hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-articulis 11
11 . Ἐπάξιον δὲ τὸ μάθημα , ὡς χρὴ ἰητρεύειν τοὺς πυκνὰ ἐκπίπτοντας ὤμους · πολλοὶ μὲν γὰρ ἤδη ἀγωνίης ἐκωλύθησαν διὰ ταύτην τὴν ξυμφορὴν , τἄλλα πάντα ἀξιόχρεοι ἐόντες · πολλοὶ δὲ ἐν πολεμικοῖσιν ἀχρήϊοι ἐγένοντο , καὶ διεφθάρησαν διὰ ταύτην τὴν ξυμφορήν · ἅμα δὲ ἐπάξιον καὶ διὰ τοῦτο , ὅτι οὐδένα οἶδα ὀρθῶς ἰητρεύοντα , ἀλλὰ τοὺς μὲν μηδὲ ἐγχειρέοντας , τοὺς δὲ τἀναντία τοῦ ξυμφέροντος φρονέοντάς τε καὶ ποιέοντας . Συχνοὶ γὰρ ἤδη ἰητροὶ ἔκαυσαν ὤμους ἐκπίπτοντας , κατά τε τὴν ἐπωμίδα , κατά τε τὸ ἔμπροσθεν , ᾗ ἡ κεφαλὴ τοῦ βραχίονος ἐξογκέει , κατά τε τοὔπισθεν ὀλίγον τῆς ἐπωμίδος · αὗται οὖν αἱ καύσιες , εἰ μὲν ἐς τὸ ἄνω ἐξέπιπτεν ὁ βραχίων , ἢ ἐς τοὔμπροσθεν , ἢ ἐς τοὔπισθεν , ὀρθῶς ἂν ἔκαιον · νῦν δὲ δὴ , ὅτε ἐς τὸ κάτω ἐκπίπτει , ἐκβάλλουσιν αὗται αἱ καύσιες μᾶλλον , ἢ κωλύουσιν · ἀποκλείουσι γὰρ τῆς ἄνω εὐρυχωρίης τὴν κεφαλὴν τοῦ βραχίονος . Χρὴ δὲ ὧδε καίειν ταῦτα · ἀπολαβόντα τοῖσι δακτύλοισι κατὰ τὴν μασχάλην τὸ δέρμα ἀφελκύσαι κατ᾿ αὐτὴν τὴν ἴξιν μάλιστα , καθ᾿ ἣν ἡ κεφαλὴ τοῦ βραχίονος ἐκπίπτει · ἔπειτα οὕτως ἀφελκυσάμενον τὸ δέρμα διακαῦσαι ἐς τὸ πέρην . Σιδηρίοισι δὲ χρὴ ταῦτα καίειν , μὴ παχέσι , μηδὲ λίην φαλακροῖσιν , ἀλλὰ προμήκεσι ( ταχυπορώτερα γὰρ ) , καὶ τῇ χειρὶ ἐπερείδειν · χρὴ δὲ καὶ διαφανέσι καίειν , ὡς ὅτι τάχιστα περαιωθῇ κατὰ δύναμιν · τὰ γὰρ παχέα , βραδέως περαιούμενα , πλατυτέρας τὰς ἐκπτώσιας τῶν ἐσχαρῶν ποιέεται , καὶ κίνδυνος ἂν εἴη ξυῤῥαγῆναι τὰς ὠτειλάς · καὶ κάκιον μὲν οὐδὲν ἂν εἴη , αἴσχιον δὲ καὶ ἀτεχνότερον . Ὅταν δὲ διακαύσῃς ἐς τὸ πέρην , τῶν μὲν πλείστων ἱκανῶς ἂν ἔχοι ἐν τῷ κάτω μέρεϊ τὰς ἐσχάρας ταύτας μόνας θεῖναι · ἢν δὲ μὴ κίνδυνος φαίνηται εἶναι