hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-arte 11
11 . Οὐ γὰρ δὴ ὀφθαλμοῖσί γε ἰδόντι τούτων τῶν εἰρημένων οὐδενὶ οὐδέν ἐστιν εἰδέναι · διὸ καὶ ἄδηλα ἐμοί τε ὠνόμασται καὶ τῇ τέχνῃ κέκριται εἶναι , οὐ μὴν ὅτι ἄδηλα , κεκράτηκεν , ἀλλ’ ᾗ δυνατὸν , κεκράτηται · δυνατὸν δὲ , ὅσον αἵ τε τῶν νοσεόντων φύσιες ἐς τὸ σκεφθῆναι παρέχουσιν , αἵ τε τῶν ἐρευνησόντων ἐς τὴν ἔρευναν πεφύκασιν . Μετὰ πλείονος μὲν γὰρ πόνου καὶ οὐ μετ’ ἐλάσσονος χρόνου , ἢ εἰ τοῖσιν ὀφθαλμοῖσιν ἑώρατο , γινώσκεται · ὅσα γὰρ τὴν τῶν ὀμμάτων ὄψιν ἐκφεύγει , ταῦτα τῇ τῆς γνώμης ὄψει κεκράτηται · καὶ ὅσα δὲ ἐν τῷ μὴ ταχὺ ὀφθῆναι οἱ νοσέοντες πάσχουσιν , οὐχ οἱ θεραπεύοντες αὐτοὺς αἴτιοι , ἀλλ’ ἡ φύσις ἥ τε τοῦ νοσέοντος , ἥ τε τοῦ νοσήματος · ὁ μὲν γὰρ , ἐπεὶ οὐκ ἦν αὐτέῳ ὄψει ἰδεῖν τὸ μοχθέον , οὐδ’ ἀκοῇ πυθέσθαι , λογισμῷ μετῄει . Καὶ γὰρ δὴ καὶ ἃ πειρῶνται οἱ τὰ ἀφανέα νοσέοντες ἀπαγγέλλειν περὶ τῶν νοσημάτων τοῖσι θεραπεύουσιν , δοξάζοντες μᾶλλον ἢ εἰδότες ἀπαγγέλλουσιν · εἰ γὰρ ἠπίσταντο , οὐκ ἂν περιέπιπτον αὐτοῖσιν · τῆς γὰρ αὐτῆς ξυνέσιός ἐστιν , ἧσπερ τὸ εἰδέναι τῶν νούσων τὰ αἴτια , καὶ τὸ θεραπεύειν αὐτὰς ἐπίστασθαι πάσῃσι τῇσί θεραπείῃσιν , αἳ κωλύουσι τὰ νουσήματα μεγαλύνεσθαι . Ὅτε οὖν οὐδὲ ἐκ τῶν ἀπαγγελλομένων ἐστὶ τὴν ἀναμάρτητον σαφηνίην ἀκοῦσαι , προσοπτέον τι καὶ ἄλλο τῷ θεραπεύοντι · ταύτης οὖν τῆς βραδυτῆτος οὐχ ἡ τέχνη , ἀλλ’ ἡ φύσις αἰτίη ἡ τῶν σωμάτων · ἡ μὲν γὰρ αἰσθανομένη ἀξιοῖ θεραπεύειν σκοποῦσα ὅπως μὴ τόλμῃ μᾶλλον ἢ γνώμῃ , καὶ ῥᾳστώνῃ μᾶλλον ἢ βίῃ θεραπεύῃ · ἡ δ’ ἢν μὲν ἀρκέσῃ πρὸς τὸ ὀφθῆναι , ἐξαρκέσει καὶ πρὸς τὸ ἰαθῆναι · ἢν δ’ ἐν ᾧ τοῦτο ὁρᾶται , κρατηθῇ διὰ τὸ βραδέως αὐτὸν ἐπὶ τὸν θεραπεύσοντα ἐλθεῖν , ἢ διὰ τὸ τοῦ νοσήματος τάχος , οἰχήσεται . Ἐξ ἴσου μὲν γὰρ ὁρμώμενον τῇ θεραπείῃ οὐκ ἔστι θᾶσσον , προλαβὸν δὲ θᾶσσον , προλαμβάνει δὲ διά τε τὴν τῶν σωμάτων στεγνότητα , ἐν ᾗ οὐκ ἐν εὐόπτῳ οἰκέουσιν αἱ νοῦσοι , διά τε τὴν τῶν καμνόντων ὀλιγωρίην · ἐπεὶ ἔοικε · οὐ λαμβανόμενοι γὰρ , ἀλλ’ εἰλημμένοι ὑπὸ τῶν νοσημάτων ἐθέλουσι θεραπεύεσθαι . Ἐπεὶ τῆς γε τέχνης τὴν δύναμιν , ὁκόταν τινὰ τῶν τὰ ἄδηλα νοσεύντων ἀναστήσῃ , θαυμάζειν ἀξιώτερον , ἢ ὁκόταν ἐγχειρήσῃ τοῖς ἀδυνάτοις . Οὔκουν ἐν ἄλλῃ γε δημιουργίῃ τῶν ἤδη εὑρημένων οὐδεμιῇ ἔνεστιν οὐδὲν τοιοῦτον , ἀλλ’ αὐτέων ὅσαι πυρὶ δημιουργεῦνται , τούτου μὴ παρεόντος , ἀεργοί εἰσι , μετὰ δὲ τοῦ τοῦτο ἁφθῆναι ἐνεργοί . Καὶ ὅσαι τοῖσιν εὐεπανορθώτοισι σώμασι δημιουργεῦνται , αἱ μὲν μετὰ ξύλων , αἱ δὲ μετὰ σκυτέων , αἱ δὲ γραφῇ , χαλκῷ τε καὶ σιδήρῳ , καὶ τοῖσι τούτων ὁμοίοισιν αἱ πλεῖσται , ὄντα δὲ τὰ ἐκ τουτέων καὶ μετὰ τούτων δημιουργεύμενα εὐεπανόρθωτα , ὅμως οὐ τῷ τάχει μᾶλλον , ἢ τῷ ὡς δεῖ δημιουργεῖται · οὐδ’ ὑπερβατῶς , ἀλλ’ ἢν ἀπῇ τι τῶν ὀργάνων , ἐλιννύει · καί τοι κἀκείναις τὸ βραδὺ πρὸς τὸ λυσιτελέστερον ἀσύμφορον , ἀλλ’ ὅμως προτιμᾶται .
Lemmas: 11 . οὐ γάρ δή ὀφθαλμός γε ὁράω οὗτος ὁ λέγω οὐδείς οὐδείς εἰμί οἶδα · διό καί ἄδηλος ἐγώ τε ὀνομάζω καί ὁ τέχνη κρίνω εἰμί , οὐ μήν ὅτι ἄδηλος , κρατέω , ἀλλά ᾗ δυνατός , κρατέω · δυνατός δέ , ὅσος ὁ τε ὁ νοσέω φύσις εἰς ὁ σκοπέω παρέχω , ὁ τε ὁ ἐρευνάω εἰς ὁ ἔρευνα φύω . μετά πολύς μέν γάρ πόνος καί οὐ μετά ἐλαχύς χρόνος , ἤ εἰ ὁ ὀφθαλμός ὁράω , γιγνώσκω · ὅσος γάρ ὁ ὁ ὄμμα ὄψις ἐκφεύγω , οὗτος ὁ ὁ γνώμη ὄψις κρατέω · καί ὅσος δέ ἐν ὁ μή ταχύς ὁράω ὁ νοσέω πάσχω , οὐ ὁ θεραπεύω αὐτός αἴτιος , ἀλλά ὁ φύσις ὁ τε ὁ νοσέω , ὁ τε ὁ νόσημα · ὁ μέν γάρ , ἐπεί οὐ εἰμί αὐτός ὄψις ὁράω ὁ μοχθέω , οὐδέ ἀκοή πυνθάνομαι , λογισμός μετέρχομαι . καί γάρ δή καί ὅς πειράω ὁ ὁ ἀφανής νοσέω ἀπαγγέλλω περί ὁ νόσημα ὁ θεραπεύω , δοξάζω μάλα ἤ οἶδα ἀπαγγέλλω · εἰ γάρ ἐπίσταμαι , οὐ ἄν περιπίπτω αὐτός · ὁ γάρ αὐτός σύνεσις εἰμί , ὅς ὁ οἶδα ὁ νόσος ὁ αἴτιος , καί ὁ θεραπεύω αὐτός ἐπίσταμαι πᾶς ὁ θεραπεία , ὅς κωλύω ὁ νόσημα μεγαλύνω . ὅτε οὖν οὐδέ ἐκ ὁ ἀπαγγέλλω εἰμί ὁ ἀναμάρτητος σαφηνία ἀκούω , προσοπτάω τις καί ἄλλος ὁ θεραπεύω · οὗτος οὖν ὁ βραδυτής οὐ ὁ τέχνη , ἀλλά ὁ φύσις αἴτιος ὁ ὁ σῶμα · ὁ μέν γάρ αἰσθάνομαι ἀξιόω θεραπεύω σκοπέω ὅπως μή τόλμα μάλα ἤ γνώμη , καί ῥᾳστώνη μάλα ἤ βία θεραπεύω · ὁ δέ ἐάν μέν ἀρκέω πρός ὁ ὁράω , ἐξαρκέω καί πρός ὁ ἰάομαι · ἐάν δέ ἐν ὅς οὗτος ὁράω , κρατέω διά ὁ βραδύς αὐτός ἐπί ὁ θεραπεύω ἔρχομαι , ἤ διά ὁ ὁ νόσημα τάχος , οἴχομαι . ἐκ ἴσος μέν γάρ ὁρμάω ὁ θεραπεία οὐ εἰμί ταχύς , προλαμβάνω δέ ταχύς , προλαμβάνω δέ διά τε ὁ ὁ σῶμα στεγνότης , ἐν ὅς οὐ ἐν εὔοπτος οἰκέω ὁ νόσος , διά τε ὁ ὁ κάμνω ὀλιγωρία · ἐπεί ἔοικα · οὐ λαμβάνω γάρ , ἀλλά λαμβάνω ὑπό ὁ νόσημα ἐθέλω θεραπεύω . ἐπεί ὁ γε τέχνη ὁ δύναμις , ὁπόταν τις ὁ ὁ ἄδηλος νοσέω ἀνίστημι , θαυμάζω ἄξιος , ἤ ὁπόταν ἐγχειρέω ὁ ἀδύνατος . οὔκουν ἐν ἄλλος γε δημιουργία ὁ ἤδη εὑρίσκω οὐδείς ἔνειμι οὐδείς τοιοῦτος , ἀλλά αὐτός ὅσος πῦρ δημιουργέω , οὗτος μή πάρειμι , ἀεργός εἰμί , μετά δέ ὁ οὗτος ἅπτω ἐνεργός . καί ὅσος ὁ εὐεπανόρθωτος σῶμα δημιουργέω , ὁ μέν μετά ξύλον , ὁ δέ μετά σκυτεύς , ὁ δέ γραφή , χαλκός τε καί σίδηρος , καί ὁ οὗτος ὅμοιος ὁ πολύς , εἰμί δέ ὁ ἐκ οὗτος καί μετά οὗτος δημιουργέω εὐεπανόρθωτος , ὅμως οὐ ὁ τάχος μάλα , ἤ ὁ ὡς δέω δημιουργέω · οὐδέ ὑπερβατός , ἀλλά ἐάν ἀπέρχομαι τις ὁ ὄργανον , ἐλιννύω · καί τοι ἐκεῖνος ὁ βραδύς πρός ὁ λυσιτελής ἀσύμφορος , ἀλλά ὅμως προτιμάω .