hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-ae-re-aquis-et-locis 8
καὶ περὶ μὲν τῶν πηγαίων ὑδάτων ὧδε ἔχει . περὶ δὲ τῶν ὀμβρίων καὶ ὁκόσα ἀπὸ χιόνος φράσω ὅκως ἔχει . τὰ μὲν οὖν ὄμβρια κουφότατα καὶ γλυκύτατά ἐστι καὶ λεπτότατα καὶ λαμπρότατα . τήν τε γὰρ ἀρχὴν ὁ ἥλιος ἀνάγει καὶ ἀναρπάζει τοῦ ὕδατος τό τε λεπτότατον καὶ κουφότατον . δῆλον δὲ οἱ ἅλες ποιέουσι . τὸ μὲν γὰρ ἁλμυρὸν λείπεται αὐτοῦ ὑπὸ πάχεος καὶ βάρεος καὶ γίνεται ἅλες , τὸ δὲ λεπτότατον ὁ ἥλιος ἀναρπάζει ὑπὸ κουφότητος · ἀνάγει δὲ τὸ τοιοῦτο οὐκ ἀπὸ τῶν ὑδάτων μοῦνον τῶν λιμναίων , ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς θαλάσσης καὶ ἐξ ἁπάντων ἐν ὁκόσοισι ὑγρόν τι ἔνεστιν . ἔνεστι δὲ ἐν παντὶ χρήματι . καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ἄγει τὸ λεπτότατον τῆς ἰκμάδος καὶ κουφότατον . τεκμήριον δὲ μέγιστον · ὅταν ἄνθρωπος ἐν ἡλίῳ βαδίζῃ ἢ καθίζῃ ἱμάτιον ἔχων , ὁκόσα μὲν τοῦ χρωτὸς ὁ ἥλιος ἐφορᾷ , οὐχ ἱδρῴη ἄν · ὁ γὰρ ἥλιος ἀναρπάζει τὸ προφαινόμενον τοῦ ἱδρῶτος · ὁκόσα δὲ ὑπὸ τοῦ ἱματίου ἐσκέπασται ἢ ὑπʼ ἄλλου του , ἱδροῖ . ἐξάγεται μὲν γὰρ ὑπὸ τοῦ ἡλίου καὶ βιάζεται , σῴζεται δὲ ὑπὸ τῆς σκέπης , ὥστε μὴ ἀφανίζεσθαι ὑπὸ τοῦ ἡλίου . ὁκόταν δὲ ἐς σκιὴν ἀφίκηται , ἅπαν τὸ σῶμα ὁμοίως ἰδίει · οὐ γὰρ ἔτι ὁ ἥλιος ἐπιλάμπει . διὰ ταῦτα δὲ καὶ σήπεται τῶν ὑδάτων τάχιστα ταῦτα καὶ ὀδμὴν ἴσχει πονηρὴν τὸ ὄμβριον , ὅτι ἀπὸ πλείστων συνῆκται καὶ συμμέμικται , ὥστε σήπεσθαι τάχιστα . ἔτι δὲ πρὸς τούτοισιν ἐπειδὰν ἁρπασθῇ καὶ μετεωρισθῇ περιφερόμενον καὶ καταμεμιγμένον ἐς τὸν ἠέρα , τὸ μὲν θολερὸν αὐτοῦ καὶ νυκτοειδὲς ἐκκρίνεται καὶ ἐξίσταται καὶ γίνεται ἠὴρ καὶ ὀμίχλη , τὸ δὲ λαμπρότατον καὶ κουφότατον αὐτοῦ λείπεται καὶ γλυκαίνεται ὑπὸ τοῦ ἡλίου καιόμενόν τε καὶ ἑψόμενον . γίνεται δὲ καὶ τἄλλα πάντα τὰ ἑψόμενα αἰεὶ γλυκύτερα . ἕως μὲν οὖν διεσκεδασμένον ᾖ καὶ μήπω συνεστήκῃ , φέρεται μετέωρον . ὁκόταν δέ κου ἀθροισθῇ καὶ συστραφῇ ἐς τὸ αὐτὸ ὑπὸ ἀνέμων ἀλλήλοισιν ἐναντιωθέντων ἐξαίφνης , τότε καταρρήγνυται , ᾗ ἂν τύχῃ πλεῖστον συστραφέν . τότε γὰρ ἐοικὸς τοῦτο μᾶλλον γίνεσθαι , ὁκόταν τὰ νέφεα ὑπὸ ἀνέμου στάσιν μὴ ἔχοντος ὡρμημένα ἐόντα καὶ χωρέοντα ἐξαίφνης ἀντικόψῃ πνεῦμα ἐναντίον καὶ ἕτερα νέφεα · ἐνταῦθα τὸ μὲν πρῶτον αὐτοῦ συστρέφεται , τὰ δὲ ὄπισθεν ἐπιφέρεταί τε καὶ οὕτω παχύνεται καὶ μελαίνεται καὶ συστρέφεται ἐς τὸ αὐτὸ καὶ ὑπὸ βάρεος καταρρήγνυται καὶ ὄμβροι γίνονται . ταῦτα μέν ἐστιν ἄριστα κατὰ τὸ εἰκός . δεῖται δὲ ἀφέψεσθαι καὶ ἀποσήπεσθαι · εἰ δὲ μή , ὀδμὴν ἴσχει πονηρὴν καὶ βράγχος καὶ βῆχες καὶ βαρυφωνίη τοῖς πίνουσι προσίσταται . τὰ δὲ ἀπὸ χιόνος καὶ κρυστάλλων πονηρὰ πάντα . ὁκόταν γὰρ ἅπαξ παγῇ , οὐκ ἔτι ἐς τὴν ἀρχαίην φύσιν καθίσταται , ἀλλὰ τὸ μὲν αὐτοῦ λαμπρὸν καὶ κοῦφον καὶ γλυκὺ ἐκκρίνεται καὶ ἀφανίζεται , τὸ δὲ θολωδέστατον καὶ σταθμωδέστατον λείπεται . γνοίης δʼ ἂν ὧδε · εἰ γὰρ βούλει , ὅταν ᾖ χειμών , ἐς ἀγγεῖον μέτρῳ ἐγχέας ὕδωρ θεῖναι ἐς τὴν αἰθρίην , ἵνα πήξεται μάλιστα , ἔπειτα τῇ ὑστεραίῃ ἐσενεγκὼν ἐς ἀλέην , ὅκου χαλάσει μάλιστα ὁ παγετός , ὁκόταν δὲ λυθῇ , ἀναμετρεῖν τὸ ὕδωρ , εὑρήσεις ἔλασσον συχνῷ . τοῦτο τεκμήριον , ὅτι ὑπὸ τῆς πήξιος ἀφανίζεται καὶ ἀναξηραίνεται τὸ κουφότατον καὶ λεπτότατον , οὐ τὸ βαρύτατον καὶ παχύτατον · οὐ γὰρ ἂν δύναιτο . ταύτῃ οὖν νομίζω πονηρότατα ταῦτα τὰ ὕδατα εἶναι τὰ ἀπὸ χιόνος καὶ κρυστάλλου καὶ τὰ τούτοισιν ἑπόμενα πρὸς ἅπαντα χρήματα .
Lemmas: καί περί μέν ὁ πηγαῖος ὕδωρ ὧδε ἔχω . περί δέ ὁ ὄμβριος καί ὁπόσος ἀπό χιών φράζω ὅπως ἔχω . ὁ μέν οὖν ὄμβριος κοῦφος καί γλυκύς εἰμί καί λεπτός καί λαμπρός . ὁ τε γάρ ἀρχή ὁ ἥλιος ἀνάγω καί ἀναρπάζω ὁ ὕδωρ ὁ τε λεπτός καί κοῦφος . δῆλος δέ ὁ ἅλς ποιέω . ὁ μέν γάρ ἁλμυρός λείπω αὐτός ὑπό παχύς καί βαρύς καί γίγνομαι ἅλς , ὁ δέ λεπτός ὁ ἥλιος ἀναρπάζω ὑπό κουφότης · ἀνάγω δέ ὁ τοιοῦτος οὐ ἀπό ὁ ὕδωρ μόνος ὁ λιμναῖος , ἀλλά καί ἀπό ὁ θάλασσα καί ἐκ ἅπας ἐν ὁπόσος ὑγρός τις ἔνειμι . ἔνειμι δέ ἐν πᾶς χρῆμα . καί ἐκ αὐτός ὁ ἄνθρωπος ἄγω ὁ λεπτός ὁ ἰκμάς καί κοῦφος . τεκμήριον δέ μέγας · ὅταν ἄνθρωπος ἐν ἥλιος βαδίζω ἤ καθίζω ἱμάτιον ἔχω , ὁπόσος μέν ὁ χρώς ὁ ἥλιος ἐφοράω , οὐ ἱδρόω ἄν · ὁ γάρ ἥλιος ἀναρπάζω ὁ προφαίνω ὁ ἱδρώς · ὁπόσος δέ ὑπό ὁ ἱμάτιον σκεπάζω ἤ ὑπό ἄλλος τις , ἱδρόω . ἐξάγω μέν γάρ ὑπό ὁ ἥλιος καί βιάζω , σῴζω δέ ὑπό ὁ σκέπη , ὥστε μή ἀφανίζω ὑπό ὁ ἥλιος . ὁπόταν δέ εἰς σκιά ἀφικνέομαι , ἅπας ὁ σῶμα ὅμοιος ἴδιος · οὐ γάρ ἔτι ὁ ἥλιος ἐπιλάμπω . διά οὗτος δέ καί σήπω ὁ ὕδωρ ταχύς οὗτος καί ὀσμή ἴσχω πονηρός ὁ ὄμβριος , ὅτι ἀπό πολύς συνάγω καί συμμείγνυμι , ὥστε σήπω ταχύς . ἔτι δέ πρός οὗτος ἐπειδάν ἁρπάζω καί μετεωρίζω περιφέρω καί καταμείγνυμι εἰς ὁ ἀήρ , ὁ μέν θολερός αὐτός καί νυκτοειδής ἐκκρίνω καί ἐξίστημι καί γίγνομαι ἠήρ καί ὀμίχλη , ὁ δέ λαμπρός καί κοῦφος αὐτός λείπω καί γλυκαίνω ὑπό ὁ ἥλιος καίω τε καί ἕψω . γίγνομαι δέ καί ἄλλος πᾶς ὁ ἕψω ἀεί γλυκύς . ἕως μέν οὖν διασκεδάννυμι εἰμί καί μήπω συνίστημι , φέρω μετέωρος . Ὁπόταν δέ που ἀθροίζω καί συστρέφω εἰς ὁ αὐτός ὑπό ἄνεμος ἀλλήλων ἐναντιόομαι ἐξαίφνης , τότε καταρρήγνυμι , ᾗ ἄν τυγχάνω πολύς συστρέφω . τότε γάρ ἔοικα οὗτος μάλα γίγνομαι , ὁπόταν ὁ νέφος ὑπό ἄνεμος στάσις μή ἔχω ὁρμάω εἰμί καί χωρέω ἐξαίφνης ἀντικόπτω πνεῦμα ἐναντίος καί ἕτερος νέφος · ἐνταῦθα ὁ μέν πρῶτος αὐτός συστρέφω , ὁ δέ ὄπισθεν ἐπιφέρω τε καί οὕτως παχύνω καί μελαίνω καί συστρέφω εἰς ὁ αὐτός καί ὑπό βάρος καταρρήγνυμι καί ὄμβρος γίγνομαι . οὗτος μέν εἰμί ἀγαθός κατά ὁ ἔοικα . δέω δέ ἀφέψω καί ἀποσήπομαι · εἰ δέ μή , ὀσμή ἴσχω πονηρός καί βράγχος καί βήξ καί βαρυφωνία ὁ πίνω προσίστημι . ὁ δέ ἀπό χιών καί κρύσταλλος πονηρός πᾶς . ὁπόταν γάρ ἅπαξ πήγνυμι , οὐ ἔτι εἰς ὁ ἀρχαῖος φύσις καθίστημι , ἀλλά ὁ μέν αὐτός λαμπρός καί κοῦφος καί γλυκύς ἐκκρίνω καί ἀφανίζω , ὁ δέ θολώδης καί σταθμώδης λείπω . γιγνώσκω δέ ἄν ὧδε · εἰ γάρ βούλομαι , ὅταν εἰμί χειμών , εἰς ἀγγεῖον μέτρον ἐγχέω ὕδωρ τίθημι εἰς ὁ αἰθρία , ἵνα πήγνυμι μάλα , ἔπειτα ὁ ὑστεραῖος εἰσφέρω εἰς ἀλέα , ὅπου χαλάω μάλα ὁ παγετός , ὁπόταν δέ λύω , ἀναμετρέω ὁ ὕδωρ , εὑρίσκω ἐλαχύς συχνός . οὗτος τεκμήριον , ὅτι ὑπό ὁ πῆξις ἀφανίζω καί ἀναξηραίνω ὁ κοῦφος καί λεπτός , οὐ ὁ βαρύς καί παχύς · οὐ γάρ ἄν δύναμαι . ταύτῃ οὖν νομίζω πονηρός οὗτος ὁ ὕδωρ εἰμί ὁ ἀπό χιών καί κρύσταλλος καί ὁ οὗτος ἕπομαι πρός ἅπας χρῆμα .