hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-iiv 1.2
2 . Φημὶ δὲ δεῖν τὸν μέλλοντα ὀρθῶς ξυγγράφειν περὶ διαίτης ἀνθρωπίνης πρῶτον μὲν παντὸς φύσιν ἀνθρώπου γνῶναι καὶ διαγνῶναι · γνῶναι μὲν ἀπὸ τίνων συνέστηκεν ἐξ ἀρχῆς , διαγνῶναι δὲ ὑπὸ τίνων μερῶν κεκράτηται · εἴ τε γὰρ τὴν ἐξ ἀρχῆς σύστασιν μὴ γνώσεται , ἀδύνατος ἔσται τὰ ὑπ’ ἐκείνων γιγνόμενα γνῶναι · εἴ τε μὴ γνώσεται τὸ ἐπικρατέον ἐν τῷ σώματι , οὐχ ἱκανὸς ἔσται τὰ ξυμφέροντα τῷ ἀνθρώπῳ προσενεγκεῖν . Ταῦτα μὲν οὖν χρὴ γινώσκειν τὸν ξυγγράφοντα , μετὰ δὲ ταῦτα σίτων καὶ ποτῶν ἁπάντων , οἷσι διαιτώμεθα , δύναμιν ἥντινα ἕκαστα ἔχει καὶ τὴν κατὰ φύσιν καὶ τὴν δι’ ἀνάγκην καὶ τέχνην ἀνθρωπηΐην . Δεῖ γὰρ ἐπίστασθαι τῶν τε ἰσχυρῶν φύσει ὡς χρὴ τὴν δύναμιν ἀφαιρέεσθαι , τοῖσι δὲ ἀσθενέσιν ὅκως χρὴ ἰσχὺν προστιθέναι διὰ τέχνης , ὅκου ἂν ὁ καιρὸς ἑκάστων παραγένηται . Γνοῦσι δὲ τὰ εἰρημένα οὔκω αὐτάρκης ἡ θεραπείη τοῦ ἀνθρώπου , διότι οὐ δύναται ἐσθίων ὥνθροπος ὑγιαίνειν , ἢν μὴ καὶ πονέῃ . Ὑπεναντίας μὲν γὰρ ἀλλήλοισιν ἔχει τὰς δυνάμιας σῖτα καὶ πόνοι , ξυμφέρονται δὲ ἀλλήλοισι πρὸς ὑγείην · πόνοι μὲν γὰρ πεφύκασιν ἀναλῶσαι τὰ ὑπάρχοντα · σιτία δὲ καὶ ποτὰ ἐκπληρῶσαι τὰ κενωθέντα . Δεῖ δὲ , ὡς ἔοικε , τῶν πόνων διαγινώσκειν τὴν δύναμιν καὶ τῶν κατὰ φύσιν καὶ τῶν διὰ βίης γινομένων , καὶ τίνες αὐτῶν ἐς αὔξησιν παρασκευάζουσι σάρκας καὶ τίνες ἐς ἔλλειψιν , καὶ οὐ μόνον ταῦτα , ἀλλὰ καὶ τὰς ξυμμετρίας τῶν πόνων πρὸς τὸ πλῆθος τῶν σιτίων καὶ τὴν φύσιν τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὰς ἡλικίας τῶν σωμάτων , καὶ πρὸς τὰς ὥρας τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ πρὸς τὰς μεταβολὰς τῶν πνεύματων , καὶ πρὸς τὰς θέσεις τῶν χωρίων ἐν οἷσι διαιτέονται , πρός τε τὴν κατάστασιν τοῦ ἐνιαυτοῦ . Ἄστρων τε ἐπιτολὰς καὶ δύσιας γινώσκειν δεῖ , ὅκως ἐπίστηται τὰς μεταβολὰς καὶ ὑπερβολὰς φυλάσσειν καὶ σίτων καὶ ποτῶν καὶ πνευμάτων καὶ τοῦ ὅλου κόσμου , ἐξ ὧν περ αἱ νοῦσοι τοῖσιν ἀνθρώποισι φύονται . Ταῦτα δὲ πάντα διαγνόντι οὔκω αὔταρκες τὸ εὕρημά ἐστιν · εἰ μὲν γὰρ ἦν εὑρετὸν ἐπὶ τούτοισι πρὸς ἑκάστην φύσιν σίτου μέτρον