hermogenes.progymnasmata-dub 11
11 Τῆς θέσεως ὅρον ἀποδεδώκασι τὸ τὴν θέσιν εἶναι ἐπίσκεψίν τινος πράγματος θεωρουμένου ἀμοιροῦσαν πάσης ἰδικῆς περιστάσεως . ἔοικε γὰρ ἡ θέσις καθολικῆς συμβουλῆς τόπον ἐπέχειν οὐ πρός τι πρόσωπον ὑποκείμενον , ἀλλʼ ἁπλῶς κοινῶς πρὸς ὁτιοῦν κατὰ ἀναθεώρησιν μόνων τῶν προσόντων τῷ πράγματι τὴν διέξοδον λαμβάνουσα · ὅταν γὰρ ἐξετάσωμεν , εἰ γαμητέον , οὐ τῷ δεῖνι προσθέντες λέγομεν , οἷον Περικλεῖ ἢ Ἀλκιβιάδῃ , ἢ ἐπὶ τοῖσδε τοῖς συμβεβηκόσιν ἢ ταύτην ἔχοντι τὴν ἡλικίαν ἢ τοιαύτῃ κεχρημένῳ τύχῃ , ἀλλʼ ἁπλῶς ταῦτα πάντα ἀφελόντες τὸ πρᾶγμα ἐφʼ ἑαυτοῦ θεωρήσομεν , τῶν προσόντων αὐτῷ τὴν ἐξέτασιν ποιούμενοι , οἷον εἰ ποιητέον τόδε ᾡτινιοῦν διὰ τὸ τοιάδε εἶναι τὰ ἀποβαίνοντα τοῖς μετιοῦσιν · ὡς , ἐὰν ὡρισμένον πρόσωπον λάβωμεν καὶ περίστασίν τινα καὶ οὕτω τὴν διέξοδον τῶν λόγων ποιώμεθα , οὐ θέσις ἔσται ἀλλ᾿ ὑπόθεσις . Τῶν δὲ θέσεων αἳ μὲν πολιτικαί , αἳ δὲ οὔ · καὶ πολιτικαὶ μὲν αἱ ὑποπεπτωκυῖαι ταῖς κοιναῖς ἐννοίαις , οἷον εἰ ῥητορευτέον καὶ ὅσα τοιαῦτα · οὐ πολιτικαὶ δέ , ὅσαι οἰκεῖαί τινος ἐπιστήμης καὶ προσήκουσαι τοῖς περὶ αὐτὰς ἀναστρεφομένοις , οἷον εἰ σφαιροειδὴς ὁ οὐρανός , εἰ πολλοὶ κόσμοι , εἰ ὁ ἥλιος πῦρ . αἵδε μὲν οὖν φιλοσόφοις ἁρμόζουσιν , ἐν δὲ ταῖς ἄλλαις τοὺς ῥήτορας γυμναστέον . ὠνόμιασαν δὲ τινὲς ταύτας μὲν πρακτικάς , ἐκείνας δὲ θεωρητικάς · ταύτας μὲν γὰρ ἐνδέχεται καὶ πραχθῆναι , ἐκείνων δὲ τὸ τέλος ἡ θεωρία . Διαφέρει δὲ τόπου ἡ θέσις , ὅτι ὁ μὲν τόπος ἐστὶν ὁμολογουμένου πράγματος αὔξησις , ἡ δὲ θέσις ἀμφισβητουμένου πράγματος ζήτησις . Τῶν δὲ θέσεων αἳ μὲν ἁπλαῖ , αἳ δὲ κατὰ τὸ πρός τι λαμβάνονται , αἳ δὲ διπλαῖ νομίζονται . ἐὰν γὰρ λέγωμεν ῾εἰ γαμητέονʼ , ἁπλῆ · ἐὰν δὲ ῾ εἰ βασιλεῖ γαμητέονʼ , πρός τι · ἐὰν δὲ λέγωμεν εἰ ἀθλητέον μᾶλλον ἢ γεωργητέον᾿ , διπλῆ , δεῖ γὰρ τοῦ μὲν ἀποτρέπειν , ἐπὶ δὲ τὸ προτρέπειν . Διαιροῦνται δὲ αἱ θέσεις τοῖς τελικοῖς καλουμένοις κεφαλαίοις , τῷ δικαίῳ , τῷ συμφέροντι , τῷ δυνατῷ , τῷ πρέποντι · οἷον ὅτι δίκαιον γαμεῖν καὶ τὸν αὐτὸν ἔρανον εἰσφέρειν τῷ βίῳ · ὅτι συμφέρον , πολλὰ γὰρ ἐξ αὐτοῦ τὰ παραμύθια · ὅτι δυνατόν , ἐκ γὰρ τῶν ὁμοίων γαμεῖν δυνατόν · ὅτι πρέπον , τῷ μὴ θηριωδῶς δοκεῖν διακεῖσθαι . οὕτω κατασκευάσεις · ἀνατρέψεις δὲ ἐκ τῶν ἐναντίων . λύσεις δὲ καὶ τὰς εὑρισκομένας ἀντιθέσεις . ἐπὶ δὲ τελευτῆς αἱ προτροπαὶ καὶ τὰ κοινὰ ἔθη πάντων ἀνθρώπων .
