hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-affectionibus-interioribus 51
51 . Περὶ ἰσχιάδος · ἰσχιὰς δὲ ἀπὸ τῶνδε τῶν ἀφορμῶν γίνεται μάλιστα τοῖσι πολλοῖσιν , ἢν εἱληθῇ ἐν τῷ ἡλίῳ πουλὺν χρόνον καὶ τὰ ἰσχία διαθερμανθῇ καὶ τὸ ὑγρὸν ἀναξηρανθῇ ὑπὸ τοῦ καύματος τὸ ἐνεὸν ἐν τοῖσιν ἄρθροισιν . Ὡς δὲ ἀναξηραίνεται καὶ πήγνυται , τόδε μοι τεκμήριον · ὁ γὰρ νοσέων στρέφεσθαι ἢ κινέειν τὰ ἄρθρα οὐ δύναται ὑπὸ τῆς ἐν αὐτοῖσιν ἀλγηδόνος καὶ τοῦ ξυμπεπηγέναι τοὺς σπονδύλους · ἀλγέει δὲ μάλιστα τὴν ὀσφῦν καὶ τοὺς σπονδύλους τοὺς ἐκ πλαγίων τῶν ἰσχίων καὶ τὰ γούνατα · ἵσταται δὲ ἡ ὀδύνη ἐν τοῖσι βουβῶσι πλεῖστον χρόνον ἅμα καὶ τοῖσιν ἰσχίοισιν ὀξείη καὶ καυματώδης · κἤν τις αὐτὸν ἀνιστῇ ἢ μετακινέῃ , ὑπὸ τἧς ἀλγηδόνες οἰμώζει ὁκόσον ἂν μέγιστον δύνηται · ἐνίοτε δὲ καὶ σπασμὸς ἐπιγίνεται καὶ ῥῖγος καὶ πυρετός . Γίνεται δὲ τὸ νούσημα ἀπὸ χολῆς · γίνεται δὲ καὶ ἀπὸ φλέγματος καὶ ἀπὸ αἵματος , καὶ ὀδύναι παραπλήσιοι ἀπὸ πάντων τούτων τῶν νουσημάτων · καὶ ῥῖγος καὶ πυρετὸς ἐνίοτε ἐπιλαμβάνει βληχρός . Ἀλλὰ χρὴ ὧδε μελετῇν τὸν ἀπὸ τοῦ ἡλίου ταύτην τὴν νοῦσον λαβόντα · ὑγραίνειν αὐτοῦ τὸ σῶμα τῇ πυριήσει καὶ ἀπὸ τῶν σιτίων καὶ ἀπὸ τῶν ποτῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν διδομένων , διδόναι δὲ χλιαρὰ καὶ ὑγρά · ταῦτα δὲ πάντα ἑφθά · σίτῳ δὲ χρεέσθω μάζῃ μαλθακῇ ἀτρίπτῳ · οἶνον δὲ πινέτω λευκὸν ὑδαρέα · καὶ τῷ σώματι ἡσυχίην ἐχέτω · ἢν δὲ καὶ δυνατὸς ᾖ ἀνίστασθαι , ὀλίγα περιπατεέτω ἑκάστης ἡμέρης · καὶ μὴ ῥιγούτω , καὶ λουέσθω μὴ πολλῷ . Καὶ ὁκόταν σοι δοκέῃ καλῶς ἔχειν καὶ ὑγρὸς εἶναι τὸ σῶμα , πυριῆσαι σφόδρα βληχρῇ τῇ πυρίῃ · μᾶλλον γὰρ ἀνήσει καὶ ἀνυγρανεῖ τὸ συμπεπηγὸς ἐκ τῶν ἄρθρων · εἶτα τῇ ὑστεραίῃ πῖσαι τοῦ κνιδίου κόκκου . Ἢν δὲ μὴ ὠφελήσῃ , κλύσαι τούτοισι χρὴ αὐτόν · τρίβειν κυμίνου ἡμικοτύλιον , σικύην ἄτμητον τῶν μικρῶν καὶ στρογγύλων ξυγκόψας ἐν τῷ ὅλμῳ , καὶ σήσας ὡς λεπτότατον νίτρου ἐρυθροῦ Αἰγυπτίου τεταρτημόριον μνᾶς , ὀπτήσας , τρίψας τε λεῖον , ταῦτα ἐμβάλλειν ἐς χυτρίδα , καὶ ἐγχέαι ἐλαίου κοτύλην , μέλιτος ἡμικοτύλιον , οἴνου λευκοῦ γλυκέος κοτύλην , καὶ σευτλίου χυλοῦ δύο κοτύλας · ταῦτα ἑψῇν , ἕως ἄν σοι δοκέῃ καλῶς ἔχειν τοῦ πάχεος · εἶτα διηθήσας δι’ ὀθονίου , παραμῖξαι αὐτοῖσι μέλιτος Ἀττικοῦ κοτύλην , ἢν μὴ βούλῃ ξυνεψεῖν τὸ μέλι · ἢν δὲ μὴ ἔχῃς Ἀττικὸν , κοτύλην τοῦ καλλίστου παραμίξας ἑψῆσαι ἐν θυείῃ · ἢν δὲ τὸ κλύσμα παχύτερον ᾖ , παραχέαι οἴνου τοῦ αὐτοῦ πρὸς τὸ πάχος τεκμαιρόμενος · ἐν τούτῷ κλύζειν . Εἶτα ἐῇν χρὴ μέχρι τριῶν ἡμερέων καθαίρεσθαι · ἢν δὲ πλείονας ἡμέρας καθαίρηται , τοῦ βοείου ἢ τοῦ αἰγείου γάλακτος τρεῖς κοτύλας δοῦναι ἐκπιεῖν · εἶτα τεῦτλα λιπαρὰ , περίπαστα , ἐν ἀρτύμασιν ἄναλτα , δοῦναι ἐσθίειν , Ἐκ ταύτης οὖν τῆς νούσου πολλοὶ ἤδη χωλοὶ ἐγένοντο . Ἢν δὲ ἀπὸ χολῆς ἡ νοῦσος γένηται , πῖσαι αὐτὸν ἐλλέβορον κάτω ἢ ὀπὸν σκαμμωνίης · μετὰ δὲ τὴν κάθαρσιν πτισάνης χυλὸν , μέλι παραχέων , δύο τρυβλία δοῦναι ἐκροφέειν · τῇ δὲ ὑστεραίῃ ἢ τῇ τρίτῃ πυριήσας γάλακτι ὀνείῳ ἑφθῷ ὑποκαθῆραι · ἐς ἑσπέρην δὲ τεύτλου λιπαροῦ δύο τρυβλία ἐκφαγέτω ἄλφιτα παραπάσας · οἶνον δὲ πινέτω λευκὸν , ὑδαρέα , γλυκὺν καὶ νῦν καὶ μετὰ τὴν τοῦ φαρμάκου κάθαρσιν . Ἢν δὲ ἀπὸ φλέγματος νοσέῃ , πῖσαι αὐτὸν τοῦ κνιδίου κόκκου ἢ τοῦ ἱππόφεω πυριήσας , μετὰ δὲ τὴν κάθαρσιν τὰ αὐτὰ χρὴ προσφέρειν καὶ ῥοφήματα καὶ ποτὰ καὶ γαλακτοποσίην · τὰς δὲ μεταξὺ τῶν ἡμερέων διαίτῃ χρεέσθω ὡς κουφοτάτῃ . Καὶ ἢν μὲν ὑπὸ τουτέων ὠφελῆται · ἢν δὲ μὴ , καῦσαι ᾳὐτὸν , τὰ μὲν ὀστώδεα μύκησι , τὰ δὲ σαρκώδεα σιδηρίοισι πολλὰς ἐσχάρας καὶ βαθείας . Ἢν δὲ ὑφ’ αἵματος νοσέῃ , πυριῆσαι , καὶ σικύην προσβάλλειν , καὶ φλεβοτομέειν τὰς ἐν τῇσιν ἰγνύῃσι φλέβας · ἢν δέ σοι δοκέῃ , καὶ τοῦ κνιδίου κόκκου πῖσαι αὐτόν · διαίτῃ δὲ χρεέσθω ὡς ξηροτάτῃ · οἶνον δὲ μᾶλλον μὲν μὴ πινέτω · ἢν δὲ ἄρα καὶ πίνειν θέλῃ , ὡς ἐλάχιστον καὶ ὑδαρέστατον δίδου , καὶ περιπατέειν ὀλίγα κέλευε · ἢν δὲ δυνατὸς ᾖ , πλεῖστα . Ξυμφέρει δὲ καὶ τῷ ἀπὸ τοῦ φλέγματος νοσέοντι τὰ τοιαῦτα ποιέειν . Ἢν δὲ μὴ δύνηται ἵστασθαι , ἐν τῇ κλίνῃ χρὴ περιφέρειν ὡς πυκνώτατα , ἀφ’ οὗ ἂν νοσέῃ , καὶ ἅπαντα ὁμοίως , ὅκως ἂν ἐντὸς μὴ ξυμφυῇ ὁ χόνδρος · ἢν δὲ ξυμφυῇ καὶ τὰ ἄρθρα ξυμπαγῇ , πᾶσα ἀνάγκη χωλὸν γενέσθαι τὸν ἄνθρωπον . Καὶ ἢν βούλῃ κλύσαι τὸν ἀπὸ τοῦ αἵμετος νοσέοντα , ὥστε αἷμα ἀπάγειν καὶ φλέγμα ἀπὸ τῶν ἰσχίων , τοῖσιδε δεῖ κλύζειν · ἁλὸς δραχμίδα τρίψας , παραμῖξαι ἐλαίου κοτύλην καὶ ἀπὸ κριθέων ἑφθῶν δύο κοτύλας , εἶτα οὕτω κλύζειν τοῦτον . Οὕτω μελετῶν τάχιστα ὑγιέα ποιήσεις · ἡ δὲ νοῦσος χαλεπὴ λίην ἐστὶ καὶ χρονίη .
