hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-affectionibus-interioribus 27
27 . Νοῦσος ἡπατῖτις · ἡ δὲ νοῦσος γίνεται ἀπὸ χολῆς μελαίνης , ὁκόταν ἐπιῤῥυῇ ἐς τὸ ἧπαρ · προσπίπτει δὲ μάλιστα μετοπώρου , ἐν τῇσι μεταβολῇσι τοῦ ἐνιαυτοῦ . Τάδε οὖν πάσχει · ἐς τὸ ἧπαρ ὀδύνη ὀξείη ἐμπίπτει αὐτῷ , καὶ ὑπὸ τὰς νεάτας πλευρὰς καὶ ἐς τὸν ὦμον καὶ ἐς τὴν κληῗδα καὶ ὑπὸ τὸν τιτθὸν , καὶ πνὶξ ἔχει ἰσχυρὴ , καὶ ἐνίοτε ἀπεμέει πελιδνὴν χολὴν , καὶ ῥῖγος , καὶ πυρετὸς τὰς πρώτας ἡμέρας σφόδρα , ἔπειτα μέντοι βληχρότερος ἔχει , καὶ ψαυόμενος ἀλγέει τὸ ἧπαρ , καὶ ἡ χροιὴ ὑποπέλιδνος αὐτέου , καὶ τὰ σιτία ἃ πρόσθεν ἐβεβρώκει πνίγει αὐτὸν προσπίπτοντα καὶ καίει καὶ στρέφει τὴν κοιλίην . Ταῦτα μὲν πάσχει κατ’ ἀρχάς · τῆς δὲ νούσου προϊούσης οἵ τε πυρετοὶ ἀφιᾶσι καὶ ἐπ’ ὀλίγων σιτίων πίμπλαται , ἐν δὲ τῷ ἥπατι ἡ ὀδύνη μούνη λείπεται , καὶ αὐτὴ ποτὲ μὲν ἰσχυρὴ , ποτὲ δὲ ἥσσων διαπαύουσα · ἐνίοτε δὲ ὀξείη λαμβάνει , καὶ πολλάκις ἐξαπίνης ἀφῆκε τὴν ψυχήν . Τούτῳ ξυμφέρει , ὁκόταν μὲν ἡ ὀδύνη ἔχῃ , τά τε ἄλλα καὶ μὴν καὶ τὰ χλιάσματα προστιθέναι ταὐτὰ , ἂ καὶ τῇ πλευρίτιδι · ὁκόταν δὲ ἀνῇ ὁ πόνος , λούειν αὐτὸν πολλῷ καὶ θερμῷ , μελίκρητόν τε διδόναι πίνειν καὶ οἶνον λευκὸν γλυκὺν αὐστηρὸν , ὁκότερον ἂν ξυμφέρῃ , καὶ ῥοφήματα ταὐτὰ , ἃ καὶ τῷ ὑπὸ πλευρίτιδος ἑαλωκότι . Ὑπὲρ δὲ τῆς ὀδύνης τάδε χρὴ διδόναι πίνειν · ἀλεκτορίδος ὠοῦ ἑφθοῦ τὸ ὠχρὸν τρίψας , παραχέας στρύχνου χυλοῦ ἡμικοτύλιον καὶ μελίκρητον ἐν ὕδατι πεποιημένον , ἥμισυ ἡμικοτύλιον , τούτοισι διεὶς διδόναι πίνειν , καὶ παύσει τὴν ὀδύνην · διδόναι δὲ καὶ ἑκάστης ἡμέρης , ἕως ἂν ἡ ὀδύνη παύσηται · πινέτω δὲ καὶ σιλφίου ὀπὸν ὁκόσον ὄροβον , καὶ ὀρίγανον τρίβων διεῖναι οἴνῳ λευκῷ , καὶ οὕτω πίνειν νῆστις · ἐπιπινέτω δὲ καὶ τὰ ἐν τῇ πλευρίτιδι διδόμενα φάρμακα , εἵνεκα τῆς ὀδύνης · πινέτω δὲ καὶ γάλα αἰγὸς , τρίτον μέρος μέλιτος παραμίσγων , τοῦ δὲ γάλακτος ἔστωσαν τέσσερες κοτύλαι · τοῦτο ἕωθεν πινέτω ὁκόταν τἄλλα μὴ πίνῃ . Σιτίων δὲ ἀπεχέσθω , ἕως ἂν κριθῇ ἡ νοῦσος · κρίνεται δὲ μάλιστα ἐν ἑπτὰ ἡμέρῃσι , ταύτῃσι γὰρ δηλοῦται εἰ θανάσιμος ἢ οὔ . Ἢν δὲ καὶ πνίγμα προσίστηται , τάδε χρὴ διδόναι , ὅκως ἂν ἀπεμέσῃ · μέλι , καὶ ὕδωρ , ὄξος , ἅλας , ταῦτα μίξας ἐγχέαι ἐς χυτρίδιον καινόν · εἶτα χλιαίνειν , καὶ ταράσσειν ὀριγάνου κλωνίοισι τῆς κεφαλοειδέος ξὺν τῷ καρπῷ · ὁκόταν δὲ χλιανθῇ , ἐκπιεῖν δοῦναι χλιερόν · εἶτα περιβαλὼν ἱμάτια ἐᾷν , περιστείλας ὅκως ἂν ἱδρῷ μάλιστα , καὶ ὁκόταν ἔμετος αὐτὸν ἔχῃ , ἐμεέτω προθύμως καταματτευόμενος πτερῷ · ἢν δὲ μὴ δύνηται ἐμέσαι , ἐπιπιὼν μελικρήτου χλιαροῦ κύλικα δικότυλον , οὕτως ἐμεέτω · καὶ ἤν τι ἀπεμέσῃ χολῆς ἢ φλέγματος , αὖθις τὸ αὐτὸ χρὴ ποιέειν ἐπὶ τέσσαρας ὥρας · ὠφελήσει γάρ . Μετὰ δὲ τῆς νούσου τὴν κρίσιν μελετῇν , σιτία ὀλίγα διδοὺς καθαρά · κἢν μὲν ἄρτον φιλέῃ ἐσθίειν , ἄρτον θερμὸν ὡς μάλιστα καθαρὸν ἐσθιέτω · ἢν δὲ μάζην , ἄτριπτον ἐσθιέτω , πρότερον προφυρήσας · ὄψον δὲ ἐχέτω κρέα σκυλακίου ἑφθὰ ἢ πελειάδος ἢ ἀλεκτορίδος νεοσσοῦ , ἑφθοῖσι πᾶσιν · ἰχθύων δὲ γαλεῷ , νάρκῃ , τρυγόνι’ τε καὶ βατίσι τῇσι μικρῇσι , πᾶσιν ἑφθοῖσι · λουέσθω δὲ καὶ ἡμέρης ἑκάστης , καὶ τὸ ψῦχος φυλασσέσθω , καὶ περιπατεέτω ὀλίγα τέως ἐν ἀσφαλείῃ . Ταῦτα δὴ ἢν φυλάσσηται , οὐχ ὑποτροπιάσαι τὴν νοῦσον δέος πάλιν · καὶ γὰρ ἡ τοιαύτη νοῦσος χαλεπή ἐστι καὶ χρονίη .
Lemmas: 27 . νόσος ἡπατῖτις · ὁ δέ νόσος γίγνομαι ἀπό χολή μέλας , ὁπόταν ἐπιρρέω εἰς ὁ ἧπαρ · προσπίπτω δέ μάλα μετόπωρον , ἐν ὁ μεταβολή ὁ ἐνιαυτός . ὅδε οὖν πάσχω · εἰς ὁ ἧπαρ ὀδύνη οὀξύς ἐμπίπτω αὐτός , καί ὑπό ὁ νέατος πλευρά καί εἰς ὁ ὦμος καί εἰς ὁ κλείς καί ὑπό ὁ τιτθός , καί πνίξ ἔχω ἰσχυρός , καί ἐνίοτε ἀπεμέω πελιδνός χολή , καί ῥῖγος , καί πυρετός ὁ πρῶτος ἡμέρα σφόδρα , ἔπειτα μέντοι βληχρός ἔχω , καί ψαύω ἀλγέω ὁ ἧπαρ , καί ὁ χροιά ὑποπέλιδνος αύ̓τος , καί ὁ σιτίον ὅς πρόσθεν βιβρώσκω πνίγω αὐτός προσπίπτω καί καίω καί στρέφω ὁ κοιλία . οὗτος μέν πάσχω κατά ἀρχή · ὁ δέ νόσος προέρχομαι ὁ τε πυρετός ἀφίημι καί ἐπί ὀλίγος σιτίον πίμπλημι , ἐν δέ ὁ ἧπαρ ὁ ὀδύνη μόνος λείπω , καί αὐτός ποτέ μέν ἰσχυρός , ποτέ δέ ἥσσων διαπαύω · ἐνίοτε δέ οὀξύς λαμβάνω , καί πολλάκις ἐξαπίνης ἀφίημι ὁ ψυχή . οὗτος συμφέρω , ὁπόταν μέν ὁ ὀδύνη ἔχω , ὁ τε