hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-affectionibus-interioribus 30
30 . Σπληνὸς νοῦσος πρώτη · γίνεται δὲ ἡ τοιαύτη νοῦσος διὰ θερμασίην τοῦ ἡλίου χολῆς κινηθείσης , ὁκόταν ἑλκύσῃ ἐφ’ ἑωυτὸν χολὴν ὁ σπλήν . Τάδε οὖν πάσχει · πυρετὸς ὀξὺς ἐπιγίνεται κατ’ ἀρχάς · προϊούσης δὲ τῆς νούσου ἀφίησι , πλὴν κατ’ αὐτὸν τὸν σπλῆνα · ταύτῃ δὲ αἰεὶ θέρμη ἔχει · καὶ ὀδύνη ἄλλοτε καὶ ἄλλοτε ἐμπίπτει ὀξείη καὶ ἐς τὴν λαπάρην καὶ ἐς τὴν κοιλίην · τὰ δὲ σιτία κατ’ ἀρχὰς προσίεται μὲν , διαχωρεει δὲ οὐ μάλα , προϊούσης δὲ τῆς νούσου , ἥ τε χροιὴ ὠχρὴ γίνεται , καὶ ὀδύνη ἰσχυρὴ ἐμπίπτει , καὶ αἱ κληἴδες λεπτύνονται , καὶ τὰ σιτία οὐχ ἁμαλῶς προσίεται ὥσπερ κατ’ ἀρχὰς , καὶ ἀπὸ ὀλίγου πίμπλαται · ὁ δὲ σπλὴν ἄλλοτε μέγας τῆς αὐτῆς ἡμέρης , ἄλλοτε ἐλάσσων γίνεται . Τοῦτον , ὁκόταν οὕτως ἔχῃ , πῖσαι ἐλλέβορον , κάτω δ’ ὑποκαθῆραι τῷ κνιδίῳ κόκκῳ · ἐς ἑσπέρην δὲ μετὰ τὴν κάθαρσιν φακῆς δοῦναι τρυβλίον ῥοφέειν ὀξυτέρης , καὶ τευτλίων τρυβλίον λιπαρῶν , ἄλφιτα παραπάσας · τῇ δ’ ὑστεραίῃ καὶ τῇ τρίτῃ ἄρτον μικρὸν δοῦναι · ὄψῳ δὲ φακῇ χρεέσθω , καὶ ὑὸς κρέας ἐν τῇ φακῇ ἑφθὸν τετριμμένον · οἶνον δὲ πινέτω αὐστηρὸν , μέλανα , ἀκρητέστερον κατ’ ὀλίγον , καὶ ἡσυχίην ἐχέτω τᾳύτας τὰς ἡμέρας , πλὴν ἔνδον ὀλίγα περιπατεέτω ἐν σκιῇ . Τὸν δὲ λοιπὸν χρόνον τάδε χρὴ προσφέρεσθαι · σιτίον μὲν ἄρτον αὐτοπυρίτην , ὄψον δὲ ἐχέτω χρέας κυνὸς μέζονος ἢ αἰγὸς ἢ οἰὸς τετριμμένον , καὶ τάριχος Γαδειρικὸν ἦ σαπέρδην , καὶ τὰ ὀξέα καὶ τὰ ἁλμυρὰ πάντα προσφερέσθω καὶ τὰ στρυφνά · πινέτω δὲ οἶνον Κῷον ὑπόστρυφνον ὡς μελάντατον · τῶν δὲ γλυκέων καὶ λιπαρῶν ἀπεχέσθω καὶ κνισωδέων , καὶ σίλφιον μὴ προσφερέσθω , μηδὲ σκόροδα , μηδὲ κρέας χοίρειον , μηδὲ κεστρέα μηδὲ ταρίχηρον μηδὲ νεαρὸν , μήτε ἔγχελυν , μήτε λάχανον μηδὲν ἑφθὸν ἄνευ ὄξεος · τρωξίμων δὲ , ῥαφανῖδι χρεέσθω καὶ σελίνῳ , ἐς ὄξος βάπτων , καὶ οἴνῳ ἄλφιτα φυρῶν ἐσθιέτω , καὶ τοῦ οἴνου ῥοφεέτω ἄκρητον · ἢν δὲ βούληται , καὶ τὸν ἄρτον ἐς τὸν οἶνον ἐνθρυπτόμενος ἐσθιέτω θερμόν · διδόναι δὲ καὶ ἰχθύων σκορπίον , δράκοντα , κόκκυγα , κωβιὸν , καλλιώνυμον , τούτους ἑφθοὺς καὶ ψυχροὺς διδόναι . Διδόναι δὲ καὶ ἃ μέλλει τὸν σπλῆνα λεπτύνειν ἑκάστης ἡμέρης , ἀοφοδέλου τοῦ καρποῦ , ἢ ἰξοῦ τὰ φύλλα , ἢ αἰγόκερας , ἢ ἄγνου καρπὸν , ἢ πήγανον , ἢ διδυμαίου ῥίζην · τούτων τρίβων ὅ τι ἂν βούλῃ , διδόυαι ἐν οἴνου κοτύλῃ αὐστηροῦ νήστει . Ἢν δὲ δυνατὸς ᾖ , ἀναγκάζειν αὐτὸν πρίειν ξύλα τριήκοντα ἡμέρας , καὶ ἀπ’ ἄκρων τῶν ὤμων παλαιέτω , καὶ περιπατεέτω δι’ ἡμέρης , καὶ ὄψιος εὑδέτω , πρώϊος δὲ ἐγειρέσθω , καὶ εὐωχεέσθω ἃ προείρηται . Ἢν δὲ μὴ ὑπὸ τούτων ῥηΐσῃ , καῦσαι τὸν σπλῆνα μύκησι δέκα ἐσχάρας μεγάλας , ὁκόταν μέγιστος ᾖ ὁ σπλὴν καὶ ἐξηρμένος μάλιστα · ἢν γὰρ τύχῃς καύσας ὡς δεῖ , ὑγιέα ποιήσεις , πλὴν οὐκ ἐν τάχει . Ἡ δὲ νοῦσος δέεται θεραπηΐης · χαλεπὴ γὰρ καὶ χρόνιος , ἢν μὴ παραχρῆμα μελετηθῇ .
Lemmas: 30 . σπλήν νόσος πρῶτος · γίγνομαι δέ ὁ τοιοῦτος νόσος διά θερμασία ὁ ἥλιος χολή κινέω , ὁπόταν ἕλκω ἐπί ἑαυτοῦ χολή ὁ σπλήν . ὅδε οὖν πάσχω · πυρετός ὀξύς ἐπιγίγνομαι κατά ἀρχή · προέρχομαι δέ ὁ νόσος ἀφίημι , πλήν κατά αὐτός ὁ σπλήν · ταύτῃ δέ ἀεί θέρμη ἔχω · καί ὀδύνη ἄλλοτε καί ἄλλοτε ἐμπίπτω οὀξύς καί εἰς ὁ λαπάρα καί εἰς ὁ κοιλία · ὁ δέ σιτίον κατά ἀρχή προσίημι μέν , διαχωρεω δέ οὐ μάλα , προέρχομαι δέ ὁ νόσος , ὁ τε χροιά ὠχρός γίγνομαι , καί ὀδύνη ἰσχυρός ἐμπίπτω , καί ὁ κλείς λεπτύνω , καί ὁ σιτίον οὐ ἁμαλῶς προσίημι ὥσπερ κατά ἀρχή , καί ἀπό ὀλίγος πίμπλημι · ὁ δέ σπλήν ἄλλοτε μέγας ὁ αὐτός ἡμέρα , ἄλλοτε ἐλαχύς γίγνομαι . οὗτος , ὁπόταν οὕτως ἔχω , πιπίσκω ἑλλέβορος , κάτω δέ ὑποκαθαίρω ὁ κνίδιον κόκκος · εἰς