hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-affectionibus 47
47 . Τῶν σιτίων ἃ δύναμιν ἕκαστα ἔχει , τεκμαίρεσθαι χρὴ ἀπὸ τῶν φανερὴν τὴν δύναμιν ἐχόντων , ὁκόσα ἢ φῦσαν ἢ δῆξιν ἢ πλησμονὴν ἢ ἐρευγμὸν παρέχει ἢ στρόφον , ἢ διαχωρέει , ἢ μὴ διαχωρέει , καὶ φανερά ἐστιν ὅτι ταῦτα ἐργάζεται , καὶ ἀπὸ τούτων χρὴ τὰ ἄλλα σκοπεῖν · ἔχει γὰρ τὰ ἕκαστα τῶν ἐδεσμάτων , διότι καὶ ὠφελέει καὶ βλάπτει · ἀλλὰ τὰ μὲν φανερώτερά ἐστιν ἐργαζόμενα ἃ ἐργάζεται , τὰ δὲ ἀμυδρότερα . Τὰ σιτία καὶ τὰ ὄψα σκευάζειν καὶ διδόναι τοῖσιν ἀσθενέουσιν , ὑφ’ ὧν μήτε φῦσα ἔσται , μήτε ὀξυρεγμίη , μήτε στρόφος , μήτε λίην διαχωρέει , μήτε λίην ξηραίνεται · ταῦτα δὲ γίνεται ὧδε · ὅσα μὲν ἡ κοιλίη κρατέει , καὶ τὸ σῶμα αὐτὰ ἀναδέχεται , ταῦτα μὲν οὔτε φῦσαν παρέχεται οὔτε στρόφον · ἢν δὲ μὴ ἡ κοιλίη κρατέῃ , ἀπὸ τούτων καὶ φῦσα καὶ στρόφος καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα γίνεται . Κουφότατα τῶν σιτίων καὶ τῶν ὄψων καὶ τῶν ποτῶν , ὅσα μέτρια ἐσίοντα ἐς τὸ σῶμα ἢ ὀλίγῳ πλέω τῶν μετρίων , μήτε πλήρωσιν παρέχει , μήτε στρόφον , μήτε φῦσαν , μήτε ἄλλο τῶν τοιούτων μηδὲν , καὶ πέσσεταί τε τάχιστα , καὶ πεσσόμενα διαχωρέει , καὶ ἀνὰ πᾶσάν τε ἡμέρην ἐσιόντα ἐς τὴν κοιλίην ἀλυπότατά ἐστι , καὶ ὅταν διὰ παλαιοῦ ἐσέλθῃ . Βαρέα δὲ , ὅσα μέτρια τελεύμενα ἢ ἐλάσσω τῶν μετρίων , πλήρωσιν καὶ πόνον παρέχει · καθ’ ἡμέρην δὲ μηδὲ οἷόν τε ἐσθίειν αὐτὰ μηδὲ πίνειν , ἀλλὰ πόνον παρέχει · διὰ χρόνου δὲ ἄν τις αὐτὰ ἢ πίνῃ ἢ ἐσθίῃ , καὶ οὕτω πόνον παρέχει , καὶ οὐ διαχωρέει ἀνὰ λόγον . Ἐς ὑγιείην ἄριστα , ὅσα ὀλίγιστα ἐσιόντα αὐτάρκεά ἐστι καὶ λιμοῦ καὶ δίψης ἄκος εἶναι , καὶ πλεῖστον χρόνον τὸ σῶμα αὐτὰ δέχεται , καὶ διαχωρέει κατὰ λόγον . Ἐς ἰσχὺν δὲ ἄριστα , ὅσα σάρκα φύει πλείστην καὶ πυκνοτάτην , καὶ τὸ αἷμα παχύνει , καὶ διαχωρέει κατὰ λόγον τῶν ἐσιόντων , καὶ τὸ σῶμα πλεῖστον χρόνον ἀναδέχεται . Τὰ λιπαρὰ καὶ τὰ πίονα , καὶ τὰ τυρώδεα καὶ μελιτώδεα , καὶ τὰ σησαμόεντα ὀξυρεγμίην μάλιστα παρέχει καὶ χολέρην καὶ στρόφον καὶ φῦσαν καὶ πλησμονήν · ποιέει δὲ τοῦτο αὐτὸ καὶ ὅταν πλείω τις φάγῃ ἢ πίῃ ἢ ὅσα οἵη τε πέψαι ἡ κοιλίη . Τοῖσιν ἀσθενέουσιν ἢν μὲν κατὰ λόγον τῆς νούσου καὶ τοῦ σώματος διδῷς ἃ ἂν διδῷς , ὑπαναλίσκει ταῦτα τὸ σῶμα , καὶ οὔτε ἐνδεές ἐστιν οὔτε πλῆρες · ἢν δὲ ἁμαρτάνῃς τοῦ καιροῦ ἢ ἐπὶ τὰ ἢ ἐπὶ τὰ , βλάβος ἐπ’ ἀμφότερα . Ὅσα τῶν σιτίων ἢ τῶν ὄψων ἢ τῶν ποτῶν τὸ σῶμα ἀναδέχεται μάλιστα , ἀπὸ τουτέων οὔτε στρόφος γίνεται οὔτε φῦσα οὔτε ὀξυρεγμίη · ὅταν γὰρ ἐς τὴν κοιλίην ἐσέλθῃ , ἀπ’ αὐτοῦ σπᾷ τὸ σῶμα τὸ αὐτῷ ἐπιτήδειον , καὶ ἀσθενέστερον ἤδη τὸ λοιπὸν ἀνάγκη εἶναι , ὥστε στρόφον ἢ φῦσαν ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων ἐν τῇ κοιλίῃ μὴ ποιῆσαι .
