heron.pneumatica 1.42
Ὑδραυλικοῦ ὀργάνου κατασκευή . Ἔστω τις βωμίσκος χάλκεος ὁ ΑΒΓ∠ , ἐν ᾧ ὕδωρ ἔστω · ἐν δὲ τῷ ὕδατι κοῖ|λον ἡμισφαίριον κατεστραμμένον ἔστω , ὃ καλεῖται πνιγεὺς ὁ ΕΖΗΘ ἔχων ἐν τῷ ὑγρῷ διάρρυσιν εἰς τὰ πρὸς τῷ πυθμένι μέρη . ἀπὸ δὲ τῆς κορυφῆς αὐτοῦ δύο ἀνατεινέτωσαν σωλῆνες συντετρημένοι αὐτῷ ὑπὲρ τὸν βωμίσκον , εἶς μὲν ὁ ΗΚΛΜ κατακεκαμμένος εἰς τὸ ἐκτὸς τοῦ βωμίσκου μέρος καὶ συντετρημένος πυξίδι τῇ ΝΞΟΠ κάτω τὸ στόμα ἐχούσῃ καὶ τὴν ἐντὸς ἐπιφάνειαν ὀρθὴν πρὸς ἐμβολέα ἀπειργασμένην . ταύτῃ δὲ ἐμβολεὺς ἁρμοστὸς ἔστω ὁ ΡΣ ὥστε ἀέρα μὴ παραπνεῖν · τῷ δὲ ἐμβολεῖ συμφυὴς ἔστω κανὼν ὁ ΤΥ ἰσχυρὸς σφόδρα · πρὸς δὲ τὸν ἁρμόξοντα ἕτερος κανὼν ὁ ΥΦ περὶ περόνην κινούμενος τὴν πρὸς τῷ Υ · ὁ αὐτὸς δὲ κηλωνευέσθω πρὸς ὄρθιον κανόνα τὸν ΨΧ βεβηκότα ἀσφαλῶς . τῇ δὲ ΝΞΟΠ πυξίδι ἐπικείσθω κατὰ τὸν πυθμένα ἕτερον πυξίδιον τὸ Ω συντετρημένον αὐτῇ καὶ ἐπιπεπωμασμένον ἐκ τῶν ἄνω μερῶν καὶ ἔχον τρύπημα , δι᾿ οὗ ὁ ἀὴρ εἰσελεύσεται εἰς τὴν πυξίδα . ὑπὸ δὲ τὸ τρύπημα λεπίδιον ἔστω ἐπιφράσσον αὐτὸ καὶ ἀνεχόμενον διὰ τρηματίων ὑπό τινων περονίων κεφαλὰς ἐχόντων , ὥστε μὴ ἐκπίπτειν τὸ λεπίδιον , ὃ δὴ καλεῖται πλατυσμάτιον . ἀπὸ δὲ τοῦ Ζ ἕτερος ἀνατεινέτω σωλὴν ὁ Ϛ Ζ συντετρημένος ἑτέρῳ σωλῆνι πλαγίῳ τῷ 𝔮Ϡ , ἐν ᾧ ἐπικείσθωσαν οἱ αὐλοὶ συντετρημένοι αὐτῷ οἱ , Α καὶ ἔχοντες ἐκ τῶν κάτω μερῶν καθάπερ γλωσσόκομα συντετρημένα αὐτοῖς , ὧν τὰ στόματα ἀνεῳγότα ἔστω τὰ , Β . διὰ δὲ τῶν στομάτων τὰ πώματα διώσθω τρήματα ἔχοντα , ὥστε εἰσαγομένων τῶν πωμάτων τὰ ἐν αὐτοῖς τρήματα κατάλληλα γίνεσθαι τοῖς τῶν αὐλῶν τρήμασιν , ἐξαγομένων δὲ παραλλάσσειν καὶ ἀποφράσσειν τοὺς αὐλούς . ἐὰν οὖν ὁ πλάγιος κανὼν κηλωνεύηται διὰ τοῦ Φ εἰς τὸ κάτω μέρος , ὁ ΡΣ ἐμβολεὺς ἐκθλίψει μετεωριζόμενος τὸν