hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-affectionibus-interioribus 1
1 . Ἢν ἡ τοῦ πλεύμονος ἀρτηρίη ἑλκωθῇ ἤ τι ῥαγῇ τῶν φλεβίων τῶν λεπτῶν , τῶν κατακρεμαμένων ἐς τὸν πλεύμονα , ἢ τῶν συρίγγων τῶν διὰ τοῦ πλεύμονος τεταμένων , καὶ συῤῥαγέωσιν ἐς ἀλλήλας καὶ αἵματος πλησθῶσι , διασπῶνταί τε καὶ καταῤῥήγνυνται διὰ τάσδε τὰς αἰτίας μάλιστα · διὰ ταλαιπωρίην , διὰ δρόμους , διὰ πτώματα , διὰ πληγὰς , δι’ ἐμέτους βιαίους γινομένους , διὰ πυρετούς · τάδε οὖν πάσχει · τὸ μὲν πρῶτον βὴξ ἴσχει ξηρή · ἔπειτα ὀλίγῳ ὕστερον ἀποπτύει τὸ σίαλον ὕφαιμον , τοτὲ δὲ καθαρόν . Οὗτος ἢν μὲν ἐν τάχει παύσηται τῆς νούσου · ἢν δὲ μὴ , προϊόντος τοῦ χρόνου τὸ αἷμα πλεῖον χωρέει , ἐνίοτε μὲν καθαρόν · ἔστι δ’ ὅτε καὶ ὑπόσαπρον · πολλάκις δὲ καὶ ἡ φάρυγξ λανθάνει αἵματος πιμπλαμένη · ἔπειτα θρόμβους αἵματος ἐκβράσσεται κατ’ ὀλίγον θαμινά · ἐνίοτε καὶ ὀδμὴ βαρείη ἀπ’ αὐτῶν γίνεται , καὶ ἡ φάρυγξ ἔστιν ὅτε τινὸς ἄχνης πίμπλαται , καὶ ῥῖγος καὶ πυρετὸς ἐπιλαμβάνει , κατ’ ἀρχὰς μὲν τῆς νούσου σφόδρα , προϊούσης δὲ βληχρότερον καὶ ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε ἐπιλαμβάνει , καὶ ὀδύνη ἐνίοτε ἔγκειται ἐν τοῖσι στήθεσι καὶ ἐν τῷ μεταφρένῳ καὶ ἐν τῇσι πλευρῇσι , καὶ ὁκόταν τὸ αἷμα παύσηται πτύων , σίαλον πολλὸν ἀποπτύει ὑγρὸν , ἐνίοτε δὲ καὶ γλίσχρον . Ταῦτα μὲν οὖν οὕτω πάσχει , μέχρι τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέραι παρέλθοιεν · μετὰ δὲ ταύτας ἢν μὴ παύσηται τὸ νούσημα , λεπίδας ἀπὸ τῆς ἀρτηρίης ἀποβήσσων ἀποσπᾷ , οἵας περ ἀπὸ φλυκταινίδων , καὶ ὀδύνη ἐμπίπτει ἐς τὰ στήθεα καὶ ἐς τὸ μετάφρενον καὶ ἐς τὸ πλευρὸν , καὶ τῶν ὑποχονδρίων ὡς ἕλκος ψαυόμενος ἀλγέει . Τούτῳ ξυμφέρει ἡσυχίην ὡς μάλιστα τῷ νοσήματι ἔχειν ἔσω , ἢν οὕτως ἔχῃ · ἢν γάρ τι πονήσῃ , ὅ τε πόνος ὀξύτερος καὶ ἡ βὴξ μᾶλλον ἢ τὸ πρότερον πιέζει , καὶ τὸ ῥῖγος καὶ ὁ πθρετὸς μᾶλλον ἔχει , καὶ ἢν πταρῇ , ἡ ὀδύνη ὀξείη προσέβαλεν · ἀλγέει δὲ καὶ ἐν τῇ εὐνῇ , ὁκόταν περιστρέφηται . Τούτῳ χρὴ προσφέρειν σιτία μὲν τὰ αὐτὰ , ἃ καὶ τῷ ἐμπύῳ , ταῦτα δὲ οὐ πολλά · τῶν δὲ ὄψων τούτοισι χρέεσθαι , ἰχθύσι μὲν ῥίνης ἢ φάγρου ἢ γαλεοῦ τοῦ μεγάλου τοῦ γλαυκοῦ , ἢ τῶν ἀλλῶν τῶν τοιούτων , πᾶσιν ἐν ῥόῳ καὶ ὀριγάνῳ ἠρτυμένοισι · κρέας δὲ ἐσθιέτω ἀλέκτορος ὀπτὸν ἄναλτον , ἢ αἰγὸς ἑφθὸν , καὶ οἴνῳ αὐστηρῷ ὡς παλαιοτάτῳ καὶ ἡδίστῳ μέλανι χρεέσθω , περιπάτοισι δὲ μετρίοισι , πλὴν ταῦτα πυρετοῦ μὴ ἔχοντος · ἢν δὲ πυρετὸς ἔχῃ , ῥοφήματι ἀλεύρῳ ἢ κέγχρῳ χρεέσθω · ἢν δὲ σιτία προσφέρηται , ὀλίγα προσφερέσθω , καὶ ὄψα τὰ διαχωρητικά . Κἢν μὲν φαρμάκου σοι δοκέῃ δέεσθαι , ὑποκαθῆραι αὐτὸν τῷ Κνιδίῳ κόκκῳ ἢ τῇ τιθυμαλίδι , καὶ μετὰ τὴν κάθαρσιν ἀλεύρου ἑφθοῦ δοῦναι δύο τρυβλία ἐκροφέειν λιπαροῦ · εἶτα ἀνακομίζειν ὡς μάλιστα , ὅκως ἥκιστα λεπτὸς ᾖ · προς γὰρ τὴν νοῦσον οὐ ξυμφέρει λεπτὸν εἶναι . Καὶ περιπάτους ὀλίγους τὸ πρῶτον ποιέεσθαι , ὡς μὴ κόπος ἐπιλάβῃ · πυριῇν δὲ ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε , καὶ ᾗ ἂν πυριηθῇ ἡμερῃ , ἄσιτος ἔστω πλὴν ἀλεύρου ἑφθοῦ , οὗπερ τρυβλίον ἐκροφεέτω , ὕδωρ δὲ πινέτω · τῇ δὲ ὑστεραίῃ ἔλασσον ἢ ὡς μεμαθήκει φαγέτω , καὶ πινέτω οἶνον μέλανα , ἡδὺν , αὐστηρὸν , ὀλίγον · τὸ δὲ λοιπὸν δὶς ἢ τρὶς τῆς ἡμέρης τὰ σττία διδόναι τούτῳ , μέχρι καταστήσῃς τὴν κοιλίην , διδοὺς κατ’ ὀλίγον · ἐκ γὰρ τῶν πυρετῶν καὶ τῆς ἀσιτίης , ἢν μὲν τὸ στόμα ζητέῃ , ἡ δὲ κοιλίη οὐκ ἐθέλῃ δέξασθαι , ἀθρόον δεξαμένη φλεγμαίνει . Ἀλλὰ κατ’ ὀλίγον διδόναι χρή · ἢν γὰρ ἀθρόον δῷς καὶ ὀλίγα πονήσῃ τοῖσι περιπάτοισιν , οὐ διαψύχεται ἡ κοιλίη , ἅτε ἀτρέμα ξυνεστηκότων τῶν βρωτῶν · διὸ καὶ πυρετὸς φιλέει ἐπιγίνεσθαι , καὶ τοῦ μὲν χειμῶνος ἧσσον , τοῦ δὲ θέρεος κίνδυνος μᾶλλον ἐξαμαρτεῖν . Τοῦτον ἀνακομίζειν δεῖ ὡς μάλιστα , ὅκως ἂν ὡς παχύτατος ᾖ , καὶ τοῖσι περιπάτοισι μετρίοισι χρεέσθω , καὶ παλαιέτω ἧσσον ἑωυτοῦ , καὶ πονεέτω ὀλίγα τὸ πρῶτον , ἔπειτα δὲ πλείω , πολλὰ δὲ οὐδέποτε , Ταῦτα ἢν ποιέῃ , ὑγιὴς ἔσται τάχιστα · ἢν δὲ λεπτὸς γίνηται διὰ τὴν ταλαιπωρίην , ἀνιέτω καὶ ᾑσυχίην ἐχέτω . Οὗτος μήτε πρὸς ἄνεμον δράμῃ ὑγιὴς ἐὼν ὀξέως , μήτε ἐφ’ ἵππον μήτε ἐπὶ ζεῦγος , ἀνωβῇ · φυλασσέσθω δὲ καὶ βοὴν καὶ ὀξυθυμίην · κίνδυνος γὰρ τὴν νοῦσον πάλιν ἀναλαβεῖν , ἀλλᾲ φυλάσσεσθαι χρὴ τούτων ἁπάντων . Ἢν δὲ τοῦ σίτου ἀποκλεισθῇ , ὀρόβους