hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-ae-re-aquis-et-locis 7
περὶ μὲν πνευμάτων , ἅ τέ ἐστιν ἐπιτήδεια καὶ ἀνεπιτήδεια , ὧδε ἔχει . περὶ δὲ τῶν λοιπῶν ὑδάτων βούλομαι διηγήσασθαι , ἅ τέ ἐστι νοσώδεα καὶ ἃ ὑγιεινότατα καὶ ὁκόσα ἀφʼ ὕδατος κακὰ εἰκὸς γίνεσθαι καὶ ὅσα ἀγαθά . πλεῖστον γὰρ μέρος συμβάλλεται ἐς τὴν ὑγιείην . ὁκόσα μὲν οὖν ἐστιν ἑλώδεα καὶ στάσιμα καὶ λιμναῖα , ταῦτα ἀνάγκη τοῦ μὲν θέρεος εἶναι θερμὰ καὶ παχέα καὶ ὀδμὴν ἔχοντα , ἅτε οὐκ ἀπόρρυτα ἐόντα · ἀλλὰ τοῦ τε ὀμβρίου ὕδατος ἐπιφερομένου αἰεὶ νέου τοῦ τε ἡλίου καίοντος ἀνάγκη ἄχροά τε εἶναι καὶ πονηρὰ καὶ χολώδεα , τοῦ δὲ χειμῶνος παγετώδεά τε καὶ ψυχρὰ καὶ τεθολωμένα ὑπό τε χιόνος καὶ παγετῶν , ὥστε φλεγματωδέστατα εἶναι καὶ βραγχωδέστατα . τοῖσι δὲ πίνουσι σπλῆνας μὲν αἰεὶ μεγάλους εἶναι καὶ μεμυωμένους καὶ τὰς γαστέρας σκληράς τε καὶ λεπτὰς καὶ θερμάς , τοὺς δὲ ὤμους καὶ τὰς κληῖδας καὶ τὸ πρόσωπον καταλελεπτύσθαι · ἐς γὰρ τὸν σπλῆνα αἱ σάρκες συντήκονται , διότι ἰσχνοί εἰσιν · ἐδωδούς τε εἶναι τοὺς τοιούτους καὶ διψηρούς · τάς τε κοιλίας ξηροτάτας τε καὶ θερμοτάτας καὶ τὰς ἄνω καὶ τὰς κάτω ἔχειν , ὥστε τῶν φαρμάκων ἰσχυροτέρων δεῖσθαι . τοῦτο μὲν τὸ νόσημα αὐτοῖσι σύντροφόν ἐστι καὶ θέρεος καὶ χειμῶνος . πρὸς δὲ τούτοισιν οἱ ὕδρωπες πλεῖστοί τε γίνονται καὶ θανατωδέστατοι . τοῦ γὰρ θέρεος δυσεντερίαι τε πολλαὶ ἐμπίπτουσι καὶ διάρροιαι καὶ πυρετοὶ τεταρταῖοι πολυχρόνιοι . ταῦτα δὲ τὰ νοσεύματα μηκυνθέντα τὰς τοιαύτας φύσιας ἐς ὕδρωπας καθίστησι καὶ ἀποκτείνει . ταῦτα μὲν αὐτοῖσι τοῦ θέρεος γίνεται . τοῦ δὲ χειμῶνος τοῖσι νεωτέροισι μὲν περιπνευμονίαι τε καὶ μανιώδεα νοσεύματα , τοῖσι δὲ πρεσβυτέροισι καῦσοι διὰ τὴν τῆς κοιλίης σκληρότητα . τῇσι δὲ γυναιξὶν οἰδήματα ἐγγίνεται καὶ φλέγμα λευκόν , καὶ ἐν γαστρὶ ἴσχουσι μόλις καὶ τίκτουσι χαλεπῶς · μεγάλα τε τὰ ἔμβρυα καὶ οἰδέοντα . ἔπειτα ἐν τῇσι τροφῇσι φθινώδεά τε καὶ πονηρὰ γίνεται · ἥ τε κάθαρσις τῇσι γυναιξὶν οὐκ ἐπιγίνεται χρηστὴ μετὰ τὸν τόκον . τοῖσι δὲ παιδίοισι κῆλαι ἐπιγίνονται μάλιστα καὶ τοῖσιν ἀνδράσι κίρσοι καὶ ἕλκεα ἐν τῇσι κνήμῃσιν , ὥστε τὰς τοιαύτας φύσιας οὐχ οἷόν τε μακροβίους εἶναι , ἀλλὰ προγηράσκειν τοῦ χρόνου τοῦ ἱκνευμένου . ἔτι δὲ αἱ γυναῖκες δοκέουσιν ἔχειν ἐν γαστρί , καὶ ὁκόταν ὁ τόκος ᾖ , ἀφανίζεται τὸ πλήρωμα τῆς γαστρός . τοῦτο δὲ γίνεται , ὁκόταν ὑδρωπιήσωσιν αἱ ὑστέραι . τὰ μὲν τοιαῦτα ὕδατα νομίζω μοχθηρὰ εἶναι πρὸς ἅπαν χρῆμα · δεύτερα δὲ ὅσων εἶεν αἱ πηγαὶ ἐκ πετρέων — σκληρὰ γὰρ ἀνάγκη εἶναι — ἢ ἐκ γῆς , ὅκου θερμὰ ὕδατά ἐστιν , ἢ σίδηρος γίνεται ἢ χαλκὸς ἢ ἄργυρος ἢ χρυσὸς ἢ θεῖον ἢ στυπτηρίη ἢ ἄσφαλτον ἢ νίτρον . ταῦτα γὰρ πάντα ὑπὸ βίης γίνονται τοῦ θερμοῦ . οὐ τοίνυν οἷόν τε ἐκ τοιαύτης γῆς ὕδατα ἀγαθὰ γίνεσθαι , ἀλλὰ σκληρὰ καὶ καυσώδεα διουρεῖσθαί τε χαλεπὰ καὶ πρὸς τὴν διαχώρησιν ἐναντία εἶναι . ἄριστα δὲ ὁκόσα ἐκ μετεώρων χωρίων ῥεῖ καὶ λόφων γεηρῶν . αὐτά τε γάρ ἐστι γλυκέα καὶ λευκὰ καὶ τὸν οἶνον φέρειν ὀλίγον οἷά τέ ἐστιν . τοῦ δὲ χειμῶνος θερμὰ γίνεται , τοῦ δὲ θέρεος ψυχρά . οὕτω γὰρ ἂν εἴη ἐκ βαθυτάτων πηγέων . μάλιστα δὲ ἐπαινέω ὧν τὰ ῥεύματα πρὸς τὰς ἀνατολὰς τοῦ ἡλίου ἐρρώγασι καὶ μᾶλλον πρὸς τὰς θερινάς . ἀνάγκη γὰρ λαμπρότερα εἶναι καὶ εὐώδεα καὶ κοῦφα . ὁκόσα δέ ἐστιν ἁλυκὰ καὶ ἀτέραμνα καὶ σκληρά , ταῦτα μὲν πάντα πίνειν οὐκ ἀγαθά · εἰσὶ δʼ ἔνιαι φύσιες καὶ νοσεύματα , ἐς ἃ ἐπιτήδειά ἐστι τὰ τοιαῦτα ὕδατα πινόμενα , περὶ ὧν φράσω αὐτίκα . ἔχει δὲ περὶ τούτων ὧδε · ὁκόσων μὲν αἱ πηγαὶ πρὸς τὰς ἀνατολὰς ἔχουσι , ταῦτα μὲν ἄριστα αὐτὰ ἑωυτῶν ἐστι · δεύτερα δὲ τὰ μεταξὺ τῶν θερινῶν ἀνατολέων ἐστὶ τοῦ ἡλίου καὶ δυσίων , καὶ μᾶλλον τὰ πρὸς τὰς ἀνατολάς · τρίτα δὲ τὰ μεταξὺ τῶν δυσμέων τῶν θερινῶν καὶ τῶν χειμερινῶν · φαυλότατα δὲ τὰ πρὸς τὸν νότον καὶ τὰ μεταξὺ τῆς χειμερινῆς ἀνατολῆς καὶ δύσιος . καὶ ταῦτα τοῖσι μὲν νοτίοισι πάνυ πονηρά , τοῖσι δὲ βορείοισιν ἀμείνω . τούτοισι δὲ πρέπει ὧδε χρῆσθαι · ὅστις μὲν ὑγιαίνει τε καὶ ἔρρωται , μηδεν διακρίνειν , ἀλλὰ πίνειν αἰεὶ τὸ παρεόν . ὅστις δὲ νούσου εἵνεκα βούλεται τὸ ἐπιτηδειότατον πίνειν , ὧδε ἂν ποιέων μάλιστα τυγχάνοι τῆς ὑγιείης · ὁκόσων μὲν αἱ κοιλίαι σκληραί εἰσι καὶ συγκαίειν ἀγαθαί , τούτοισι μὲν τὰ γλυκύτατα συμφέρει καὶ κουφότατα καὶ λαμπρότατα · ὁκόσων δὲ μαλθακαὶ αἱ νηδύες καὶ ὑγραί εἰσι καὶ φλεγματώδεες , τούτοισι δὲ τὰ σκληρότατα καὶ ἀτεραμνότατα καὶ τὰ ὑφαλυκά · οὕτω γὰρ ἂν ξηραίνοιντο μάλιστα . ὁκόσα γὰρ ὕδατά ἐστιν ἕψειν ἄριστα καὶ τακερώτατα , ταῦτα καὶ τὴν κοιλίην διαλύειν εἰκὸς μάλιστα καὶ διατήκειν · ὁκόσα δέ ἐστιν ἀτέραμνα καὶ σκληρὰ καὶ ἥκιστα ἑψανά , ταῦτα δὲ συνίστησι μάλιστα τὰς κοιλίας καὶ ξηραίνει . ἀλλὰ γὰρ ψευσάμενοι εἰσὶν οἱ ἄνθρωποι τῶν ἁλμυρῶν ὑδάτων πέρι διʼ ἀπειρίην , καὶ ὅτι νομίζεται διαχωρητικά · τὰ δὲ ἐναντιώτατά ἐστι πρὸς τὴν διαχώρησιν · ἀτέραμνα γὰρ καὶ ἀνέψανα , ὥστε καὶ τὴν κοιλίην ὑπʼ αὐτῶν στύφεσθαι μᾶλλον ἢ τήκεσθαι .
Lemmas: περί μέν πνεῦμα , ὅς τε εἰμί ἐπιτήδειος καί ἀνεπιτήδειος , ὧδε ἔχω . περί δέ ὁ λοιπός ὕδωρ βούλομαι διηγέομαι , ὅς τε εἰμί νοσώδης καί ὅς ὑγιεινός καί ὁπόσος ἀπό ὕδωρ κακός ἔοικα γίγνομαι καί ὅσος ἀγαθός . πολύς γάρ μέρος συμβάλλω εἰς ὁ ὑγίεια . ὁπόσος μέν οὖν εἰμί ἑλώδης καί στάσιμος καί λιμναῖος , οὗτος ἀνάγκη ὁ μέν θέρος εἰμί θερμός καί παχύς καί ὀσμή ἔχω , ἅτε οὐ ἀπόρρυτος εἰμί · ἀλλά ὁ τε ὄμβριος ὕδωρ ἐπιφέρω ἀεί νέος ὁ τε ἥλιος καίω ἀνάγκη ἄχροος τε εἰμί καί πονηρός καί χολώδης , ὁ δέ χειμών παγετώδης τε καί ψυχρός καί θολόω ὑπό τε χιών καί παγετός , ὥστε φλεγματώδης