ἐν τῇ ΝΞΟΠ πυξίδι ἀέρα , ὃς ἀποκλείσει μὲν τὸ ἐν τῷ Ω πυξιδίῳ τρύπημα διὰ τοῦ προειρημένου πλατυσματίου · χωρήσει δὲ διὰ τοῦ ΜΛΚΗ σωλῆνος εἰς τὸν πνιγέα · ἐκ δὲ τοῦ πνιγέως χωρήσει εἰς τὸν πλάγιον σωλῆνα τὸν 𝔮Ϡ διὰ τοῦ Ϛ Ζ σωλῆνος · ἐκ δὲ τοῦ πλαγίου σωλῆνος εἰς τοὺς αὐλοὺς χωρήσει , ὅταν κατάλληλα κείμενα τοῖς αὐλοῖς τὰ ἐν τοῖς πώμασι τρήματα , τουτέστιν ὅταν εἰσηγμένα τὰ πώματα ἤτοι πάντα ἢ τινα αὐτῶν . ἵνα οὖν , ὅταν προαιρώμεθα τῶν αὐλῶν τινα φθέγγεσθαι , ἀνοίγηται τὰ κατ᾿ ἐκείνους τρήματα , ὅταν δὲ βουλώμεθα παύεσθαι , ἀποκλείηται , κατασκευάσωμεν τάδε . Νοείσθω ἓν τῶν γλωσσοκόμων ἐγκείμενον χωρὶς τὸ Γ∠ , οὗ τὸ στόμα ἔστω τὸ , ∠ , ὁ δὲ συντετρημένος τούτῳ αὐλὸς ὁ Ε , πῶμα δὲ ἔστω ἁρμοστὸν αὐτῷ τὸ , Ϛ , Ζ τρῆμα ἔχον τὸ παρηλλαγμένον ἀπὸ τοῦ , Ε αὐλοῦ . ἔστω δέ τις καὶ ἀγκωνίσκος τρίκωλος ὁ , Ζ , ΘΜΜ , οὗ τὸ , Ζ , Θ κῶλον |συμφυὲς μὲν ἔστω τῷ , ϛ , Ζ πώματι · πρὸς δὲ τῷ , ΘΜ περὶ περόνην κινείσθω μέσην τὴν Μ . ἐὰν οὖν κατάξωμεν τῇ χειρὶ τὸ Μ ἄκρον τοῦ ἀγκωνίσκου ἐπὶ τὸ ∠ στόμιον τοῦ γλωσσοκόμου , παρώσομεν τὸ πῶμα εἰς τὸ ἔσω μέρος , ὥστε ὅταν ἐμπέσῃ εἰς τὸ ἐντὸς μέρος , τότε τὸ ἐν αὐτῷ τρῆμα κατάλληλον τῷ αὐλῷ γίνεται . ἵνα οὖν , ὅταν ἀφέλωμεν τὴν χεῖρα , αὐτόματον τὸ πῶμα ἐξελκυσθῇ καὶ παραλλάξῃ τὸν αὐλόν , ἔσται τάδε · ὑποκείσθω ὑπὸ τὰ γλωσσόκομα κανὼν ἴσος τῷ 𝔮Ϡ σωλῆνι καὶ παράλληλος αὐτῷ κείμενος ὁ ΜΜ . ἐν δὲ τούτῳ ἐμπεπηγέτω σπαθία κεράτινα εὔτονα καὶ ἐπικεκαμμένα , ὧν ἕν ἔστω τὸ Μ κείμενον κατὰ τὸ , ∠ , Γ γλωσσόκομον . ἐκ δὲ τοῦ ἄκρου αὐτοῦ νευρὰ ἀποδεθεῖσα ἀποδεδόσθω περὶ τὸ , Θ ἄκρον , ὥστε ἔξω παρωσθέντος τοῦ πώματος τετάσθαι τὴν νευράν . ἐὰν οὖν κατάξαντες τὸ Μ ἄκρον τοῦ ἀγκωνίσκου παρώσωμεν τὸ πῶμα εἰς τὸ ἔσω μέρος , ἡ νευρὰ ἐπισπάσεται τὸ σπαθίον , ὥστε