ἑσπέρα δέ μετά ὁ κάθαρσις φακῆ δίδωμι τρύβλιον ῥοφέω ὀξύς , καί τευτλίον τρύβλιον λιπαρός , ἄλφιτον παραπάσσω · ὁ δέ ὑστεραῖος καί ὁ τρίτος ἄρτος μικρός δίδωμι · ὄψον δέ φακῆ χράω , καί ὗς κρέας ἐν ὁ φακῆ ἑφθός τρίβω · οἶνος δέ πίνω αὐστηρός , μέλας , ἄκρατος κατά ὀλίγος , καί ἡσυχία ἔχω τᾳύτη ὁ ἡμέρα , πλήν ἔνδον ὀλίγος περιπατέω ἐν σκιά . ὁ δέ λοιπός χρόνος ὅδε χρή προσφέρω · σιτίον μέν ἄρτος αὐτοπυρίτης , ὄψον δέ ἔχω χρέα κύων μέγας ἤ αἴξ ἤ ὄις τρίβω , καί τάριχος Γαδειρικός ἦ σαπέρδης , καί ὁ ὀξύς καί ὁ ἁλμυρός πᾶς προσφέρω καί ὁ στρυφνός · πίνω δέ οἶνος Κῷος ὑπόστρυφνος ὡς μελάνς · ὁ δέ γλυκύς καί λιπαρός ἀπέχω καί κνισώδης , καί σίλφιον μή προσφέρω , μηδέ σκόροδον , μηδέ κρέας χοίρειος , μηδέ κεστρεύς μηδέ ταρίχηρον μηδέ νεαρός , μήτε ἔγχελυς , μήτε λάχανον μηδείς ἑφθός ἄνευ ὄξος · τρώξιμος δέ , ῥαφανίς χράω καί σέλινον , εἰς ὄξος βάπτω , καί οἶνος ἄλφιτον φυράω ἐσθίω , καί ὁ οἶνος ῥοφέω ἄκρατος · ἐάν δέ βούλομαι , καί ὁ ἄρτος εἰς ὁ οἶνος ἐνθρύπτω ἐσθίω θερμός · δίδωμι δέ καί ἰχθῦς σκορπίος , δράκων , κόκκυξ , κωβιός , καλλιώνυμος , οὗτος ἑφθός καί ψυχρός δίδωμι . δίδωμι δέ καί ὅς μέλλω ὁ σπλήν λεπτύνω ἕκαστος ἡμέρα , ἀοφόδελος ὁ καρπός , ἤ ἰξός ὁ φύλλον , ἤ αἰγόκερας , ἤ ἄγνος καρπός , ἤ πήγανον , ἤ διδυμαῖον ῥίζα · οὗτος τρίβω ὅς τις ἄν βούλομαι , διδουάω ἐν οἶνος κοτύλη αὐστηρός νῆστις . ἐάν δέ δυνατός εἰμί , ἀναγκάζω αὐτός πρίω ξύλον τριάκοντα ἡμέρα , καί ἀπό ἄκρος ὁ ὦμος παλαίω , καί περιπατέω διά ἡμέρα , καί ὄψις εὕδω , πρώϊος δέ ἐγείρω , καί εὐωχέω ὅς προλέγω . ἐάν δέ μή ὑπό οὗτος ῥαίζω , καίω ὁ σπλήν μύκης δέκα ἐσχάρα μέγας , ὁπόταν μέγας εἰμί ὁ σπλήν καί ἐξαίρω μάλα · ἐάν γάρ τυγχάνω καίω ὡς δέω , ὑγιής ποιέω , πλήν οὐ ἐν τάχος . ὁ δέ νόσος δέω θεραπεία · χαλεπός γάρ καί χρόνιος , ἐάν μή παραχρῆμα μελετάω .