hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-iiv 2.38
38 . Περὶ δὲ πνευμάτων ἥντινα φύσιν ἔχει καὶ δύναμιν ἕκαστα , ὧδε χρὴ διαγινώσκειν . Φύσιν μὲν ἔχει τὰ πνεύματα πάντα ὑγραίνειν καὶ ψύχειν τὰ τε σώματα τῶν ζώων καὶ τὰ φυόμενα ἐκ τῆς γῆς διὰ τάδε · ἀνάγκη ἐστὶ τὰ πνεύματα ταῦτα πάντα πνέειν ἀπὸ χιόνος καὶ κρυστάλλου καὶ πάγων ἰσχυρῶν καὶ ποταμῶν καὶ λιμνέων καὶ γῆς ὑγρανθείσης καὶ ψυχρανθείσης . Καὶ τὰ μὲν ἰσχυρότερα τῶν πνευμάτων ἀπὸ μεζόνων καὶ ἰσχυροτέρων , τὰ δὲ ἀσθενέστερα ἀπὸ μειόνων καὶ ἀσθενεστέρων · ὥσπερ γὰρ καὶ τοῖσι ζώοισι πνεῦμα ἔνεστιν , οὕτω καὶ τοῖσιν ἄλλοισι πᾶσι , τοῖσι μὲν ἔλασσον , τοῖσι δὲ κατὰ μέγεθος . Φύσιν μὲν οὖν ἔχει ψύχειν καὶ ὑγραίνειν τὰ πνεύματα πάντα . Διὰ θέσιν δὲ χωρίων καὶ τόπων , δι’ ὧν παραγίνεται τὰ πνεύματα ἐς τὰς χώρας ἑκάστας , διάφορα γίνεται ἀλλήλων , ψυχρότερα , θερμότερα , ὑγρότερα , ξηρότερα , νοσερώτερα , ὑγιεινότερα . Τὴν δὲ αἰτίην ἑκάστων ὧδε χρὴ γινώσκειν · ὁ μὲν βορέας ψυχρὸς πνέειν καὶ ὑγρὸς , ὅτι ὁρμᾶται ἀπὸ τοιουτέων χωρίων , πορεύεταί τε διὰ τοιουτέων τόπων , οὕς τινας ὁ ἥλιος οὐκ ἐφέρπει , οὐδ’ ἀποξηραίνων τὸν ἠέρα ἐκπίνει τὴν ἰκμάδα , ὥστε παραγίνεται ἐπὶ τὴν οἰκουμένην , τὴν ἑωυτοῦ δύναμιν ἔχων , ὅκου μὴ διὰ τὴν θέσιν τῆς χώρης διαφθείρεται · καὶ τοῖσι μὲν οἰκέουσιν ἔγγιστα ψυχρότατος , τοῖσι δὲ προσωτάτω ἥκιστα . Ὁ δὲ νότος πνέει μὲν ἀπὸ τῶν ὁμοίων τὴν φύσιν τῷ βορέᾳ · ἀπὸ γὰρ τοῦ νοτίου πόλου πνέων , ἀπὸ χιόνος πουλλῆς καὶ κρυστάλλου καὶ πάγων ἰσχυρῶν ὁρμώμενος , τοῖσι μὲν ἐκεῖσε πλησίον αὐτοῦ οἰκοῦσιν ἀνάγκη τοῖον πνέειν ὁκοῖόν περ ἡμῖν ὁ βορέας . Ἐπὶ δὲ πᾶσαν χώρην οὐκ ἔτι ὅμοιος παραγίνεται · διὰ γὰρ τῶν ἐφόδων τοῦ ἡλίου καὶ ὑπὸ τὴν μεσημβρίην πνέων , ἐκπίνεται τὸ ὑγρὸν ὑπὸ τοῦ ἡλίου · ἀποξηραινόμενος δὲ ἀραιοῦται · διὸ ἀνάγκη θερμὸν αὐτὸν καὶ ξηρὸν ἐνθάδε παραγίνεσθαι . Ἐν μὲν οὖν τοῖσιν ἔγγιστα χωρίοισιν ἀνάγκη τοιαύτην δύναμιν ἀποδιδόναι θερμὴν καὶ ξηρὴν , καὶ ποιέει τοῦτο ἐν τῇ Λιβύῃ · τά τε γὰρ φυόμενα ἐξαυαίνει , καὶ τοὺς ἀνθρώπους λανθάνει ἀποξηραίνων · ἅτε γὰρ οὐκ ἔχων οὔτε ἐκ θαλάσσης ἰκμάδα λαβεῖν οὔτε ἐκ ποταμοῦ , ἐκ τῶν ζώων καὶ ἐκ τῶν φυομένων ἐκπίνει τὸ ὑγρόν . Ὁκόταν δὲ τὸ πέλαγος περαιώσῃ , ἅτε θερμὸς ἐὼν καὶ ἀραιὸς , πουλλῆς ὑγρασίης ἐμπίπλησι τὴν χώρην ἐμπίπτων · ἀνάγκη δὲ τὸν νότον θερμόν τε καὶ ὑγρὸν εἶναι , ὅκου μὴ τῶν χωρίων αἱ θέσιες αἴτιαί εἰσιν . Ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν ἄλλων πνευμάτων αἱ δυνάμιες ἔχουσιν . Κατὰ δὲ τὰς χώρας ἑκάστας τὰ πνεύματα ὧδε ἔχει · τὰ μὲν ἐκ θαλάσσης πνεύματα ἐς τὰς χώρας ἐμπίπτοντα ἢ ἀπὸ χιόνος ἢ πάγων ἢ λιμνέων ἢ ποταμῶν ἅπαντα ὑγραίνει καὶ ψύχει καὶ τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῶα , καὶ ὑγείην τοῖσι σώμασι παρέχει ὁκόσα μὴ ὑπερβάλλει ψυχρότητι · καὶ ταῦτα δὲ βλάπτει , διότι μεγάλας τὰς μεταβολὰς ἐν τοῖσι σώμασιν ἐμποιέει τοῦ θερμοῦ καὶ τοῦ ψυχροῦ · ταῦτα δὲ πάσχουσιν ὅσοι ἐν χωρίοις οἰκέουσιν ἑλώδεσι καὶ θερμοῖσιν ἐγγὺς ποταμῶν ἰσχυρῶν . Τὰ δ’ ἀλλα τῶν πνευμάτων ὁκόσα πνέει ἀπὸ τῶν προειρημένων , ὠφελέει , τόν τε ἠέρα καθαρὸν καὶ εἰλικρινέα παρέχοντα καὶ τῷ τῆς ψυχῆς θερμῷ ἰκμάδα διδόντα . Ὁκόσα δὲ τῶν πνευμάτων κατὰ γῆν παραγίνεται , ξηρότερα ἀνάγκη εἶναι , ἀπὸ τε τοῦ ἡλίου ἀποξηραινόμενα καὶ ἀπὸ τῆς γῆς · οὐκ ἔχοντα δὲ τροφὴν ὁκόθεν σπάσεται , τὰ πνεύματα , ἐκ τῶν ζώντων ἕλκοντα τὸ ὑγρὸν , βλάπτει καὶ τὰ φυτὰ καὶ τὰ ζῶα πάντα . Καὶ ὁκόσα ὑπὲρ τὰ ὄρεα ὑπερπίπτοντα παραγίνεται ἐς τὰς πόλιας , οὐ μόνον ξηραίνει , ἀλλὰ καὶ ταράσσει τὸ πνεῦμα ὃ ἀναπνέομεν , καὶ τὰ σώματα τῶν ἀνθρώπων , ὥστε νούσους ἐμποιέειν . Φύσιν μὲν οὖν καὶ δύναμιν ἑκάστων οὕτω χρὴ γινώσκειν · ὅκως δὲ χρὴ πρὸς ἕκαστα παρεσκευάσθαι , προϊόντι τῷ λόγῳ δηλώσω .
Lemmas: 38 . περί δέ πνεῦμα ὅστις φύσις ἔχω καί δύναμις ἕκαστος , ὧδε χρή διαγιγνώσκω . φύσις μέν ἔχω ὁ πνεῦμα πᾶς ὑγραίνω καί ψύχω ὁ τε σῶμα ὁ ζῷον καί ὁ φύω ἐκ ὁ γῆ διά ὅδε · ἀνάγκη εἰμί ὁ πνεῦμα οὗτος πᾶς πνέω ἀπό χιών καί κρύσταλλος καί πάγος ἰσχυρός καί ποταμός καί λίμνη καί γῆ ὑγραίνω καί ψυχραίνω . καί ὁ μέν ἰσχυρός ὁ πνεῦμα ἀπό μέγας καί ἰσχυρός , ὁ δέ ἀσθενής ἀπό μείων καί ἀσθενής · ὥσπερ γάρ καί ὁ ζῷον πνεῦμα ἔνειμι , οὕτως καί ὁ ἄλλος πᾶς , ὁ μέν ἐλαχύς , ὁ δέ κατά μέγεθος . φύσις μέν οὖν ἔχω ψύχω καί ὑγραίνω ὁ πνεῦμα πᾶς . διά θέσις δέ χωρίον καί τόπος , διά ὅς παραγίγνομαι ὁ πνεῦμα εἰς ὁ χώρα ἕκαστος , διάφορος γίγνομαι ἀλλήλων , ψυχρός , θερμός , ὑγρός , ξηρός , νοσερός , ὑγιεινός . ὁ δέ αἰτία ἕκαστος ὧδε χρή γιγνώσκω · ὁ μέν βορέας ψυχρός πνέω καί ὑγρός , ὅτι ὁρμάω ἀπό