ξυῤῥαγῆναι τὰς ὠτειλὰς , ἀλλὰ πολὺ τὸ διὰ μέσου ἔῃ , ὑπάλειπτρον χρὴ λεπτὸν διέρσαι διὰ τῶν καυμάτων , ἔτι ἀναλελαμμένου τοῦ δέρματος , οὐ γὰρ ἂν ἄλλως δύναιο διέρσαι · ἐπὴν δὲ διέρσῃς , ἀφεῖναι τὸ δέρμα , ἔπειτα μεσηγὺ τῶν ἐσχαρέων ἄλλην ἐσχάρην ἐμβάλλειν λεπτῷ σιδηρίῳ , καὶ διακαῦσαι , ἄχρις ἂν τῷ ὑπαλείπτρῳ ἐγκύρσῃ . Ὁκόσον δέ τι χρὴ τὸ δέρμα τὸ ἀπὸ τῆς μασχάλης ἀπολαμβάνειν , τοισίδε χρὴ τεκμαίρεσθαι · ἀδένες ὕπεισιν ἢ ἐλάσσους ἢ μείζους πᾶσιν ὑπὸ τῇ μασχάλῃ , πολλαχῆ δὲ καὶ ἄλλῃ τοῦ σώματος . Ἀλλὰ ἐν ἄλλῳ λόγῳ περὶ ἀδένων οὐλομελίης γεγράψεται , ὅ τι τέ εἰσι , καὶ οἷα ἐν οἵοισι σημαίνουσί τε καὶ δύνανται . Τοὺς μὲν οὖν ἀδένας οὐ χρὴ προσαπολαμβάνειν , οὐδ᾿ ὅσα ἐσωτέρω τῶν ἀδένων · μέγας γὰρ ὁ κίνδυνος · τοῖσι γὰρ ἐπικαιροτάτοισι τόνοισι γειτονεύονται · ὅσον δὲ ἐξωτέρω τῶν ἀδένων , ἐπιπλεῖστον ἀπολαμβάνειν · ἀσινέα γάρ . Γινώσκειν δὲ χρὴ καὶ τάδε , ὅτι , ἢν μὲν ἰσχυρῶς τὸν βραχίονα ἀνατείνῃς , οὐ δυνήσῃ τοῦ δέρματος ἀπολαβεῖν οὐδὲν τοῦ ὑπὸ τῇ μασχάλῃ , ὅ τι καὶ ἄξιον λόγου · καταναισιμοῦται γὰρ ἐν τῇ ἀνατάσει · οἱ δ᾿ αὖ τόνοι , οὓς οὐδεμιῇ μηχανῇ δεῖ τιτρώσκειν , οὗτοι πρόχειροι γίνονται καὶ κατατεταμένοι ἐν τούτῳ τῷ σχήματι · ἢν δὲ μικρὸν ἐπάρῃς τὸν βραχίονα , πολὺ μὲν τοῦ δέρματος ἀπολήψῃ , οἱ δὲ τόνοι , ὧν δεῖ προμηθέεσθαι , εἴσω καὶ πρόσω τοῦ χειρίσματος γίνονται . Ἆρ᾿ οὖν οὐκ ἐν πάσῃ τῇ τέχνῃ περὶ παντὸς χρὴ ποιέεσθαι , τὰ δίκαια σχήματα ἐξευρίσκειν ἐφ᾿ ἑκάστοισιν ; ταῦτα μὲν τὰ κατὰ τὴν μασχάλην , καὶ ἱκαναὶ αὐταὶ αἱ καταλήψιες , ἢν ὀρθῶς τεθῶσιν αἱ ἐσχάραι . Ἔκτοσθεν δὲ τῆς μασχάλης , δισσὰ μόνα ἐστὶ χωρία , ἵνα ἄν τις ἐσχάρας θείη , τιμωρεούσας τῷ παθήματι · μίαν μὲν ἐν τῷ ἔμπροσθεν μεσηγὺ τῆς τε κεφαλῆς τοῦ βραχίονος καὶ τοῦ τένοντος τοῦ κατὰ τὴν