Lemmas: 11 ὁ θέσις ὅρος ἀποδίδωμι ὁ ὁ θέσις εἰμί ἐπίσκεψις τις πρᾶγμα θεωρέω ἀμοιρέω πᾶς ἰδικός περίστασις . ἔοικα γάρ ὁ θέσις καθολικός συμβουλή τόπος ἐπέχω οὐ πρός τις πρόσωπον ὑπόκειμαι , ἀλλά ἁπλῶς κοινός πρός ὁστισοῦν κατά ἀναθεώρησις μόνος ὁ πρόσειμι ὁ πρᾶγμα ὁ διέξοδος λαμβάνω · ὅταν γάρ ἐξετάζω , εἰ γαμέω , οὐ ὁ δεῖνα προστίθημι λέγω , οἷος Περικλῆς ἤ Ἀλκιβιάδης , ἤ ἐπί ὅδε ὁ συμβαίνω ἤ οὗτος ἔχω ὁ ἡλικία ἤ τοιοῦτος χράω τύχη , ἀλλά ἁπλῶς οὗτος πᾶς ἀφαιρέω ὁ πρᾶγμα ἐπί ἑαυτοῦ θεωρέω , ὁ πρόσειμι αὐτός ὁ ἐξέτασις ποιέω , οἷος εἰ ποιέω ὅδε ὅστις διά ὁ τοιόσδε εἰμί ὁ ἀποβαίνω ὁ μετέρχομαι · ὡς , ἐάν ὁρίζω πρόσωπον λαμβάνω καί περίστασις τις καί οὕτως ὁ διέξοδος ὁ λόγος ποιέω , οὐ θέσις εἰμί ἀλλά ὑπόθεσις . ὁ δέ θέσις ὁ μέν πολιτικός , ὁ δέ οὐ · καί πολιτικός μέν ὁ ὑποπίπτω ὁ κοινός ἔννοια , οἷος εἰ ῥητορευτέον καί ὅσος τοιοῦτος · οὐ πολιτικός δέ , ὅσος οἰκεῖος τις ἐπιστήμη καί προσήκω ὁ περί αὐτός ἀναστρέφω , οἷος εἰ σφαιροειδής ὁ οὐρανός , εἰ πολύς κόσμος , εἰ ὁ ἥλιος πῦρ . ὅδε μέν οὖν φιλόσοφος ἁρμόζω , ἐν δέ ὁ ἄλλος ὁ ῥήτωρ γυμνάζω . ωνομιαειδω δέ τις οὗτος μέν πρακτικός , ἐκεῖνος δέ θεωρητικός · οὗτος μέν γάρ ἐνδέχομαι καί πράσσω , ἐκεῖνος δέ ὁ τέλος ὁ θεωρία . διαφέρω δέ τόπος ὁ θέσις , ὅτι ὁ μέν τόπος εἰμί ὁμολογέω πρᾶγμα αὔξησις , ὁ δέ θέσις ἀμφισβητέω πρᾶγμα ζήτησις . ὁ δέ θέσις ὁ μέν ἁπλόος , ὁ δέ κατά ὁ πρός τις λαμβάνω , ὁ δέ διπλόος νομίζω . ἐάν γάρ λέγω εἰ γαμητέον , ἁπλόος · ἐάν δέ ῾ εἰ βασιλεύς γαμητέον , πρός τις · ἐάν δέ λέγω εἰ ἀθλητέον μάλα ἤ γεωργητέον , διπλόος , δέω γάρ ὁ μέν ἀποτρέπω , ἐπί δέ ὁ προτρέπω . διαιρέω δέ ὁ θέσις ὁ τελικός καλέω κεφάλαιος , ὁ δίκαιος , ὁ συμφέρω , ὁ δυνατός , ὁ πρέπω · οἷος ὅτι δίκαιος γαμέω καί ὁ αὐτός ἔρανος εἰσφέρω ὁ βίος · ὅτι συμφέρω , πολύς γάρ ἐκ αὐτός ὁ παραμύθιον · ὅτι δυνατός , ἐκ γάρ ὁ ὅμοιος γαμέω δυνατός · ὅτι πρέπω , ὁ μή θηριώδης δοκέω διάκειμαι . οὕτως κατασκευάζω · ἀνατρέπω δέ ἐκ ὁ ἐναντίος . λύσις δέ καί ὁ εὑρίσκω ἀντίθεσις . ἐπί δέ τελευτή ὁ προτροπή καί ὁ κοινός ἔθος πᾶς ἄνθρωπος .