heron.pneumatica 1.pr
Τῆς πνευματικῆς πραγματείας σπουδῆς ἠξιωμένης πρὸς τῶν παλαιῶν φιλοσόφων τε καὶ μηχανικῶν , τῶν μὲν λογικῶς τὴν δύναμιν αὐτῆς ἀποδεδωκότων , τῶν δὲ καὶ διʼ αὐτῆς τῆς τῶν αἰσθητῶν ἐνεργείας , ἀναγκαῖον ὑπάρχειν νομίζομεν καὶ αὐτοὶ τὰ παραδοθέντα ὑπὸ τῶν ἀρχαίων εἰς τάξιν ἀγαγεῖν , καὶ ἃ ἡμεῖς δὲ προσευρήκαμεν εἰσθέσθαι · οὕτως γὰρ τοὺς μετὰ ταῦτα ἐν τοῖς μαθήμασιν ἀναστρέφεσθαι βουλομένους ὠφελεῖσθαι συμβήσεται . ἀκόλουθον δὲ εἶναι νομίσαντες τῇ τῶν ὑδρίων ὡροσκοπείων ἕξει , ἥτις ἡμῖν ἐν τέσσαρσι βιβλίοις προαναγέγραπται , ταύτην συνεχῆ ὑπάρχειν γράφομεν καὶ περὶ αὐτῆς , ὡς προείρηται · διὰ γὰρ συμπλοκῆς ἀέρος καὶ πυρὸς καὶ ὕδατος καὶ γῆς καὶ τῶν τριῶν στοιχείων ἢ καὶ τῶν τεσσάρων συμπλεκομένων ποικίλαι διαθέσεις ἐνεργοῦνται , αἱ μὲν ἀναγκαιοτάτας τῷ βίῳ τούτῳ χρείας παρέχουσαι , αἱ δὲ ἐκπληκτικόν τινα θαυμασμὸν ἐπιδεικνύμεναι . Πρὸ δὲ τῶν λέγεσθαι μελλόντων πρῶτον περὶ κενοῦ διαληπτέον . οἱ μὲν γὰρ τὸ καθόλου μηδὲν εἶναι κενὸν διατείνονται , οἱ δὲ ἄθρουν μὲν κατὰ φύσιν μηδὲν εἶναι κενόν , παρεσπαρμένον δὲ κατὰ μικρὰ μόρια | τῷ ἀέρι καὶ τῷ ὑγρῷ καὶ τῷ πυρὶ καὶ τοῖς ἄλλοις σώμασιν · οἷς μάλιστα συμφέρεσθαι προσήκει · ἐκ γὰρ τῶν φαινομένων καὶ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν πιπτόντων ἐν τοῖς ἑξῆς δείκνυται τοῦτο συμβαῖνον · ἐν τῷ μέντοι τὰ ἀγγεῖα τὰ δοκοῦντα εἶναι τοῖς πολλοῖς κενὰ οὐκ ἔστιν , ὡς ὑπολαμβάνουσι , κενά , ἀέρος δὲ πλήρη . ὁ δὲ ἀήρ ἐστιν , ὡς τοῖς περὶ φύσεως πραγματευσαμένοις ἀρέσκει , ἐκ λεπτῶν καὶ μικρομερῶν σωμάτων συνεστηκὼς ἀφανῶν ἡμῖν ὄντων ὡς ἐπὶ τὸ πολύ . ἐὰν γοῦν εἰς τὸ δοκοῦν ἀγγεῖον κενὸν ὑπάρχειν ἐγχέῃ τις ὕδωρ , καθʼ ὅσον ἂν πλῆθος τοῦ ὕδατος εἰς τὸ ἀγγεῖον ἐμπίπτῃ , κατὰ τοσοῦτον πλῆθος ἀὴρ ἐκχωρήσει . κατανοήσειε δʼ ἄν τις τὸ λεγόμενον ἐκ τοῦ τοιούτου · ἐὰν γὰρ εἰς ὕδωρ καταστρέψας ἀγγεῖον τὸ δοκοῦν εἶναι κενὸν πιέζῃς εἰς τὸ κάτω ἀκλινὲς διαφυλάσσων , οὐκ εἰσελεύσεται τὸ ὕδωρ εἰς αὐτό , κἂν ὅλον αὐτὸ κρύψῃς · ὥστε δῆλον εἶναι , ὅτι σῶμα ὑπάρχων ὁ ἀὴρ οὐκ ἐᾷ παρεισελθεῖν τὸ ὕδωρ διὰ τὸ πεπληρωκέναι πάντα τὸν ἐν τῷ ἀγγείῳ τόπον . ἐὰν γοῦν τρυπήσῃ τις τὸν πυθμένα τοῦ ἀγγείου , τὸ μὲν ὕδωρ διὰ τοῦ στόματος εἰς αὐτὸ εἰσελεύσεται , ὁ δὲ ἀὴρ διὰ τοῦ τρυπήματος ἐξελεύσεται . πάλιν δὲ πρὸ τοῦ τρυπῆσαι τὸν πυθμένα ἐάν τις ὀρθὸν ἐκ τοῦ ὕδατος τὸ ἀγγεῖον ἐπάρῃ , ἀνατρέψας ὄψεται πᾶσαν τὴν ἐντὸς τοῦ ἀγγείου ἐπιφάνειαν καθαρὰν ἀπὸ τοῦ ὑγροῦ , καθάπερ ἦν καὶ πρὸ τοῦ τεθῆναι . διὸ δὴ ὑποληπτέον εἶναι σῶμα τὸν ἀέρα . γίνεται δὲ πνεῦμα κινηθείς · οὐδὲν γὰρ ἕτερόν ἐστι τὸ πνεῦμα ἢ κινούμενος ἀήρ . ἐὰν γοῦν τετρυπημένου τοῦ ἀγγείου κατὰ τὸν πυθμένα καὶ εἰσπίπτοντος τοῦ ὕδατος παραθῇ τις τῷ τρυπήματι τὴν χεῖρα , αἰσθήσεται τὸ πνεῦμα ἐκπῖπτον ἐκ τοῦ ἀγγείου · τοῦτο δὲ οὐκ ἄλλο τί ἐστιν ἢ ὁ ἐκκρουόμενος ὑπὸ τοῦ ὕδατος ἀήρ . οὐχ ὑποληπτέον οὖν ἐν τοῖς οὖσι κενοῦ τινα φύσιν ἀθρόαν αὐτὴν καθʼ ἑαυτὴν ὑπάρχειν , παρεσπαρμένην δὲ κατὰ μικρὰ μόρια τῷ τε ἀέρι καὶ τῷ ὑγρῷ καὶ τοῖς ἄλλοις σώμασιν , εἰ μὴ ἄρα τὸν ἀδάμαντα μόνον μὴ κοινωνεῖν εἴποι τις τῇ τοῦ κενοῦ φύσει διὰ τὸ μήτε πύρωσιν ἐπιδέχεσθαι μήτε διακόπτεσθαι , τυπτόμενον δὲ εἰς τοὺς ἄκμονας καὶ τὰς σφύρας ὅλον ἐνδύεσθαι . τοῦτο δὲ αὐτῷ παρακολουθεῖ διὰ τὴν συνεχῆ πυκνότητα · τὰ γὰρ τοῦ πυρὸς σώματα παχυμερέστερα ὄντα τῶν ἐν τῷ λίθῳ κενῶν οὐ παρεισέρχεται , ἀλλὰ μόνον ἐπιψαύει τῆς ἐκτὸς ἐπιφανείας · διόπερ μὴ προκατεισδύνοντα ἐντὸς καθάπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων σωμάτων οὐδὲ δέχεται θερμότητα . τὰ δὲ τοῦ ἀέρος σώματα συνερείδει μὲν πρὸς ἄλληλα , οὐ κατὰ πᾶν δὲ μέρος ἐφαρμόζει , ἀλλʼ ἔχει τινὰ διαστήματα μεταξὺ κενὰ καθάπερ ἡ ἐν τοῖς αἰγιαλοῖς ψάμμος . τὰ μὲν οὖν τῆς ψάμμου μόρια τοῖς τοῦ ἀέρος σώμασιν ἀποικειοῦσθαι ὑποληπτέον , τὸν δὲ ἀέρα τὸν μεταξὺ τῶν τῆς ψάμμου μορίων | τοῖς μεταξὺ τοῦ ἀέρος κενοῖς · διὸ καὶ πιλεῖσθαι τὸν ἀέρα συμβαίνει ἐκ βίας τινὸς προσελθούσης καὶ συνιζάνειν εἰς τὰς τῶν κενῶν χώρας , παρὰ φύσιν τῶν σωμάτων πρὸς ἄλληλα θλιβομένων · ἀνέσεως δὲ γενομένης πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν τάξιν ἀποκαθίσταται τῇ τῶν σωμάτων εὐτονίᾳ , καθάπερ καὶ τοῖς τῶν κεράτων συμβαίνει ξέσμασι καὶ τοῖς ξηροῖς σπόγγοις , ὅταν συμπιληθέντα ἀνεθῇ , πάλιν ἐπὶ τὴν αὐτὴν χώραν ἀποκαθίστασθαι καὶ τὸν αὐτὸν ὄγκον ἀποδιδόναι , ὁμοίως δὲ καὶ ἐάν τινος βίας