ἀνορθῶσαι τὴν καμπὴν αὐτοῦ βίᾳ · ὅταν δὲ ἀφῶμεν , πάλιν τὸ σπαθίον εἰς τὴν ἐξ ἀρχῆς τάξιν καμπτόμενον ἐξελκύσει τὸ πῶμα τοῦ στόματος , ὥστε παραλλάξαι τὸ τρῆμα . τούτων οὖν καθ᾿ ἕκαστον γλωσσόκομον γενηθέντων , ὅταν βουλώμεθά τινας τῶν αὐλῶν φθέγγεσθαι , κατάξομεν τοῖς δακτύλοις τὰ κατ᾿ ἐκείνους ἀγκωνίσκια · ὅταν δὲ μηκέτι φθέγγεσθαι βουλώμεθα , ἐπαροῦμεν τοὺς δακτύλους , καὶ τότε παύσονται τῶν πωμάτων ἐξελκυσθέντων . τὸ δὲ ἐν τῷ βωμίσκῳ ὕδωρ ἐμβάλλεται ἕνεκα τοῦ τὸν περισσεύοντα ἀέρα ἐν τῷ πνιγεῖ , λέγω δὴ τὸν ἐκ τῆς πυξίδος ὠθούμενον , ἐπαίροντα τὸ ὕδωρ συνέχεσθαι πρὸς τὸ ἀεὶ ἔχειν τοὺς αὐλοὺς δυναμένους φθέγγεσθαι . ὁ δὲ ΡΣ ἐμβολεὺς ἐπαιρόμενος μὲν ἐπὶ τὸ ἄνω , ὡς εἴρηται , ἐξωθεῖ τὸν ἐν τῇ πυξίδι ἀέρα εἰς τὸν πνιγέα , καταγόμενος δὲ ἀνοίγει τὸ ἐν τῷ Ω πυξιδίῳ πλατυσμάτιον , δι᾿ οὗ ἡ πυξὶς ἀέρος ἔξωθεν πληροῦται , ὥστε πάλιν τὸν ἐμβολέα ἀνωθούμενον ἐκθλίβειν αὐτὸν εἰς τὸν πνιγέα . βέλτιον δέ ἐστι καὶ τὸν ΤΥ κανόνα περὶ περόνην κινεῖσθαι πρὸς τῷ Τ διτορμίας οὔσης ἐν τῷ πυθμένι τοῦ ἐμβολέως ἁρμοσθήσεται , δι᾿ ἧς δεήσει περόνην διωθεῖσθαι πρὸς τὸ τὸν ἐμβολέα μὴ διαστρέφεσθαι , ἀλλὰ ὀρθὸν ἀνωθεῖσθαί τε καὶ κατάγεσθαι .
Lemmas: ὑδραυλικός ὄργανον κατασκευή . εἰμί τις βωμίσκος χάλκεος ὁ ΑΒΓ∠ , ἐν ὅς ὕδωρ εἰμί · ἐν δέ ὁ ὕδωρ κοῖλος ἡμισφαίριον καταστρέφω εἰμί , ὅς καλέω πνιγεύς ὁ ΕΖΗΘ ἔχω ἐν ὁ ὑγρός διάρρυσις εἰς ὁ πρός ὁ πυθμήν μέρος . ἀπό δέ ὁ κορυφή αὐτός δύο ἀνατείνω σωλήν συντετραίνω αὐτός ὑπέρ ὁ βωμίσκος , εἷς μέν ὁ ΗΚΛΜ κατακάπτω εἰς ὁ ἐκτός ὁ βωμίσκος μέρος καί συντετραίνω πυξίς ὁ ΝΞΟΠ κάτω ὁ στόμα ἔχω καί ὁ ἐντός ἐπιφάνεια ὀρθός πρός ἐμβολεύς ἀπεργάζομαι . οὗτος δέ ἐμβολεύς ἁρμοστός εἰμί ὁ ΡΣ ὥστε ἀήρ μή παραπνέω · ὁ δέ ἐμβολεύς συμφυής εἰμί κανών ὁ ΤΥ ἰσχυρός