heron.pneumatica 1.16
Αἱ μὲν οὖν φωναὶ γίνονται διὰ τῶν συρίγγων · διάφοροι δὲ τοῖς ἤχοις γίγνονται , τῶν συρίγγων ἤτοι λεπτοτέρων γινομένων ἤτοι καὶ παρεκτεινομένων εἰς μῆκος ἢ καὶ συστελλομένων καὶ τοῦ βαπτιζομένου μέρους εἰς τὸ ὕδωρ ἤτοι πλείονος ἢ ἐλάττονος γινομένου , ὥστε διὰ τοιούτου τρόπου ὀρνέων πλειόνων διαφόρους γίγνεσθαι φωνάς . κατασκευάζεται οὖν ἤτοι ἐν κρήνῃ ἢ ἐν ἄντρῳ ἢ καθόλου ὅπου ἐπίρρυτον ὕδωρ ἐστίν , ὄρνεα πλείονα διακείμενα καὶ τούτοις παρακειμἔνη γλαύξ , ἥτις ἐπιστρέφεται αὐτομάτως παρὰ τὰ ὄρνεα καὶ πάλιν ἀποστρέφεται · καὶ ἀποστραφείσης μὲν φθέγγονται τὰ ὄρνεα , ἐπιστραφείσης δὲ πρὸς αὐτὰ οὐκέτι φθέγγονται . καὶ τοῦτο πλεονάκις γίνεται . κατασκευάζεται δὲ τὸν τρόπον τοῦτον . Ἔστω κρουνισμάτιον ἀεὶ ῥέον τὸ Α · τούτῳ δὲ ὑποκείσθω στεγνὸν ἀγγεῖον τὸ ΒΓ∠Ε ἔχον πνικτὸν διαβήτην ἢ καμπύλον σίφωνα τὸν ΖΗ καὶ καθιεμένην χώ |νην τὴν ΘΚ , ἧς ὁ καυλὸς ἀπεχέτω ἀπὸ τοῦ πυθρύφου μένος τοῦ ἀγγείου ὅσον ὕδατι διάρρυσιν . ἐχέτω δὲ καὶ πλείονα συριγγίδια , οἷα εἴρηται , ὄντα τὰ Λ . συμβήσεται οὖν πληρουμένου μὲν τοῦ ΒΓ∠Ε ἀγγείου τὸν ἀέρα τὸν ἐν αὐτῷ ἐκθλιβόμενον καὶ τὰς τῶν ὀρνέων ποιεῖν φωνάς , κενουμένου δὲ μετὰ τὴν πλήρωσιν διὰ τοῦ ΗΖ διαβήτου μηκέτι φθέγγεσθαι . ἵνα οὖν ἡ γλαὺξ ἐπιστρέφηται καὶ ἀποστρέφηται , ὡς προείρηται , προκατασκευάζεται τὰ μέλλοντα λέγεσθαι · ἔστω γὰρ ἐπί τινος βάσεως τῆς Μ ἄξων βεβηκὼς ὁ ΝΞ ἀπὸ τόρνου εἰργασμένος , περὶ ὃν περικείσθω ἁρμοστὴ σύριγξ ἡ ΟΠ εὐλύτως δυναμένη περὶ αὐτὸν τρέφεωσθαι · ταύτῃ δὲ συμφυὲς ἔστω τυμπάνιον τὸ ΡΣ , ἐφʼ ᾠ ἐπιβήσεται ἡ γλαὺξ συμφυὴς αὐτῷ ὑπάρχουσα · περὶ δὲ τὴν ΟΠ σύριγγα δύο ἀλύσεις ἐπὶ τἀναντία ἐπειληθεῖσαι αἱ ΤΥ , ΦΧ διὰ τροχίων δύο