γενομένης ἀπʼ ἀλλήλων διαστῇ τὰ τοῦ ἀέρος σώματα καὶ μείζων κενὸς παρὰ φύσιν γένηται τόπος , πάλιν πρὸς ἄλληλα συντρέχειν · διὰ γὰρ τοῦ κενοῦ ταχεῖαν γίνεσθαι τὴν φορὰν τοῖς σώμασι συμβαίνει , μηδενὸς ἀνθισταμένου μηδὲ ἀντικρούοντος , ἕως ἂν ἀλλήλοις προσερείσῃ τὰ σώματα . ἐὰν οὖν ἀγγεῖον λαβών τις κουφότατον καὶ σύστομον , προσθεὶς τῷ στόματι ἐκμυζήσῃ τὸν ἀέρα καὶ ἀφῇ , ἐκκρεμασθήσεται ἐκ τῶν χειλέων τὸ ἀγγεῖον , ἐπισπωμένου τοῦ κενοῦ τὴν σάρκα πρὸς τὸ ἀναπληρωθῆναι τὸν κενωθέντα τόπον · ὥστε ἐκ τούτου φανερὸν γενέσθαι , ὅτι ἄθρους κενὸς ὑπῆρξεν ἐν τῷ ἀγγείῳ τόπος . καὶ ἄλλως δὲ τοῦτο φανερόν · τὰ γὰρ ἰατρικὰ ᾠὰ ὑέλινα ὄντα καὶ σύστομα , ὅταν βούλωνται πληρῶσαι ὑγροῦ , ἐκμυζήσαντες τῷ στόματι τὸν ἐν αὐτοῖς ἀέρα καὶ καταλαβόντες τὸ στόμιον αὐτῶν τῷ δακτύλῳ καταστρέφουσιν εἰς τὸ ὑγρόν , καὶ ἀνεθέντος τοῦ δακτύλου ἀνασπᾶται εἰς τὸν κενωθέντα τόπον τὸ ὕδωρ , καίτοι παρὰ φύσιν τῆς φορᾶς ἄνω γενομένης τῷ ὑγρῷ . καὶ τὸ περὶ τὴν σικύαν δὲ συμβαῖνον οὐκ ἀλλότριον τῶν προειρημένων ὑπάρχει · προστιθέμεναι γὰρ αὗται τῷ σώματι οὐ μόνον οὐκ ἀποπίπτουσιν ἱκανὸν ἔχουσαι βάρος , ἀλλὰ καὶ προσεπισπῶνται τὴν παρακειμένην ὕλην διὰ τῶν τοῦ σώματος ἀραιωμάτων διʼ αἰτίαν τοιαύτην · ἐμβληθὲν γὰρ ἐν αὐταῖς τὸ πῦρ φθείρει καὶ λεπτύνει τὸν ἀπειλημμένον ἐν αὐταῖς ἀέρα , καθάπερ καὶ τὰ ἄλλα σώματα ὑπὸ τοῦ πυρὸς φθείρεταί τε καὶ μεταβάλλει εἰς λεπτοτέρας οὐσίας , λέγω δὴ ὕδωρ καὶ ἀέρα καὶ γῆν . ὅτι μὲν γὰρ φθείρεται , δῆλον ἐκ τῶν περιλειπομένων ἀνθράκων · οὗτοι γὰρ τὸν αὐτὸν ὄγκον διαφυλάττοντες τῷ ἐξ ἀρχῆς πρὸ τοῦ τὴν καῦσιν ἐπιδέξασθαι ἢ ὀλίγῳ ἐλάσσονα , παρὰ πολὺ τῷ βάρει διαλλάσσουσι τοῦ ἐξ ἀρχῆς . χωρεῖ δὲ τὰ διεφθαρμένα τῶν σωμάτων διὰ τῶν καπνῶν εἴς τε πυρώδη οὐσίαν καὶ ἀερώδη καὶ γεώδη · τὰ μὲν γὰρ λεπτότερα τῆς φθορᾶς εἰς τὸν ἀνωτάτω χωρεῖ τόπον , ἔνθαπερ καὶ τὸ πῦρ · τὰ δὲ τούτων μικρῷ παχυμερέστερα εἰς τὸν ἀέρα · τὰ δὲ ἔτι τούτων παχύτερα ἐπὶ ποσὸν συνανενεχθέντα τοῖς εἰρημένοις διὰ τὴν συνεχῆ φορὰν πάλιν εἰς τὸν κάτω χωρήσαντα τόπον τοῖς γεώδεσι συνάπτει . μεταβάλλει δὲ καὶ τὸ ὕδωρ εἰς ἀέρα φθειρόμενον ὑπὸ τοῦ πυρός · οἱ γὰρ ἐκ τῶν ὑποκαιομένων λεβήτων ἀτμοὶ οὐκ ἄλλο τί εἰσιν ἢ αἱ τοῦ ὑγροῦ λεπτύνσεις εἰς ἀέρα χωροῦσαι . ὅτι μὲν οὖν τὸ πῦρ διαλύει τὰ παχύτερα αὐτοῦ πάντα καὶ μεταβάλλει , ἐκ τούτων δῆλον . καὶ ἐκ τῶν ἀναθυμιάσεων δὲ τῶν ἀπὸ τῆς γῆς γινομένων μεταβάλλει τὰ παχύτερα τῶν σωμάτων εἰς λεπτομερεστέρας οὐσίας · αἱ γὰρ δρόσοι οὐκ ἄλλως ἀναφέρονται ἢ λεπτυνομένου τοῦ ἐν τῇ γῇ ὕδατος ὑπὸ τῆς ἀναθυμιάσεως · αὕτη δὲ ὑπὸ πυρώδους τινὸς οὐσίας γίνεται , τοῦ ἡλίου ὑπὸ γῆν ὄντος καὶ θερμαίνοντος τὸν κατʼ ἐκεῖνο τόπον , καὶ μᾶλλον ἤτοι θειώδη ἢ ἀσφαλτώδη ὄντα , ὃς θερμαινόμενος ἐπὶ πλεῖον τὴν ἀναθυμίασιν ποιεῖ · καὶ τὰ θερμὰ δὲ τῶν ὑδάτων τὰ ἐν τῇ γῇ εὑρισκόμενα ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας γίνεται . τῶν οὖν δρόσων τὰ μὲν λεπτότερα εἰς ἀέρα μεταβάλλει , τὰ δὲ παχύτερα ἐπὶ ποσὸν συνανενεχθέντα διὰ τὴν τῆς ἀναθυμιάσεως βίαν , ταύτης ἀποψυχείσης κατὰ τὴν τοῦ ἡλίου μετατροπὴν πάλιν εἰς τὸν κάτω φέρεται τόπον . καὶ τὰ πνεύματα δὲ ἐκ σφοδρᾶς ἀναθυμιάσεως γίνεται , τοῦ ἀέρος ἐξωθουμένου καὶ λεπτυνομένου καὶ ἀεὶ τὸν ἑξῆς καὶ συνεχῆ αὐτῷ κινοῦντος · ἡ μέντοι κίνησις τοῦ ἀέρος οὐ κατὰ πάντα τόπον ἰσοταχὴς γίνεται , ἀλλὰ σφοδροτέρα μὲν παῤ αὐτὴν τὴν ἀναθυμίασιν , ἀμαυροτέρα δὲ μακρυνθεῖσα τοῦ τόπου , καθʼ ὃν κεκίνηται , καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἄνω φερομένων βαρῶν . φέρεται γὰρ καὶ ταῦτα τάχιον μὲν κατὰ τὸν συνεγγίζοντα τῷ κάτω τόπον , πρὸς ὅν ἐστι καὶ ἡ ἀποστέλλουσα αὐτὰ δύναμις , βράδιον δὲ κατὰ τὸν ἄνω · τὸ παράπαν δὲ μηκέτι παρεπομένης αὐτοῖς τῆς ἐξαποστελλούσης βίας , πάλιν εἰς τὸν κατὰ φύσιν φέρεται τόπον , λέγω δὴ εἰς τὸν κάτω · εἰ δὲ ἰσοταχῆ αὐτὰ παρέπεμπεν ἡ ἐξαποστέλλουσα βία , οὐκ ἄν ποτε ἔληξε . νυνὶ δὲ κατὰ βραχὺ ἀποληγούσης αὐτῆς καὶ ὥσπερ δαπανωμένης , καὶ τὸ τάχος λήγει τῆς φορᾶς . καὶ τὸ ὕδωρ δὲ μεταβάλλει εἰς γεώδη οὐσίαν · ὅταν γὰρ εἴς τινα γεώδη καὶ κοῖλον τόπον ἐκχέωμεν ὕδωρ , μετʼ οὐ πολὺν χρόνον ἀφανὲς γίνεται ἀναποθὲν ὑπὸ τῆς γεώδους οὐσίας , ὥστε συνανακίρναται καὶ γίνεται καὶ αὐτὸ γῆ . εἰ δὲ λέγοι τις , ὅτι οὐ παραπλάσσεται οὐδὲ ἀναπίνεται ὑπὸ τῆς γῆς , ἀλλʼ ἐξικμάζεται ἀναπινόμενον ὑπὸ θερμότητος ἤτοι τοῦ ἡλίου ἢ ἑτέρου τινός , ψεῦδος λέγων