hermogenes.progymnasmata-dub 9
9 Ἠθοποιία ἐστὶ μίμησις ἤθους ὑποκειμένου προσώπου , οἷον τίνας ἂν εἴποι λόγους Ἀνδρομάχη ἐπὶ Ἕκτορι . προσωποποιία δέ , ὅταν πράγματι περιτιθῶμεν πρόσωπον , ὥσπερ ὁ Ἔλεγχος παρὰ Μενάνδρῳ , καὶ ὥσπερ παρὰ τῷ Ἀριστείδῃ ἡ θάλασσα ποιεῖται τοὺς λόγους πρὸς τοὺς Ἀθηναίους . ἡ δὲ διαφορὰ δήλη · ἐκεῖ μὲν γὰρ ὄντος προσώπου λόγους πλάττομεν , ἐνταῦθα δὲ οὐκ ὂν πρόσωπον πλάττομεν . εἰδωλοποιίαν δέ φασιν ἐκεῖνο , ὅταν τοῖς τεθνεῶσι λόγους περιάπτωμεν , ὥσπερ Ἀριστείδης ἐν τῷ Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεσσάρων · τοῖς γὰρ ἀμφὶ τὸν Θεμιστοκλέα περιῆψε λόγους . Γίνονται δὲ ἠθοποιίαι καὶ ὡρισμένων καὶ ἀορίστων προσώπων · ἀορίστων μέν , οἷον ποίους ἂν εἴποι λόγους τις πρὸς τοὺς οἰκείους μέλλων ἀποδημεῖν , ὡρισμένων δέ , οἷον ποίους ἂν εἴποι λόγους Ἀχιλλεὺς πρὸς Δηιδάμειαν μέλλων ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐξιέναι . Τῶν δὲ ἠθοποιιῶν αἳ μέν εἰσιν ἀπλαῖ , ὅταν τις αὐτὸς καθʼ ἑαυτὸν ὑποκέηται λόγους διατιθέμενος , αἳ δὲ διπλαῖ , ὅταν πρὸς ἄλλον · καθʼ ἑαυτὸν μέν , οἷον τίνας ἂν εἴποι λόγους στρατηγὸς ἀπὸ τῆς νίκης ἀναστρέφων , πρὸς ἄλλον δέ , οἷον τίνας ἂν εἴποι λόγους στρατηγὸς πρὸς τὸ στρατόπεδον μετὰ τὴν νίκην . Πανταχοῦ δὲ σώσεις τὸ οἰκεῖον πρέπον τοῖς ὑποκειμένοις προσώποις τε καὶ καιροῖς · ἄλλος μὲν γὰρ νέου λόγος , ἄλλος δὲ πρεσβύτου , ἄλλος δὲ γεγηθότος , ἄλλος ἀνιωμένου . Εἰσὶ δὲ αἳ μὲν ἠθικαί , αἳ δὲ παθητικαί , αἳ δὲ μικταί · ἠθικαὶ μέν , ἐν αἷς ἐπικρατεῖ διόλου τὸ ἦθος , οἷον τίνας ἂν εἴποι λόγους γεωργὸς πρῶτον ἰδὼν ναῦν · παθητικαὶ δέ , ἐν αἷς διόλου τὸ πάθος , οἷον ποίους ἂν εἴποι λόγους Ἀνδρομάχη ἐπὶ Ἕκτορι · μικταὶ δὲ αἱ σύνοδον ἔχουσαι ἤθους καὶ πάθους , οἷον τίνας ἂν εἴποι λόγους Ἀχιλλεὺς ἐπὶ Πατρόκλῳ · καὶ γὰρ τὸ πάθος διὰ τὴν τοῦ Πατρόκλου σφαγὴν καὶ τὸ ἦθος , ἐν ᾧ περὶ τοῦ πολέμου βουλεύεται . Ἡ δὲ ἐργασία κατὰ τοὺς τρεῖς χρόνους πρόεισι · καὶ ἄρξῃ γε ἀπὸ τῶν παρόντων , ὅτι χαλεπά · εἶτα ἀναδραμῇ πρὸς τὰ πρότερα , ὅτι πολλῆς εὐδαιμονίας μετέχοντα · εἶτα ἐπὶ τὰ μέλλοντα μετάβηθι , ὅτι πολλῷ δεινότερα τὰ καταληψόμενα . Ἔστω δὲ καὶ σχήματα καὶ λέξεις πρόσφοροι τοῖς ὑποκειμένοις προσώποις .