ἀποδεδέσθωσαν ἡ μὲν ΤΥ εἰς βάρος ἐκκρεμάμενον τὸ Ψ , ἡ δὲ ΦΧ εἰς κοῖλον ἀγγεῖον τὸ Ω ὑποκείμενον τῷ ΖΗ σίφωνι ἢ πνικτῷ διαβήτῃ . συμβήσεται οὖν κενουμένου τοῦ ΒΓ∠Ε ἀγγείου τὸ ὑγρὸν φέρεσθαι εἰς τὸ Ω ἀγγεῖον καὶ ἐπιστρέφεσθαι τήν τε ΟΠ σύριγγα καὶ τὴν γλαῦκα , ὥστε βλέπειν πρὸς τὰ ὀρνιθάρια , κενωθέντος δὲ τοῦ ΒΓ∠Ε ἀγγείου κενοῦσθαι καὶ τὸ Ω διά τινος ἐν αὐτῷ πνικτοῦ διαβήτου ἢ καμπύλου σίφωνος , ὥστε πάλιν καταβαρῆσαν τὸ Ψ βάρος ἀποστρέψαι τὴν γλαῦκα κατὰ τὸν καιρὸν ἐκεῖνον , ὅτε πληροῦται τὸ ΒΓ∠Ε ἀγγεῖον | καὶ πάλιν αἱ τῶν ὀρνέων γίνονται φωναί . Καὶ οἱ τῶν σαλπίγγων δὲ ἦχοι διὰ τοῦ παραπλησίου γίνονται τρόπου τῷ προειρημένῳ · ὅταν γὰρ εἰς στεγνὸν ἀγγεῖον κατατεθῇ τῆς χώνης ὁ καυλὸς ἀπέχων ἀπὸ τοῦ πυθμένος βραχὺ καὶ συνεστεγνωμένος τῷ τεύχει τοῦ ἀγγείου , εἶτα ἡ σάλπιγξ ἔχουσα τόν τε κώδωνα καὶ τὴν γλωσσίδα συντετρημένην τῷ ἀγγείῳ κατὰ τὸ ἄνω μέρος αὐτοῦ , συμβήσεται διὰ τῆς χώνης ἐγχυνομένου τοῦ ὑγροῦ ἐκθλιβόμενον τὸν ἐν τῷ ἀγγείῳ ἀέρα διὰ τῆς γλωσσίδος τὸν ἧχον ἀποτελεῖν .
Lemmas: ὁ μέν οὖν φωνή γίγνομαι διά ὁ σῦριγξ · διάφορος δέ ὁ ἦχος γίγνομαι , ὁ σῦριγξ ἤτοι λεπτός γίγνομαι ἤτοι καί παρεκτείνω εἰς μῆκος ἤ καί συστέλλω καί ὁ βαπτίζω μέρος εἰς ὁ ὕδωρ ἤτοι πολύς ἤ ἐλαχύς γίγνομαι , ὥστε διά τοιοῦτος τρόπος ὄρνεον πολύς διάφορος γίγνομαι φωνή . κατασκευάζω οὖν ἤτοι ἐν κρήνη ἤ ἐν ἄντρον ἤ καθόλου ὅπου ἐπίρρυτος ὕδωρ εἰμί , ὄρνεον πολύς διάκειμαι καί οὗτος παράκειμαι γλαύξ , ὅστις ἐπιστρέφω αὐτόματος παρά ὁ ὄρνεον καί πάλιν ἀποστρέφω · καί ἀποστρέφω μέν φθέγγομαι ὁ ὄρνεον , ἐπιστρέφω δέ πρός αὐτός οὐκέτι φθέγγομαι . καί οὗτος πλεονάκις γίγνομαι . κατασκευάζω δέ ὁ τρόπος οὗτος . εἰμί κρουνισμάτιον ἀεί ῥέω ὁ Α · οὗτος