heron.pneumatica 2.27
Ἐπί τινος βάσεως ἀγγείου ὄντος οἶνον ἔχοντος καὶ κρουνὸν ἀνεῳγότα παραφερομένης λείας ποιῆσαι ῥέειν τὸν κρουνὸν πρὸς μέτρον , οἷον ὁτὲ μὲν ἡμικοτύλιον , ὁτὲ δὲ κοτύλην καὶ καθόλου ὅσον ἐάν τις προαιρῆται . Ἔστω τὸ μὲν ἀγγεῖον τὸ ΑΒΓ , ἐν ᾧ ὁ οἷνος ἐγχυθήσεται , κρουνὸς δὲ ἐν αὐτῷ παρὰ τὸν πυθμένα ἔστω ὁ ∠ . διαπεφράχθω δὲ τὸν τράχηλον τῷ ΕΖ διαφράγματι . διὰ δὲ τοῦ ΕΖ διαφράγματος διώσθω σωλὴν ὁ ΗΘ ἀπέχων ἀπὸ τοῦ πυθμένος τοῦ ἀγγείου ὅσον ὕδατι διάρρυσιν . ἡ δὲ ὑποκειμένη τῷ ἀγγείῳ βάσις ἔστω ἡ ΚΛΜΝ . ἕτερος δὲ σωλὴν ἔστω ὁ ΞΟ ἀπέχων μὲν ἀπὸ τοῦ διαφράγματος βραχύ , διήκων δὲ διὰ τῆς βάσεως . ἔστω δὲ καὶ ἐν τῇ βάσει ὕδωρ ἐπιφράσσον τὸ στόμιον τοῦ ΞΟ σωλῆνος . ἔστω δὲ καὶ κανὼν ὁ ΠΡ ἔχων τὸ μὲν ἥμισυ μέρος ἐντὸς τῆς βάσεως , τὸ δὲ ἥμισυ ἐκτὸς κηλωνευόμενον περὶ τὸ Σ σημεῖον . ἐκκρεμάσθω δὲ ἐκ τοῦ Π ἄκρου τοῦ κανόνος κλεψύδρα ἡ Τ τρύπημα ἔχουσα ἐν τῷ πυθμένι . τὸ μὲν οὖν ἀγγεῖον πληρώσομεν διὰ τοῦ ΗΘ σωλῆνος , πρὶν ἐγχυθῆναι τὸ ἐν τῇ βάσει ὕδωρ , τοῦ ἀέρος ἐκχωροῦντος διὰ τοῦ ΞΟ σωλῆνος , καταλαβόμενοι τὸν ∠ κρουνόν . εἶτα ἐμβαλοῦμεν ἐν τῇ βάσει τὸ ὕδωρ διά τινος ὀπῆς , ἄχρις οὐ ἐπιφράξωμεν τὸ Ο στόμιον , καὶ ἀφῶμεν τὸν ∠ κρουνόν . φανερὸν οὖν ὅτι οὐ ῥεύσει ὁ οἶνος διὰ τὸ μηδαμόθεν ἀέρα δύνασθαι εἰσκριθῆναι . ὅταν δὲ κατάξωμεν τὸ Ρ ἄκρον τοῦ κανόνος , ἐπαρθήσεται μέρος τι τῆς κλεψύδρας ἐκ τοῦ ὕδατος , καὶ γυμνωθείσης τῆς Ο ἀναπνοῆς ῥεύσει ὁ ∠ κρουνός , ἄχρις ἂν τὸ μετεωρισθὲν τῇ κλεψύδρᾳ ὕδωρ ἀπορρεῦσαν ἐπιφράξῃ τὴν Ο ἀναπνοήν . ἐὰν δὲ πάλιν πληρωθείσης τῆς κλεψύδρας κατάγωμεν τὸ Ρ ἄκρον πλέον ἢ τὸ πρότερον , πλείονα χρόνον ἐκρεύσει τὸ ἐν τῇ κλεψύδρᾳ μετεωρισθὲν ὑγρόν , ὥστε καὶ ἐκ τοῦ κρουνοῦ πλέον ῥυήσεται . ἐὰν δὲ καὶ ὅλη ἡ κλεψύδρα μετεωρισθῇ , πολλῷ πλέον ῥυήσεται . ἵνα οὖν μὴ τῇ χειρὶ κατάγωμεν τὸ Ρ ἄκρον τοῦ κανόνος , ἔσται τις λεία ἡ Φ παραφερομένη ἐν τῷ ἐκτὸς μέρει τοῦ κανόνος τῷ ΡΧ . καὶ ὅταν μὲν ἐγγὺς τοῦ Ρ , ὅλην ἀνάξει . τὴν κλεψύδραν · ὅταν δὲ ἀπώτερον , ἔλαττον . πείρᾳ οὖν εὑρόντες τὰ μέτρα ἃ βουλόμεθα ῥεῖν τὸν ∠ κρουνόν , ἐντομὰς ποιήσωμεν ἐν τῷ Ρ κανόνι καὶ ἐπιγραφὰς τῶν μέτρων , ὥστε ὁπόταν βουλώμεθα μέρος τι ἐκρεῦσαι , ἐπʼ ἐκείνην τὴν ἐντομὴν παράγοντες τὴν λείαν ἀφῶμεν ῥεῖν .
