hermogenes.progymnasmata-dub 7
7 Ἐγκώμιόν ἐστιν ἔκθεσις τῶν προσόντων ἀγαθῶν τινι κοινῶς ἢ ἰδίως · κοινῶς μὲν οἷον ἐγκώμιον ἀνθρώπου , ἰδίως δὲ οἷον ἐγκώμιον Σωκράτους . Ἐγκωμιάζομεν δὲ καὶ πράγματα οἷον δικαιοσύνην καὶ ἄλογα ζῴα οἷον ἵππον , ἤδη δὲ καὶ φυτὰ καὶ ὄρη καὶ ποταμούς . Κέκληται δὲ ἐγκώμιον , ὥς φασιν , ἐκ τοῦ τοὺς ποιητὰς τοὺς ὕμνους τῶν θεῶν ἐν ταῖς κώμαις τὸ παλαιὸν ᾄδειν · ἐκάλουν δὲ κώμας τοὺς στενωπούς . Ἐπαίνου δὲ διαφέρει τὸ ἐγκώμιον , ὅτι ὁ μὲν ἔπαινος καὶ ἐν βραχεῖ γένοιτʼ ἄν , οἷον Σωκράτης σοφόςʼ , τὸ δὲ ἐγκώμιον ἐν μακροτέρᾳ διεξόδῳ . μὴ ἀγνόει δέ , ὅτι καὶ τοὺς ψόγους τοῖς ἐγκωμίοις προσνέμουσιν , ἤτοι κατʼ εὐφημισμὸν ὀνομάζοντες ἢ ὅτι τοῖς αὐτοῖς τόποις ἀμιφότερα προάγεται . τίνι οὖν διαφέρει τὸ ἐγκώμιον τοῦ κοινοῦ τόπου ; δοκεῖ γὰρ ἐν ἐνίοις καὶ σφόδρα ταῦτα ἀμφότερα συμβαίνειν , οἷον ἀριστέως ἐγκώμιον καὶ ὑπὲρ ἀριστέως . φασὶ τοίνυν τὴν διαφορὰν ἐν τῷ τέλει φαίνεσθαι , ἐν τῇ ἐκβάσει · ἐν μὲν γὰρ τῷ κοινῷ τόπῳ σκοπός ἐστι δωρεὰν λαβεῖν , τὸ δὲ ἐγκώμιον ψιλὴν ἀρετῆς ἔχει μαρτυρίαν . Τόποι δέ εἰσιν ἐγκωμιαστικοὶ ἔθνος οἷον Ἕλλην , πόλις οἷον Ἀθηναῖος , γένος οἷον Ἀλκμαιωνίδης . ἐρεῖς δέ τινα καὶ ἃ περὶ τὴν γένεσιν συνέπεσεν ἄξια θαύματος , οἷον ἐξ ὀνειράτων ἢ συμβόλων ἢ τινων τοιούτων . ἐπὶ τούτοις ἡ τροφή , οἷον ὥσπερ ἐπὶ τοῦ Ἀχιλλέως , ὅτι μυελοῖς λεόντων ἐτράφη καὶ παρὰ τῷ Χείρωνι . εἶτα ἡ ἀγωγή , πῶς ἤχθη ἢ πῶς ἐπαιδεύθη . καὶ μὴν καὶ φύσις ψυχῆς καὶ σώματος ἐξετασθήσεται καὶ τούτων ἑκάτερον κατὰ διαίρεσιν · ἐρεῖς γὰρ περὶ μὲν σώματος , ὅτι καλός , ὅτι μέγας , ὅτι ταχύς , ὅτι ἰσχυρός , περὶ δὲ ψυχῆς , ὅτι δίκαιος , ὅτι σώφρων , ὅτι σοφός , ὅτι ἀνδρεῖος . ἐπὶ τούτοις ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων , οἷον ποῖον ἐπετήδευσε βίον , φιλόσοφον ἢ ῥητορικὸν ἢ στρατιωτικόν . τὸ δὲ κυριώτατον αἱ πράξεις · ἐν γὰρ τοῖς ἐπιτηδεύμασιν αἱ πράξεις · οἷον στρατιωτικὸν βίον ἑλόμενος τί ἐν τούτῳ κατέπραξε . τὰ δὲ ἐκτός , οἷον συγγενεῖς , φίλοι , κτήματα , οἰκέται , τύχη καὶ τὰ τοιαῦτα . ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου ὅσον ἐβίωσε , πολὺν ἢ μέτριον · ἑκάτερον δὲ ἀφορμὴν ἐγκωμίων δίδωσι · τόν τε γὰρ μακροβιώτατον ἐξ αὐτοῦ τούτου ἐπαινέσεις , τόν τε μὴ μακρόβιον ἐν τῷ ‘μὴ μετασχεῖν τῶν νοσημάτων τῶν διὰ τὸ γῆρας γινομένων’ . ἔτι δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ τρόπου τῆς τελευτῆς , ὅπως ἀπέθανεν ὑπὲρ τῆς πατρίδος μαχόμενος · καὶ εἴ τι παράδοξον ἐνταῦθα , ὡς ἐπὶ τοῦ Καλλιμάχου , ὅτι καὶ νεκρὸς εἱστήκει · καὶ ἀπὸ τοῦ ἀποκτείναντος αὐτὸν ἐπαινέσεις , οἷον ὅτι Ἀχιλλεὺς ὑπὸ θεοῦ ἀπέθανε τοῦ Ἀπόλλωνος . ἐξετάσεις δὲ καὶ τὰ μετὰ τὴν τελευτήν , εἰ ἀγῶνες ἐτέθησαν ἐπʼ αὐτῷ , ὡς ἐπὶ Πατρόκλῳ , εἰ χρησμός τις περὶ τῶν ὀστέων , ὡς ἐπὶ Ὀρέστου , εἰ οἱ παῖδες ἔνδοξοι , ὡς ὁ Νεοπτόλεμος . μεγίστη δὲ ἐν τοῖς ἐγκωμίοις ἀφορμὴ ἡ ἀπὸ τῶν συγκρίσεων , ἃς τάξεις , ὡς ἂν ὁ καιρὸς ὑφηγῆται . Παραπλησίως δὲ καὶ τὰ ἄλογα ζῷα κατὰ τὸ ἐγχωροῦν . καὶ γὰρ ἀπὸ τοῦ τόπου , ἐν ᾧ γίνεται , ἐγκωμιάσεις . εἰς δὲ τὴν τοῦ γένους χώραν ἐρεῖς , τίνι θεῶν ἀνάκειται , οἷον ἡ γλαῦξ τῇ Ἀθηνᾷ , ὁ ἵππος τῷ Ποσειδῶνι . ὁμοίως δὲ ἐρεῖς , πῶς τρέφεται , ποταπὸν τὴν ψυχήν , ποταπὸν τὸ σῶμα , τίνα ἔργα ἔχει , ποῦ χρήσιμα , πόσος ὁ χρόνος τοῦ βίου . καὶ συγκρινεῖς δὲ καὶ ὅλως τοῖς ἐμπίπτουσι τῶν τόπων χρήσῃ . Τὰ δὲ πράγματα ἐγκωμιάσεις ἀπὸ τῶν εὑρόντων , οἷον τὴν θηρατικὴν Ἄρτεμις εὗρε καὶ Ἀπόλλων · ἀπὸ τῶν χρησαμένων , ὅτι ἥρωες αὐτῇ ἐχρῶντο · μέθοδος δὲ ἀρίστη ἐπὶ τῶν τοιούτων ἐγκωμίων , ὅσα περὶ πραγμάτων , τὸ τοὺς μετιόντας αὐτὰ σκοπεῖν , ὁποῖοί τινές εἰσι καὶ τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα , οἷον οἱ θηρῶντες ἀνδρεῖοι , εὔτολμοι , ὀξύτεροι τὰς φρένας , ἐρρωμένοι τὰ σώματα . — Ἐντεῦθεν οὐκ ἀγνοήσεις , ὅπως θεοὺς ἐγκωμιαστέον . ἰστέον δέ , ὅτι τὰ εἰς θεοὺς ὕμνους κλητέον . Καὶ μὴν καὶ τὰ φυτὰ παραπλησίως ἀπὸ τοῦ τόπου , ἐν ᾧ φύεται · ἀπὸ τοῦ θεοῦ , ἀνάκειται , ὡς ἡ ἐλαία τῇ Ἀθηνᾷ · ἀπὸ τῆς τροφῆς , οἷον πῶς τρέφεται . καὶ εἰ μὲν πολλῆς ἐπιμελείας δέοιτο , τοῦτο θαυμάσεις , ἂν δὲ ὀλίγης , καὶ τοῦτο . ἐρεῖς δὲ ὡς ἐπὶ σώματος τὴν ἀναδρομήν , τὸ κάλλος , εἰ ἀειθαλές , ὡς ἡ ἐλαία · εἶτα τὸ χρήσιμον , ᾧ μάλιστα ἐνδιατρίψεις . τὰς δὲ συγκρίσεις πανταχοῦ παραληπτέον . Καὶ μὴν καὶ πόλεως ἐγκώμιον ἐκ τούτων οὐκ ἂν χαλεπῶς μεταχειρίσαιο · ἐρεῖς γὰρ καὶ περὶ γένους , ὅτι αὐτόχθονες , καὶ περὶ τροφῆς , ὡς ὑπὸ θεῶν ἐτράφησαν , καὶ περὶ παιδείας , ὡς ὑπὸ θεῶν ἐπαιδεύθησαν . ἐξετάσεις δὲ ὡς ἐπὶ ἀνθρώπου , ποδαπὴ τούς τρόπους ἡ πόλις , ποδαπὴ τὴν κατασκευήν , τίσιν ἐπιτηδεύμασιν ἐχρήσατο , τίνα κατέπραξε .
Lemmas: 7 ἐγκώμιον εἰμί ἔκθεσις ὁ πρόσειμι ἀγαθός τις κοινός ἤ ἴδιος · κοινός μέν οἷος ἐγκώμιον ἄνθρωπος , ἴδιος δέ οἷος ἐγκώμιον Σωκράτης . ἐγκωμιάζω δέ καί πρᾶγμα οἷος δικαιοσύνη καί ἄλογος ζῷον οἷος ἵππος , ἤδη δέ καί φυτόν καί ὄρος καί ποταμός . καλέω δέ ἐγκώμιον , ὡς φημί , ἐκ ὁ ὁ ποιητής ὁ ὕμνος ὁ θεός ἐν ὁ κώμη ὁ παλαιός ἀείδω · καλέω δέ κώμη ὁ στενωπός . ἔπαινος δέ διαφέρω ὁ ἐγκώμιον , ὅτι ὁ μέν ἔπαινος καί ἐν βραχύς γίγνομαι ἄν , οἷος Σωκράτης σοφός , ὁ δέ ἐγκώμιον ἐν μακρός διέξοδος . μή ἀγνοέω δέ , ὅτι καί ὁ ψόγος ὁ ἐγκώμιον προσνέμω , ἤτοι κατά εὐφημισμός ὀνομάζω ἤ ὅτι ὁ αὐτός τόπος αμιφοτερας προάγω . τίς οὖν διαφέρω ὁ ἐγκώμιον ὁ κοινός τόπος ; δοκέω γάρ ἐν ἔνιοι καί σφόδρα οὗτος ἀμφότερος συμβαίνω , οἷος ἀρίστευς ἐγκώμιον καί ὑπέρ ἀρίστευς . φημί τοίνυν ὁ διαφορά ἐν ὁ τέλος φαίνω , ἐν ὁ ἔκβασις · ἐν μέν γάρ ὁ κοινός τόπος σκοπός εἰμί δωρεά λαμβάνω , ὁ δέ ἐγκώμιον ψιλός ἀρετή ἔχω μαρτυρία . τόπος δέ εἰμί ἐγκωμιαστικός ἔθνος οἷος Ἕλλην , πόλις οἷος Ἀθηναῖος , γένος οἷος Ἀλκμαιωνίδης . λέγω δέ τις καί ὅς περί ὁ γένεσις συμπίπτω ἄξιος θαῦμα , οἷος ἐκ ὄνειρος ἤ σύμβολος ἤ τις τοιοῦτος . ἐπί οὗτος ὁ τροφή , οἷος ὥσπερ ἐπί ὁ Ἀχιλλεύς , ὅτι μυελός λέων τρέφω καί παρά ὁ Χείρων . εἶτα ὁ ἀγωγή , πῶς ἄγω ἤ πῶς παιδεύω . καί μήν καί φύσις ψυχή καί σῶμα ἐξετάζω καί οὗτος ἑκάτερος κατά διαίρεσις · λέγω γάρ περί μέν σῶμα , ὅτι καλός , ὅτι μέγας , ὅτι ταχύς , ὅτι ἰσχυρός , περί δέ ψυχή , ὅτι δίκαιος , ὅτι σώφρων , ὅτι σοφός , ὅτι ἀνδρεῖος . ἐπί οὗτος ἐκ ὁ ἐπιτήδευμα , οἷος ποῖος ἐπιτηδεύω βίος , φιλόσοφος ἤ ῥητορικός ἤ στρατιωτικός . ὁ δέ κύριος ὁ πρᾶξις · ἐν γάρ ὁ ἐπιτήδευμα ὁ πρᾶξις · οἷος στρατιωτικός βίος αἱρέω τίς ἐν οὗτος καταπράσσω . ὁ δέ ἐκτός , οἷος συγγενής , φίλος , κτῆμα , οἰκέτης , τύχη καί ὁ τοιοῦτος . ἔτι δέ καί ἀπό ὁ χρόνος ὅσος βιόω , πολύς ἤ μέτριος · ἑκάτερος δέ ἀφορμή ἐγκώμιον δίδωμι · ὁ τε γάρ μακρόβιος ἐκ αὐτός οὗτος ἐπαινέω , ὁ τε μή μακρόβιος ἐν ὁ μή μετέχω ὁ νόσημα ὁ διά ὁ γῆρας γίγνομαι . ἔτι δέ καί ἀπό ὁ τρόπος ὁ τελευτή , ὅπως ἀποθνῄσκω ὑπέρ ὁ πατρίς μάχομαι · καί εἰ τις παράδοξος ἐνταῦθα , ὡς ἐπί ὁ Καλλίμαχος , ὅτι καί νεκρός ἵστημι · καί ἀπό ὁ ἀποκτείνω αὐτός ἐπαινέω , οἷος ὅτι Ἀχιλλεύς ὑπό θεός ἀποθνῄσκω ὁ Ἀπόλλων . ἐξετάζω δέ καί ὁ μετά ὁ τελευτή , εἰ ἀγών τίθημι ἐπί αὐτός , ὡς ἐπί Πάτροκλος , εἰ χρησμός τις περί ὁ ὀστέον , ὡς ἐπί Ὀρέστης , εἰ ὁ παῖς ἔνδοξος , ὡς ὁ Νεοπτόλεμος . μέγας δέ ἐν ὁ ἐγκώμιον ἀφορμή ὁ ἀπό ὁ σύγκρισις , ὅς τάξις , ὡς ἄν ὁ καιρός ὑφηγέομαι . παραπλήσιος δέ καί ὁ ἄλογος ζῷον κατά ὁ ἐγχωρέω . καί γάρ ἀπό ὁ τόπος , ἐν ὅς γίγνομαι , ἐγκωμιάζω . εἰς δέ ὁ ὁ γένος χώρα λέγω , τίς θεός ἀνάκειμαι , οἷος ὁ γλαύξ ὁ Ἀθήνη , ὁ ἵππος ὁ Ποσειδῶν . ὅμοιος δέ λέγω , πῶς τρέφω , ποδαπός ὁ ψυχή , ποδαπός ὁ σῶμα , τίς ἔργον ἔχω , ποῦ χρήσιμος , πόσος ὁ χρόνος ὁ βίος . καί συγκρίνω δέ καί ὅλος ὁ ἐμπίπτω ὁ τόπος χράω . ὁ δέ πρᾶγμα ἐγκωμιάζω ἀπό ὁ εὑρίσκω , οἷος ὁ θηρατικός Ἄρτεμις εὑρίσκω καί Ἀπόλλων · ἀπό ὁ χράω , ὅτι ἥρως αὐτός χράω · μέθοδος δέ ἀγαθός ἐπί ὁ τοιοῦτος ἐγκώμιον , ὅσος περί πρᾶγμα , ὁ ὁ μετέρχομαι αὐτός σκοπέω , ὁποῖος τις εἰμί καί ὁ ψυχή καί ὁ σῶμα , οἷος ὁ θηράω ἀνδρεῖος , εὔτολμος , ὀξύς ὁ φρήν , ῥώννυμι ὁ σῶμα . — ἐντεῦθεν οὐ ἀγνοέω , ὅπως θεός ἐγκωμιαστέον . οἶδα δέ , ὅτι ὁ εἰς θεός ὕμνος κλητέος . καί μήν καί ὁ φυτόν παραπλήσιος ἀπό ὁ τόπος , ἐν ὅς φύω · ἀπό ὁ θεός , ἀνάκειμαι , ὡς ὁ ἔλαιον ὁ Ἀθήνη · ἀπό ὁ τροφή , οἷος πῶς τρέφω . καί εἰ μέν πολύς ἐπιμέλεια δέω , οὗτος θαυμάζω , ἄν δέ ὀλίγος , καί οὗτος . λέγω δέ ὡς ἐπί σῶμα ὁ ἀναδρομή , ὁ κάλλος , εἰ ἀειθαλής , ὡς ὁ ἔλαιον · εἶτα ὁ χρήσιμος , ὅς μάλα ἐνδιατρίβω . ὁ δέ σύγκρισις πανταχοῦ παραληπτέος . καί μήν καί πόλις ἐγκώμιον ἐκ οὗτος οὐ ἄν χαλεπός μεταχειρίζω · λέγω γάρ καί περί γένος , ὅτι αὐτόχθων , καί περί τροφή , ὡς ὑπό θεός τρέφω , καί περί παιδεία , ὡς ὑπό θεός παιδεύω . ἐξετάζω δέ ὡς ἐπί ἄνθρωπος , ποδαπός ὁ τρόπος ὁ πόλις , ποδαπός ὁ κατασκευή , τίς ἐπιτήδευμα χράω , τίς καταπράσσω .