hippocrates-et-corpus-hippocraticum.de-ae-re-aquis-et-locis 24
τὸ μὲν οὖν ὅλον καὶ τὸ ἅπαν οὕτως ἔχει περί τε τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀσίης . ἔνεισι δὲ καὶ ἐν τῇ Εὐρώπῃ φῦλα διάφορα ἕτερα ἑτέροισι καὶ τὰ μεγέθεα καὶ τὰς μορφὰς καὶ τὰς ἀνδρείας . τὰ δὲ διαλλάσσοντα ταὐτά ἐστιν , ἃ καὶ ἐπὶ τῶν πρότερον εἴρηται . ἔτι δὲ σαφέστερον φράσω . ὁκόσοι μὲν χώρην ὀρεινήν τε οἰκέουσι καὶ τρηχεῖαν καὶ ὑψηλὴν καὶ ἔνυδρον , καὶ αἱ μεταβολαὶ αὐτοῖσι γίνονται τῶν ὡρέων μέγα διάφοροι , ἐνταῦθα εἰκὸς εἴδεα μεγάλα εἶναι καὶ πρὸς τὸ ταλαίπωρον καὶ τὸ ἀνδρεῖον εὖ πεφυκότα , καὶ τό τε ἄγριον καὶ τὸ θηριῶδες αἱ τοιαῦται φύσιες οὐχ ἥκιστα ἔχουσιν . ὁκόσοι δὲ κοῖλα χωρία καὶ λειμακώδεα καὶ πνιγηρὰ καὶ τῶν θερμῶν πνευμάτων πλέον μέρος μετέχουσιν ἢ τῶν ψυχρῶν ὕδασί τε χρέονται θερμοῖσιν , οὗτοι δὲ μεγάλοι μὲν οὐκ ἂν εἴησαν οὐδὲ κανονίαι , ἐς εὖρος δὲ πεφυκότες καὶ σαρκώδεες καὶ μελανότριχες , καὶ αὐτοὶ μέλανες μᾶλλον ἢ λευκότεροι , φλεγματίαι δὲ ἧσσον ἢ χολώδεες · τὸ δὲ ἀνδρεῖον καὶ τὸ ταλαίπωρον ἐν τῇ ψυχῇ φύσει μὲν οὐκ ἂν ὁμοίως ἐνείη , νόμος δὲ προσγενόμενος ἀπεργάζοιτʼ ἄν . καὶ εἰ μὲν ποταμοὶ ἐνείησαν ἐν τῇ χώρῃ , οἵτινες ἐκ τῆς χώρης ἐξοχετεύουσι τό τε στάσιμον καὶ τὸ ὄμβριον , οὗτοι ἂν ὑγιηροί τε εἴησαν καὶ λαμπροί . εἰ μέντοι ποταμοὶ μὲν μὴ εἴησαν , τὰ δὲ ὕδατα λιμναῖά τε καὶ στάσιμα πίνοιεν καὶ ἑλώδεα , ἀνάγκη τὰ τοιαῦτα εἴδεα προγαστρότερα καὶ σπληνώδεα εἶναι . ὁκόσοι δὲ ὑψηλήν τε οἰκέουσι χώρην καὶ λείην καὶ ἀνεμώδεα καὶ ἔνυδρον , εἶεν ἂν εἴδεα μεγάλοι καὶ ἑωυτοῖσι παραπλήσιοι · ἀνανδρότεραι δὲ καὶ ἡμερώτεραι αἱ γνῶμαι . ὁκόσοι δὲ λεπτά τε καὶ ἄνυδρα καὶ ψιλά , τῇσι μεταβολῇσι τῶν ὡρέων οὐκ εὔκρητα , ἐν ταύτῃ τῇ χώρῃ τὰ εἴδεα εἰκὸς σκληρά τε εἶναι καὶ ἔντονα καὶ ξανθότερα ἢ μελάντερα καὶ τὰ ἤθεα καὶ τὰς ὀργὰς αὐθάδεάς τε καὶ ἰδιογνώμονας . ὅκου γὰρ αἱ μεταβολαί εἰσι πυκνόταται τῶν ὡρέων καὶ πλεῖστον διάφοροι αὐταὶ ἑωυτῇσιν , ἐκεῖ καὶ τὰ εἴδεα καὶ τὰ ἤθεα καὶ τὰς φύσιας εὑρήσεις πλεῖστον διαφερούσας . Μέγισται μὲν οὖν εἰσιν αὗται τῆς φύσιος αἱ διαλλαγαί , ἔπειτα δὲ καὶ ἡ χώρη , ἐν ᾗ ἄν τις τρέφηται καὶ τὰ ὕδατα . εὑρήσεις γὰρ ἐπὶ τὸ πλῆθος τῆς χώρης τῇ φύσει ἀκολουθέοντα καὶ τὰ εἴδεα τῶν ἀνθρώπων καὶ τοὺς τρόπους . ὅκου μὲν γὰρ ἡ γῆ πίειρα καὶ μαλθακὴ καὶ ἔνυδρος , καὶ τὰ ὕδατα κάρτα μετέωρα , ὥστε θερμὰ εἶναι τοῦ θέρεος καὶ τοῦ χειμῶνος ψυχρά , καὶ τῶν ὡρέων καλῶς κεῖται , ἐνταῦθα καὶ οἱ ἄνθρωποι σαρκώδεές εἰσι καὶ ἄναρθροι καὶ ὑγροὶ καὶ ἀταλαίπωροι καὶ τὴν ψυχὴν κακοὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . τό τε ῥᾴθυμον καὶ τὸ ὑπνηρὸν ἔνεστιν ἐν αὐτοῖς ἰδεῖν · ἔς τε τὰς τέχνας παχέες καὶ οὐ λεπτοὶ οὐδʼ ὀξέες . ὅκου δʼ ἐστὶν ἡ χώρη ψιλή τε καὶ ἄνυδρος καὶ τρηχεῖα καὶ ὑπὸ τοῦ χειμῶνος πιεζομένη καὶ ὑπὸ τοῦ ἡλίου κεκαυμένη , ἐνταῦθα δὲ σκληρούς τε καὶ ἰσχνοὺς καὶ διηρθρωμένους καὶ ἐντόνους καὶ δασέας ἴδοις . τό τε ἐργατικὸν ἐνεὸν ἐν τῇ φύσει τῇ τοιαύτῃ καὶ τὸ ἄγρυπνον , τά τε ἤθεα καὶ τὰς ὀργὰς αὐθάδεας καὶ ἰδιογνώμονας , τοῦ τε ἀγρίου μᾶλλον μετέχοντας ἢ τοῦ ἡμέρου , ἔς τε τὰς τέχνας ὀξυτέρους τε καὶ συνετωτέρους καὶ τὰ πολέμια ἀμείνους εὑρήσεις · καὶ τἄλλα τὰ ἐν τῇ γῇ φυόμενα πάντα ἀκόλουθα ἐόντα τῇ γῇ . αἱ μὲν ἐναντιώταται φύσιές τε καὶ ἰδέαι ἔχουσιν οὕτως . ἀπὸ δὲ τούτων τεκμαιρόμενος τὰ λοιπὰ ἐνθυμεῖσθαι , καὶ οὐχ ἁμαρτήσῃ .
Lemmas: ὁ μέν οὖν ὅλος καί ὁ ἅπας οὕτως ἔχω περί τε ὁ Εὐρώπη καί ὁ Ἀσίης . ἔνειμι δέ καί ἐν ὁ Εὐρώπη φῦλον διάφορος ἕτερος ἕτερος καί ὁ μέγεθος καί ὁ μορφή καί ὁ ἀνδρεία . ὁ δέ διαλλάσσω οὗτος εἰμί , ὅς καί ἐπί ὁ πρότερος λέγω . ἔτι δέ σαφής φράζω . ὁπόσος μέν χώρα ὀρεινός τε οἰκέω καί τραχύς καί ὑψηλός καί ἔνυδρος , καί ὁ μεταβολή αὐτός γίγνομαι ὁ ὥρα μέγας διάφορος , ἐνταῦθα ἔοικα εἶδος μέγας εἰμί καί πρός ὁ ταλαίπωρος καί ὁ ἀνδρεῖος εὖ φύω , καί ὁ τε ἄγριος καί ὁ θηριώδης ὁ τοιοῦτος φύσις οὐ ἦκα ἔχω . ὁπόσος δέ κοῖλος χωρίον καί λειμακώδης καί πνιγηρός καί ὁ θερμός πνεῦμα πολύς μέρος μετέχω ἤ ὁ ψυχρός ὕδωρ τε χράω θερμός , οὗτος δέ μέγας μέν οὐ ἄν εἰμί οὐδέ κανονίας , εἰς εὖρος δέ φύω καί σαρκώδης καί μελανόθριξ , καί αὐτός μέλας μάλα ἤ λευκός , φλεγματίας