόνδε τι μέρος τῷ ἐναντίῳ λόγῳ · μεταβολὴ τῆς διαίτης τουτέοισιν ἐγένετο , οὐ μεταβάλλοντος τοῦ σώματος οὔτε ἐπὶ τὴν ῥώμην , ὥστε προσθέσθαι δεῖν σιτία , οὔτε ἐπὶ τὴν ἀῤῥωστίην , ὥστε ἀφαιρεθῆναι · προστεκμαρτέα δὴ καὶ ἡ ἰσχὺς καὶ ὁ τρόπος τοῦ νουσήματος ἑκάστου , καὶ τῆς φύσιος τοῦ ἀνθρώπου , καὶ τοῦ ἔθεος τῆς διαίτης τοῦ κάμνοντος , οὐ μοῦνον σιτίων , ἀλλὰ καὶ ποτῶν . Πολλῷ δὲ ἧσσον ἐπὶ τὴν πρόσθεσιν ἰτέον · ἐπεὶ τήν γε ἀφαίρεσιν ὅλως ἀφελεῖν πολλαχοῦ λυσιτελέει , ὅκου διαρκέειν μέλλει ὁ κάμνων , μέχρις ἂν τῆς νούσου ἡ ἀκμὴ πεπανθῇ · ἐν ὁκοίοισι δὲ τὸ τοιόνδε ποιητέον γεγράψεται . Πολλὰ δ᾿ ἄν τις καὶ ἄλλα ἠδελφισμένα τοῖσιν εἰρημένοισι γράφοι · τὸ δέ γε μὴν κρέσσον μαρτύριον · οὐ γὰρ ἠδελφισμένον ἐστὶ τῷ πρήγματι , περὶ οὗ μοι ὁ πλεῖστος λόγος εἴρηται , ἀλλ᾿ αὐτὸ τὸ πρῆγμα ἐπικαιρότατόν ἐστι διδακτήριον · οἱ γὰρ ἀρχόμενοι τῶν ὀξέων νουσημάτων ἔστιν ὅτε οἱ μὲν σιτία ἔφαγον αὐθημερὸν ἠργμένοι ἤδη , οἱ δὲ καὶ τῇ ὑστεραίῃ , οἱ δὲ καὶ ἐῤῥόφεον τὸ προστυχὸν , οἱ δὲ καὶ κυκεῶνα ἐῤῥόφεον · ἅπαντα δὲ ταῦτα κακίω μέν ἐστιν ἢ εἰ ἑτεροίως τις διαιτηθείη · πολλῷ μέντοι ἐλάσσω βλάβην φέρει ἐν τουτέῳ τῷ χρόνῳ ἁμαρτηθέντα , ἢ εἴ τις τὰς μὲν πρώτας ἡμέρας δύο ἢ τρεῖς κενεαγγήσειε τελείως , τεταρταῖος δὲ ἐὼν τοιάδε διαιτηθείη , ἢ καὶ πεμπταῖος · ἔτι μέντοι κάκιον , εἰ ταύτας πάσας τὰς ἡμέρας προκενεαγγήσας , ἐν τῇσιν ὕστερον ἡμέρῃσιν οὕτω διαιτηθείη , πρὶν ἢ πέπειρον γενέσθαι τὴν νοῦσον · οὕτω μὲν γὰρ θάνατον φέρει φανερῶς τοῖσι πλείστοισιν , εἰ μὴ παντάπασιν εὐήθης ἡ νοῦσος εἴη . Αἱ δὲ κατ᾿ ἀρχὰς ἁμαρτάδες οὐχ ὁμοίως ταύτῃσιν ἀνήκεστοί εἰσιν , ἀλλὰ πολλῷ εὐακεστότεραι . Τοῦτο οὖν ἡγεῦμαιμέγιστον διδακτήριον , ὅτι οὐ στερητέαι αἱ πρῶται ἡμέραι τοῦ ῥοφήματος ἢ τοίου ἢ τοίου τοῖσι μέλλουσιν ὀλίγον ὕστερον ῥοφήμασιν ἢ τοίοισιν ἢ τοίοισι χρέεσθαι . Πυθμενόθεν μὲν οὖν οὐκ ἴσασιν οὔθ᾿ οἱ τῇσι