σφόδρα · πρός δέ ὁ ἁρμόζω ἕτερος κανών ὁ ΥΦ περί περόνη κινέω ὁ πρός ὁ Υ · ὁ αὐτός δέ κηλωνεύω πρός ὄρθιος κανών ὁ ΨΧ βαίνω ἀσφαλής . ὁ δέ ΝΞΟΠ πυξίς ἐπίκειμαι κατά ὁ πυθμήν ἕτερος πυξίδιον ὁ Ω συντετραίνω αὐτός καί ἐπιπωμάζω ἐκ ὁ ἄνω μέρος καί ἔχω τρύπημα , διά ὅς ὁ ἀήρ εἰσέρχομαι εἰς ὁ πυξίς . ὑπό δέ ὁ τρύπημα λεπίδιον εἰμί ἐπιφράσσω αὐτός καί ἀνέχω διά τρημάτιον ὑπό τις περόνιον κεφαλή ἔχω , ὥστε μή ἐκπίπτω ὁ λεπίδιον , ὅς δή καλέω πλατυσμάτιον . ἀπό δέ ὁ Ζ ἕτερος ἀνατείνω σωλήν ὁ Ϛ Ζ συντετραίνω ἕτερος σωλήν πλάγιος ὁ 𝔮Ϡ , ἐν ὅς ἐπίκειμαι ὁ αὐλός συντετραίνω αὐτός ὁ , Α καί ἔχω ἐκ ὁ κάτω μέρος καθά γλωσσόκομον συντετραίνω αὐτός , ὅς ὁ στόμα ἀνοίγνυμι εἰμί ὁ , Β . διά δέ ὁ στόμα ὁ πῶμα διωθέω τρῆμα ἔχω , ὥστε εἰσάγω ὁ πῶμα ὁ ἐν αὐτός τρῆμα κατάλληλος γίγνομαι ὁ ὁ αὐλός τρῆμα , ἐξάγω δέ παραλλάσσω καί ἀποφράσσω ὁ αὐλός . ἐάν οὖν ὁ πλάγιος κανών κηλωνεύω διά ὁ Φ εἰς ὁ κάτω μέρος , ὁ ΡΣ ἐμβολεύς ἐκθλίβω μετεωρίζω ὁ ἐν ὁ ΝΞΟΠ πυξίς ἀήρ , ὅς ἀποκλείω μέν ὁ ἐν ὁ Ω πυξίδιον τρύπημα διά ὁ προλέγω πλατυσμάτιον · χωρέω δέ διά ὁ ΜΛΚΗ σωλήν εἰς ὁ πνιγεύς · ἐκ δέ ὁ πνιγεύς χωρέω εἰς ὁ πλάγιος σωλήν ὁ 𝔮Ϡ διά ὁ Ϛ Ζ σωλήν · ἐκ δέ ὁ πλάγιος σωλήν εἰς ὁ αὐλός χωρέω , ὅταν κατάλληλος κεῖμαι ὁ αὐλός ὁ ἐν ὁ πῶμα τρῆμα , τουτέστι ὅταν εἴσειμι ὁ πῶμα ἤτοι πᾶς ἤ τις αὐτός . ἵνα οὖν , ὅταν προαίρω ὁ αὐλός τις φθέγγομαι , ἀνοίγνυμι ὁ κατά ἐκεῖνος τρῆμα , ὅταν δέ βούλομαι παύω , ἀποκλείω , κατασκευάζω ὅδε . νοέω εἷς ὁ γλωσσόκομον ἔγκειμαι χωρίς ὁ Γ∠ , ὅς ὁ στόμα εἰμί ὁ , ∠ , ὁ δέ συντετραίνω οὗτος αὐλός ὁ Ε , πῶμα δέ εἰμί ἁρμοστός αὐτός ὁ , Ϛ , Ζ τρῆμα ἔχω ὁ παραλλάσσω ἀπό ὁ , Ε αὐλός . εἰμί δέ τις καί ἀγκωνίσκος τρίκωλος ὁ , Ζ , ΘΜΜ , ὅς ὁ , Ζ , Θ κῶλον συμφυής μέν εἰμί ὁ , ϛ , Ζ πῶμα · πρός δέ ὁ , ΘΜ περί περόνη κινέω μέσος ὁ Μ . ἐάν οὖν κατάγνυμι ὁ χείρ ὁ Μ ἄκρον ὁ ἀγκωνίσκος ἐπί ὁ ∠ στόμιον ὁ γλωσσόκομον , παρόω ὁ πῶμα εἰς ὁ ἔσω μέρος , ὥστε ὅταν ἐμπίπτω εἰς ὁ ἐντός μέρος , τότε ὁ ἐν αὐτός τρῆμα κατάλληλος ὁ αὐλός γίγνομαι . ἵνα οὖν , ὅταν ἀφαιρέω ὁ χείρ , αὐτόματος ὁ πῶμα ἐξέλκω καί παραλήγω ὁ αὐλός , εἰμί ὅδε · ὑπόκειμαι ὑπό ὁ γλωσσόκομον κανών ἴσος ὁ 𝔮Ϡ σωλήν καί παράλληλος αὐτός κεῖμαι ὁ ΜΜ . ἐν δέ οὗτος ἐμπήγνυμι σπαθίον κεράτινος εὔτονος καί ἐπικάπτω , ὅς εἷς εἰμί ὁ Μ κεῖμαι κατά ὁ , ∠ , Γ γλωσσόκομον . ἐκ δέ ὁ ἄκρον αὐτός νευρά ἀποδέω ἀποδίδωμι περί ὁ , Θ ἄκρον , ὥστε ἔξω παρωθέω ὁ πῶμα τείνω ὁ νευρά . ἐάν οὖν κατάγνυμι ὁ Μ ἄκρον ὁ ἀγκωνίσκος παρωθέω ὁ πῶμα εἰς ὁ ἔσω μέρος , ὁ νευρά ἐπισπάω ὁ σπαθίον , ὥστε ἀνορθόω ὁ καμπή αὐτός βία · ὅταν δέ ἀφίημι , πάλιν ὁ σπαθίον εἰς ὁ ἐκ ἀρχή τάξις κάμπτω ἐξέλκω ὁ πῶμα ὁ στόμα , ὥστε παραλλάσσω ὁ τρῆμα . οὗτος οὖν κατά ἕκαστος γλωσσόκομον γίγνομαι , ὅταν βούλομαι τις ὁ αὐλός φθέγγομαι , κατάγω ὁ δάκτυλος ὁ κατά ἐκεῖνος ἀγκωνίσκιον · ὅταν δέ μηκέτι φθέγγομαι βούλομαι , ἐπαίρω ὁ δάκτυλος , καί τότε παύω ὁ πῶμα ἐξέλκω . ὁ δέ ἐν ὁ βωμίσκος ὕδωρ ἐμβάλλω ἕνεκα ὁ ὁ περισσεύω ἀήρ ἐν ὁ πνιγεύς , λέγω δή ὁ ἐκ ὁ πυξίς ὠθέω , ἐπαίρω ὁ ὕδωρ συνέχω πρός ὁ ἀεί ἔχω ὁ αὐλός δύναμαι φθέγγομαι . ὁ δέ ΡΣ ἐμβολεύς ἐπαίρω μέν ἐπί ὁ ἄνω , ὡς λέγω , ἐξωθέω ὁ ἐν ὁ πυξίς ἀήρ εἰς ὁ πνιγεύς , κατάγω δέ ἀνοίγνυμι ὁ ἐν ὁ Ω πυξίδιον πλατυσμάτιον , διά ὅς ὁ πυξίς ἀήρ ἔξωθεν πληρόω , ὥστε πάλιν ὁ ἐμβολεύς ἀνωθέω ἐκθλίβω αὐτός εἰς ὁ πνιγεύς . ἀγαθός δέ εἰμί καί ὁ ΤΥ κανών περί περόνη κινέω πρός ὁ Τ διτορμία εἰμί ἐν ὁ πυθμήν ὁ ἐμβολεύς ἁρμόζω , διά ὅς δέω περόνη διωθέω πρός ὁ ὁ ἐμβολεύς μή διαστρέφω , ἀλλά ὀρθός ἀνωθέω τε καί κατάγω .