hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-diaeta-iiv 2.56
56 . Τὰ πίονα τῶν κρεῶν καυσώδεα , διαχωρητικὰ δέ . Κρέα ταριχηρὰ ἐν οἴνῳ μὲν ξηραίνει καὶ τρέφει , ξηραίνει μὲν διὰ τὸν οἶνον , τρέφει δὲ διὰ τὴν σάρκα · ἐν ὄξει δὲ τεταριχευμένα θερμαίνει μὲν ἧσσον διὰ τὸ ὄξος , τρέφει δὲ ἱκανῶς · ἐν ἁλσὶ δὲ κρέα ταριχηρὰ τρόφιμα μὲν ἧσσον , διὰ τὸ ἅλας τοῦ ὑγροῦ ἀπεστερημένα , ἰσχναίνει δὲ καὶ ξηραίνει καὶ διαχωρέει ἱκανῶς . Τὰς δὲ δυνάμιας ἑκάστων ἀφαιρέειν καὶ προστιθέναι ὧδε χρὴ , εἰδότα ὅτι πυρὶ καὶ ὕδατι πάντα ξυνίσταται καὶ ζῶα καὶ φυτὰ καὶ ὑπὸ τουτέων αὔξεται καὶ ἐς ταῦτα διακρίνεται . Τῶν μὲν οὖν ἰσχυρῶν σιτίων ἑψῶντα πολλάκις καὶ διαψύχοντα τὴν δύναμιν ἀφαιρέειν , τῶν δὲ ὑγρῶν πυροῦντα καὶ φώζοντα τὴν ὑγρασίην ἐξαιρέειν , τῶν δὲ ξηρῶν βρέχοντα καὶ νοτίζοντα , τῶν δὲ ἁλμυρῶν βρέχοντα καὶ ἑψῶντα , τῶν δὲ πικρῶν καὶ δριμέων τοῖσι γλυκέσι διακιρνῶντα , τῶν δὲ στρυφνῶν τοῖσι λιπαροῖσι · καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων πάντων ἐκ τῶν προειρημένων χρὴ γινώσκειν . Ὁκόσα πυρούμενα ἢ φωζόμενα στάσιμά ἐστι μᾶλλον τῶν ὠμῶν , διότι τὸ ὑγρὸν ὑπὸ τοῦ πυρὸς ἀφῄρηται καὶ τὸ ὀπῶδες καὶ τὸ λιπαρόν · ὁκόταν γοῦν ἐς τὴν κοιλίην ἐμπέσῃ , ἕλκει τὸ ὑγρὸν ἐκ τῆς κοιλίης , ἐπ’ αὐτὰ συγκλείοντα τὰ στόματα τῶν φλεβίων , ξηραίνοντα καὶ θερμαίνοντα , ὥστε ἵστησι τὰς διεξόδους τοῦ ὑγροῦ . Τὰ δὲ ἐκ τῶν ἀνύδρων καὶ ξηρῶν καὶ πνιγηρῶν χωρίων ἅπαντα ξηρότερα καὶ θερμότερα καὶ ἰσχὺν πλείω παρέχεται ἐς τὸ σῶμα , διότι ἐκ τοῦ ἴσου ὄγκου βαρύτερα καὶ πυκνότερα καὶ πολύνοστά ἐστιν ἢ τὰ ἐκ τῶν ὑγρῶν καὶ ἀρδομένων καὶ ψυχρῶν · ταῦτα δὲ ὑγρότερα καὶ κουφότερα καὶ ψυχρότερα . Οὔκουν δεῖ τὴν δύναμιν μοῦνον αὐτέων γνῶναι τοῦ τε σίτου καὶ τοῦ πόματος καὶ τῶν ζώων , ἀλλὰ καὶ τῆς πατρίδος ὁκόθεν εἰσίν . Ὁκόταν μὲν οὖν βούλωνται τροφὴν ἰσχυροτέρην