κριθώδεσι πτισάνῃσι χρεόμενοι , ὅτι αὐτέῃσι κακοῦνται , ὁκόταν ῥοφέειν ἄρξωνται , ἢν προκενεαγγήσωσι δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας ἢ πλείους , οὔτ᾿ αὖ οἱ τῷ χυλῷ χρεόμενοι γιγνώσκουσιν ὅτι αὐτέῃσι βλάπτονται ῥοφέοντες , ὅταν μὴ ὀρθῶς ἄρξωνται τοῦ ῥοφήματος . Τόδε γε μὴν καὶ φυλάσσουσι καὶ γιγνώσκουσιν , ὅτι μεγάλην τὴν βλάβην φέρει , ἢν , πρὶν πέπειρον τὴν νοῦσον γενέσθαι , κριθώδεα πτισάνην ῥοφήσῃ ὁ κάμνων , εἰθισμένος χυλῷ χρέεσθαι . Πάντα οὖν ταῦτα μεγάλα μαρτύρια , ὅτι οὐκ ὀρθῶς ἄγουσιν ἐς τὰ διαιτήματα οἱ ἰητροὶ τοὺς κάμνοντας · ἀλλ᾿ ἐν ᾗσί τε νούσοισιν οὐ χρὴ κενεαγγέειν τοὺς μέλλοντας ῥοφήμασι διαιτἄσθαι , κενεαγγέουσιν · ἐν ᾗσί τε οὐ χρὴ μεταβάλλειν ἐκ κενεαγγείης ἐς ῥοφήματα , ἐν ταύτῃσι μεταβάλλουσι · καὶ ὡς ἐπιτοπολὺ ἀκαρτὶ ἐν τοῖσι τοιούτοισι καιροῖσι μεταβάλλουσιν ἐς τὰ ῥοφήματα ἐκ τῆς κενεαγγείης , ἐν οἶσι πολλάκις ἀρήγει ἐκ τῶν ῥοφημάτων πλησιάζειν τῇ κενεαγγείῃ , ἣν οὕτω τύχῃ παροξυνομένη ἡ νοῦσος . Ἐνίοτε δὲ καὶ ὠμὰ ἐπισπῶνται ἀπὸ τῆς κεφαλῆς καὶ τοῦ περὶ τὸν θώρηκα τόπου χολώδεα · ἀγρυπνίαι τε ξυνεμπίπτουσιν αὐτέοισι , δι᾿ ἃς οὐ πέσσεται ἡ νοῦσος , περίλυποί τε καὶ πικροὶ γίγνονται , καὶ παραφρονέουσι , καὶ μαρμαρυγώδεα σφέων τὰ ὄμματα , καὶ αἱ ἀκοαὶ ἤχου μεσταὶ , καὶ τὰ ἀκρωτήρια κατεψυγμένα , καὶ οὖρα ἄπεπτα , καὶ πτύσματα λεπτὰ καὶ ἁλυκὰ καὶ κεχρωσμένα ἀκρήτῳ χρώματι σμικρὰ , καὶ ἱδρῶτες περὶ τὸν τράχηλον , καὶ διαπορήματα , καὶ πνεῦμα προσπταῖον ἐν τῇ ἄνω φορῇ πυκνὸν ἢ μέγα λίην , ὀφρύες δεινώσιος μετέχουσαι , λειποψυχώδεα πονηρὰ , καὶ τῶν ἱματίων ἀποῤῥίψιες ἀπὸ τοῦ στήθεος , καὶ χεῖρες τρομώδεες , ἐνίοτε δὲ καὶ χεῖλος τὸ κάτω σείεται . Ταῦτα δὲ ἐν ἀρχῇσιν ἐπιφαινόμενα παραφροσύνης δηλωτικά ἐστι σφοδρῆς , καὶ ὡς ἐπιτοπολὺ ἀποθνήσκουσιν · οἱ δὲ διαφεύγοντες , ἢ μετὰ ἀποστήματος , ἢ αἵματος ῥύσιος ἐκ τῆς ῥινὸς , ἢ πῦον παχὺ πτύσαντες διαφεύγουσιν , ἄλλως δὲ οὔ . Οὐδὲ γὰρ τῶν τοιουτέων ὁρέω ἐμπείρους τοὺς ἰητροὺς , ὡς χρὴ διαγιγνώσκειν τὰς ἀσθενείας ἐν τῇσι νούσοισιν , αἵ τε διὰ κενεαγγείην ἀσθενεῦνται , αἵ τε δι᾿ ἄλλον τινὰ ἐρεθισμὸν , αἵ τε διὰ πόνον καὶ ὑπὸ ὀξύτητος τῆς νούσου , ὁκόσα τε ἡμέων ἡ φύσις καὶ ἡ ἕξις ἑκάστοισιν ἐκτεκνοῖ πάθεα καὶ εἴδεα παντοῖα · καίτοι σωτηρίην ἢ θάνατον φέρει γιγνωσκόμενα ἢ ἀγνοούμενα τὰ τοιαῦτα . Μέζον μὲν γὰρ κακόν ἐστιν , ἢν διὰ τὸν πόνον καὶ τὴν ὀξύτητα τῆς νούσου ἀσθενέοντι προσφέρῃ τις ποτὸν ἢ ῥόφημα πλεῖον ἢ σιτίον , οἰόμενος διὰ κενεαγγείην ἀσθενέειν . Ἀεικὲς δὲ καὶ διὰ κενεαγγείην ἀσθενέοντα μὴ γνῶναι καὶ πιέζειν τῇ διαίτῃ · φέρει μὲν γάρ τινα κίνδυνον καὶ αὕτη ἡ ἁμαρτὰς , πολλῷ δὲ ἥσσονα τῆς ἑτέρης · καταγελαστοτέρη δὲ πολλῷ αὕτη μᾶλλον ἡ ἁμαρτὰς τῆς ἑτέρης · εἰ γὰρ ἄλλος ἰητρὸς ἢ καὶ ἰδιώτης ἐσελθὼν , καὶ γνοὺς τὰ ξυμβεβηκότα , δῴη καὶ φαγεῖν καὶ πιεῖν , ἃ ὁ ἕτερος ἐκώλυεν , ἐπιδήλως ἂν δοκοίη ὠφεληκέναι . Τὰ δὲ τοιαῦτα μάλιστα καθυβρίζεται τῶν χειρωνακτέων ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων · δοκέει γὰρ αὐτέοισιν ὁ ἐσελθὼν ἰητρὸς ἢ ἰδιώτης ὡσπερεὶ τεθνεῶτα ἀναστῆσαι . Γεγράψεται οὖν καὶ περὶ τουτέου σημήϊα οἷσι δεῖ ἕκαστα τουτέων διαγιγνώσκειν .
Lemmas: 11 . τιμωρέω δέ τοιόσδε τις μέρος ὁ ἐναντίος λόγος · μεταβολή ὁ δίαιτα τόυτεος γίγνομαι , οὐ μεταβάλλω ὁ σῶμα οὔτε ἐπί ὁ ῥώμη , ὥστε προστίθημι δέω σιτίον , οὔτε ἐπί ὁ ἀρρωστία , ὥστε ἀφαιρέω · προστεκμαρτέος δή καί ὁ ἰσχύς καί ὁ τρόπος ὁ νόσημα ἕκαστος , καί ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος , καί ὁ ἔθος ὁ δίαιτα ὁ κάμνω , οὐ μόνος σιτίον , ἀλλά καί ποτόν . πολύς δέ ἥσσων ἐπί ὁ πρόσθεσις ἔρχομαι · ἐπεί ὁ γε ἀφαίρεσις ὅλος ἀφαιρέω πολλαχοῦ λυσιτελέω , ὅπου διαρκέω μέλλω ὁ κάμνω , μέχρι ἄν ὁ νόσος ὁ ἀκμή πεπαίνω · ἐν ὁποῖος δέ ὁ τοιόσδε ποιέω γράφω . πολύς δέ ἄν τις