Lemmas: 51 . περί ἰσχιάς · ἰσχιάς δέ ἀπό ὅδε ὁ ἀφορμή γίγνομαι μάλα ὁ πολύς , ἐάν εἱλέω ἐν ὁ ἥλιος πολύς χρόνος καί ὁ ἰσχίον διαθερμαίνω καί ὁ ὑγρός ἀναξηραίνω ὑπό ὁ καῦμα ὁ ἔνειμι ἐν ὁ ἄρθρον . ὡς δέ ἀναξηραίνω καί πήγνυμι , ὅδε ἐγώ τεκμήριον · ὁ γάρ νοσέω στρέφω ἤ κινέω ὁ ἄρθρον οὐ δύναμαι ὑπό ὁ ἐν αὐτός ἀλγηδών καί ὁ συμπήγνυμι ὁ σφόνδυλος · ἀλγέω δέ μάλα ὁ ὀσφῦς καί ὁ σφόνδυλος ὁ ἐκ πλάγιον ὁ ἴσχιον καί ὁ γόνυ · ἵστημι δέ ὁ ὀδύνη ἐν ὁ βουβών πολύς χρόνος ἅμα καί ὁ ἴσχιον οὀξύς καί καυματώδης · ἐάν τις αὐτός ἀνίστημι ἤ μετακινέω , ὑπό ὁ ἀλγηδών οἰμώζω ὁπόσος ἄν μέγας δύναμαι · ἐνίοτε δέ καί σπασμός ἐπιγίγνομαι καί ῥῖγος καί πυρετός . γίγνομαι δέ ὁ νόσημα ἀπό χολή · γίγνομαι δέ καί ἀπό φλέγμα καί ἀπό αἷμα , καί ὀδύνη παραπλήσιος ἀπό πᾶς οὗτος ὁ νόσημα · καί ῥῖγος καί πυρετός ἐνίοτε ἐπιλαμβάνω βληχρός . ἀλλά χρή ὧδε μελετάω ὁ ἀπό ὁ ἥλιος οὗτος ὁ νόσος λαμβάνω · ὑγραίνω αὐτός ὁ σῶμα ὁ πυριάω καί ἀπό ὁ σιτίον καί ἀπό ὁ ποτόν καί ὁ ἄλλος ὁ δίδωμι , δίδωμι δέ χλιαρός καί ὑγρός · οὗτος δέ πᾶς ἑφθός · σῖτος δέ χράω μᾶζα μαλθακός ἄτριπτος · οἶνος δέ πίνω λευκός ὑδαρής · καί ὁ σῶμα ἡσυχία ἔχω · ἐάν δέ καί δυνατός εἰμί ἀνίστημι , ὀλίγος περιπατέω ἕκαστος ἡμέρα · καί μή ῥιγόω , καί λούω μή πολύς . καί ὁπόταν σύ δοκέω καλός ἔχω καί ὑγρός εἰμί ὁ σῶμα , πυριάω σφόδρα βληχρός ὁ πυρία · μάλα γάρ ἀνίημι καί ἀνυγραίνω ὁ συμπήγνυμι ἐκ ὁ ἄρθρον · εἶτα ὁ ὑστεραῖος πιπίσκω ὁ κνίδιον κόκκος . ἐάν δέ μή ὠφελέω , κλύζω οὗτος χρή αὐτός · τρίβω κύμινον ἡμικοτύλιον , σικύα ἄτμητος ὁ μικρός καί στρογγύλος συγκόπτω ἐν ὁ ὅλμος , καί σέω ὡς λεπτός νίτρον ἐρυθρός Αἰγύπτιος τεταρτημόριον μνᾶ , ὀπτάω , τρίβω τε λεῖος , οὗτος ἐμβάλλω εἰς χυτρίς , καί ἐγχέω ἔλαιον κοτύλη , μέλι ἡμικοτύλιον , οἶνος λευκός γλυκύς κοτύλη , καί σεύτλιον χυλός δύο κοτύλη · οὗτος ἑψάω , ἕως ἄν σύ δοκέω καλός ἔχω ὁ πάχος · εἶτα διηθέω διά ὀθόνιον , παραμείγνυμι αὐτός μέλι