τῷ σώματι προσενεγκεῖν ἀπὸ τῶν αὐτῶν σίτων , τοῖσιν ἐκ τῶν ἀνύδρων χωρίων χρηστέον καὶ σίτοισι καὶ πόμασι καὶ ζώοισιν · ὁκόταν δὲ κουφοτέρῃ τροφῇ καὶ ὑγροτέρῃ , τοῖσιν ἐκ τῶν ἀρδομένων χρηστέον . Τὰ γλυκέα καὶ τὰ δριμέα καὶ τὰ ἁλυκὰ καὶ τὰ πικρὰ καὶ τὰ αὐστηρὰ καὶ τὰ σαρκώδεα θερμαίνειν πέφυκε , καὶ ὅσα ξηρά ἐστι καὶ ὅσα ὑγρά . Ὁκόσα μὲν οὖν ξηροῦ μέρος πλέον ἔχει ἐν αὐτέοισι , ταῦτα μὲν ξηραίνει καὶ θερμαίνει · ὁκόσα δὲ ὑγροῦ μέρος ἔχει πλέον , ταῦτα πάντα θερμαίνοντα ὑγραίνει καὶ διαχωρέει μᾶλλον ἢ τὰ ξηρά · τροφὴν γὰρ μᾶλλον ἐς τὸ σῶμα διδόντα , ἀντίσπασιν ποιέεται ἐς τὴν κοιλίην , καὶ ὑγραίνοντα διαχωρέει . Ὁκόσα δὲ διαθερμαίνοντα ξηραίνει ἢ σῖτα ἢ ποτὰ , οὔτε πτύσιν οὔτε οὔρησιν οὔτε διαχώρησιν ποιεῦντα ξηραίνει τὸ σῶμα διὰ τάδε · θερμαινόμενον τὸ σῶμα κενοῦται τοῦ ὑγροῦ , τὸ μὲν ὑπ’ αὐτέων τῶν σιτίων , τὸ δὲ ἐς τὴν τροφὴν τῷ τῆς ψυχῆς θερμῷ καταναλίσκεται , τὸ δὲ διὰ τοῦ χρωτὸς ἐξωθέεται θερμαινόμενον καὶ λεπτυνόμενον . Τὰ γλυκέα καὶ τὰ πίονα καὶ τὰ λιπαρὰ πληρωτικά ἐστι , διότι ἐξ ὀλίγου ὄγκου πολύχοά ἐστι · θερμαινόμενα δὲ καὶ διαχεόμενα πληροῖ τὸ θερμὸν ἐν τῷ σώματι καὶ γαληνίζειν ποιέει . Τὰ δὲ ὀξέα καὶ δριμέα καὶ αὐστηρὰ καὶ στρυφνὰ καὶ συγκομιστὰ καὶ ξηρὰ οὐ πληροῖ , διότι τὰ στόματα τῶν φλεβῶν ἀνέωξέ τε καὶ διεκάθηρε · καὶ τὰ μὲν ξηραίνοντα , τὰ δὲ δάκνοντα , τὰ δὲ στύφοντα φρῖξαι καὶ συστῆναι ἐς ὀλίγον ἐποίησεν ὄγκον τὸ ὑγρὸν τὸ ἐν τῇ σαρκί · καὶ τὸ κενὸν πουλὺ ἐγένετο ἐν τῷ σώματι . Ὁκόταν γοῦν βούλῃ ἀπ’ ὀλίγων πληρῶσαι ἢ ἀπὸ πλειόνων κενῶσαι , τοῖσι τοιούτοισι χρέεσθαι . Τὰ πρόσφατα πάντα ἰσχὺν πλείονα παρέχεται τῶν ἄλλων διὰ τόδε , ὅτι ἔγγιον τοῦ ζῶντός ἐστι · τὰ δὲ ἕωλα καὶ σαπρὰ διαχωρέει μᾶλλον τῶν προσφάτων , διότι ἔγγιον τῆς σηπεδόνος ἐστί . Τὰ δὲ ἔνωμα στροφώδεα καὶ ἐρευγμώδεα ἐστι , διότι ἃ δεῖ τῷ πυρὶ κατεργασθῆναι , ταῦτα ἡ κοιλίη διαπρήσσεται ἀσθενεστέρη ἐοῦσα τῶν ἐσιόντων . Τὰ δὲ ἐν τοῖσιν ὑποτρίμμασιν ὄψα σκευαζόμενα καυσώδεα καὶ ὑγρὰ , ὅτι λιπαρὰ καὶ πυρώδεα καὶ θερμὰ καὶ ἀνομοίους τὰς δυνάμιας ἀλλήλοισιν ἔχοντα ἐν τῷ αὐτέῳ ἵζει . Τὰ δὲ ἐν ἅλμῃ ἢ ὄξει βελτίω καὶ οὐ καυσώδεα .
Lemmas: 56 . ὁ πίων ὁ κρέας καυσώδης , διαχωρητικός δέ . κρέας ταριχηρός ἐν οἶνος μέν ξηραίνω καί τρέφω , ξηραίνω μέν διά ὁ οἶνος , τρέφω δέ διά ὁ σάρξ · ἐν ὄξος δέ ταριχεύω θερμαίνω μέν ἥσσων διά ὁ ὄξος , τρέφω δέ ἱκανός · ἐν ἅλς δέ κρέας ταριχηρός τρόφιμος μέν ἥσσων , διά ὁ ἅλς ὁ ὑγρός ἀποστερέω , ἰσχναίνω δέ καί ξηραίνω καί διαχωρέω ἱκανός . ὁ δέ δύναμις ἕκαστος ἀφαιρέω καί προστίθημι ὧδε χρή , οἶδα ὅτι πῦρ καί ὕδωρ πᾶς συνίστημι καί ζῷον καί φυτόν καί ὑπό οὗτος αὐξάνω καί εἰς οὗτος διακρίνω . ὁ μέν οὖν ἰσχυρός σιτίον ἑψάω πολλάκις καί διαψύχω ὁ δύναμις ἀφαιρέω , ὁ δέ ὑγρός πυρόω καί φώζω ὁ ὑγρασία ἐξαιρέω , ὁ δέ ξηρός βρέχω καί νοτίζω , ὁ δέ ἁλμυρός βρέχω καί ἑψάω , ὁ δέ πικρός καί δριμύς ὁ γλυκύς διακιρνάω , ὁ δέ στρυφνός ὁ λιπαρός · καί ἐπί ὁ ἄλλος πᾶς ἐκ ὁ προλέγω χρή γιγνώσκω . ὁπόσος πυρόω ἤ φώζω στάσιμος εἰμί μάλα ὁ ὠμός , διότι ὁ ὑγρός ὑπό ὁ πῦρ ἀφαιρέω καί ὁ ὀπώδης καί ὁ λιπαρός · ὁπόταν γοῦν εἰς ὁ κοιλία ἐμπίπτω , ἕλκω ὁ ὑγρός ἐκ ὁ κοιλία , ἐπί αὐτός συγκλείω ὁ στόμα ὁ φλέβιον , ξηραίνω καί θερμαίνω , ὥστε ἵστημι ὁ διέξοδος ὁ ὑγρός . ὁ δέ ἐκ ὁ ἄνυδρος καί ξηρός καί πνιγηρός χωρίον ἅπας ξηρός καί θερμός καί ἰσχύς πολύς παρέχω εἰς ὁ σῶμα , διότι ἐκ ὁ ἴσος ὄγκος βαρύς καί πυκνός καί πολύνοστος εἰμί ἤ ὁ ἐκ ὁ ὑγρός καί ἄρδω καί ψυχρός · οὗτος δέ ὑγρός καί κοῦφος καί ψυχρός . οὔκουν δέω ὁ δύναμις μόνος αὐτός γιγνώσκω ὁ τε σῖτος καί ὁ πόμα καί ὁ ζῷον , ἀλλά καί ὁ πατρίς ὁπόθεν εἰμί . Ὁπόταν μέν οὖν βούλομαι τροφή ἰσχυρός ὁ σῶμα προσφέρω ἀπό ὁ αὐτός σῖτος , ὁ ἐκ ὁ ἄνυδρος χωρίον χράω καί σῖτος καί πόμα καί ζῷον · ὁπόταν δέ κοῦφος τροφή καί ὑγρός , ὁ ἐκ ὁ ἄρδω χράω . ὁ γλυκύς καί ὁ δριμύς καί ὁ ἁλυκός καί ὁ πικρός καί ὁ αὐστηρός καί ὁ σαρκώδης θερμαίνω φύω , καί ὅσος ξηρός εἰμί καί ὅσος ὑγρός . ὁπόσος μέν οὖν ξηρός μέρος πολύς ἔχω ἐν αύ̓τεος , οὗτος μέν ξηραίνω καί θερμαίνω · ὁπόσος δέ ὑγρός μέρος ἔχω πολύς , οὗτος πᾶς θερμαίνω ὑγραίνω καί διαχωρέω μάλα ἤ ὁ ξηρός · τροφή γάρ μάλα εἰς ὁ σῶμα δίδωμι , ἀντίσπασις ποιέω εἰς ὁ κοιλία , καί ὑγραίνω διαχωρέω . ὁπόσος δέ διαθερμαίνω ξηραίνω ἤ σῖτος ἤ ποτός , οὔτε πτύσις οὔτε οὔρησις οὔτε διαχώρησις ποιέω ξηραίνω ὁ σῶμα διά ὅδε · θερμαίνω ὁ σῶμα κενόω ὁ ὑγρός , ὁ μέν ὑπό αὐτός ὁ σιτίον , ὁ δέ εἰς ὁ τροφή ὁ ὁ ψυχή θερμός καταναλίσκω , ὁ δέ διά ὁ χρώς ἐξωθέω θερμαίνω καί λεπτύνω . ὁ γλυκύς καί ὁ πίων καί ὁ λιπαρός πληρωτικός εἰμί , διότι ἐκ ὀλίγος ὄγκος πολύχοος εἰμί · θερμαίνω δέ καί διηχέω πληρόω ὁ θερμός ἐν ὁ σῶμα καί γαληνίζω ποιέω . ὁ δέ ὀξύς καί δριμύς καί αὐστηρός καί στρυφνός καί συγκομιστός καί ξηρός οὐ πληρόω , διότι ὁ στόμα ὁ φλέψ ἀνώξω τε καί διακαθαίρω · καί ὁ μέν ξηραίνω , ὁ δέ δάκνω , ὁ δέ στύφω φρίσσω καί συνίστημι εἰς ὀλίγος ποιέω ὄγκος ὁ ὑγρός ὁ ἐν ὁ σάρξ · καί ὁ κενός πολύς γίγνομαι ἐν ὁ σῶμα . Ὁπόταν γοῦν βούλομαι ἀπό ὀλίγος πληρόω ἤ ἀπό πολύς κενόω , ὁ τοιοῦτος χράω . ὁ πρόσφατος πᾶς ἰσχύς πολύς παρέχω ὁ ἄλλος διά ὅδε , ὅτι ἐγγίων ὁ ζάω εἰμί · ὁ δέ ἕωλος καί σαπρός διαχωρέω μάλα ὁ πρόσφατος , διότι ἐγγίων ὁ σηπεδών εἰμί . ὁ δέ ἔνωμος στροφώδης καί ἐρευγμώδης εἰμί , διότι ὅς δέω ὁ πῦρ κατεργάζομαι , οὗτος ὁ κοιλία διαπράσσω ἀσθενής εἰμί ὁ εἰσέρχομαι . ὁ δέ ἐν ὁ ὑπότριμμα ὄψον σκευάζω καυσώδης καί ὑγρός , ὅτι λιπαρός καί πυρώδης καί θερμός καί ἀνόμοιος ὁ δύναμις ἀλλήλων ἔχω ἐν ὁ αὐτός ἵζω . ὁ δέ ἐν ἅλμη ἤ ὄξος ἀγαθός καί οὐ καυσώδης .