καί ἄλλος ἀδελφίζω ὁ λέγω γράφω · ὁ δέ γε μήν κρατύς μαρτύριον · οὐ γάρ ἀδελφίζω εἰμί ὁ πρᾶγμα , περί ὅς ἐγώ ὁ πολύς λόγος λέγω , ἀλλά αὐτός ὁ πρᾶγμα ἐπίκαιρος εἰμί διδακτήριος · ὁ γάρ ἄρχω ὁ ὀξύς νόσημα εἰμί ὅτε ὁ μέν σιτίον ἐσθίω αὐθημερόν ἄρχω ἤδη , ὁ δέ καί ὁ ὑστεραῖος , ὁ δέ καί ῥοφέω ὁ προστυγχάνω , ὁ δέ καί κυκεών ῥοφέω · ἅπας δέ οὗτος κακός μέν εἰμί ἤ εἰ ἑτεροῖος τις διαιτέω · πολύς μέντοι ἐλαχύς βλάβη φέρω ἐν τούτεος ὁ χρόνος ἁμαρτάνω , ἤ εἰ τις ὁ μέν πρῶτος ἡμέρα δύο ἤ τρεῖς κενεαγγέω τέλειος , τεταρταῖος δέ εἰμί τοιόσδε διαιτέω , ἤ καί πεμπταῖος · ἔτι μέντοι κακός , εἰ οὗτος πᾶς ὁ ἡμέρα προκενεαγγέω , ἐν ὁ ὕστερον ἡμέρα οὕτως διαιτέω , πρίν ἤ πέπειρος γίγνομαι ὁ νόσος · οὕτως μέν γάρ θάνατος φέρω φανερός ὁ πολύς , εἰ μή παντάπασι εὐήθης ὁ νόσος εἰμί . ὁ δέ κατά ἀρχή ἁμαρτάς οὐ ὅμοιος ταῦτος ἀνήκεστος εἰμί , ἀλλά πολύς εὐάκεστος . οὗτος οὖν ἡγεῦμαιμεγας διδακτήριος , ὅτι οὐ στερητέος ὁ πρῶτος ἡμέρα ὁ ῥόφημα ἤ τοῖος ἤ τοῖος ὁ μέλλω ὀλίγος ὕστερον ῥόφημα ἤ τοῖος ἤ τοῖος χράω . πυθμενόθεν μέν οὖν οὐ οἶδα οὔτε ὁ ὁ κριθώδης πτισάνη χράω , ὅτι αύ̓τεος κακόω , ὁπόταν ῥοφέω ἄρχω , ἐάν προκενεαγγέω δύο ἤ τρεῖς ἡμέρα ἤ πολύς , οὔτε αὖ ὁ ὁ χυλός χράω γιγνώσκω ὅτι αύ̓τεος βλάπτω ῥοφέω , ὅταν μή ὀρθός ἄρχω ὁ ῥόφημα . ὅδε γε μήν καί φυλάσσω καί γιγνώσκω , ὅτι μέγας ὁ βλάβη φέρω , ἐάν , πρίν πέπειρος ὁ νόσος γίγνομαι , κριθώδης πτισάνη ῥοφέω ὁ κάμνω , ἐθίζω χυλός χράω . πᾶς οὖν οὗτος μέγας μαρτύριον , ὅτι οὐ ὀρθός ἄγω εἰς ὁ διαίτημα ὁ ἰατρός ὁ κάμνω · ἀλλά ἐν ὅς τε νόσος οὐ χρή κενεαγγέω ὁ μέλλω ῥόφημα διαιτάω , κενεαγγέω · ἐν ὅς τε οὐ χρή μεταβάλλω ἐκ κενεαγγεία εἰς ῥόφημα , ἐν οὗτος μεταβάλλω · καί ὡς ἐπιτοπολὺ ἀπαρτί ἐν ὁ τοιοῦτος καιρός μεταβάλλω εἰς ὁ ῥόφημα ἐκ ὁ κενεαγγεία , ἐν οἶσις πολλάκις ἀρήγω ἐκ ὁ ῥόφημα πλησιάζω ὁ κενεαγγίη , ὅς οὕτως τυγχάνω παροξύνω ὁ νόσος . ἐνίοτε