μασχάλην · καὶ ταύτῃ τὸ μὲν δέρμα τελέως διακαίειν χρὴ , βαθύτερον δὲ οὐ χρή · φλέψ τε γὰρ παχείη πλησίη , καὶ νεῦρα , ὧν οὐδέτερα θερμαντέα , Ἔξωθεν δ᾿ αὖ ἄλλην ἐσχάρην ἐνδέχεται ἐνθεῖναι ἀνωτέρω μὲν συχνῷ τοῦ τένοντος τοῦ κατὰ τὴν μασχάλην , κατωτέρω δὲ ὀλίγῳ τῆς κεφαλῆς τοῦ βραχίονος · καὶ τὸ μὲν δέρμα τελέως χρὴ διακαίειν , βαθείην δὲ μηδὲ κάρτα ταύτην ποιέειν · πολέμιον γὰρ τὸ πῦρ νεύροισιν . Ἰητρεύειν μὲν οὖν χρὴ διὰ πάσης τῆς ἰητρείης τὰ ἕλκεα , μηδέποτε ἰσχυρῶς ἀνατείνοντα τὸν βραχίονα , ἀλλὰ μετρίως , ὅσον τῶν ἑλκέων ἐπιμελείης εἵνεκα · ἧσσον μὲν γὰρ ἂν διαψύχοιτο ( ξυμφέρει γὰρ πάντα τὰ καύματα σκέπειν , ὡς ἐπιεικέως ἰητρεύεσθαι ) · ἧσσον δ᾿ ἂν ἐκπλίσσοιτο · ἧσσον δ᾿ ἂν αἱμοῤῥαγοίη · ἧσσον δ᾿ ἂν σπασμὸς ἐπιγένοιτο . Ὅταν δὲ δὴ καθαρὰ γένηται τὰ ἕλκεα , ἐς ὠτειλάς τε ἴῃ , τότε δὴ καὶ παντάπασι χρὴ αἰεὶ τὸν βραχίονα πρὸς τῇσι πλευρῇσι προσδεδέσθαι , καὶ νύκτα καὶ ἡμέρην · ἀτὰρ καὶ ὅταν ὑγιέα γένηται τὰ ἕλκεα , ὁμοίως ἐπὶ πολὺν χρόνον χρὴ προσδεῖν τὸν βραχίονα πρὸς τὰς πλευράς · οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα ἐπουλωθείη , καὶ ἀποληφθείη ἡ εὐρυχωρίη , καθ᾿ ἣν μάλιστα ὀλισθάνει ὁ βραχίων .
Lemmas: 11 . ἐπάξιος δέ ὁ μάθημα , ὡς χρή ἰατρεύω ὁ πυκνός ἐκπίπτω ὦμος · πολύς μέν γάρ ἤδη ἀγωνία κωλύω διά οὗτος ὁ συμφορά , ἄλλος πᾶς ἀξιόχρεως εἰμί · πολύς δέ ἐν πολεμικός ἀχρεῖος γίγνομαι , καί διαφθείρω διά οὗτος ὁ συμφορά · ἅμα δέ ἐπάξιος καί διά οὗτος , ὅτι οὐδείς οἶδα ὀρθός ἰατρεύω , ἀλλά ὁ μέν μηδέ ἐγχειρέω , ὁ δέ ἐναντίος ὁ συμφέρω φρονέω τε καί ποιέω . συχνός γάρ ἤδη ἰατρός καίω ὦμος ἐκπίπτω , κατά τε ὁ ἐπωμίς , κατά τε ὁ ἔμπροσθεν , ᾗ ὁ κεφαλή ὁ βραχίων ἐξογκέω , κατά τε ὄπισθεν ὀλίγος ὁ ἐπωμίς · οὗτος οὖν ὁ καῦσις , εἰ μέν εἰς ὁ ἄνω