heron.de-automatis 1.1
I αὐτοματοποιητικῆς πραγματείας ὑπὸ τῶν πρότερον ἀποδοχῆς ἠξιωμένης διά τε τὸ ποικίλον τῆς ἐν αὐτῇ δημιουργίας καὶ διὰ τὸ ἔκπληκτον τῆς θεωρίας . ἔστι γάρ , ὡς συνελόντι εἰπεῖν , πᾶν μέρος τῆς μηχανικῆς ἐν αὐτῇ τῇ αὐτοματοποιητικῇ παραλαμβανόμενον διὰ τῶν κατὰ μέρος ἐν αὐτῇ ἐπιτελουμένων . ἔστι δὲ αὐτῆς ἡ ἐπαγγελία τοιάδε · κατασκευάζονται ναοὶ ἢ βωμοὶ σύμμετροι αὐτόματοί τε προσαγόμενοι καὶ κατά τινας ὡρισμένους ἱστάμενοι τόπους , καὶ τῶν ἐνόντων αὐτοῖς ζῳδίων ἕκαστον ἰδίᾳ κινεῖται πρὸς λόγον τὸν κατὰ τὴν προκειμένην πρόθεσιν ἤ μῦθον ἁρμόζοντα , καὶ εἰς τὸν ἐξ ἀρχῆς ἀποκαθίστανται τόπον . τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα δημιουργήματα τῶν αὐτομάτων καλεῖται ὑπάγοντα . ἔστι δὲ καὶ ἕτερον εἶδος ἐν αὐτοῖς , ὃ καλεῖται στατόν . ἔστι δὲ καὶ τούτου ἡ ὑπόσχεσις τοιαύτη · ἐπί τινος κιονίσκου πίναξ ἐφέστηκε θύρας ἔχων ἀνοιγομένας , καὶ ἐν αὐτῷ διάθεσις ζῳδίων πρός τινα μῦθον διεσκευασμένων . κεκλεισμένου οὖν τοῦ πίνακος αἱ θύραι αὐτόματοι ἀνοίγονται , καὶ φαίνεται ἡ τῶν ζῳδίων τάξις γεγραμμένη · καὶ μετʼ οὐ πολὺν χρόνον κλεισθεισῶν τῶν θυρῶν πάλιν αὐτομάτως καὶ ἀνοιχθεισῶν , ἑτέρα φαίνεται διάθεσις ζῳδίων ἁρμόζουσα τῇ πρότερον φανείσῃ · καὶ πάλιν κλεισθεισῶν καὶ ἀνοιχθεισῶν τῶν θυρῶν ἑτέρα διάθεσις πάλιν φαίνεται ζῳδίων ἁρμόζουσα τῇ πρότερον κειμένῃ , καὶ ἤτοι ἀπαρτίζει τὸν προκείμενον μῦθον ἢ πάλιν μετὰ ταύτην ἑτέρα φαίνεται , ἄχρις ἂν ἀπαρτισθῇ ὁ μῦθος . καὶ τῶν φαινομένων δὲ ζῳδίων τῶν γεγραμμένων ἐν τῷ πίνακι ἓν ἕκαστον ἐν κινήσει δύναται φαίνεσθαι , ἐὰν ἀπαιτῇ ὁ μῦθος , οἷον ἃ μὲν πρίζοντα , ἃ δὲ σκεπαρνίζοντα , ἃ δὲ σφύραις ἢ πελέκεσιν ἐργαζόμενα , ψόφον ποιοῦντα καθʼ ἑκάστην πληγὴν καθάπερ ἐπὶ τῆς ἀληθείας . δύνανται δὲ καὶ ἕτεραι κινήσεις ὑπὸ τὸν πίνακα γίγνεσθαι , οἷον πῦρ ἀνάπτεσθαι ἢ ζῴδια ἐπιφαίνεσθαι πρότερον μὴ φαινόμενα καὶ πάλιν ἀφανίζεσθαι . καὶ ἀπλῶς , ὡς ἄν τις ἕληται δυνατόν ἐστι κινεῖν μηδενὸς προσιόντος τοῖς ζῳδίοις . ἔστι δὲ ἡ τῶν στατῶν αὐτομάτων ἐνέργεια ἀσφαλεστέρα τε καὶ ἀκινδυνοτέρα καὶ μᾶλλον πᾶσαν ἐπιδεχομένη διάθεσιν τῶν ὑπαγόντων . ἐκάλουν δὲ οἱ παλαιοὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα δημιουργοῦντας θαυματουργοὺς διὰ τὸ ἔκπληκτον τῆς θεωρίας . ἐν μὲν οὖν τούτῳ τῷ βιβλίῳ περὶ τῶν ὑπαγόντων γράφομεν ἐκθέμενοι διάθεσιν ποικίλην κατά γε ἡμᾶς , ἥτις ἁρμόσει πάσῃ διαθέσει πρὸς τὸ δύνασθαι τὸν προαιρούμενον ἑτέρως διατίθεσθαι μηδὲν ἐπιζητοῦντα πρὸς τὴν τῆς διαθέσεως ἐνέργειαν · ἐν δὲ τῷ ἑξῆς περὶ τῶν στατῶν αὐτομάτων γράφομεν .