ἀποδειχθήσεται · τὸ γὰρ αὐτὸ ὕδωρ ἐμβληθὲν εἴς τι ἀγγεῖον ἤτοι ὑάλινον ἢ χαλκοῦν ἢ ἐξ ἄλλης πυκνῆς ὕλης καὶ τεθὲν ἐν ἡλίῳ πολὺν χρόνον οὐκ ἐλαττοῦται , εἰ μὴ παρὰ μικρὸν μόριον παντάπασιν αὐτοῦ · ὥστε μεταβάλλει καὶ τὸ ὕδωρ εἰς γεώδη οὐσίαν . αἱ γοῦν ἰλύες καὶ οἱ βόρβοροι τοῦ ὕδατός εἰσιν εἰς γεώδη οὐσίαν μεταβολαί . μεταβάλλει δὲ καὶ ἡ λεπτοτέρα οὐσία εἰς παχυτέραν , καθάπερ ὁρῶμεν καὶ τὴν φλόγα ἐπὶ τῶν ἀποσβεννυμένων λύχνων , ὅταν ἐλλιπεῖς ἐλαίου γένωνται , ἐπὶ ποσὸν μὲν | ἄνω φερομένην καὶ ὥσπερ ἐπειγομένην εἰς τὸν ἴδιον χωρῆσαι τόπον , λέγω δὲ τὸν ἀνώτατον καὶ ὄντα ὑπὲρ τὸν ἀέρα , κατα κρατηθεῖσαν δὲ ὑπὸ τοῦ πολλοῦ ἀέρος τοῦ μεταξὺ μηκέτι ἐπὶ τὸν συνεχῆ φερομένην , ἀλλʼ ὥσπερ κερασθεῖσαν καὶ παραπλεχθεῖσαν τοῖς τοῦ ἀέρος σώμασι καὶ αὐτὴν ἀέρα γενέσθαι . τὸ δὲ ὅμοιον ἐπινοεῖν δεῖ καὶ ἐπὶ τοῦ ἀέρος · ὅταν γὰρ οὗτος εἴς τι ἀγγεῖον οὐ μέγα ὑπάρχον καὶ ἐστεγνωμένον εἰς ὕδωρ σὺν τῷ ἀγγείῳ κατατεθῇ , εἶτα ἀναστομωθέντος τοῦ ἀγγείου καὶ τὸ στόμιον εἰς τὸ ἄνω ἔχοντος τὸ ὕδωρ ἐμπέσῃ , ὁ μὲν ἀὴρ ἐκχωρεῖ ἐκ τοῦ ἀγγείου , κατακρατηθεὶς δὲ ἐκ τοῦ πολλοῦ ὕδατος πάλιν κεράννυται καὶ παραπλάσσεται , ὥστε ὕδωρ γενέσθαι . οὕτως οὖν καὶ τοῦ ἐν τῇ σικύᾳ ἀέρος φθειρομένου καὶ λεπτυνομένου ὑπὸ τοῦ πυρὸς καὶ διεκπίπτοντος διὰ τῶν τοῦ τεύχους ἀραιωμάτων κενούμενος ὁ ἐντὸς τόπος ἐπισπᾶται τὴν παρακειμένην ὕλην , οἵα τις ἐὰν τυγχάνῃ · παραπνευσάσης δὲ τῆς σικύας ὁ μὲν ἀὴρ εἰς τὸν κενούμενον τόπον εἰσπίπτει , τῆς δὲ ὕλης οὐκέτι οὐδὲν ἐπισπάσεται . τοῖς οὖν φαμένοις τὸ καθόλου μηδὲν εἶναι κενὸν ἐκποιεῖ πρὸς ταῦτα πολλὰ εὑρίσκειν ἐπιχειρήματα καὶ τάχα φαίνεσθαι τῷ λόγῳ πιθανωτέρους μηδεμιᾶς παρακειμένης αἰσθητικῆς ἀποδείξεως · ἐὰν μέντοι δειχθῇ ἐπὶ τῶν φαινομένων καὶ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν πιπτόντων , ὅτι κενὸν ἄθρουν ἐστὶν παρὰ φύσιν μέντοι γινόμενον , καὶ κατὰ φύσιν μὲν κενόν , κατὰ λεπτὰ δὲ παρεσπαρμένον , καὶ ὅτι κατὰ πίλησιν τὰ σώματα ἀναπληροῖ τὰ παρεσπαρμένα κενά , οὐδεμίαν οὐκέτι παρείσδυσιν ἕξουσιν οἱ τοὺς πιθανοὺς τῶν λόγων περὶ τούτων προφερόμενοι . κατασκευάζεται γὰρ σφαῖρα πάχος ἔχουσα τοῦ ἐλάσματος , ὥστε μὴ εὔθλαστος εἶναι , χωροῦσα ὅσον κοτύλας η΄ . στεγνῆς δὲ οὔσης αὐτῆς πάντοθεν τρυπήσαντα δεῖ σίφωνα καθεῖναι χαλκοῦν , τουτέστι σωλῆνα λεπτόν , μὴ ψαύοντα τοῦ κατὰ διάμετρον τόπου τοῦ τετρυπημένου σημείου , ὅπως ὕδατι διάρρυσις ὑπάρχῃ , τὸ δὲ ἄλλο μέρος αὐτοῦ ἐκτὸς ὑπερέχειν τῆς σφαίρας ὅσον δακτύλους τρεῖς · τὴν δὲ τοῦ τρυπήματος περιοχήν , διʼ οὗ καθίεται ὁ σίφων , στεγνοῦν δεῖ κασσιτέρῳ προσλαμβάνοντα πρός τε τὸν σίφωνα καὶ τὴν ἐκτὸς τῆς σφαίρας ἐπιφάνειαν , ὥστε ὅταν βουλώμεθα τῷ στόματι διὰ τοῦ σίφωνος ἐμφυσᾶν , κατὰ μηδένα τρόπον τὸ πνεῦμα τῆς σφαίρας διεκπίπτειν . σκοπῶμεν δὴ τὰ συμβαίνοντα · ὑπάρχοντος γὰρ ἀέρος ἐν αὐτῇ , καθάπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ἀγγείοις πᾶσι τοῖς λεγομένοις κενοῖς , τοῦ δὲ ἀέρος πεπληρωκότος πάντα τὸν ἐν αὐτῇ τόπον καὶ προσερηρεισμένου κατὰ συνέχειαν πρὸς τὴν τοῦ τεύχους περιοχὴν καὶ μηδενὸς κενοῦ , καθάπερ οἴονται , τὸ παράπαν ὑπάρχοντος τόπου , οὐτʼ ἂν ὕδωρ εἰσκρῖναι δυνηθείημεν οὔτε ἄλλον | ἀέρα , μὴ ὑποχωρήσαντος τοῦ πρότερον ἐν αὐτῇ ὑπάρχοντος ἀέρος . καὶ ἐὰν μετὰ πολλῆς βίας τὴν εἴσκρισιν ποιώμεθα , πρότερον διαρραγήσεται τὸ τεῦχος ἢ ἐπιδέξεταί τι πλῆρες ὑπάρχον · οὔτε γὰρ τὰ σώματα τοῦ ἀέρος δύναται συσταλῆναι εἰς ἔλασσον μέγεθος · δεήσει γὰρ ἐν αὐτοῖς ἔχειν τινὰ διαστήματα , εἰς ἃ συμπιλούμενα ἐλάσσων αὐτοῖς ὄγκος ἔσται · τοῦτο δὲ οὐ πιθανὸν γίνεται μὴ ὄντος καθόλου κενοῦ · οὔτε συνερηρεισμένων κατὰ πάσας τὰς ἐπιφανείας τῶν σωμάτων πρὸς ἄλληλα καὶ ὁμοίως πρὸς τὴν τοῦ τεύχους περιοχὴν δύναιτο ἂν διωσθέντα τόπον που ποιῆσαι , μὴ ὑπάρχοντος κενοῦ τινος · ὥστε κατὰ μηδένα τρόπον προσεισκριθῆναί τι τῶν ἐκτὸς εἰς τὴν σφαῖραν , ἐὰν μὴ ἐκχωρήσῃ τι μέρος τοῦ ἐν αὐτῇ ὑπάρχοντος πρότερον ἀέρος , εἴπερ ἐστὶ πεπυκνωμένος καὶ συνεχὴς πᾶς ὁ τόπος , ὡς οἴονται . καὶ μὴν ἐάν τις ἐθέλῃ τὸν σίφωνα βαλὼν εἰς τὸ στόμα ἐμφυσᾶν εἰς τὴν σφαῖραν , πολὺ προσεισκρινεῖ πνεῦμα , μὴ ὑποχωρήσαντος τοῦ προϋπάρχοντος ἐν αὐτῇ ἀέρος · τούτου δὲ ἀεὶ συμβαίνοντος , σαφῶς δείκνυται συστολὴ γινομένη τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῇ σφαίρᾳ σωμάτων εἰς τὰ παρεμπεπλεγμένα κενά . παρὰ φύσιν δὲ ἡ συστολὴ γίνεται διὰ τὴν τῆς εἰσκρίσεως