hermogenes.progymnasmata-dub 2
2 Τὸ διήγημα βούλονται εἶναι ἔκθεσιν πράγματος γεγονότος ἢ ὡς γεγονότος . ἔνιοι μέντοι τὴν χρείαν ἔταξαν πρὸ τούτου . Διαφέρει δὲ διήγημα διηγήσεως , ὡς ποίημα ποιήσεως · ποίημα μὲν γὰρ καὶ διήγημα περὶ πρᾶγμα ἕν , ποίησις δὲ καὶ διήγησις περὶ πλείονα , οἷον ποίησις ἡ Ἰλιὰς καὶ ποίησις ἡ Ὀδύσσεια , ποιήματα δὲ ἀσπιδοποιία , νεκυομαντεία , μνηστηροφονία . καὶ πάλιν διήγησις μὲν ἡ ίστορία Ἡροδότου , ἡ συγγραφὴ Θουκυδίδου , διήγημα δὲ τὸ κατὰ Ἀρίονα , τὸ κατὰ Ἀλκμαίωνα . Εἴδη δὲ διηγήματος βούλονται εἶναι τέτταρα · τὸ μὲν γὰρ εἶναι μυθικόν , τὸ δὲ πλασματικόν , ὃ καὶ δραματικὸν καλοῦσιν , οἷα τὰ τῶν τραγικῶν , τὸ δὲ ἱστορικόν , τὸ δὲ πολιτικὸν ἢ ἰδιωτικόν . ἀλλὰ νῦν ἡμῖν περὶ τοῦ τελευταίου ὁ λόγος . Σχήματα δὲ διηγημάτων ἔστιν ε΄ · ὀρθὸν ἀποφαντικόν , ἀποφαντικὸν ἐγκεκλιμένον , ἐλεγκτικόν , ἀσύνδετον , συγκριτικόν . ὀρθὸν μὲν οὖν ἀποφαντικόν , οἷον ῾Μήδεια ἦν Αἰήτου θυγάτηρ · αὕτη προὔδωκε τὸ χρυσόμαλλον δέραςʼ · ὀρθὸν δὲ καλεῖται , διότι παρʼ ὅλον τὸν λόγον ἢ τὸν πλείω τηρεῖ τὴν πτῶσιν τὴν ὀνομαστικήν . ἀποφαντικὸν δὲ ἐγκεκλιμένον , οἷον ῾ Μήσειαν τὴν Αἰήτου θυγατέρα λόγος ἐρασθεῖσαν Ἰάσονοςʼ καὶ τὰ ἑξῆς · ἐγκεκλιμένον δὲ λέγεται , διότι καὶ τὰς ἄλλας πτώσεις προσίεται . ἐλεγκτικὸν δέ ἐστι σχῆμα τόδε , οἷον ῾τί γὰρ οὐκ ἔδρασε Μήδεια δεινόν ; οὐκ ἠράσθη μὲν Ἰάσονος , προὔδωκε δὲ τὸ χρυσόμαλλον δέρας , ἀπέκτεινε δὲ τὸν ἀδελφὸν Ἄψυρτον;ʼ καὶ τὰ ἑξῆς . ἀσύνδετον δὲ γίνεται ὧδε , οἷον ῾ Μήδεια ἡ Αἰήτου θυγάτηρ Ἰάσονος ἠράσθη , προὔδωκε τὸ χρυσόμαλλον δέρας , τὸν ἀδελφὸν Ἄψυρτον ἐφόνευσε᾿ καὶ τὰ ἐξῆς . συγκριτικὸν δέ ἐστι τὸ τοιοῦτο ῾ Μήσεια ἡ Αἰήτου θυγάτηρ ἀντὶ μὲν τοῦ σωφρονεῖν ἠράσθη , ἀντὶ δὲ τοῦ φυλάττειν τὸ χρυσόμαλλον δέρας προὔδωκεν , ἀντὶ δὲ τοῦ σῴζειν τὸν ἀδελφὸν Ἄψυρτον ἐφόνευσενʼ . — Τὸ μὲν οὖν ὀρθὸν ἱστορίαις πρέπει , σαφέστερον γάρ · τὸ δὲ ἐγκεκλιμένον μᾶλλον ἀγῶσι . τὸ δὲ ἐλεγκτικὸν ἁρμόττει τοῖς ἐλέγχοις , τὸ δὲ ἀσύνδετον τοῖς ἐπιλόγοις · παθητικὸν γάρ .