ἐκπίπτω ὁ βραχίων , ἤ εἰς ἔμπροσθεν , ἤ εἰς ὄπισθεν , ὀρθός ἄν καίω · νῦν δέ δή , ὅτε εἰς ὁ κάτω ἐκπίπτω , ἐκβάλλω οὗτος ὁ καῦσις μάλα , ἤ κωλύω · ἀποκλείω γάρ ὁ ἄνω εὐρυχωρία ὁ κεφαλή ὁ βραχίων . χρή δέ ὧδε καίω οὗτος · ἀπολαμβάνω ὁ δάκτυλος κατά ὁ μασχάλη ὁ δέρμα ἀφέλκω κατά αὐτός ὁ ἵξις μάλα , κατά ὅς ὁ κεφαλή ὁ βραχίων ἐκπίπτω · ἔπειτα οὕτως ἀφέλκω ὁ δέρμα διακαίω εἰς ὁ πέραν . σιδήριος δέ χρή οὗτος καίω , μή παχύς , μηδέ λίαν φαλακρός , ἀλλά προμήκης ( ταχύπορος γάρ ) , καί ὁ χείρ ἐπερείδω · χρή δέ καί διαφανής καίω , ὡς ὅτι ταχύς περαιόω κατά δύναμις · ὁ γάρ παχύς , βραδύς περαιόω , πλατύς ὁ ἔκπτωσις ὁ ἐσχάρα ποιέω , καί κίνδυνος ἄν εἰμί συναράσσω ὁ ὠτειλή · καί κακός μέν οὐδείς ἄν εἰμί , αἰσχρός δέ καί ἄτεχνος . ὅταν δέ διακαίω εἰς ὁ πέραν , ὁ μέν πολύς ἱκανός ἄν ἔχω ἐν ὁ κάτω μέρος ὁ ἐσχάρα οὗτος μόνος τίθημι · ἐάν δέ μή κίνδυνος φαίνω εἰμί συναράσσω ὁ ὠτειλή , ἀλλά πολύς ὁ διά μέσος εἰμί , ὑπάλειπτρον χρή λεπτός διείρω διά ὁ καῦμα , ἔτι ἀναλαμβάνω ὁ δέρμα , οὐ γάρ ἄν ἄλλος δύναμαι διείρω · ἐπήν δέ διείρω , ἀφίημι ὁ δέρμα , ἔπειτα μεσηγύ ὁ ἐσχαρεύς ἄλλος ἐσχάρα ἐμβάλλω λεπτός σιδήριον , καί διακαίω , ἄχρι ἄν ὁ ὑπάλειπτρον ἐγκύρω . ὁπόσος δέ τις χρή ὁ δέρμα ὁ ἀπό ὁ μασχάλη ἀπολαμβάνω , τοίσιδος χρή τεκμαίρομαι · ἀδήν ὕπειμι ἤ ἐλαχύς ἤ μέγας πᾶς ὑπό ὁ μασχάλη , πολλαχῆ δέ καί ἄλλῃ ὁ σῶμα . ἀλλά ἐν ἄλλος λόγος περί ἀδήν οὐλομελίη γράφω , ὅς τις τε εἰμί , καί οἷος ἐν οἷος σημαίνω τε καί δύναμαι . ὁ μέν οὖν ἀδήν οὐ χρή προσαπολαμβάνω , οὐδέ ὅσος ἔσω ὁ ἀδήν · μέγας γάρ ὁ κίνδυνος · ὁ γάρ ἐπίκαιρος τόνος γειτονεύω · ὅσος δέ ἐξωτέρω ὁ ἀδήν , ἐπιπλεῖστον ἀπολαμβάνω · ἀσινής γάρ . γιγνώσκω δέ χρή καί ὅδε , ὅτι , ἐάν μέν ἰσχυρός ὁ βραχίων ἀνατείνω , οὐ δύναμαι ὁ δέρμα ἀπολαμβάνω οὐδείς ὁ ὑπό ὁ μασχάλη , ὅς τις καί ἄξιος λόγος · καταναισιμόω γάρ ἐν ὁ ἀνάτασις · ὁ δέ αὖ τόνος , ὅς οὐδείς μηχανή δέω τιτρώσκω , οὗτος πρόχειρος γίγνομαι καί κατατείνω ἐν οὗτος ὁ σχῆμα · ἐάν δέ μικρός ἐπαίρω ὁ βραχίων , πολύς μέν ὁ δέρμα ἀπολαμβάνω , ὁ δέ τόνος , ὅς δέω προμηθέομαι , εἴσω καί πρόσω ὁ χείρισμα γίγνομαι . ἆρα οὖν οὐ ἐν πᾶς ὁ τέχνη περί πᾶς χρή ποιέω , ὁ δίκαιος σχῆμα ἐξευρίσκω ἐπί ἕκαστος ; οὗτος μέν ὁ κατά ὁ μασχάλη , καί ἱκανός αὐτός ὁ κατάληψις , ἐάν ὀρθός τίθημι ὁ ἐσχάρα . ἔκτοσθε δέ ὁ μασχάλη , δισσός μόνος εἰμί χωρίον , ἵνα ἄν τις ἐσχάρα τίθημι , τιμωρέω ὁ πάθημα · εἷς μέν ἐν ὁ ἔμπροσθεν μεσηγύ ὁ τε κεφαλή ὁ βραχίων καί ὁ τένων ὁ κατά ὁ μασχάλη · καί οὗτος ὁ μέν δέρμα τέλειος διακαίω χρή , βαθύς δέ οὐ χρή · φλέψ τε γάρ ποαχύς πλησίος , καί νεῦρον , ὅς οὐδέτερος θερμαντέον , Ἔξωθεν δέ αὖ ἄλλος ἐσχάρα ἐνδέχομαι ἐντίθημι ἀνώτερος μέν συχνός ὁ τένων ὁ κατά ὁ μασχάλη , κάτω δέ ὀλίγος ὁ κεφαλή ὁ βραχίων · καί ὁ μέν δέρμα τέλειος χρή διακαίω , βαθεῖος δέ μηδέ κάρτα οὗτος ποιέω · πολέμιος γάρ ὁ πῦρ νεῦρον . ἰατρεύω μέν οὖν χρή διά πᾶς ὁ ἰητρεία ὁ ἕλκος , μηδέποτε ἰσχυρός ἀνατείνω ὁ βραχίων , ἀλλά μέτριος , ὅσος ὁ ἕλκος ἐπιμέλεια ἕνεκα · ἥσσων μέν γάρ ἄν διαψύχω ( συμφέρω γάρ πᾶς ὁ καῦμα σκέπω , ὡς ἐπιεικής ἰατρεύω ) · ἥσσων δέ ἄν ἐκπλίσσομαι · ἥσσων δέ ἄν αἱμορραγέω · ἥσσων δέ ἄν σπασμός ἐπιγίγνομαι . ὅταν δέ δή καθαρός γίγνομαι ὁ ἕλκος , εἰς ὠτειλή τε ἔρχομαι , τότε δή καί παντάπασι χρή ἀεί ὁ βραχίων πρός ὁ πλευρά προσδέω , καί νύξ καί ἡμέρα · ἀτάρ καί ὅταν ὑγιής γίγνομαι ὁ ἕλκος , ὅμοιος ἐπί πολύς χρόνος χρή προσδέω ὁ βραχίων πρός ὁ πλευρά · οὕτως γάρ ἄν μάλα ἐπουλόω , καί ἀπολαμβάνω ὁ εὐρυχωρία , κατά ὅς μάλα ὀλισθάνω ὁ βραχίων .