βίαν . ἐάν τις οὖν ἐμφυσήσας καὶ παῤ αὐτὸ τὸ στόμα προσαγαγὼν τὴν χεῖρα συντόμως ἐπιπωμάσῃ τῷ δακτύλῳ τὸν σίφωνα , μενεῖ πάντα τὸν χρόνον συνεσφιγμένος ὁ ἀὴρ ἐν τῇ σφαίρᾳ · ἐὰν δέ τις ἀναπωμάσῃ , πάλιν ἐκτὸς ὁρμήσει μετά τε ψόφου καὶ βοῆς πολλῆς ὁ προσεισκριθεὶς ἀὴρ διὰ τὸ ἐκκρούεσθαι , καθάπερ προεθέμεθα , κατὰ τὴν τοῦ προϋπάρχοντος ἀέρος διαστολὴν τὴν κατὰ τὴν εὐτονίαν γινομένην . πάλιν οὖν ἐάν τις βούληται τὸν ὑπάρχοντα ἀέρα ἐν τῇ σφαίρᾳ ἐξέλκειν τῷ στόματι διὰ τοῦ σίφωνος , πολὺ πλῆθος ἐπακολουθήσει , μηδεμιᾶς ἄλλης οὐσίας εἰς τὴν σφαῖραν ἀντικαταλλασσομένης , καθάπερ ἐπὶ τοῦ ᾠοῦ προείρηται · ὥστε διὰ τοῦ τοιούτου τελείως δείκνυσθαι μεγάλην ἄθροισιν κενοῦ γινομένην ἐν τῇ σφαίρᾳ · οὐ γὰρ μείζονα δυνατὸν γενέσθαι τὰ ὑπολειπόμενα τοῦ ἀέρος σώματα κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον , ὥστε συναναπληρῶσαι τὸν τῶν ἐκκρουσθέντων σωμάτων τόπον · εἰ γὰρ αὐξηθήσεται , μηδεμιᾶς αὐτοῖς οὐσίας δυναμένης ἔξωθεν προσεισκριθῆναι , πιθανὸν τὴν αὔξησιν γενέσθαι κατὰ ἀραίωσιν . αὕτη δὲ ἔσται ἡ κατὰ κένωσιν παρεμπλοκή · κενὸν δὲ οὐδέν φασιν ὑπάρχειν · οὐδὲ ἄρα αὐξηθήσεται τὰ σώματα · ἄλλην γὰρ αὔξησιν οὐδεμίαν αὐτοῖς ἐσομένην ἐπινοῆσαι δυνατόν ἐστι . φανερὸν οὖν ἐκ τῶν εἰρημένων , ὅτι τοῖς μὲν τοῦ ἀέρος σώμασι παρέσπαρταί τινα μεταξὺ κενά , βίας δέ τινος προσελθούσης συνίζησιν πάσχει παρὰ φύσιν εἰς τὰ κενά . ὁ δὲ ἐν τῷ ἀγγείῳ τῷ κατεστραμμένῳ εἰς τὸ ὕδωρ ἐνὼν ἀὴρ οὐ | πάνυ λαμβάνει πίλησιν · τὸ γὰρ βιαζόμενον οὐκ ἔστιν ἀξιόχρεων διὰ τὸ τὸ . ὕδωρ φυσικῶς αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ μήτε βάρος μήτε ἔκθλιψιν σφοδρὰν ἔχειν · ὅθεν συμβαίνει τῶν κατακολυμβώντων εἰς τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης μετρητὰς ἀπείρους ἐχόντων κατὰ τῶν νώτων τὰς ἀναπνοὰς μὴ βιάζεσθαι ὑπὸ τοῦ ὕδατος , ὀλίγου παντελῶς ἐν τοῖς μυκτῆρσιν ἀέρος ἀπειλημμένου . τίς δὲ ἔστιν ἡ αἰτία , διʼ ἥν , ὡς εἴρηται , οἱ ἐν τῷ βυθῷ κολυμβῶντες ἄπειρον βάρος ἔχοντες ὕδατος κατὰ τῶν νώτων οὐ θλίβονται , ἄξιον ἐπιστῆσαι . λέγουσι δή τινες · „ διότι τὸ ὕδωρ ἰσοβαρὲς αὐτὸ καθʼ αὑτό ἐστιν ” . οὗτοι δὲ οὐδὲν ἀποφαίνονται , διότι οἱ κάτω κολυμβῶντες οὐ θλίβονται ὑπὸ τοῦ ὑπεράνω ὕδατος . ἀποδεικτέον δὲ οὕτως . ὑπολάβωμεν τὸ ὑπεράνω ὑγρὸν ἀπὸ τῆς τοῦ θλιβομένου ἐπιφανείας , καθʼ ἣν ἐπίκειται αὐτῷ τὸ ὕδωρ , σῶμά τι ἰσοβαρὲς ὂν τῷ ὑγρῷ τὸ αὐτὸ σχῆμα ἔχειν τῷ ὑπεράνω ὑγρῷ · τοῦτο δὲ ἐμβεβλῆσθαι εἰς τὸ ὑγρόν , ὥστε τὴν κάτω ἐπιφάνειαν αὐτοῦ ἁρμόζειν τῷ θλιβομένῳ , καὶ ὥσπερ αὐτὸ εἶναι καὶ ὁμοίως ἐπικεῖσθαι τῷ πρότερον ἐπικειμένῳ ὑγρῷ . φανερὸν οὖν ὅτι τοῦτο τὸ σῶμα οὔτε ὑπερέχει τι τοῦ ὑγροῦ ἀφεθὲν οὔτε καταδύσεται ὑπὸ τὴν τοῦ ἄνω ὑγροῦ ἐπιφάνειαν . ἀπεδείχθη γὰρ Ἀρχιμήδει ἐν τοῖς Ὀχουμένοις , ὅτι τὰ ἰσοβαρῆ τῷ ὑγρῷ σώματα ἀφεθέντα εἰς τὸ ὑγρὸν οὔτε ὑπερέξει τοῦ ὑγροῦ οὔτε καταδύσεται , οὐδʼ ἄρα θλίψει τὰ ὑποκείμενα . ἀφαιρεθέντων οὖν τῶν ἄνωθεν θλιβόντων , μενεῖ τὸ σῶμα ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ · πῶς οὖν θλίψει τὸ σῶμα τὸ μὴ ἔχον ὄρεξιν εἰς τὸ κάτω ; τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τὸ ὑγρόν , ἔνθα ἦν τὸ σῶμα , οὐ θλίψει τὰ ὑποκείμενα · ἕνεκα γὰρ μονῆς τε καὶ κινήσεως διαφέρει τὸ εἰρημένον σῶμα τοῦ τὸν αὐτὸν τόπον ἐπέχοντος ὑγροῦ . ὅτι δὲ ἔστι κενά , καὶ ἐκ τούτων ἄν τις καταλάβοι . μὴ γὰρ ὄντων αὐτῶν , οὐτʼ ἂν διὰ τοῦ ὕδατος οὔτε διὰ τοῦ ἀέρος οὔτε διʼ ἄλλου σώματος οὐδενὸς ἠδύνατο ἂν διεκπίπτειν τὸ φῶς οὐδὲ ἡ θερμότης οὐδʼ ἄλλη δύναμις οὐδεμία σωματική . ἐπεὶ πῶς ἂν αἱ τοῦ ἡλίου ἀκτῖνες διὰ τοῦ ὕδατος διεξέπιπτον εἰς τὸν τοῦ ἀγγείου πυθμένα ; εἰ γὰρ τὸ ὑγρὸν μὴ εἶχε πόρους , ἀλλὰ βίᾳ διέστελλον αἱ αὐγαὶ τὸ ὕδωρ , συνέβαινεν ἂν ὑπερεκχεῖσθαι τὰ πλήρη τῶν ἀγγείων · ὅπερ οὐ φαίνεται γινόμενον . ἔτι δὲ καὶ ταύτῃ φανερόν · εἰ γὰρ βίᾳ τὸ ὕδωρ διέστελλον , οὐκ ἂν τῶν ἀκτίνων αἱ μὲν ἀνεκλῶντο πρὸς τὸν ἄνω τόπον , αἱ δὲ καὶ κάτω διεξέπιπτον . νυνὶ δὲ ὅσαι μὲν προσκόπτουσιν αὐγαὶ τοῖς τοῦ ὕδατος μορίοις , ὥσπερ ἀνακρουόμεναι ἀνακλῶνται πρὸς τὸν ἄνω τόπον · ὅσαι δὲ εἰς τὰ κενὰ τοῦ ὕδατος | ἐμπίπτουσιν , ὀλίγοις προσπίπτουσαι μορίοις αὗται διεκπίπτουσιν εἰς τὸ τοῦ ἀγγείου ἔδαφος . ἔτι δὲ καὶ ταύτῃ φανερόν , ὡς ἐν τῷ ὕδατι ὑπάρχει κενά , τῷ τὸν ἐμβαλλόμενον οἶνον εἰς τὸ ὕδωρ ὁρᾶσθαι κατὰ χύσιν εἰς πάντα τόπον τοῦ ὕδατος χωροῦντα . τοῦτο δὲ οὐκ ἂν ἐγίνετο , μὴ ὄντων