Lemmas: 2 ὁ διήγημα βούλομαι εἰμί ἔκθεσις πρᾶγμα γίγνομαι ἤ ὡς γίγνομαι . ἔνιοι μέντοι ὁ χρεία τάσσω πρό οὗτος . διαφέρω δέ διήγημα διήγησις , ὡς ποίημα ποίησις · ποίημα μέν γάρ καί διήγημα περί πρᾶγμα εἷς , ποίησις δέ καί διήγησις περί πολύς , οἷος ποίησις ὁ Ἰλιάς καί ποίησις ὁ Ὀδύσσεια , ποίημα δέ ἀσπιδοποιία , νεκυομαντεία , μνηστηροφονία . καί πάλιν διήγησις μέν ὁ ἱστορία Ἡρόδοτος , ὁ συγγραφή Θουκυδίδης , διήγημα δέ ὁ κατά Ἀρίων , ὁ κατά Ἀλκμαίων . εἶδος δέ διήγημα βούλομαι εἰμί τέσσαρες · ὁ μέν γάρ εἰμί μυθικός , ὁ δέ πλασματικός , ὅς καί δραματικός καλέω , οἷος ὁ ὁ τραγικός , ὁ δέ ἱστορικός , ὁ δέ πολιτικός ἤ ἰδιωτικός . ἀλλά νῦν ἐγώ περί ὁ τελευταῖος ὁ λόγος . σχῆμα δέ διήγημα εἰμί πέντε · ὀρθός ἀποφαντικός , ἀποφαντικός ἐγκλίνω , ἐλεγκτικός , ἀσύνδετος , συγκριτικός . ὀρθός μέν οὖν ἀποφαντικός , οἷος Μήδεια εἰμί Αἰήτης θυγάτηρ · οὗτος προδίδωμι ὁ χρυσόμαλλος δέρα · ὀρθός δέ καλέω , διότι παρά ὅλος ὁ λόγος ἤ ὁ πολύς τηρέω ὁ πτῶσις ὁ ὀνομαστικός . ἀποφαντικός δέ ἐγκλίνω , οἷος ῾ Μήσειαν ὁ Αἰήτης θυγάτηρ λόγος ἔραμαι Ἰάσων καί ὁ ἑξῆς · ἐγκλίνω δέ λέγω , διότι καί ὁ ἄλλος πτῶσις προσίημι . ἐλεγκτικός δέ εἰμί σχῆμα ὅδε , οἷος ὅς γάρ οὐ δράω Μήδεια δεινός ; οὐ ἔραμαι μέν Ἰάσων , προδίδωμι δέ ὁ χρυσόμαλλος δέρος , ἀποκτείνω δέ ὁ ἀδελφός Ἄψυρτος καί ὁ ἑξῆς . ἀσύνδετος δέ γίγνομαι ὧδε , οἷος ῾ Μήδεια ὁ Αἰήτης θυγάτηρ Ἰάσων ἔραμαι , προδίδωμι ὁ χρυσόμαλλος δέρος , ὁ ἀδελφός Ἄψυρτος φονεύω καί ὁ ἑξῆς . συγκριτικόν δέ εἰμί ὁ τοιοῦτος ῾ Μησιάς ὁ Αἰήτης θυγάτηρ ἀντί μέν ὁ σωφρονέω ἔραμαι , ἀντί δέ ὁ φυλάσσω ὁ χρυσόμαλλος δέρος προδίδωμι , ἀντί δέ ὁ σῴζω ὁ ἀδελφός Ἄψυρτος φονεύω . — ὁ μέν οὖν ὀρθός ἱστορία πρέπω , σαφής γάρ · ὁ δέ ἐγκλίνω μάλα ἀγών . ὁ δέ ἐλεγκτικός ἁρμόζω ὁ ἔλεγχος , ὁ δέ ἀσύνδετος ὁ ἐπίλογος · παθητικός γάρ .