ἄλλος καί μήν καί ὁ χλίασμα προστίθημι αὐτός , ὅς καί ὁ πλευρῖτις · ὁπόταν δέ ἀνίημι ὁ πόνος , λούω αὐτός πολύς καί θερμός , μελίκρητον τε δίδωμι πίνω καί οἶνος λευκός γλυκύς αὐστηρός , ὁπότερος ἄν συμφέρω , καί ῥόφημα αὐτός , ὅς καί ὁ ὑπό πλευρῖτις ἁλίσκομαι . ὑπέρ δέ ὁ ὀδύνη ὅδε χρή δίδωμι πίνω · ἀλεκτορίς ᾠόν ἑφθός ὁ ὠχρός τρίβω , παραχέω στρύχνον χυλός ἡμικοτύλιον καί μελίκρητον ἐν ὕδωρ ποιέω , ἥμισυς ἡμικοτύλιον , οὗτος διΐημι δίδωμι πίνω , καί παύω ὁ ὀδύνη · δίδωμι δέ καί ἕκαστος ἡμέρα , ἕως ἄν ὁ ὀδύνη παύω · πίνω δέ καί σίλφιον ὀπός ὁπόσος ὄροβος , καί ὀρίγανον τρίβω διίημι οἶνος λευκός , καί οὕτως πίνω νῆστις · ἐπιπίνω δέ καί ὁ ἐν ὁ πλευρῖτις δίδωμι φάρμακον , ἕνεκα ὁ ὀδύνη · πίνω δέ καί γάλα αἴξ , τρίτος μέρος μέλι παραμείγνυμι , ὁ δέ γάλα εἰμί τέσσαρες κοτύλη · οὗτος ἕωθεν πίνω ὁπόταν ἄλλος μή πίνω . σιτίον δέ ἀπέχω , ἕως ἄν κρίνω ὁ νόσος · κρίνω δέ μάλα ἐν ἑπτά ἡμέρα , οὗτος γάρ δηλόω εἰ θανάσιμος ἤ οὐ . ἐάν δέ καί πνίγμα προσίστημι , ὅδε χρή δίδωμι , ὅπως ἄν ἀπεμέω · μέλι , καί ὕδωρ , ὄξος , ἅλς , οὗτος μείγνυμι ἐγχέω εἰς χυτρίδιον καινός · εἶτα χλιαίνω , καί ταράσσω ὀρίγανος κλωνίον ὁ κεφαλοειδής σύν ὁ καρπός · ὁπόταν δέ χλιαίνω , ἐκπίνω δίδωμι χλιερός · εἶτα περιβάλλω ἱμάτιον ἐάω , περιστέλλω ὅπως ἄν ἱδρόω μάλα , καί ὁπόταν ἔμετος αὐτός ἔχω , ἐμέω πρόθυμος καταματτεύομαι πτερόν · ἐάν δέ μή δύναμαι ἐμέω , ἐπιπίνω μελίκρητον χλιαρός κύλιξ δικότυλος , οὕτως ἐμέω · καί ἐάν τις ἀπεμέω χολή ἤ φλέγμα , αὖθις ὁ αὐτός χρή ποιέω ἐπί τέσσαρες ὥρα · ὠφελέω γάρ . μετά δέ ὁ νόσος ὁ κρίσις μελετάω , σιτίον ὀλίγος δίδωμι καθαρός · ἐάν μέν ἄρτος φιλέω ἐσθίω , ἄρτος θερμός ὡς μάλα καθαρός ἐσθίω · ἐάν δέ μάζη , ἄτριπτος ἐσθίω , πρότερος προφυράω · ὄψον δέ ἔχω κρέας σκυλάκιον ἑφθός ἤ πελειάς ἤ ἀλεκτορίς νεοσσός , ἑφθός πᾶς · ἰχθῦς δέ γαλεός , νάρκη , τρυγόνιον τε καί βατίς ὁ μικρός , πᾶς ἑφθός · λούω δέ καί ἡμέρα ἕκαστος , καί ὁ ψῦχος φυλάσσω , καί περιπατέω ὀλίγος τέως ἐν ἀσφάλεια . οὗτος δή ἐάν φυλάσσω , οὐ ὑποτροπιάζω ὁ νόσος δέος πάλιν · καί γάρ ὁ τοιοῦτος νόσος χαλεπός εἰμί καί χρόνιος .