Lemmas: ἐπί τις βάσις ἀγγεῖον εἰμί οἶνος ἔχω καί κρουνός ἀνοίγνυμι παραφέρω λεία ποιέω ῥέω ὁ κρουνός πρός μέτρον , οἷος ὅτε μέν ἡμικοτύλιον , ὅτε δέ κοτύλη καί καθόλου ὅσος ἄν τις προαιρέω . εἰμί ὁ μέν ἀγγεῖον ὁ ΑΒΓ , ἐν ὅς ὁ οἷνος ἐγχύνω , κρουνός δέ ἐν αὐτός παρά ὁ πυθμήν εἰμί ὁ ∠ . διαφράγνυμι δέ ὁ τράχηλος ὁ ΕΖ διάφραγμα . διά δέ ὁ ΕΖ διάφραγμα διωθέω σωλήν ὁ ΗΘ ἀπέχω ἀπό ὁ πυθμήν ὁ ἀγγεῖον ὅσος ὕδωρ διάρρυσις . ὁ δέ ὑπόκειμαι ὁ ἀγγεῖον βάσις εἰμί ὁ ΚΛΜΝ . ἕτερος δέ σωλήν εἰμί ὁ ΞΟ ἀπέχω μέν ἀπό ὁ διάφραγμα βραχύς , διήκω δέ διά ὁ βάσις . εἰμί δέ καί ἐν ὁ βάσις ὕδωρ ἐπιφράσσω ὁ στόμιον ὁ ΞΟ σωλήν . εἰμί δέ καί κανών ὁ ΠΡ ἔχω ὁ μέν ἥμισυς μέρος ἐντός ὁ βάσις , ὁ δέ ἥμισυς ἐκτός κηλωνεύω περί ὁ Σ σημεῖον . ἐκκρεμάννυμι δέ ἐκ ὁ Π ἄκρον ὁ κανών κλεψύδρα ὁ Τ τρύπημα ἔχω ἐν ὁ πυθμήν . ὁ μέν οὖν ἀγγεῖον πληρόω διά ὁ ΗΘ σωλήν , πρίν ἐγχύνω ὁ ἐν ὁ βάσις ὕδωρ , ὁ ἀήρ ἐκχωρέω διά ὁ ΞΟ σωλήν , καταλαμβάνω ὁ ∠ κρουνός . εἶτα ἐμβάλλω ἐν ὁ βάσις ὁ ὕδωρ διά τις ὀπή , ἄχρι οὐ ἐπιφράσσω ὁ Ο στόμιον , καί ἀφίημι ὁ ∠ κρουνός . φανερός οὖν ὅτι οὐ ῥέω ὁ οἶνος διά ὁ μηδαμόθεν ἀήρ δύναμαι εἰσκρίνω . ὅταν δέ κατάγνυμι ὁ Ρ ἄκρον ὁ κανών , ἐπαίρω μέρος τις ὁ κλεψύδρα ἐκ ὁ ὕδωρ , καί γυμνόω ὁ Ο ἀναπνοή ῥέω ὁ ∠ κρουνός , ἄχρι ἄν ὁ μετεωρίζω ὁ κλεψύδρα ὕδωρ ἀπορρέω ἐπιφράζω ὁ Ο ἀναπνοή . ἐάν δέ πάλιν πληρόω ὁ κλεψύδρα κατάγω ὁ Ρ ἄκρος πολύς ἤ ὁ πρότερος , πολύς χρόνος ἐκρέω ὁ ἐν ὁ κλεψύδρα μετεωρίζω ὑγρός , ὥστε καί ἐκ ὁ κρουνός πολύς ῥέω . ἐάν δέ καί ὅλος ὁ κλεψύδρα μετεωρίζω , πολύς πολύς ῥέω . ἵνα οὖν μή ὁ χείρ κατάγω ὁ Ρ ἄκρον ὁ κανών , εἰμί τις λεία ὁ Φ παραφέρω ἐν ὁ ἐκτός μέρος ὁ κανών ὁ ΡΧ . καί ὅταν μέν ἐγγύς ὁ Ρ , ὅλος ἀνάσσω . ὁ κλεψύδρα · ὅταν δέ ἀπώτερος , ἐλαχύς . πεῖρα οὖν εὑρίσκω ὁ μέτρον ὅς βούλομαι ῥέω ὁ ∠ κρουνός , ἐντομή ποιέω ἐν ὁ Ρ κανών καί ἐπιγραφή ὁ μέτρον , ὥστε ὁπόταν βούλομαι μέρος τις ἐκρέω , ἐπί ἐκεῖνος ὁ ἐντομή παράγω ὁ λεία ἀφίημι ῥέω .