Lemmas: I αὐτοματοποιητική πραγματεία ὑπό ὁ πρότερος ἀποδοχή ἀξιόω διά τε ὁ ποικίλος ὁ ἐν αὐτός δημιουργία καί διά ὁ ἔκπληκτος ὁ θεωρία . εἰμί γάρ , ὡς συναιρέω λέγω , πᾶς μέρος ὁ μηχανικός ἐν αὐτός ὁ αὐτοματοποιητική παραλαμβάνω διά ὁ κατά μέρος ἐν αὐτός ἐπιτελέω . εἰμί δέ αὐτός ὁ ἐπαγγελία τοιόσδε · κατασκευάζω ναός ἤ βωμός σύμμετρος αὐτόματος τε προσάγω καί κατά τις ὁρίζω ἵστημι τόπος , καί ὁ ἔνειμι αὐτός ζῴδιον ἕκαστος ἴδιος κινέω πρός λόγος ὁ κατά ὁ πρόκειμαι πρόθεσις ἤ μῦθος ἁρμόζω , καί εἰς ὁ ἐκ ἀρχή ἀποκαθίστημι τόπος . ὁ μέν οὖν τοιοῦτος δημιούργημα ὁ αὐτόματος καλέω ὑπάγω . εἰμί δέ καί ἕτερος εἶδος ἐν αὐτός , ὅς καλέω στατός . εἰμί δέ καί οὗτος ὁ ὑπόσχεσις τοιοῦτος · ἐπί τις κιονίσκος πίναξ ἐφίστημι θύρα ἔχω ἀνοίγνυμι , καί ἐν αὐτός διάθεσις ζῴδιον πρός τις μῦθος διασκευάζω . κλείω οὖν ὁ πίναξ ὁ θύρα αὐτόματος ἀνοίγνυμι , καί φαίνω ὁ ὁ ζῴδιον τάξις γράφω · καί μετά οὐ πολύς χρόνος κλείω ὁ θύρα πάλιν αὐτόματος καί ἀνοίγνυμι , ἕτερος φαίνω διάθεσις ζῴδιον ἁρμόζω ὁ πρότερος φαίνω · καί πάλιν κλείω καί ἀνοίγνυμι ὁ θύρα ἕτερος διάθεσις πάλιν φαίνω ζῴδιον ἁρμόζω ὁ πρότερος κεῖμαι , καί ἤτοι ἀπαρτίζω ὁ πρόκειμαι μῦθος ἤ πάλιν μετά οὗτος ἕτερος φαίνω , ἄχρι ἄν ἀπαρτίζω ὁ μῦθος . καί ὁ φαίνω δέ ζῴδιον ὁ γράφω ἐν ὁ πίναξ εἷς ἕκαστος ἐν κίνησις δύναμαι φαίνω , ἐάν ἀπαιτέω ὁ μῦθος , οἷος ὅς μέν πρίζω , ὅς δέ σκεπαρνίζω , ὅς δέ σφῦρα ἤ πέλεκυς ἐργάζομαι , ψόφος ποιέω κατά ἕκαστος πληγή καθά ἐπί ὁ ἀλήθεια . δύναμαι δέ καί ἕτερος κίνησις ὑπό ὁ πίναξ γίγνομαι , οἷος πῦρ ἀνάπτω ἤ ζῴδιον ἐπιφαίνω πρότερος μή φαίνω καί πάλιν ἀφανίζω . καί ἀπλόος , ὡς ἄν τις αἱρέω δυνατός εἰμί κινέω μηδείς προσέρχομαι ὁ ζῴδιον . εἰμί δέ ὁ ὁ στατός αὐτόματος ἐνέργεια ἀσφαλής τε καί ἀκίνδυνος καί μάλα πᾶς ἐπιδέχομαι διάθεσις ὁ ὑπάγω . καλέω δέ ὁ παλαιός ὁ ὁ τοιοῦτος δημιουργέω θαυματουργός διά ὁ ἔκπληκτος ὁ θεωρία . ἐν μέν οὖν οὗτος ὁ βιβλίον περί ὁ ὑπάγω γράφω ἐκτίθημι διάθεσις ποικίλος κατά γε ἐγώ , ὅστις ἁρμόζω πᾶς διάθεσις πρός ὁ δύναμαι ὁ προαιρέω ἑτέρως διατίθημι μηδείς ἐπιζητέω πρός ὁ ὁ διάθεσις ἐνέργεια · ἐν δέ ὁ ἑξῆς περί ὁ στατός αὐτόματος γράφω .