εἰμί καί βραγχώδης . ὁ δέ πίνω σπλήν μέν ἀεί μέγας εἰμί καί μυόω καί ὁ γαστήρ σκληρός τε καί λεπτός καί θερμός , ὁ δέ ὦμος καί ὁ κλείς καί ὁ πρόσωπον καταλελεπέτυμαι · εἰς γάρ ὁ σπλήν ὁ σάρξ συντήκω , διότι ἰσχνός εἰμί · ἐδωδός τε εἰμί ὁ τοιοῦτος καί διψηρός · ὁ τε κοιλία ξηρός τε καί θερμός καί ὁ ἄνω καί ὁ κάτω ἔχω , ὥστε ὁ φάρμακον ἰσχυρός δέω . οὗτος μέν ὁ νόσημα αὐτός σύντροφος εἰμί καί θέρος καί χειμών . πρός δέ οὗτος ὁ ὕδρωψ πολύς τε γίγνομαι καί θανατώδης . ὁ γάρ θέρος δυσεντερία τε πολύς ἐμπίπτω καί διάρροια καί πυρετός τεταρταῖος πολυχρόνιος . οὗτος δέ ὁ νόσευμα μηκύνω ὁ τοιοῦτος φύσις εἰς ὕδρωψ καθίστημι καί ἀποκτείνω . οὗτος μέν αὐτός ὁ θέρος γίγνομαι . ὁ δέ χειμών ὁ νέος μέν περιπλευμονία τε καί μανιώδης νόσευμα , ὁ δέ πρέσβυς καῦσος διά ὁ ὁ κοιλία σκληρότης . ὁ δέ γυνή οἴδημα ἐγγίγνομαι καί φλέγμα λευκός , καί ἐν γαστήρ ἴσχω μόλις καί τίκτω χαλεπός · μέγας τε ὁ ἔμβρυον καί οἰδέω . ἔπειτα ἐν ὁ τροφή φθινώδης τε καί πονηρός γίγνομαι · ὁ τε κάθαρσις ὁ γυνή οὐ ἐπιγίγνομαι χρηστός μετά ὁ τόκος . ὁ δέ παιδίον κήλη ἐπιγίγνομαι μάλα καί ὁ ἀνήρ κίρσοι καί ἕλκος ἐν ὁ κνήμη , ὥστε ὁ τοιοῦτος φύσις οὐ οἷος τε μακρόβιος εἰμί , ἀλλά προγηράσκω ὁ χρόνος ὁ ἱκνέομαι . ἔτι δέ ὁ γυνή δοκέω ἔχω ἐν γαστήρ , καί ὁπόταν ὁ τόκος εἰμί , ἀφανίζω ὁ πλήρωμα ὁ γαστήρ . οὗτος δέ γίγνομαι , ὁπόταν ὑδρωπιάω ὁ ὑστέρα . ὁ μέν τοιοῦτος ὕδωρ νομίζω μοχθηρός εἰμί πρός ἅπας χρῆμα · δεύτερος δέ ὅσος εἰμί ὁ πηγή ἐκ πέτρα — σκληρός γάρ ἀνάγκη εἰμί — ἤ ἐκ γῆ , ὅπου θερμός ὕδωρ εἰμί , ἤ σίδηρος γίγνομαι ἤ χαλκός ἤ ἄργυρος ἤ χρυσός ἤ θεῖος ἤ στυπτηρία ἤ ἄσφαλτος ἤ νίτρον . οὗτος γάρ πᾶς ὑπό βία γίγνομαι ὁ θερμός . οὐ τοίνυν οἷος τε ἐκ τοιοῦτος γῆ ὕδωρ ἀγαθός γίγνομαι , ἀλλά σκληρός καί καυσώδης διουρέω τε χαλεπός καί πρός ὁ διαχώρησις ἐναντίος εἰμί . ἀγαθός