καὶ πόνων ἀριθμὸς σύμμετρος μὴ ἔχων ὑπερβολὴν μήτε ἐπὶ τὸ πλέον μήτε ἐπὶ τὸ ἔλασσον , εὕρητο ἂν ἡ ὑγείη τοῖσιν ἀνθρώποισιν ἀκριβῶς . Νῦν δὲ τὰ μὲν προειρημένα πάντα εὕρηται , ὁκοῖά ἐστι , τοῦτο δὲ ἀδύνατον εὑρεῖν . Εἰ μὲν οὖν παρείη τις καὶ ὁρῴη , γινώσκοι ἂν τὸν ἄνθρωπον ἐκδύνοντά τε καὶ ἐν τοῖσι γυμνασίοισι γυμναζόμενον , ὥστε φυλάσσειν ὑγιαίνοντα , τῶν μὲν ἀφαιρέων , τοῖσι δὲ προστιθείς · μὴ παρεόντι δὲ ἀδύνατον ὑποθέσθαι ἐς ἀκριβείην σῖτα καὶ πόνους · ἐπεὶ ὁκόσον γε δυνατὸν εὑρεῖν ἐμοὶ ἤδη εἴρηται . Ἀλλὰ γὰρ εἰ καὶ πάνυ σμικρὸν ἐνδεέστερα τῶν ἑτέρων γίνοιτο , ἐν πολλῷ χρόνῳ ἀνάγκη κρατηθῆναι τὸ σῶμα ὑπὸ τῆς ὑπερβολῆς καὶ ἐς νοῦσον ἀφικέσθαι . Τοῖσι μὲν οὖν ἄλλοισι μέχρι τούτου ἐπικεχείρηται ζητηθῆναι · εἴρηται δὲ οὐδὲ ταῦτα · ἐμοὶ δὲ ταῦτα ἐξεύρηται , καὶ πρὸ τοῦ κάμνειν τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τῆς ὑπερβολῆς , ἐφ’ ὁκότερον ἂν γένηται , προδιάγνωσις . Οὐ γὰρ εὐθέως αἱ νοῦσοι τοῖσιν ἀνθρώποισιν ἐπιγίνονται , ἀλλὰ κατὰ μικρὸν συλλεγόμεναι ἀθρόως ἐκφαίνονται . Πρὶν οὖν κρατέεσθαι ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τὸ ὑγιὲς ὑπὸ τοῦ νοσεροῦ , ἃ πάσχουσιν ἐξεύρηταί μοι , καὶ ὅκως χρὴ ταῦτα καθιστάναι ἐς τὴν ὑγείην . Τούτου δὲ προσγενομένου πρὸς τοῖσι γεγραμμένοισι , τελέεται τὸ ἐπιχείρημα τῶν διανοημάτων .
Lemmas: 2 . φημί δέ δέω ὁ μέλλω ὀρθός συγγράφω περί δίαιτα ἀνθρώπινος πρῶτος μέν πᾶς φύσις ἄνθρωπος γιγνώσκω καί διαγιγνώσκω · γιγνώσκω μέν ἀπό τίς συνίστημι ἐκ ἀρχή , διαγιγνώσκω δέ ὑπό τίς μέρος κρατέω · εἰ τε γάρ ὁ ἐκ ἀρχή σύστασις μή γιγνώσκω , ἀδύνατος εἰμί ὁ ὑπό ἐκεῖνος γίγνομαι γιγνώσκω · εἰ τε μή γιγνώσκω ὁ ἐπικρατέω ἐν ὁ σῶμα , οὐ ἱκανός εἰμί ὁ συμφέρω ὁ ἄνθρωπος προσφέρω . οὗτος μέν οὖν χρή γιγνώσκω ὁ συγγράφω , μετά δέ οὗτος σῖτος καί ποτόν ἅπας , ὅς διαιτάω , δύναμις ὅστις ἕκαστος ἔχω καί ὁ κατά φύσις καί ὁ διά ἀνάγκη καί τέχνη ἀνθρωπήϊος . δέω γάρ ἐπίσταμαι ὁ τε ἰσχυρός φύσις ὡς χρή ὁ δύναμις ἀφαιρέω , ὁ δέ ἀσθενής ὅπως χρή ἰσχύς προστίθημι διά τέχνη , ὅπου ἄν ὁ καιρός ἕκαστος παραγίγνομαι . γιγνώσκω δέ ὁ λέγω οὔπω αὐτάρκης ὁ θεραπεία ὁ ἄνθρωπος , διότι οὐ δύναμαι ἐσθίω ὥνθροπος ὑγιαίνω , ἐάν μή καί πονέω . ὑπεναντίος μέν γάρ ἀλλήλων ἔχω ὁ δύναμις σῖτος καί πόνος , συμφέρω δέ ἀλλήλων πρός ὑγεία · πόνος μέν γάρ φύω ἀναλίσκω ὁ ὑπάρχω · σιτίον δέ καί ποτός ἐκπληρόω ὁ κενόω . δέω δέ , ὡς ἔοικα , ὁ πόνος διαγιγνώσκω ὁ δύναμις καί ὁ κατά φύσις καί ὁ διά βία γίγνομαι , καί τίς αὐτός εἰς αὔξησις παρασκευάζω σάρξ καί τίς εἰς ἔλλειψις , καί οὐ μόνος οὗτος , ἀλλά καί ὁ συμμετρία ὁ πόνος πρός ὁ πλῆθος ὁ σιτίον καί ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος καί ὁ ἡλικία ὁ σῶμα , καί πρός ὁ ὥρα ὁ ἐνιαυτός καί πρός ὁ μεταβολή ὁ πνεύματον , καί πρός ὁ θέσις ὁ χωρίον ἐν ὅς διαιτάω , πρός τε ὁ κατάστασις ὁ ἐνιαυτός . ἄστρον τε ἐπιτολή καί δύσις γιγνώσκω δέω , ὅπως ἐπίσταμαι ὁ μεταβολή καί ὑπερβολή φυλάσσω καί σῖτος καί ποτόν καί πνεῦμα καί ὁ ὅλος κόσμος , ἐκ ὅς περ ὁ νόσος ὁ ἄνθρωπος φύω . οὗτος δέ πᾶς διαγιγνώσκω οὔπω αὐτάρκης ὁ εὕρημα εἰμί · εἰ μέν γάρ εἰμί εὑρετός ἐπί οὗτος πρός ἕκαστος φύσις σῖτος μέτρον καί πόνος ἀριθμός σύμμετρος μή ἔχω ὑπερβολή μήτε ἐπί ὁ πολύς μήτε ἐπί ὁ ἐλαχύς , εὑρίσκω ἄν ὁ ὑγεία ὁ ἄνθρωπος ἀκριβής . νῦν δέ ὁ μέν προλέγω πᾶς εὑρίσκω , ὁποῖος εἰμί , οὗτος δέ ἀδύνατος εὑρίσκω . εἰ μέν οὖν πάρειμι τις καί ὁράω , γιγνώσκω ἄν ὁ ἄνθρωπος ἐκδύω τε καί ἐν ὁ γυμνάσιον γυμνάζω , ὥστε φυλάσσω ὑγιαίνω , ὁ μέν ἀφαιρέω , ὁ δέ προστίθημι · μή πάρειμι δέ ἀδύνατος ὑποτίθημι εἰς ἀκρίβεια σῖτος καί πόνος · ἐπεί ὁπόσος γε δυνατός εὑρίσκω ἐγώ ἤδη λέγω . ἀλλά γάρ εἰ καί πάνυ μικρός ἐνδεής ὁ ἕτερος γίγνομαι , ἐν πολύς χρόνος ἀνάγκη κρατέω ὁ σῶμα ὑπό ὁ ὑπερβολή καί εἰς νόσος ἀφικνέομαι . ὁ μέν οὖν ἄλλος μέχρι οὗτος ἐπιχειρέω ζητέω · λέγω δέ οὐδέ οὗτος · ἐγώ δέ οὗτος ἐξευρίσκω , καί πρό ὁ κάμνω ὁ ἄνθρωπος ἀπό ὁ ὑπερβολή , ἐπί ὁπότερος ἄν γίγνομαι , προδιάγνωσις . οὐ γάρ εὐθύς ὁ νόσος ὁ ἄνθρωπος ἐπιγίγνομαι , ἀλλά κατά μικρός συλλέγω ἀθρόος ἐκφαίνω . πρίν οὖν κρατέω ἐν ὁ ἄνθρωπος ὁ ὑγιής ὑπό ὁ νοσερός , ὅς πάσχω ἐξευρίσκω ἐγώ , καί ὅπως χρή οὗτος καθίστημι εἰς ὁ ὑγεία . οὗτος δέ προσγίγνομαι πρός ὁ γράφω , τελέω ὁ ἐπιχείρημα ὁ διανόημα .