φώσας τὰ κέλυφα ἀποκαθῆραι , εἶτα βρέξας αὐτοὺς ἐν ὕδατι τρεῖς ἡμέρας , ἐφ’ ἑκάστην δὲ ἡμέρην ἀποχέειν τὸ ὕδωρ καὶ ἄλλο ἐπεγχέειν · ἔπειτα τῇ τετάρτῃ ἡμέρῃ ἀπηθῆσαι καὶ ξηρῆναι , εἶτα ἀλέσας λεπτότατα διασῆσαι , καὶ λίνου καρπὸν φώσας , κόψαι λεῖον , καὶ σήσαμον φώσας , κόψαι λεῖον , καὶ ἄλφιτα ἄναλτα καθαρὰ λεπτά · καὶ τῶν μὲν ὀρόβων καὶ ἀλφίτων ἴσον ἑκατέρου ἔστω , τοῦ δὲ σησάμου τρίτον μέρος , τοῦ δὲ λίνου ἥμισυ μιῆς μερίδος · ταῦτα ἐν γάλακτι αἰγείῳ ἑψήσας , ὡς ὑγρότατα ῥοφέειν . Μετὰ δὲ ταῦτα διδόναι αὐτῷ ἐς ἄριστον σιτία καθαρὰ καὶ ὄψα τῶν ἰσχυροτέρων · οἶνον δὲ τὸν αὐτὸν πινέτω . Διδόναι δὲ αὐτῷ καὶ τῶν ῥιζέων τῶν πρὸς ταῦτα τὰ ῥήγματα τῆς κενταυρίης ἐπ’ οἶνον ἐπιξύων · διδόναι δὲ καὶ τοῦ δρακοντίου ἐπ’ οἶνον ἐπιξύων · διδόναι δὲ καὶ τῆς βηχὸς ἕνεκα ἐν μέλιτι τὸ δρακόντιον ξύων λείχειν . Κἢν τὸ ἕψημα τὸ ἐν τῷ γάλακτι μὴ φάσκῃ δυνατὸς εἶναι ῥοφέειν , γάλα βόειον ὡς πλεῖστον πινέτω τρίτον μέρος τοῦ μελικρήτου προσμίσγων . Καὶ οὕτω τάχιστα ὑγιὴς ἔσται , ἡ δὲ νοῦσος θεραπηΐης δέεται πολλῆς , χαλεπὴ γάρ . Ἢν δὲ θεραπευθεὶς ὑγιής τε γενόμενος μὴ ἐν φυλακῇ ἔχῃ ἑωυτὸν , τοῖσι πολλοῖσιν ὑποτροπιάσασα ἡ νοῦσος αἰτίη ἀπωλείης ἐγένετο . Οὗτος ἢν μὲν ὑπὸ ταύτης τῆς θεραπηΐης ἰηθῇ , ἅλις · ἢν δὲ μὴ , παχύνας αὐτὸν γάλακτι , καῦσαι τά τε στήθεα καὶ τὸ μετάφρενον · ἢν γὰρ τύχῃς καύσας , ἐλπὶς ἐκφυγέειν τῆς νούσου .
Lemmas: 1 . ἐάν ὁ ὁ πλεύμων ἀρτηρία ἑλκόω ἤ τις ῥήγνυμι ὁ φλέβιον ὁ λεπτός , ὁ κατακρεμάννυμι εἰς ὁ πλεύμων , ἤ ὁ σῦριγξ ὁ διά ὁ πλεύμων τείνω , καί συναράσσω εἰς ἀλλήλων καί αἷμα πίμπλημι , διασπάω τε καί καταρρήγνυμι διά ὅδε ὁ αἰτία μάλα · διά ταλαιπωρία , διά δρόμος , διά πτῶμα , διά πληγή , διά ἔμετος βίαιος γίγνομαι , διά πυρετός · ὅδε οὖν πάσχω · ὁ μέν πρῶτος βήξ ἴσχω ξηρός · ἔπειτα ὀλίγος ὕστερον ἀποπτύω ὁ σίαλον ὕφαιμος , τότε δέ καθαρός . οὗτος ἐάν μέν ἐν τάχος παύω ὁ νόσος · ἐάν δέ μή , προέρχομαι ὁ χρόνος ὁ αἷμα πολύς χωρέω , ἐνίοτε μέν καθαρός · εἰμί δέ ὅτε καί ὑπόσαπρος · πολλάκις δέ καί ὁ φάρυγξ λανθάνω αἷμα πίμπλημι · ἔπειτα θρόμβος αἷμα ἐκβράσσω κατά ὀλίγος θαμινός · ἐνίοτε καί ὀσμή