δέ ὑπόκειμαι στεγνός ἀγγεῖον ὁ ΒΓ∠Ε ἔχω πνικτός διαβήτης ἤ καμπύλος σίφων ὁ ΖΗ καί καθίημι χοῦς νη ὁ ΘΚ , ὅς ὁ καυλός ἀπέχω ἀπό ὁ πυθρύφος μένος ὁ ἀγγεῖον ὅσος ὕδωρ διάρρυσις . ἔχω δέ καί πολύς συριγγίδιον , οἷος λέγω , εἰμί ὁ Λ . συμβαίνω οὖν πληρόω μέν ὁ ΒΓ∠Ε ἀγγεῖον ὁ ἀήρ ὁ ἐν αὐτός ἐκθλίβω καί ὁ ὁ ὄρνεον ποιέω φωνή , κενόω δέ μετά ὁ πλήρωσις διά ὁ ΗΖ διαβήτης μηκέτι φθέγγομαι . ἵνα οὖν ὁ γλαύξ ἐπιστρέφω καί ἀποστρέφω , ὡς προλέγω , προκατασκευάζω ὁ μέλλω λέγω · εἰμί γάρ ἐπί τις βάσις ὁ Μ ἄξων βαίνω ὁ ΝΞ ἀπό τόρνος ἐργάζομαι , περί ὅς περίκειμαι ἁρμοστός σῦριγξ ὁ ΟΠ εὔλυτος δύναμαι περί αὐτός τρέφιωημι · οὗτος δέ συμφυής εἰμί τυμπάνιον ὁ ΡΣ , ἐπί ὀͅς ἐπιβαίνω ὁ γλαύξ συμφυής αὐτός ὑπάρχω · περί δέ ὁ ΟΠ σῦριγξ δύο ἄλυσις ἐπί ἐναντίος ἐφειλέω ὁ ΤΥ , ΦΧ διά τρόχις δύο ἀποδέω ὁ μέν ΤΥ εἰς βάρος ἐκκρεμάννυμι ὁ Ψ , ὁ δέ ΦΧ εἰς κοῖλος ἀγγεῖον ὁ Ω ὑπόκειμαι ὁ ΖΗ σίφων ἤ πνικτός διαβήτης . συμβαίνω οὖν κενόω ὁ ΒΓ∠Ε ἀγγεῖον ὁ ὑγρός φέρω εἰς ὁ Ω ἀγγεῖον καί ἐπιστρέφω ὁ τε ΟΠ σῦριγξ καί ὁ γλαύξ , ὥστε βλέπω πρός ὁ ὀρνιθάριον , κενόω δέ ὁ ΒΓ∠Ε ἀγγεῖον κενόω καί ὁ Ω διά τις ἐν αὐτός πνικτός διαβήτης ἤ καμπύλος σίφων , ὥστε πάλιν καταβαρέω ὁ Ψ βάρος ἀποστρέφω ὁ γλαύξ κατά ὁ καιρός ἐκεῖνος , ὅτε πληρόω ὁ ΒΓ∠Ε ἀγγεῖον | καί πάλιν ὁ ὁ ὄρνεον γίγνομαι φωνή . καί ὁ ὁ σάλπιγξ δέ ἦχος διά ὁ παραπλήσιος γίγνομαι τρόπος ὁ προλέγω · ὅταν γάρ εἰς στεγνός ἀγγεῖον κατατίθημι ὁ χώνη ὁ καυλός ἀπέχω ἀπό ὁ πυθμήν βραχύς καί συστεγνόω ὁ τεῦχος ὁ ἀγγεῖον , εἶτα ὁ σάλπιγξ ἔχω ὁ τε κώδων καί ὁ γλωττίς συντετραίνω ὁ ἀγγεῖον κατά ὁ ἄνω μέρος αὐτός , συμβαίνω διά ὁ χώνη ἐγχύνω ὁ ὑγρός ἐκθλίβω ὁ ἐν ὁ ἀγγεῖον ἀήρ διά ὁ γλωττίς ὁ ἧχος ἀποτελέω .