ἐν τῷ ὕδατι κενῶν . φέρεται δὲ καὶ τὸ φῶς τὸ ἕτερον διὰ τοῦ ἑτέρου · ὅταν γάρ τις πλείους ἅψῃ λύχνους , ἅπαντα φωτίζεται μᾶλλον , τῶν αὐγῶν πάντῃ φερομένων διʼ ἀλλήλων . ἀλλὰ μὴν καὶ διὰ χαλκοῦ καὶ σιδήρου καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων διεκπίπτει σωμάτων , καθάπερ καὶ τὸ ἐπὶ τῆς νάρκης τῆς θαλασσίας γινόμενον . ὅτι δὲ καὶ ἄθρουν κενὸν γίνεται παρὰ φύσιν , δέδεικται διά τε τοῦ προσφερομένου τῷ στόματι κούφου ἀγγείου καὶ διὰ τοῦ ἰατρικοῦ ᾠοῦ . περὶ μὲν οὖν τῆς τοῦ κενοῦ φύσεως καὶ ἄλλων πολλῶν οὐσῶν ἀποδείξεων , ἱκανὰς εἶναι καὶ τὰς εἰρημένας νομίζομεν · καὶ γὰρ διʼ , αὐτῶν τῶν αἰσθητῶν τὰς ἀποδείξεις ἐποιησάμεθα . ἐπὶ πάντων τοίνυν ἔστιν εἰπεῖν , ὅτι πᾶν μὲν σῶμα ἐκ λεπτομερῶν συνέστηκεν σωμάτων , ὧν μεταξύ ἐστι παρεσπαρμένα κενὰ ἐλάττονα τῶν μορίων · διὸ καὶ καταχρηστικῶς μηδὲν εἶναι κενὸν ἄθρουν λέγομεν , βίας τινὸς μὴ παρεισελθούσης , ἀλλὰ πάντα πλήρη εἶναι ἤτοι ἀέρος ἢ ὑγροῦ ἢ ἄλλης τινὸς οὐσίας · καθʼ ὁπόσον δʼ ἄν τι τούτων ἐκχωρῇ , κατὰ τοσοῦτον ἕτερον ἐπακολουθοῦν τὸν κενούμενον ἀναπληροῖ τόπον · καὶ ὅτι κενὸν μὲν ἄθρουν οὐκ ἔστι κατὰ φύσιν βίας τινὸς . μὴ παρεισελθούσης , καὶ πάλιν ὅτι οὐκ ἔστι ποτὲ τὸ παράπαν κενόν , παρὰ φύσιν δὲ γενόμενον . τούτων δὴ διασεσαφηνισμένων ἑξῆς τὰ διὰ τῆς συμπλοκῆς τῶν εἰρημένων στοιχείων ἐπιτελούμενα θεωρήματα γράψομεν . ἔστι γὰρ διʼ αὐτῶν εὑρίσκειν πάνυ ποικίλας καὶ θαυμασίας κινήσεις .
Lemmas: ὁ πνευματικός πραγματεία σπουδή ἀξιόω πρός ὁ παλαιός φιλόσοφος τε καί μηχανικός , ὁ μέν λογικός ὁ δύναμις αὐτός ἀποδίδωμι , ὁ δέ καί διά αὐτός ὁ ὁ αἰσθητός ἐνέργεια , ἀναγκαῖος ὑπάρχω νομίζω καί αὐτός ὁ παραδίδωμι ὑπό ὁ ἀρχαῖος εἰς τάξις ἄγω , καί ὅς ἐγώ δέ προσευρίσκω εἰστίθημι · οὕτως γάρ ὁ μετά οὗτος ἐν ὁ μάθημα ἀναστρέφω βούλομαι ὠφελέω συμβαίνω . ἀκόλουθος δέ εἰμί νομίζω ὁ ὁ ὑδρίον ὡροσκοπεῖον ἕξις , ὅστις ἐγώ ἐν τέσσαρες βιβλίον προαναγράφω , οὗτος συνεχής ὑπάρχω γράφω καί περί αὐτός , ὡς προλέγω · διά γάρ συμπλοκή ἀήρ καί πῦρ καί ὕδωρ καί γῆ καί ὁ τρεῖς στοιχεῖον ἤ καί ὁ τέσσαρες συμπλέκω ποικίλος διάθεσις ἐνεργέω , ὁ μέν ἀναγκαῖος ὁ βίος οὗτος χρεία παρέχω , ὁ δέ ἐκπληκτικός τις θαυμασμός ἐπιδείκνυμι . πρό δέ ὁ λέγω μέλλω πρῶτος περί κενός διαλαμβάνω . ὁ μέν γάρ ὁ καθόλου μηδείς εἰμί κενός διατείνω , ὁ δέ ἀθρόος μέν κατά φύσις μηδείς εἰμί κενός , παρασπείρω δέ κατά μικρός μόριον | ὁ ἀήρ καί ὁ ὑγρός καί ὁ πῦρ καί ὁ ἄλλος σῶμα · ὅς μάλα συμφέρω προσήκω · ἐκ γάρ ὁ φαίνω καί ὑπό ὁ αἴσθησις πίπτω ἐν ὁ ἑξῆς δείκνυμι οὗτος συμβαίνω · ἐν ὁ μέντοι ὁ ἀγγεῖον ὁ δοκέω εἰμί ὁ πολύς κενός οὐ εἰμί , ὡς ὑπολαμβάνω , κενός , ἀήρ δέ πλήρης . ὁ δέ ἀήρ εἰμί , ὡς ὁ περί φύσις πραγματεύομαι ἀρέσκω , ἐκ λεπτός καί μικρομερής σῶμα συνίστημι ἀφανής ἐγώ εἰμί ὡς ἐπί ὁ πολύς . ἐάν γοῦν εἰς ὁ δοκέω ἀγγεῖον κενός ὑπάρχω ἐγχέω τις ὕδωρ , κατά ὅσος ἄν πλῆθος ὁ ὕδωρ εἰς ὁ ἀγγεῖον ἐμπίπτω , κατά τοσοῦτος πλῆθος ἀήρ ἐκχωρέω . κατανοέω δέ ἄν τις ὁ λέγω ἐκ ὁ τοιοῦτος · ἐάν γάρ εἰς ὕδωρ καταστρέφω ἀγγεῖον ὁ δοκέω εἰμί κενός πιέζω εἰς ὁ κάτω ἀκλινής διαφυλάσσω , οὐ εἰσέρχομαι ὁ ὕδωρ εἰς αὐτός , ἐάν ὅλος αὐτός κρύπτω · ὥστε δῆλος εἰμί , ὅτι σῶμα ὑπάρχω ὁ ἀήρ οὐ ἐάω παρεισέρχομαι ὁ ὕδωρ διά ὁ πληρόω πᾶς ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον τόπος . ἐάν γοῦν τρυπάω τις ὁ πυθμήν ὁ ἀγγεῖον , ὁ μέν ὕδωρ διά ὁ στόμα εἰς αὐτός εἰσέρχομαι , ὁ δέ ἀήρ διά ὁ τρύπημα ἐξέρχομαι . πάλιν δέ πρό ὁ τρυπάω ὁ πυθμήν ἐάν τις ὀρθός ἐκ ὁ ὕδωρ ὁ ἀγγεῖον ἐπαίρω , ἀνατρέπω ὁράω πᾶς ὁ ἐντός ὁ ἀγγεῖον ἐπιφάνεια καθαρός ἀπό ὁ ὑγρός , καθά εἰμί καί πρό ὁ τίθημι . διό δή ὑπολαμβάνω εἰμί σῶμα ὁ ἀήρ . γίγνομαι δέ πνεῦμα κινέω · οὐδείς γάρ ἕτερος εἰμί ὁ πνεῦμα ἤ κινέω ἀήρ . ἐάν γοῦν τρυπάω ὁ ἀγγεῖον κατά ὁ πυθμήν καί εἰσπίπτω ὁ ὕδωρ παρατίθημι τις ὁ τρύπημα ὁ χείρ , αἰσθάνομαι ὁ πνεῦμα ἐκπίπτω ἐκ ὁ ἀγγεῖον · οὗτος δέ οὐ ἄλλος τις εἰμί ἤ ὁ ἐκκρούω ὑπό ὁ ὕδωρ ἀήρ . οὐ ὑπολαμβάνω οὖν ἐν ὁ εἰμί κενός τις φύσις ἀθρόος αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑπάρχω , παρασπείρω δέ κατά μικρός μόριον ὁ τε ἀήρ καί ὁ ὑγρός καί ὁ ἄλλος σῶμα , εἰ μή ἄρα ὁ ἀδάμας μόνος μή κοινωνέω λέγω τις ὁ ὁ κενός φύσις διά ὁ μήτε πύρωσις ἐπιδέχομαι μήτε διακόπτω , τύπτω δέ εἰς ὁ ἄκμων καί ὁ σφῦρα ὅλος ἐνδύω . οὗτος δέ αὐτός παρακολουθέω διά ὁ συνεχής πυκνότης · ὁ γάρ ὁ πῦρ σῶμα παχυμερής εἰμί ὁ ἐν