Lemmas: 9 ἠθοποιία εἰμί μίμησις ἦθος ὑπόκειμαι πρόσωπον , οἷος τίς ἄν λέγω λόγος Ἀνδρομάχη ἐπί Ἕκτωρ . προσωποποιία δέ , ὅταν πρᾶγμα περιτίθημι πρόσωπον , ὥσπερ ὁ Ἔλεγχος παρά Μένανδρος , καί ὥσπερ παρά ὁ Ἀριστείδης ὁ θάλασσα ποιέω ὁ λόγος πρός ὁ Ἀθηναῖος . ὁ δέ διαφορά δῆλος · ἐκεῖ μέν γάρ εἰμί πρόσωπον λόγος πλήσσω , ἐνταῦθα δέ οὐ εἰμί πρόσωπον πλήσσω . εἰδωλοποιία δέ φημί ἐκεῖνος , ὅταν ὁ θνῄσκω λόγος περιάπτω , ὥσπερ Ἀριστείδης ἐν ὁ Πρός Πλάτων ὑπέρ ὁ τέσσαρες · ὁ γάρ ἀμφί ὁ Θεμιστοκλῆς περιάπτω λόγος . γίγνομαι δέ ἠθοποιία καί ὁρίζω καί ἀόριστος πρόσωπον · ἀόριστος μέν , οἷος ποῖος ἄν λέγω λόγος τις πρός ὁ οἰκεῖος μέλλω ἀποδημέω , ὁρίζω δέ , οἷος ποῖος ἄν λέγω λόγος Ἀχιλλεύς πρός Δηϊδαμεία μέλλω ἐπί ὁ πόλεμος ἐξέρχομαι . ὁ δέ ἠθοποιία ὁ μέν εἰμί ἁπλόος , ὅταν τις αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὑπόκειμαι λόγος διατίθημι , ὁ δέ διπλόος , ὅταν πρός ἄλλος · κατά ἑαυτοῦ μέν , οἷος τίς ἄν λέγω λόγος στρατηγός ἀπό ὁ νίκη ἀναστρέφω , πρός ἄλλος δέ , οἷος τίς ἄν λέγω λόγος στρατηγός πρός ὁ στρατόπεδον μετά ὁ νίκη . πανταχοῦ δέ σῴζω ὁ οἰκεῖος πρέπω ὁ ὑπόκειμαι πρόσωπον τε καί καιρός · ἄλλος μέν γάρ νέος λόγος , ἄλλος δέ πρεσβύτης , ἄλλος δέ γηθέω , ἄλλος ἀνιάομαι . εἰμί δέ ὁ μέν ἠθικός , ὁ δέ παθητικός , ὁ δέ μικτός · ἠθικός μέν , ἐν ὅς ἐπικρατέω διόλου ὁ ἦθος , οἷος τίς ἄν λέγω λόγος γεωργός πρῶτος ὁράω ναῦς · παθητικός δέ , ἐν ὅς διόλου ὁ πάθος , οἷος ποῖος ἄν λέγω λόγος Ἀνδρομάχη ἐπί Ἕκτωρ · μικτός δέ ὁ σύνοδος ἔχω ἦθος καί πάθος , οἷος τίς ἄν λέγω λόγος Ἀχιλλεύς ἐπί Πάτροκλος · καί γάρ ὁ πάθος διά ὁ ὁ Πάτροκλος σφαγή καί ὁ ἦθος , ἐν ὅς περί ὁ πόλεμος βουλεύω . ὁ δέ ἐργασία κατά ὁ τρεῖς χρόνος πρόειμι · καί ἄρχω γε ἀπό ὁ πάρειμι , ὅτι χαλεπός · εἶτα ἀνατρέχω πρός ὁ πρότερος , ὅτι πολύς εὐδαιμονία μετέχω · εἶτα ἐπί ὁ μέλλω μεταβαίνω , ὅτι πολύς δεινός ὁ καταλαμβάνω . εἰμί δέ καί σχῆμα καί λέξις πρόσφορος ὁ ὑπόκειμαι πρόσωπον .