Ἀττικός κοτύλη , ἐάν μή βούλομαι συνέψω ὁ μέλι · ἐάν δέ μή ἔχω Ἀττικός , κοτύλη ὁ καλός παραμείγνυμι ἑψέω ἐν θυεία · ἐάν δέ ὁ κλύσμα παχύς εἰμί , παραχέω οἶνος ὁ αὐτός πρός ὁ πάχος τεκμαίρομαι · ἐν τούτός κλύζω . εἶτα ἐάω χρή μέχρι τρεῖς ἡμέρα καθαίρω · ἐάν δέ πολύς ἡμέρα καθαίρω , ὁ βόειος ἤ ὁ αἴγειος γάλα τρεῖς κοτύλη δίδωμι ἐκπίνω · εἶτα τεῦτλον λιπαρός , περίπαστος , ἐν ἄρτυμα ἄναλτος , δίδωμι ἐσθίω , Ἐκ οὗτος οὖν ὁ νόσος πολύς ἤδη χωλός γίγνομαι . ἐάν δέ ἀπό χολή ὁ νόσος γίγνομαι , πιπίσκω αὐτός ἑλλέβορος κάτω ἤ ὀπός σκαμμωνία · μετά δέ ὁ κάθαρσις πτισάνη χυλός , μέλι παραχέω , δύο τρύβλιον δίδωμι ἐκροφέω · ὁ δέ ὑστεραῖος ἤ ὁ τρίτος πυριάω γάλα ὀνεῖον ἑφθός ὑποκαθαίρω · εἰς ἑσπέρα δέ τεῦτλον λιπαρός δύο τρύβλιον ἐξεσθίω ἄλφιτον παραπάσσω · οἶνος δέ πίνω λευκός , ὑδαρής , γλυκύς καί νῦν καί μετά ὁ ὁ φάρμακον κάθαρσις . ἐάν δέ ἀπό φλέγμα νοσέω , πιπίσκω αὐτός ὁ κνίδιον κόκκος ἤ ὁ ἱππόφεως πυριάω , μετά δέ ὁ κάθαρσις ὁ αὐτός χρή προσφέρω καί ῥόφημα καί ποτός καί γαλακτοποσία · ὁ δέ μεταξύ ὁ ἡμέρα δίαιτα χράω ὡς κοῦφος . καί ἐάν μέν ὑπό οὗτος ὠφελέω · ἐάν δέ μή , καίω οͅὐτός , ὁ μέν ὀστώδης μύκης , ὁ δέ σαρκώδης σιδήριον πολύς ἐσχάρα καί βαθύς . ἐάν δέ ὑπό αἷμα νοσέω , πυριάω , καί σικύα προσβάλλω , καί φλεβοτομέω ὁ ἐν ὁ ἰγνύα φλέψ · ἐάν δέ σύ δοκέω , καί ὁ κνίδιον κόκκος πιπίσκω αὐτός · δίαιτα δέ χράω ὡς ξηρός · οἶνος δέ μάλα μέν μή πίνω · ἐάν δέ ἄρα καί πίνω ἐθέλω , ὡς ἐλαχύς καί ὑδαρής δίδωμι , καί περιπατέω ὀλίγος κελεύω · ἐάν δέ δυνατός εἰμί , πολύς . συμφέρω δέ καί ὁ ἀπό ὁ φλέγμα νοσέω ὁ τοιοῦτος ποιέω . ἐάν δέ μή δύναμαι ἵστημι , ἐν ὁ κλίνη χρή περιφέρω ὡς πυκνός , ἀπό ὅς ἄν νοσέω , καί ἅπας ὅμοιος , ὅπως ἄν ἐντός μή συμφύω ὁ χόνδρος · ἐάν δέ συμφύω καί ὁ ἄρθρον συμπήγνυμι , πᾶς ἀνάγκη χωλός γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος . καί ἐάν βούλομαι κλύζω ὁ ἀπό ὁ αἵμητς νοσέω , ὥστε αἷμα ἀπάγω καί φλέγμα ἀπό ὁ ἴσχιον , ὅδε δέω κλύζω · ἅλς δραχμίς τρίβω , παραμείγνυμι ἔλαιον κοτύλη καί ἀπό κριθή ἑφθός δύο κοτύλη , εἶτα οὕτως κλύζω οὗτος . οὕτως μελετάω ταχύς ὑγιής ποιέω · ὁ δέ νόσος χαλεπός λίαν εἰμί καί χρόνιος .