ὁ λίθος κενός οὐ παρεισέρχομαι , ἀλλά μόνος ἐπιψαύω ὁ ἐκτός ἐπιφάνεια · διόπερ μή προκατεισδύνω ἐντός καθά ἐπί ὁ ἄλλος σῶμα οὐδέ δέχομαι θερμότης . ὁ δέ ὁ ἀήρ σῶμα συνερείδω μέν πρός ἀλλήλων , οὐ κατά πᾶς δέ μέρος ἐφαρμόζω , ἀλλά ἔχω τις διάστημα μεταξύ κενός καθά ὁ ἐν ὁ αἰγιαλός ψάμμος . ὁ μέν οὖν ὁ ψάμμος μόριον ὁ ὁ ἀήρ σῶμα ἀποικειόω ὑπολαμβάνω , ὁ δέ ἀήρ ὁ μεταξύ ὁ ὁ ψάμμος μόριον | ὁ μεταξύ ὁ ἀήρ κενός · διό καί πιλέω ὁ ἀήρ συμβαίνω ἐκ βία τις προσέρχομαι καί συνιζάνω εἰς ὁ ὁ κενός χώρα , παρά φύσις ὁ σῶμα πρός ἀλλήλων θλίβω · ἄνεσις δέ γίγνομαι πάλιν εἰς ὁ αὐτός τάξις ἀποκαθίστημι ὁ ὁ σῶμα εὐτονία , καθά καί ὁ ὁ κέρας συμβαίνω ξέσμα καί ὁ ξηρός σπόγγος , ὅταν συμπιλέω ἀνίημι , πάλιν ἐπί ὁ αὐτός χώρα ἀποκαθίστημι καί ὁ αὐτός ὄγκος ἀποδίδωμι , ὅμοιος δέ καί ἐάν τις βία γίγνομαι ἀπό ἀλλήλων διίστημι ὁ ὁ ἀήρ σῶμα καί μέγας κενός παρά φύσις γίγνομαι τόπος , πάλιν πρός ἀλλήλων συντρέχω · διά γάρ ὁ κενός ταχύς γίγνομαι ὁ φορά ὁ σῶμα συμβαίνω , μηδείς ἀνθίστημι μηδέ ἀντικρούω , ἕως ἄν ἀλλήλων προσερείδω ὁ σῶμα . ἐάν οὖν ἀγγεῖον λαμβάνω τις κοῦφος καί σύστομος , προστίθημι ὁ στόμα ἐκμυζάω ὁ ἀήρ καί ἀφίημι , ἐκκρεμάννυμι ἐκ ὁ χεῖλος ὁ ἀγγεῖον , ἐπισπάω ὁ κενός ὁ σάρξ πρός ὁ ἀναπληρόω ὁ κενόω τόπος · ὥστε ἐκ οὗτος φανερός γίγνομαι , ὅτι ἀθρόος κενός ὑπάρχω ἐν ὁ ἀγγεῖον τόπος . καί ἄλλος δέ οὗτος φανερός · ὁ γάρ ἰατρικός ᾠόν ὑάλινος εἰμί καί σύστομος , ὅταν βούλομαι πληρόω ὑγρός , ἐκμυζάω ὁ στόμα ὁ ἐν αὐτός ἀήρ καί καταλαμβάνω ὁ στόμιον αὐτός ὁ δάκτυλος καταστρέφω εἰς ὁ ὑγρός , καί ἀνίημι ὁ δάκτυλος ἀνασπάω εἰς ὁ κενόω τόπος ὁ ὕδωρ , καίτοι παρά φύσις ὁ φορά ἄνω γίγνομαι ὁ ὑγρός . καί ὁ περί ὁ σικύα δέ συμβαίνω οὐ ἀλλότριος ὁ προλέγω ὑπάρχω · προστίθημι γάρ οὗτος ὁ σῶμα οὐ μόνος οὐ ἀποπίπτω ἱκανός ἔχω βάρος , ἀλλά καί προσεπισπάομαι ὁ παράκειμαι ὕλη διά ὁ ὁ σῶμα ἀραίωμα διά αἰτία τοιοῦτος · ἐμβάλλω γάρ ἐν αὐτός ὁ πῦρ φθείρω καί λεπτύνω ὁ ἀπολαμβάνω ἐν αὐτός ἀήρ , καθά καί ὁ ἄλλος σῶμα ὑπό ὁ πῦρ φθείρω τε καί μεταβάλλω εἰς λεπτός οὐσία , λέγω δή ὕδωρ καί ἀήρ καί γῆ . ὅτι μέν γάρ φθείρω , δῆλος ἐκ ὁ περιλείπομαι ἄνθραξ · οὗτος γάρ ὁ αὐτός ὄγκος διαφυλάσσω ὁ ἐκ ἀρχή πρό ὁ ὁ καῦσις ἐπιδείκνυμι ἤ ὀλίγος ἐλαχύς , παρά πολύς ὁ βάρος διαλλάσσω ὁ ἐκ ἀρχή . χωρέω δέ ὁ διαφθείρω ὁ σῶμα διά ὁ καπνός εἰς τε πυρώδης οὐσία καί ἀερώδης καί γεώδης · ὁ μέν γάρ λεπτός ὁ φθορά εἰς ὁ ἄνω χωρέω τόπος , ἔνθα καί ὁ πῦρ · ὁ δέ οὗτος μικρός παχυμερής εἰς ὁ ἀήρ · ὁ δέ ἔτι οὗτος παχύς ἐπί ποσός συναναφέρω ὁ λέγω διά ὁ συνεχής φορά πάλιν εἰς ὁ κάτω χωρέω τόπος ὁ γεώδης συνάπτω . μεταβάλλω δέ καί ὁ ὕδωρ εἰς ἀήρ φθείρω ὑπό ὁ πῦρ · ὁ γάρ ἐκ ὁ ὑποκαίω λέβης ἀτμός οὐ ἄλλος τις εἰμί ἤ ὁ ὁ ὑγρός λέπτυνσις εἰς ἀήρ χωρέω . ὅτι μέν οὖν ὁ πῦρ διαλύω ὁ παχύς αὐτός πᾶς καί μεταβάλλω , ἐκ οὗτος δῆλος . καί ἐκ ὁ ἀναθυμίασις δέ ὁ ἀπό ὁ γῆ γίγνομαι μεταβάλλω ὁ παχύς ὁ σῶμα εἰς λεπτομερής οὐσία · ὁ γάρ δρόσος οὐ ἄλλος ἀναφέρω ἤ λεπτύνω ὁ ἐν ὁ γῆ ὕδωρ ὑπό ὁ ἀναθυμίασις · οὗτος δέ ὑπό πυρώδης τις οὐσία γίγνομαι , ὁ ἥλιος ὑπό γῆ εἰμί καί θερμαίνω ὁ κατά ἐκεῖνος τόπος , καί μάλα ἤτοι θειώδης ἤ ἀσφαλτώδης εἰμί , ὅς θερμαίνω ἐπί πολύς ὁ ἀναθυμίασις ποιέω · καί ὁ θερμός δέ ὁ ὕδωρ ὁ ἐν ὁ γῆ εὑρίσκω ἐκ ὁ αὐτός αἰτία γίγνομαι . ὁ οὖν δρόσος ὁ μέν λεπτός εἰς ἀήρ μεταβάλλω , ὁ δέ παχύς ἐπί ποσός συναναφέρω διά ὁ ὁ ἀναθυμίασις βία , οὗτος ἀποψύχω κατά ὁ ὁ ἥλιος μετατροπή πάλιν εἰς ὁ κάτω φέρω τόπος . καί ὁ πνεῦμα δέ ἐκ σφοδρός ἀναθυμίασις γίγνομαι , ὁ ἀήρ ἐξωθέω καί λεπτύνω καί ἀεί ὁ ἑξῆς καί συνεχής αὐτός κινέω · ὁ μέντοι κίνησις ὁ ἀήρ οὐ κατά πᾶς τόπος ἰσοταχής γίγνομαι , ἀλλά σφοδρός μέν παρά αὐτός ὁ ἀναθυμίασις , ἀμαυρός δέ μακρύνω ὁ τόπος , κατά ὅς κινέω , καθά καί ἐπί ὁ ἄνω φέρω βαρύς . φέρω γάρ καί οὗτος τάχα μέν κατά ὁ συνεγγίζω ὁ κάτω τόπος , πρός ὅς εἰμί καί ὁ ἀποστέλλω αὐτός δύναμις , βράδιον δέ κατά ὁ ἄνω · ὁ παράπαν δέ μηκέτι παρέπομαι αὐτός ὁ ἐξαποστέλλω βία , πάλιν εἰς ὁ κατά φύσις φέρω τόπος , λέγω δή εἰς ὁ κάτω · εἰ δέ ἰσοταχής αὐτός παραπέμπω ὁ ἐξαποστέλλω βία , οὐ ἄν ποτέ λήγω . νυνί δέ κατά βραχύς ἀπολήγω αὐτός καί ὥσπερ δαπανάω , καί ὁ τάχος λήγω ὁ φορά . καί ὁ ὕδωρ δέ μεταβάλλω εἰς γεώδης οὐσία · ὅταν γάρ εἰς τις γεώδης καί κοῖλος τόπος ἐκχέω ὕδωρ , μετά οὐ πολύς χρόνος ἀφανής γίγνομαι ἀναπίνω ὑπό ὁ γεώδης οὐσία , ὥστε συνανακίρναμαι καί γίγνομαι