Lemmas: 47 . ὁ σιτίον ὅς δύναμις ἕκαστος ἔχω , τεκμαίρομαι χρή ἀπό ὁ φανερός ὁ δύναμις ἔχω , ὁπόσος ἤ φῦσα ἤ δῆξις ἤ πλησμονή ἤ ἐρευγμός παρέχω ἤ στρόφος , ἤ διαχωρέω , ἤ μή διαχωρέω , καί φανερός εἰμί ὅτι οὗτος ἐργάζομαι , καί ἀπό οὗτος χρή ὁ ἄλλος σκοπέω · ἔχω γάρ ὁ ἕκαστος ὁ ἔδεσμα , διότι καί ὠφελέω καί βλάπτω · ἀλλά ὁ μέν φανερός εἰμί ἐργάζομαι ὅς ἐργάζομαι , ὁ δέ ἀμυδρός . ὁ σιτίον καί ὁ ὄψον σκευάζω καί δίδωμι ὁ ἀσθενέω , ὑπό ὅς μήτε φῦσα εἰμί , μήτε ὀξυρεγμία , μήτε στρόφος , μήτε λίαν διαχωρέω , μήτε λίαν ξηραίνω · οὗτος δέ γίγνομαι ὧδε · ὅσος μέν ὁ κοιλία κρατέω , καί ὁ σῶμα αὐτός ἀναδέχομαι , οὗτος μέν οὔτε φῦσα παρέχω οὔτε στρόφος · ἐάν δέ μή ὁ κοιλία κρατέω , ἀπό οὗτος καί φῦσα καί στρόφος καί ἄλλος ὁ τοιοῦτος γίγνομαι . κοῦφος ὁ σιτίον καί ὁ ὄψον καί ὁ ποτόν , ὅσος μέτριος ἐσίω εἰς ὁ σῶμα ἤ ὀλίγος πολύς ὁ μέτριος , μήτε πλήρωσις παρέχω , μήτε στρόφος , μήτε φῦσα , μήτε ἄλλος ὁ τοιοῦτος μηδείς , καί πέσσω τε ταχύς , καί πέσσω διαχωρέω , καί ἀνά πᾶς τε ἡμέρα εἰσέρχομαι εἰς ὁ κοιλία ἄλυπος εἰμί , καί ὅταν διά παλαιός εἰσέρχομαι . βαρύς δέ , ὅσος μέτριος τελέω ἤ ἐλαχύς ὁ μέτριος , πλήρωσις καί πόνος παρέχω · κατά ἡμέρα δέ μηδέ οἷος τε ἐσθίω αὐτός μηδέ πίνω , ἀλλά πόνος παρέχω · διά χρόνος δέ ἐάν τις αὐτός ἤ πίνω ἤ ἐσθίω , καί οὕτως πόνος παρέχω , καί οὐ διαχωρέω ἀνά λόγος . εἰς ὑγίεια ἀγαθός , ὅσος ὀλίγιστος εἰσέρχομαι αὐτάρκης εἰμί καί λιμός καί δίψα ἄκος εἰμί , καί πολύς χρόνος ὁ σῶμα αὐτός δέχομαι , καί διαχωρέω κατά λόγος . εἰς ἰσχύς δέ ἀγαθός , ὅσος σάρξ φύω πολύς καί πυκνός , καί ὁ αἷμα παχύνω , καί διαχωρέω κατά λόγος ὁ εἰσέρχομαι , καί ὁ σῶμα πολύς χρόνος ἀναδέχομαι . ὁ λιπαρός καί ὁ πίων , καί ὁ τυρώδης καί μελιτώδης , καί ὁ σησαμόεις ὀξυρεγμία μάλα παρέχω καί χολέρα καί στρόφος καί φῦσα καί πλησμονή · ποιέω δέ οὗτος αὐτός καί ὅταν πολύς τις ἐσθίω ἤ πίνω ἤ ὅσος οἷος τε πέσσω ὁ κοιλία . ὁ ἀσθενέω ἐάν μέν κατά λόγος ὁ νόσος καί ὁ σῶμα δίδωμι ὅς ἄν δίδωμι , ὑπαναλίσκω οὗτος ὁ σῶμα , καί οὔτε ἐνδεής εἰμί οὔτε πλήρης · ἐάν δέ ἁμαρτάνω ὁ καιρός ἤ ἐπί ὁ ἤ ἐπί ὁ , βλάβος ἐπί ἀμφότερος . ὅσος ὁ σιτίον ἤ ὁ ὄψον ἤ ὁ ποτόν ὁ σῶμα ἀναδέχομαι μάλα , ἀπό οὗτος οὔτε στρόφος γίγνομαι οὔτε φῦσα οὔτε ὀξυρεγμία · ὅταν γάρ εἰς ὁ κοιλία εἰσέρχομαι , ἀπό αὐτός σπάω ὁ σῶμα ὁ αὐτός ἐπιτήδειος , καί ἀσθενής ἤδη ὁ λοιπός ἀνάγκη εἰμί , ὥστε στρόφος ἤ φῦσα ἤ ἄλλος τις ὁ τοιοῦτος ἐν ὁ κοιλία μή ποιέω .