βαρεῖος ἀπό αὐτός γίγνομαι , καί ὁ φάρυγξ εἰμί ὅτε τις ἄχνη πίμπλημι , καί ῥῖγος καί πυρετός ἐπιλαμβάνω , κατά ἀρχή μέν ὁ νόσος σφόδρα , προέρχομαι δέ βληχρός καί ἄλλοτε καί ἄλλοτε ἐπιλαμβάνω , καί ὀδύνη ἐνίοτε ἔγκειμαι ἐν ὁ στῆθος καί ἐν ὁ μετάφρενον καί ἐν ὁ πλευρά , καί ὁπόταν ὁ αἷμα παύω πτύω , σίαλον πολύς ἀποπτύω ὑγρός , ἐνίοτε δέ καί γλίσχρος . οὗτος μέν οὖν οὕτως πάσχω , μέχρι τεσσαρεσκαίδεκα ἡμέρα παρέρχομαι · μετά δέ οὗτος ἐάν μή παύω ὁ νόσημα , λεπίς ἀπό ὁ ἀρτηρία ἀποβήσσω ἀποσπάω , οἷος περ ἀπό φλυκταινίς , καί ὀδύνη ἐμπίπτω εἰς ὁ στῆθος καί εἰς ὁ μετάφρενον καί εἰς ὁ πλευρόν , καί ὁ ὑποχόνδριος ὡς ἕλκος ψαύω ἀλγέω . οὗτος συμφέρω ἡσυχία ὡς μάλα ὁ νόσημα ἔχω ἔσω , ἐάν οὕτως ἔχω · ἐάν γάρ τις πονέω , ὁ τε πόνος ὀξύς καί ὁ βήξ μάλα ἤ ὁ πρότερος πιέζω , καί ὁ ῥῖγος καί ὁ πθρετός μάλα ἔχω , καί ἐάν πταίρω , ὁ ὀδύνη οὀξύς προσβάλλω · ἀλγέω δέ καί ἐν ὁ εὐνή , ὁπόταν περιστρέφω . οὗτος χρή προσφέρω σιτίον μέν ὁ αὐτός , ὅς καί ὁ ἔμπυος , οὗτος δέ οὐ πολύς · ὁ δέ ὄψον οὗτος χράω , ἰχθῦς μέν ῥίνη ἤ φάγρος ἤ γαλεός ὁ μέγας ὁ γλαυκός , ἤ ὁ ἀναλόω ὁ τοιοῦτος , πᾶς ἐν ῥόος καί ὀρίγανον ἀρτύω · κρέας δέ ἐσθίω ἀλέκτωρ ὀπτός ἄναλτος , ἤ αἴξ ἑφθός , καί οἶνος αὐστηρός ὡς παλαιός καί ἡδύς μέλας χράω , περίπατος δέ μέτριος , πλήν οὗτος πυρετός μή ἔχω · ἐάν δέ πυρετός ἔχω , ῥόφημα ἄλευρον ἤ κέγχρος χράω · ἐάν δέ σιτίον προσφέρω , ὀλίγος προσφέρω , καί ὄψον ὁ διαχωρητικός . ἐάν μέν φάρμακον σύ δοκέω δέω , ὑποκαθαίρω αὐτός ὁ Κνίδιος κόκκος ἤ ὁ τιθυμαλίς , καί μετά ὁ κάθαρσις ἄλευρον ἑφθός δίδωμι δύο τρύβλιον ἐκροφέω λιπαρός · εἶτα ἀνακομίζω ὡς μάλα , ὅπως ἦκα λεπτός εἰμί · προς γάρ ὁ νόσος οὐ συμφέρω λεπτός εἰμί . καί περίπατος ὀλίγος ὁ πρῶτος ποιέω , ὡς μή κόπος ἐπιλαμβάνω · πυριάω δέ ἄλλοτε καί ἄλλοτε , καί ᾗ ἄν πυριάω ἡμερῃ , ἄσιτος εἰμί πλήν ἄλευρον ἑφθός , οὗπερ τρύβλιον ἐκροφέω , ὕδωρ δέ πίνω · ὁ δέ ὑστεραῖος ἐλαχύς ἤ ὡς μανθάνω ἐσθίω , καί πίνω οἶνος μέλας , ἡδύς , αὐστηρός , ὀλίγος · ὁ δέ λοιπός δίς ἤ τρίς ὁ ἡμέρα ὁ σττίον δίδωμι οὗτος , μέχρι καθίστημι ὁ κοιλία , δίδωμι κατά ὀλίγος · ἐκ γάρ ὁ πυρετός καί ὁ ἀσιτία , ἐάν μέν ὁ στόμα ζητέω , ὁ δέ κοιλία οὐ ἐθέλω δέχομαι , ἀθρόος δέχομαι φλεγμαίνω . ἀλλά κατά ὀλίγος δίδωμι χρή · ἐάν γάρ ἀθρόος δίδωμι καί ὀλίγος πονέω ὁ περίπατος , οὐ διαψύχω ὁ κοιλία , ἅτε ἀτρέμας συνίστημι ὁ βρωτός · διό καί πυρετός φιλέω ἐπιγίγνομαι , καί ὁ μέν χειμών ἥσσων , ὁ δέ θέρος κίνδυνος μάλα ἐξαμαρτάνω . οὗτος ἀνακομίζω δέω ὡς μάλα , ὅπως ἄν ὡς παχύς εἰμί , καί ὁ περίπατος μέτριος χράω , καί παλαίω ἥσσων ἑαυτοῦ , καί πονέω ὀλίγος ὁ πρῶτος , ἔπειτα δέ πολύς , πολύς δέ οὐδέποτε , Ταῦτα ἐάν ποιέω , ὑγιής εἰμί ταχύς · ἐάν δέ λεπτός γίγνομαι διά ὁ ταλαιπωρία , ἀνίημι καί ᾑσυχία ἔχω . οὗτος μήτε πρός ἄνεμος τρέχω ὑγιής εἰμί ὀξύς , μήτε ἐπί ἵππος μήτε ἐπί ζεῦγος , ἀνωβάζω · φυλάσσω δέ καί βοή καί ὀξυθυμία · κίνδυνος γάρ ὁ νόσος πάλιν ἀναλαμβάνω , ἀλλά φυλάσσω χρή οὗτος ἅπας . ἐάν δέ ὁ σῖτος ἀποκλείω , ὄροβος φαύζω ὁ κέλυφος ἀποκαθαίρω , εἶτα βρέχω αὐτός ἐν ὕδωρ τρεῖς ἡμέρα , ἐπί ἕκαστος δέ ἡμέρα ἀποχέω ὁ ὕδωρ καί ἄλλος ἐπεγχέω · ἔπειτα ὁ τέταρτος ἡμέρα ἀπηθέω καί ξηραίνω , εἶτα ἀλέω λεπτός διασέω , καί λίνος καρπός φαύζω , κόπτω λεῖος , καί σήσαμος φαύζω , κόπτω λεῖος , καί ἄλφιτον ἄναλτος καθαρός λεπτός · καί ὁ μέν ὄροβος καί ἄλφιτον ἴσος ἑκάτερος εἰμί , ὁ δέ σήσαμος τρίτος μέρος , ὁ δέ λίνος ἥμισυς εἷς μερίς · οὗτος ἐν γάλα αἴγειος ἑψέω , ὡς ὑγρός ῥοφέω . μετά δέ οὗτος δίδωμι αὐτός εἰς ἄριστον σιτίον καθαρός καί ὄψον ὁ ἰσχυρός · οἶνος δέ ὁ αὐτός πίνω . δίδωμι δέ αὐτός καί ὁ ῥίζα ὁ πρός οὗτος ὁ ῥῆγμα ὁ κενταυρία ἐπί οἶνος ἐπιξύω · δίδωμι δέ καί ὁ δρακόντιον ἐπί οἶνος ἐπιξύω · δίδωμι δέ καί ὁ βήξ ἕνεκα ἐν μέλι ὁ δρακόντιον ξύω λείχω . ἐάν ὁ ἕψημα ὁ ἐν ὁ γάλα μή φάσκω δυνατός εἰμί ῥοφέω , γάλα βόειος ὡς πολύς πίνω τρίτος μέρος ὁ μελίκρητον προσμείγνυμι . καί οὕτως ταχύς ὑγιής εἰμί , ὁ δέ νόσος θεραπεία δέω πολύς , χαλεπός γάρ . ἐάν δέ θεραπεύω ὑγιής τε γίγνομαι μή ἐν φυλακή ἔχω ἑαυτοῦ , ὁ πολύς ὑποτροπιάζω ὁ νόσος αἰτία ἀπώλεια γίγνομαι . οὗτος ἐάν μέν ὑπό οὗτος ὁ θεραπεία ἰάομαι , ἅλις · ἐάν δέ μή , παχύνω αὐτός γάλα , καίω ὁ τε στῆθος καί ὁ μετάφρενον · ἐάν γάρ τυγχάνω καίω , ἐλπίς ἐκφεύγω ὁ νόσος .