καί αὐτός γῆ . εἰ δέ λέγω τις , ὅτι οὐ παραπλάσσω οὐδέ ἀναπίνω ὑπό ὁ γῆ , ἀλλά ἐξικμάζω ἀναπίνω ὑπό θερμότης ἤτοι ὁ ἥλιος ἤ ἕτερος τις , ψεῦδος λέγω ἀποδείκνυμι · ὁ γάρ αὐτός ὕδωρ ἐμβάλλω εἰς τις ἀγγεῖον ἤτοι ὑάλινος ἤ χάλκεος ἤ ἐκ ἄλλος πυκνός ὕλη καί τίθημι ἐν ἥλιος πολύς χρόνος οὐ ἐλασσόω , εἰ μή παρά μικρός μόριον παντάπασι αὐτός · ὥστε μεταβάλλω καί ὁ ὕδωρ εἰς γεώδης οὐσία . ὁ γοῦν ἰλύς καί ὁ βόρβορος ὁ ὕδωρ εἰμί εἰς γεώδης οὐσία μεταβολή . μεταβάλλω δέ καί ὁ λεπτός οὐσία εἰς παχύς , καθά ὁράω καί ὁ φλόξ ἐπί ὁ ἀποσβέννυμι λύχνος , ὅταν ἐλλιπής ἔλαιον γίγνομαι , ἐπί ποσός μέν | ἄνω φέρω καί ὥσπερ ἐπείγω εἰς ὁ ἴδιος χωρέω τόπος , λέγω δέ ὁ ἀνώτατος καί εἰμί ὑπέρ ὁ ἀήρ , κατα κρατέω δέ ὑπό ὁ πολύς ἀήρ ὁ μεταξύ μηκέτι ἐπί ὁ συνεχής φέρω , ἀλλά ὥσπερ κεράννυμι καί παραπλέκω ὁ ὁ ἀήρ σῶμα καί αὐτός ἀήρ γίγνομαι . ὁ δέ ὅμοιος ἐπινοέω δέω καί ἐπί ὁ ἀήρ · ὅταν γάρ οὗτος εἰς τις ἀγγεῖον οὐ μέγας ὑπάρχω καί στεγνόω εἰς ὕδωρ σύν ὁ ἀγγεῖον κατατίθημι , εἶτα ἀναστομόω ὁ ἀγγεῖον καί ὁ στόμιον εἰς ὁ ἄνω ἔχω ὁ ὕδωρ ἐμπίπτω , ὁ μέν ἀήρ ἐκχωρέω ἐκ ὁ ἀγγεῖον , κατακρατέω δέ ἐκ ὁ πολύς ὕδωρ πάλιν κεράννυμι καί παραπλάσσω , ὥστε ὕδωρ γίγνομαι . οὕτως οὖν καί ὁ ἐν ὁ σικύα ἀήρ φθείρω καί λεπτύνω ὑπό ὁ πῦρ καί διεκπίτνω διά ὁ ὁ τεῦχος ἀραίωμα κενόω ὁ ἐντός τόπος ἐπισπάω ὁ παράκειμαι ὕλη , οἷος τις ἄν τυγχάνω · παραπνέω δέ ὁ σικύα ὁ μέν ἀήρ εἰς ὁ κενόω τόπος εἰσπίπτω , ὁ δέ ὕλη οὐκέτι οὐδείς ἐπισπάω . ὁ οὖν φημί ὁ καθόλου μηδείς εἰμί κενός ἐκποιέω πρός οὗτος πολύς εὑρίσκω ἐπιχείρημα καί τάχα φαίνω ὁ λόγος πιθανός μηδείς παράκειμαι αἰσθητικός ἀπόδειξις · ἐάν μέντοι δείκνυμι ἐπί ὁ φαίνω καί ὑπό ὁ αἴσθησις πίπτω , ὅτι κενός ἀθρόος εἰμί παρά φύσις μέντοι γίγνομαι , καί κατά φύσις μέν κενός , κατά λεπτός δέ παρασπείρω , καί ὅτι κατά πίλησις ὁ σῶμα ἀναπληρόω ὁ παρασπείρω κενός , οὐδείς οὐκέτι παρείσδυσις ἔχω ὁ ὁ πιθανός ὁ λόγος περί οὗτος προφέρω . κατασκευάζω γάρ σφαῖρα πάχος ἔχω ὁ ἔλασμα , ὥστε μή εὔθλαστος εἰμί , χωρέω ὅσος κοτύλη ηʹ . στεγνός δέ εἰμί αὐτός πάντοθεν τρυπάω δέω σίφων καθίημι χάλκεος , τουτέστι σωλήν λεπτός , μή ψαύω ὁ κατά διάμετρος τόπος ὁ τρυπάω σημεῖον , ὅπως ὕδωρ διάρρυσις ὑπάρχω , ὁ δέ ἄλλος μέρος αὐτός ἐκτός ὑπερέχω ὁ σφαῖρα ὅσος δάκτυλος τρεῖς · ὁ δέ ὁ τρύπημα περιοχή , διά ὅς καθίημι ὁ σίφων , στεγνόω δέω κασσίτερος προσλαμβάνω πρός τε ὁ σίφων καί ὁ ἐκτός ὁ σφαῖρα ἐπιφάνεια , ὥστε ὅταν βούλομαι ὁ στόμα διά ὁ σίφων ἐμφυσάω , κατά μηδείς τρόπος ὁ πνεῦμα ὁ σφαῖρα διεκπίτνω . σκοπέω δή ὁ συμβαίνω · ὑπάρχω γάρ ἀήρ ἐν αὐτός , καθά καί ἐν ὁ ἄλλος ἀγγεῖον πᾶς ὁ λέγω κενός , ὁ δέ ἀήρ πληρόω πᾶς ὁ ἐν αὐτός τόπος καί προσερείδω κατά συνέχεια πρός ὁ ὁ τεῦχος περιοχή καί μηδείς κενός , καθά οἴομαι , ὁ παράπαν ὑπάρχω τόπος , οὐτίς ἄν ὕδωρ εἰσκρίνω δύναμαι οὔτε ἄλλος | ἀήρ , μή ὑποχωρέω ὁ πρότερος ἐν αὐτός ὑπάρχω ἀήρ . καί ἐάν μετά πολύς βία ὁ εἴσκρισις ποιέω , πρότερος διαράσσω ὁ τεῦχος ἤ ἐπιδέχομαι τις πλήρης ὑπάρχω · οὔτε γάρ ὁ σῶμα ὁ ἀήρ δύναμαι συστέλλω εἰς ἐλαχύς μέγεθος · δέω γάρ ἐν αὐτός ἔχω τις διάστημα , εἰς ὅς συμπιλέω ἐλαχύς αὐτός ὄγκος εἰμί · οὗτος δέ οὐ πιθανός γίγνομαι μή εἰμί καθόλου κενός · οὔτε συνερείδω κατά πᾶς ὁ ἐπιφάνεια ὁ σῶμα πρός ἀλλήλων καί ὅμοιος πρός ὁ ὁ τεῦχος περιοχή δύναμαι ἄν διωθέω τόπος που ποιέω , μή ὑπάρχω κενός τις · ὥστε κατά μηδείς τρόπος προσεισκρίνω τις ὁ ἐκτός εἰς ὁ σφαῖρα , ἐάν μή ἐκχωρέω τις μέρος ὁ ἐν αὐτός ὑπάρχω πρότερος ἀήρ , εἴπερ εἰμί πυκνόω καί συνεχής πᾶς ὁ τόπος , ὡς οἴομαι . καί μήν ἐάν τις ἐθέλω ὁ σίφων βάλλω εἰς ὁ στόμα ἐμφυσάω εἰς ὁ σφαῖρα , πολύς προσεισκρίνω πνεῦμα , μή ὑποχωρέω ὁ προϋπάρχω ἐν αὐτός ἀήρ · οὗτος δέ ἀεί συμβαίνω , σαφής δείκνυμι συστολή γίγνομαι ὁ ὑπάρχω ἐν ὁ σφαῖρα σῶμα εἰς ὁ παρεμπλέκω κενός . παρά φύσις δέ ὁ συστολή γίγνομαι διά ὁ ὁ εἴσκρισις βία . ἐάν τις οὖν ἐμφυσάω καί παρά αὐτός ὁ στόμα προσάγω ὁ χείρ σύντομος ἐπιπωμάζω ὁ δάκτυλος ὁ σίφων , μένω πᾶς ὁ χρόνος συσφίγγω ὁ ἀήρ ἐν ὁ σφαῖρα · ἐάν δέ τις ἀναπωμάζω , πάλιν ἐκτός ὁρμάω μετά τε ψόφος καί βοή πολύς ὁ προσεισκρίνω ἀήρ διά ὁ ἐκκρούω , καθά προτίθημι , κατά ὁ ὁ προϋπάρχω ἀήρ διαστολή ὁ κατά ὁ εὐτονία γίγνομαι . πάλιν οὖν ἐάν τις βούλομαι ὁ ὑπάρχω ἀήρ ἐν ὁ σφαῖρα ἐξέλκω ὁ στόμα διά ὁ σίφων , πολύς πλῆθος ἐπακολουθέω , μηδείς ἄλλος οὐσία εἰς ὁ σφαῖρα ἀντικαταλλάσσομαι , καθά ἐπί