δέ καί ὠμός ἐπισπάω ἀπό ὁ κεφαλή καί ὁ περί ὁ θώραξ τόπος χολώδης · ἀγρυπνία τε συνεμπίπτω αύ̓τεος , διά ὅς οὐ πέσσω ὁ νόσος , περίλυπος τε καί πικρός γίγνομαι , καί παραφρονέω , καί μαρμαρυγώδης σφεῖς ὁ ὄμμα , καί ὁ ἀκοή ἦχος μεστός , καί ὁ ἀκρωτήριον καταψύχω , καί οὖρον ἄπεπτος , καί πτύσμα λεπτός καί ἁλυκός καί χρώζω ἄκρατος χρῶμα μικρός , καί ἱδρώς περί ὁ τράχηλος , καί διαπόρημα , καί πνεῦμα προσπταίω ἐν ὁ ἄνω φορά πυκνός ἤ μέγας λίαν , ὀφρύς δείνωσις μετέχω , λειποψυχῶδυς πονηρός , καί ὁ ἱμάτιον ἀπόρριψις ἀπό ὁ στῆθος , καί χείρ τρομώδης , ἐνίοτε δέ καί χεῖλος ὁ κάτω σείω . οὗτος δέ ἐν ἀρχή ἐπιφαίνω παραφροσύνη δηλωτικός εἰμί σφοδρός , καί ὡς ἐπιτοπολὺ ἀποθνῄσκω · ὁ δέ διαφεύγω , ἤ μετά ἀπόστημα , ἤ αἷμα ῥῦσις ἐκ ὁ ῥίς , ἤ πυός παχύς πτύω διαφεύγω , ἄλλος δέ οὐ . οὐδέ γάρ ὁ τοιοῦτος ὁράω ἔμπειρος ὁ ἰατρός , ὡς χρή διαγιγνώσκω ὁ ἀσθένεια ἐν ὁ νόσος , ὁ τε διά κενεαγγεία ἀσθενόω , ὁ τε διά ἄλλος τις ἐρεθισμός , ὁ τε διά πόνος καί ὑπό ὀξύτης ὁ νόσος , ὁπόσος τε ἐγώ ὁ φύσις καί ὁ ἕξις ἕκαστος ἐκτεκνόω πάθος καί εἶδος παντοῖος · καίτοι σωτηρία ἤ θάνατος φέρω γιγνώσκω ἤ ἀγνοέω ὁ τοιοῦτος . μέγας μέν γάρ κακός εἰμί , ἐάν διά ὁ πόνος καί ὁ ὀξύτης ὁ νόσος ἀσθενέω προσφέρω τις ποτόν ἤ ῥόφημα πολύς ἤ σιτίον , οἴομαι διά κενεαγγεία ἀσθενέω . ἀεικής δέ καί διά κενεαγγεία ἀσθενέω μή γιγνώσκω καί πιέζω ὁ δίαιτα · φέρω μέν γάρ τις κίνδυνος καί οὗτος ὁ ἁμαρτάς , πολύς δέ ἥσσων ὁ ἕτερος · καταγέλαστος δέ πολύς οὗτος μάλα ὁ ἁμαρτάς ὁ ἕτερος · εἰ γάρ ἄλλος ἰατρός ἤ καί ἰδιώτης εἰσέρχομαι , καί γιγνώσκω ὁ συμβαίνω , δίδωμι καί ἐσθίω καί πίνω , ὅς ὁ ἕτερος κωλύω , ἐπίδηλος ἄν δοκέω ὠφελέω . ὁ δέ τοιοῦτος μάλα καθυβρίζω ὁ χειρωνάκτης ὑπό ὁ ἄνθρωπος · δοκέω γάρ αύ̓τεος ὁ εἰσέρχομαι ἰατρός ἤ ἰδιώτης ὡσπερεί θνῄσκω ἀνίστημι . γράφω οὖν καί περί οὗτος σημεῖον ὅς δέω ἕκαστος οὗτος διαγιγνώσκω .