δέ ἥσσων ἤ χολώδης · ὁ δέ ἀνδρεῖος καί ὁ ταλαίπωρος ἐν ὁ ψυχή φύσις μέν οὐ ἄν ὅμοιος ἔνειμι , νόμος δέ προσγίγνομαι ἀπεργάζομαι ἄν . καί εἰ μέν ποταμός ἐνίημι ἐν ὁ χώρα , ὅστις ἐκ ὁ χώρα ἐξοχετεύω ὁ τε στάσιμος καί ὁ ὄμβριος , οὗτος ἄν ὑγιηρός τε εἰμί καί λαμπρός . εἰ μέντοι ποταμός μέν μή εἰμί , ὁ δέ ὕδωρ λιμναῖος τε καί στάσιμος πίνω καί ἑλώδης , ἀνάγκη ὁ τοιοῦτος εἶδος πρόγαστρος καί σπληνώδης ἔρχομαι . ὁπόσος δέ ὑψηλός τε οἰκέω χώρα καί λεῖος καί ἀνεμώδης καί ἔνυδρος , εἰμί ἄν εἶδος μέγας καί ἑαυτοῦ παραπλήσιος · ἄνανδρος δέ καί ἥμερος ὁ γνώμη . ὁπόσος δέ λεπτός τε καί ἄνυδρος καί ψιλός , ὁ μεταβολή ὁ ὥρα οὐ εὔκρατος , ἐν οὗτος ὁ χώρα ὁ εἶδος ἔοικα σκληρός τε εἰμί καί ἔντονος καί ξανθός ἤ μελάντερος καί ὁ ἦθος καί ὁ ὀργή αὐθάδης τε καί ἰδιογνώμων . ὅπου γάρ ὁ μεταβολή εἰμί πυκνός ὁ ὥρα καί πολύς διάφορος αὐτός ἑαυτοῦ , ἐκεῖ καί ὁ εἶδος καί ὁ ἦθος καί ὁ φύσις εὑρίσκω πολύς διαφέρω . μέγας μέν οὖν εἰμί οὗτος ὁ φύσις ὁ διαλλαγή , ἔπειτα δέ καί ὁ χώρα , ἐν ὅς ἄν τις τρέφω καί ὁ ὕδωρ . εὑρίσκω γάρ ἐπί ὁ πλῆθος ὁ χώρα ὁ φύσις ἀκολουθέω καί ὁ εἶδος ὁ ἄνθρωπος καί ὁ τρόπος . ὅπου μέν γάρ ὁ γῆ πίειρα καί μαλθακός καί ἔνυδρος , καί ὁ ὕδωρ κάρτα μετέωρος , ὡστε θερμός εἰμί ὁ θέρος καί ὁ χειμών ψυχρός , καί ὁ ὥρα καλός κεῖμαι , ἐνταῦθα καί ὁ ἄνθρωπος σαρκώδης εἰμί καί ἄναρθρος καί ὑγρός καί ἀταλαίπωρος καί ὁ ψυχή κακός ὡς ἐπί ὁ πολύς . ὁ τε ῥᾴθυμος καί ὁ ὑπνηρός ἔνειμι ἐν αὐτός ὁράω · εἰς τε ὁ τέχνη παχύς καί οὐ λεπτός οὐδέ ὀξύς . ὅπου δέ εἰμί ὁ χώρα ψιλός τε καί ἄνυδρος καί τραχύς καί ὑπό ὁ χειμών πιέζω καί ὑπό ὁ ἥλιος καίω , ἐνταῦθα δέ σκληρός τε καί ἰσχνός καί διαρθρόω καί ἔντονος καί δασύς ὁράω . ὁ τε ἐργατικός ἔνειμι ἐν ὁ φύσις ὁ τοιοῦτος καί ὁ ἄγρυπνος , ὁ τε ἦθος καί ὁ ὀργή αὐθάδης καί ἰδιογνώμων , ὁ τε ἄγριος μάλα μετέχω ἤ ὁ ἥμερος , εἰς τε ὁ τέχνη ὀξύς τε καί συνετός καί ὁ πολέμιος ἀγαθός εὑρίσκω · καί ἄλλος ὁ ἐν ὁ γῆ φύω πᾶς ἀκόλουθος εἰμί ὁ γῆ . ὁ μέν ἐναντίος φύσις τε καί ἰδέα ἔχω οὕτως . ἀπό δέ οὗτος τεκμαίρομαι ὁ λοιπός ἐνθυμέομαι , καί οὐ ἁμαρτάνω .