τοιοῦτος χωρίον , πορεύω τε διά τοιοῦτος τόπος , ὅς τις ὁ ἥλιος οὐ ἐφέρπω , οὐδέ ἀποξηραίνω ὁ ἀήρ ἐκπίνω ὁ ἰκμάς , ὥστε παραγίγνομαι ἐπί ὁ οἰκουμένη , ὁ ἑαυτοῦ δύναμις ἔχω , ὅπου μή διά ὁ θέσις ὁ χώρα διαφθείρω · καί ὁ μέν οἰκέω ἐγγύς ψυχρός , ὁ δέ πρόσω ἦκα . ὁ δέ νότος πνέω μέν ἀπό ὁ ὅμοιος ὁ φύσις ὁ Βορέας · ἀπό γάρ ὁ νότιος πόλος πνέω , ἀπό χιών πολύς καί κρύσταλλος καί πάγος ἰσχυρός ὁρμάω , ὁ μέν ἐκεῖσε πλησίον αὐτός οἰκέω ἀνάγκη τοῖος πνέω ὁποῖος περ ἐγώ ὁ βορέας . ἐπί δέ πᾶς χώρα οὐ ἔτι ὅμοιος παραγίγνομαι · διά γάρ ὁ ἔφοδος ὁ ἥλιος καί ὑπό ὁ μεσημβρία πνέω , ἐκπίνω ὁ ὑγρός ὑπό ὁ ἥλιος · ἀποξηραίνω δέ ἀραιόω · διό ἀνάγκη θερμός αὐτός καί ξηρός ἐνθάδε παραγίγνομαι . ἐν μέν οὖν ὁ ἐγγύς χωρίον ἀνάγκη τοιοῦτος δύναμις ἀποδίδωμι θερμός καί ξηρός , καί ποιέω οὗτος ἐν ὁ Λιβύη · ὁ τε γάρ φύω ἐξαυαίνω , καί ὁ ἄνθρωπος λανθάνω ἀποξηραίνω · ἅτε γάρ οὐ ἔχω οὔτε ἐκ θάλασσα ἰκμάς λαμβάνω οὔτε ἐκ ποταμός , ἐκ ὁ ζῷον καί ἐκ ὁ φύω ἐκπίνω ὁ ὑγρός . Ὁπόταν δέ ὁ πέλαγος περαιόω , ἅτε θερμός εἰμί καί ἀραιός , πολύς ὑγρασία ἐμπίμπλημι ὁ χώρα ἐμπίπτω · ἀνάγκη δέ ὁ νότος θερμός τε καί ὑγρός εἰμί , ὅπου μή ὁ χωρίον ὁ θέσις αἴτιος εἰμί . ὡσαύτως δέ καί ὁ ἄλλος πνεῦμα ὁ δύναμις ἔχω . κατά δέ ὁ χώρα ἕκαστος ὁ πνεῦμα ὧδε ἔχω · ὁ μέν ἐκ θάλασσα πνεῦμα εἰς ὁ χώρα ἐμπίπτω ἤ ἀπό χιών ἤ πάγος ἤ λίμνη ἤ ποταμός ἅπας ὑγραίνω καί ψύχω καί ὁ φυτόν καί ὁ ζῷον , καί ὑγεία ὁ σῶμα παρέχω ὁπόσος μή ὑπερβάλλω ψυχρότης · καί οὗτος δέ βλάπτω , διότι μέγας ὁ μεταβολή ἐν ὁ σῶμα ἐμποιέω ὁ θερμός καί ὁ ψυχρός · οὗτος δέ πάσχω ὅσος ἐν χωρίον οἰκέω ἑλώδης καί θερμός ἐγγύς ποταμός ἰσχυρός . ὁ δέ ἀλλα ὁ πνεῦμα ὁπόσος πνέω ἀπό ὁ προλέγω , ὠφελέω , ὁ τε ἀήρ καθαρός καί εἰλικρινής παρέχω καί ὁ ὁ ψυχή θερμός ἰκμάς δίδωμι . ὁπόσος δέ ὁ πνεῦμα κατά γῆ παραγίγνομαι , ξηρός ἀνάγκη εἰμί , ἀπό τε ὁ ἥλιος ἀποξηραίνω καί ἀπό ὁ γῆ · οὐ ἔχω δέ τροφή ὁπόθεν σπάω , ὁ πνεῦμα , ἐκ ὁ ζάω ἕλκω ὁ ὑγρός , βλάπτω καί ὁ φυτόν καί ὁ ζῷον πᾶς . καί ὁπόσος ὑπέρ ὁ ὄρος ὑπερπίπτω παραγίγνομαι εἰς ὁ πόλις , οὐ μόνος ξηραίνω , ἀλλά καί ταράσσω ὁ πνεῦμα ὅς ἀναπνέω , καί ὁ σῶμα ὁ ἄνθρωπος , ὥστε νόσος ἐμποιέω . φύσις μέν οὖν καί δύναμις ἕκαστος οὕτως χρή γιγνώσκω · ὅπως δέ χρή πρός ἕκαστος παρασκευάζω , προέρχομαι ὁ λόγος δηλόω .