ὁ ᾠόν προλέγω · ὥστε διά ὁ τοιοῦτος τέλειος δείκνυμι μέγας ἄθροισις κενός γίγνομαι ἐν ὁ σφαῖρα · οὐ γάρ μέγας δυνατός γίγνομαι ὁ ὑπολείπω ὁ ἀήρ σῶμα κατά ὁ καιρός οὗτος , ὥστε συναναπληρόω ὁ ὁ ἐκκρούω σῶμα τόπος · εἰ γάρ αὐξάνω , μηδείς αὐτός οὐσία δύναμαι ἔξωθεν προσεισκρίνω , πιθανός ὁ αὔξησις γίγνομαι κατά ἀραίωσις . οὗτος δέ εἰμί ὁ κατά κένωσις παρεμπλοκή · κενός δέ οὐδείς φημί ὑπάρχω · οὐδέ ἄρα αὐξάνω ὁ σῶμα · ἄλλος γάρ αὔξησις οὐδείς αὐτός εἰμί ἐπινοέω δυνατός εἰμί . φανερός οὖν ἐκ ὁ λέγω , ὅτι ὁ μέν ὁ ἀήρ σῶμα παρασπείρω τις μεταξύ κενός , βία δέ τις προσέρχομαι συνίζησις πάσχω παρά φύσις εἰς ὁ κενός . ὁ δέ ἐν ὁ ἀγγεῖον ὁ καταστρέφω εἰς ὁ ὕδωρ ἔνειμι ἀήρ οὐ | πάνυ λαμβάνω πίλησις · ὁ γάρ βιάζω οὐ εἰμί ἀξιόχρεως διά ὁ ὁ . ὕδωρ φυσικός αὐτός ἐν ἑαυτοῦ μήτε βάρος μήτε ἔκθλιψις σφοδρός ἔχω · ὅθεν συμβαίνω ὁ κατακολυμβάω εἰς ὁ βυθός ὁ θάλασσα μετρητής ἄπειρος ἔχω κατά ὁ νῶτον ὁ ἀναπνοή μή βιάζω ὑπό ὁ ὕδωρ , ὀλίγος παντελής ἐν ὁ μυκτήρ ἀήρ ἀπολαμβάνω . τίς δέ εἰμί ὁ αἰτία , διά ὅς , ὡς λέγω , ὁ ἐν ὁ βυθός κολυμβάω ἄπειρος βάρος ἔχω ὕδωρ κατά ὁ νῶτον οὐ θλίβω , ἄξιος ἐφίστημι . λέγω δή τις · „ διότι ὁ ὕδωρ ἰσοβαρής αὐτός κατά ἑαυτοῦ εἰμί ” . οὗτος δέ οὐδείς ἀποφαίνω , διότι ὁ κάτω κολυμβάω οὐ θλίβω ὑπό ὁ ὑπεράνω ὕδωρ . ἀποδεικτέον δέ οὕτως . ὑπολαμβάνω ὁ ὑπεράνω ὑγρός ἀπό ὁ ὁ θλίβω ἐπιφάνεια , κατά ὅς ἐπίκειμαι αὐτός ὁ ὕδωρ , σῶμα τις ἰσοβαρής εἰμί ὁ ὑγρός ὁ αὐτός σχῆμα ἔχω ὁ ὑπεράνω ὑγρός · οὗτος δέ ἐμβάλλω εἰς ὁ ὑγρός , ὥστε ὁ κάτω ἐπιφάνεια αὐτός ἁρμόζω ὁ θλίβω , καί ὥσπερ αὐτός εἰμί καί ὅμοιος ἐπίκειμαι ὁ πρότερος ἐπίκειμαι ὑγρός . φανερός οὖν ὅτι οὗτος ὁ σῶμα οὔτε ὑπερέχω τις ὁ ὑγρός ἀφίημι οὔτε καταδύω ὑπό ὁ ὁ ἄνω ὑγρός ἐπιφάνεια . ἀποδείκνυμι γάρ Ἀρχιμήδης ἐν ὁ Ὀχούμενον , ὅτι ὁ ἰσοβαρής ὁ ὑγρός σῶμα ἀφίημι εἰς ὁ ὑγρός οὔτε ὑπερέχω ὁ ὑγρός οὔτε καταδύω , οὐδέ ἄρα θλίβω ὁ ὑπόκειμαι . ἀφαιρέω οὖν ὁ ἄνωθεν θλίβω , μένω ὁ σῶμα ἐν ὁ αὐτός τόπος · πῶς οὖν θλίβω ὁ σῶμα ὁ μή ἔχω ὄρεξις εἰς ὁ κάτω ; ὁ αὐτός δέ τρόπος καί ὁ ὑγρός , ἔνθα εἰμί ὁ σῶμα , οὐ θλίβω ὁ ὑπόκειμαι · ἕνεκα γάρ μονή τε καί κίνησις διαφέρω ὁ λέγω σῶμα ὁ ὁ αὐτός τόπος ἐπέχω ὑγρός . ὅτι δέ εἰμί κενός , καί ἐκ οὗτος ἄν τις καταλαμβάνω . μή γάρ εἰμί αὐτός , οὐτίς ἄν διά ὁ ὕδωρ οὔτε διά ὁ ἀήρ οὔτε διά ἄλλος σῶμα οὐδείς δύναμαι ἄν διεκπίτνω ὁ φάος οὐδέ ὁ θερμότης οὐδέ ἄλλος δύναμις οὐδείς σωματικός . ἐπεί πῶς ἄν ὁ ὁ ἥλιος ἀκτίς διά ὁ ὕδωρ διεκπίτνω εἰς ὁ ὁ ἀγγεῖον πυθμήν ; εἰ γάρ ὁ ὑγρός μή ἔχω πόρος , ἀλλά βία διαστέλλω ὁ αὐγή ὁ ὕδωρ , συμβαίνω ἄν ὑπερεκχέω ὁ πλήρης ὁ ἀγγεῖον · ὅς οὐ φαίνω γίγνομαι . ἔτι δέ καί οὗτος φανερός · εἰ γάρ βία ὁ ὕδωρ διαστέλλω , οὐ ἄν ὁ ἀκτίς ὁ μέν ἀνακλάω πρός ὁ ἄνω τόπος , ὁ δέ καί κάτω διεκπίτνω . νυνί δέ ὅσος μέν προσκόπτω αὐγή ὁ ὁ ὕδωρ μόριον , ὥσπερ ἀνακρούω ἀνακλάω πρός ὁ ἄνω τόπος · ὅσος δέ εἰς ὁ κενός ὁ ὕδωρ | ἐμπίπτω , ὀλίγος προσπίπτω μόριον οὗτος διεκπίτνω εἰς ὁ ὁ ἀγγεῖον ἔδαφος . ἔτι δέ καί οὗτος φανερός , ὡς ἐν ὁ ὕδωρ ὑπάρχω κενός , ὁ ὁ ἐμβάλλω οἶνος εἰς ὁ ὕδωρ ὁράω κατά χύσις εἰς πᾶς τόπος ὁ ὕδωρ χωρέω . οὗτος δέ οὐ ἄν γίγνομαι , μή εἰμί ἐν ὁ ὕδωρ κενός . φέρω δέ καί ὁ φάος ὁ ἕτερος διά ὁ ἕτερος · ὅταν γάρ τις πολύς ἅπτω λύχνος , ἅπας φωτίζω μάλα , ὁ αὐγή πάντῃ φέρω διά ἀλλήλων . ἀλλά μήν καί διά χαλκός καί σίδηρος καί ὁ ἄλλος ἅπας διεκπίτνω σῶμα , καθά καί ὁ ἐπί ὁ νάρκη ὁ θαλάσσιος γίγνομαι . ὅτι δέ καί ἀθρόος κενός γίγνομαι παρά φύσις , δείκνυμι διά τε ὁ προσφέρω ὁ στόμα κοῦφος ἀγγεῖον καί διά ὁ ἰατρικός ᾠόν . περί μέν οὖν ὁ ὁ κενός φύσις καί ἄλλος πολύς εἰμί ἀπόδειξις , ἱκανός εἰμί καί ὁ λέγω νομίζω · καί γάρ διά , αὐτός ὁ αἰσθητός ὁ ἀπόδειξις ποιέω . ἐπί πᾶς τοίνυν εἰμί λέγω , ὅτι πᾶς μέν σῶμα ἐκ λεπτομερής συνίστημι σῶμα , ὅς μεταξύ εἰμί παρασπείρω κενός ἐλαχύς ὁ μόριον · διό καί καταχρηστικός μηδείς εἰμί κενός ἀθρόος λέγω , βία τις μή παρεισέρχομαι , ἀλλά πᾶς πλήρης εἰμί ἤτοι ἀήρ ἤ ὑγρός ἤ ἄλλος τις οὐσία · κατά ὁπόσος δέ ἄν τις οὗτος ἐκχωρέω , κατά τοσοῦτος ἕτερος ἐπακολουθέω ὁ κενόω ἀναπληρόω τόπος · καί ὅτι κενός μέν ἀθρόος οὐ εἰμί κατά φύσις βία τις . μή παρεισέρχομαι , καί πάλιν ὅτι οὐ εἰμί ποτέ ὁ παράπαν κενός , παρά φύσις δέ γίγνομαι . οὗτος δή διασαφηνίζω ἑξῆς ὁ διά ὁ συμπλοκή ὁ λέγω στοιχεῖον ἐπιτελέω θεώρημα γράφω . εἰμί γάρ διά αὐτός εὑρίσκω πάνυ ποικίλος καί θαυμάσιος κίνησις .