δέ ὁπόσος ἐκ μετέωρος χωρίον ῥέω καί λόφος γεηρός . αὐτός τε γάρ εἰμί γλυκύς καί λευκός καί ὁ οἷνος φέρω ὀλίγος οἷος τε εἰμί . ὁ δέ χειμών θερμός γίγνομαι , ὁ δέ θέρος ψυχρός . οὕτως γάρ ἄν εἰμί ἐκ βαθύς πηγή . μάλα δέ ἐπαινέω ὅς ὁ ῥεῦμα πρός ὁ ἀνατολή ὁ ἥλιος ῥήγνυμι καί μάλα πρός ὁ θερινός . ἀνάγκη γάρ λαμπρός εἰμί καί εὐώδης καί κοῦφος . ὁπόσος δέ εἰμί ἁλυκός καί ἀτέραμνος καί σκληρός , οὗτος μέν πᾶς πίνω οὐ ἀγαθός · εἰμί δέ ἔνιοι φύσις καί νόσευμα , εἰς ὅς ἐπιτήδειος εἰμί ὁ τοιοῦτος ὕδωρ πίνω , περί ὅς φράζω αὐτίκα . ἔχω δέ περί οὗτος ὧδε · ὁπόσος μέν ὁ πηγή πρός ὁ ἀνατολή ἔχω , οὗτος μέν ἀγαθός αὐτός ἑαυτοῦ εἰμί · δεύτερος δέ ὁ μεταξύ ὁ θερινός ἀνατολή εἰμί ὁ ἥλιος καί δυσίωτος , καί μάλα ὁ πρός ὁ ἀνατολή · τρίτος δέ ὁ μεταξύ ὁ δυσμή ὁ θερινός καί ὁ χειμερινός · φαῦλος δέ ὁ πρός ὁ νότος καί ὁ μεταξύ ὁ χειμερινός ἀνατολή καί δύσις . καί οὗτος ὁ μέν νότιος πάνυ πονηρός , ὁ δέ βόρειος ἀγαθός . οὗτος δέ πρέπω ὧδε χράω · ὅστις μέν ὑγιαίνω τε καί ῥώννυμι , μηδείς διακρίνω , ἀλλά πίνω ἀεί ὁ πάρειμι . ὅστις δέ νόσος ἕνεκα βούλομαι ὁ ἐπιτήδειος πίνω , ὧδε ἄν ποιέω μάλα τυγχάνω ὁ ὑγίεια · ὁπόσος μέν ὁ κοιλία σκληρός εἰμί καί συγκαίω ἀγαθός , οὗτος μέν ὁ γλυκύς συμφέρω καί κοῦφος καί λαμπρός · ὁπόσος δέ μαλθακός ὁ νηδύς καί ὑγρός εἰμί καί φλεγματώδης , οὗτος δέ ὁ σκληρός καί ἀτέραμνος καί ὁ ὑφαλυκός · οὕτως γάρ ἄν ξηραίνω μάλα . ὁπόσος γάρ ὕδωρ εἰμί ἕψω ἀγαθός καί τακερός , οὗτος καί ὁ κοιλία διαλύω ἔοικα μάλα καί διατήκω · ὁπόσος δέ εἰμί ἀτέραμνος καί σκληρός καί ἦκα ἑψανός , οὗτος δέ συνίστημι μάλιστα ὁ κοιλία καί ξηραίνω . ἀλλά γάρ ψεύδω εἰμί ὁ ἄνθρωπος ὁ ἁλμυρός ὕδωρ περί διά ἀπειρία , καί ὅτι νομίζω διαχωρητικός · ὁ δέ ἐναντίος εἰμί πρός ὁ διαχώρησις · ἀτέραμνος γάρ καί ἀνέψανος , ὥστε καί ὁ κοιλία ὑπό αὐτός στύφω μάλα ἤ τήκω .