hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.11.2
Γίνεται τοίνυν περιβολὴ κατʼ ἔννοιαν μέν , ὅταν ἤτοι ἔξωθέν τι προσλαμβάνῃς τούτῳ , περὶ οὗ ὁ λόγος , οἷον γένος εἴδει « πονηρόν , ὦ Ἀθηναῖοι , πονηρὸν ὁ συκοφάντης ἀεί , τοῦτο δὲ καὶ φύσει κίναδος τἀνθρώπιόν ἐστιν » , ἢ ἀόριστον ὡρισμένῳ , οἷον « πολλὰ μὲν οὖν ἔγωγʼ ἐλαττοῦμαι κατὰ τουτονὶ τὸν ἀγῶνα Αἰσχίνου , δύο δέ , ὦ Ἀθηναῖοι , καὶ μεγάλα » , ἢ ὅλον μέρει , οἷον « ἀλλʼ ὅλης οὔσης ἱερᾶς τῆς ἀκροπόλεως ταυτησὶ καὶ πολλὴν εὐρυχωρίαν ἐχούσης , παρὰ τὴν χαλκῆν τὴν μεγάλην Ἀθηνᾶν ἐκ δεξιᾶς ἕστηκεν » · οὐ γὰρ ἡ ἀκρόπολις γένος οὐδʼ ὁ ἐκ δεξιᾶς τῆς Ἀθηνᾶς τόπος εἶδος τῆς ἀκροπόλεώς ἐστιν οὐδὲ ἀόριστόν τι καὶ ὡρισμένον , ἀλλʼ ὅλον καὶ μέρος καὶ προσείληπται τῷ μέρει τὸ ὅλον . ποιεῖ δὲ καὶ τὸ κατʼ ἄθροισιν προσλαμβανόμενον ἔξωθεν , εἰ καὶ μὴ προσληφθείη τὸ ἀόριστον , ὃμως περιβολήν τινα , οἷον « δύο δὲ καὶ μεγάλα , ἓν μὲν τόδε , ἕτερον δὲ τόδε » , καὶ πάλιν « τρία γὰρ τὰ μέγιστα ὀνείδη κτᾶται , φθονεροὺς ἀχαρίστους ἀπίστους εἶναι δοκεῖν » καὶ πάλιν ἐνταῦθα δύο εἴρηκεν , ἓν μὲν τόδε , ἕτερον δὲ τόδε . πολλὰ παρὰ τῷ ῥήτορι καὶ τούτου καὶ τῶν ἔμπροσθεν εἰρημένων τὰ παραδείγματα . — Εἰδέναι δὲ χρή , ὡς αἱ τοιαῦται προσλήψεις καὶ εὐκρινείας εἰσίν , οὐ περιβολῆς μόνον ποιητικαί · κατὰ μὲν γὰρ τὸ προειδέναι τοὺς ἀκούοντας , περὶ ὅσων ἀκούσονται , ποιεῖ τὴν εὐκρίνειαν , καθὸ δὲ ἔξωθεν προσείληπται , περιβάλλει . θαυμάζειν δὲ οὐ χρή , εἰ δοκοῦσά πως ἡ εὐκρίνεια τῇ περιβολῇ ἐναντιοῦσθαι διὰ ταὐτοῦ πράγματος δύναται γίνεσθαι , οἷον διὰ τῆς τοῦ κατʼ ἄθροισιν προσλήψεως · οὐ γὰρ οὕτως ἐστὶν ἐναντία τὰ τῶν λόγων εἴδη , καθάπερ ἄλλα τινά , ὡς μὴ δύνασθαι συνυπάρχειν , οἷον ὥσπερ τὸ θερμὸν τῷ ψυχρῷ ἢ ὁ θάνατος τῇ ζωῇ ἢ ἡ νὺξ τῇ ἡμέρᾳ ἢ ὅσα τοιαῦτα , ἀλλὰ τοὐναντίον πέφυκε δύνασθαι συνυπάρχειν τὰ ἐναντία ταῦτα καὶ τότε μᾶλλον θαυμαστὸς ὁ λόγος γίνεται , ὅταν διὰ τῶν ἐναντίων ἰδεῶν εὖ κεκραμένος περαίνηται δυσχερὴς δὲ ἡ μῖξις , καὶ σχεδὸν οὐδεὶς οὕτω καλῶς οὐδὲ τῶν ἀρχαίων αὐτῇ κέχρηται ὡς ὁ ῥήτωρ , μετά γε Ὅμηρον . πῶς γὰρ οὐ δυσχερὲς μῖξαι καθαρότητα μὲν περιβολῇ καὶ τῷ περιττῷ καὶ μεστῷ τὴν σαφήνειαν , σεμνότητι δὲ τὸ λεπτὸν καὶ τὴν χάριν τῷ διηρμένῳ πρὸς μέγεθος , σφοδρότητι δὲ τὴν ἀφέλειαν καὶ τῇ τραχύτητι τὸ μεθʼ ἡδονῆς · ἔνθα δὲ τόλμης δεῖ , κάλλος καὶ τὸ κεκοσμημένον ἅμα πιθανότητι , λαμπρότητι δὲ τὸ γοργόν τε καὶ ἀγωνιστικὸν καὶ οἶον εὔζωνον χωρὶς εὐτελείας καὶ ταπεινότητος , τῷ δὲ ἀκμαίῳ πάλιν τὸ πιθανὸν καὶ τὸ τοῦ ἀληθοῦς καὶ ἐνδιαθέτου ἐμφαντικὸν ὅσα τε ἄλλα τῶν εἰδῶν τοῦ λόγου τῆς ἐναντίας ἀλλήλοις δοκεῖ πως εἶναι φύσεως . τούτου γὰρ οὐκ οἶδ᾿ εἴ τι γένοιτʼ ἂν ἐν λόγῳ χαλεπώτερον , ἄλλως τε καὶ τούτοις ἅπασιν αὐτοῖς τε ἑκάστοις καὶ ταῖς μίξεσιν αὐτῶν εἰ μέλλοι τις εἰς δέον χρήσεσθαι . ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἀκριβῶς δεῖξαι καὶ διὰ παραδειγμάτων ἑτέρου δεῖται καιροῦ τοῦ περὶ μεθόδου δεινότητος ὅτε λέγοιμεν . νῦν δὲ εἰς τοσοῦτον εἰρήσθω , τοῦ μηδένα θαυμάζειν , ὃ δὴ σμικρότατόν ἐστιν ἐν αὐτοῖς , εἰ περιβολὴ δύναται διὰ ταὐτοῦ γίνεσθαι καὶ εὐκρίνεια · σχεδὸν γὰρ ταῦτα οὐδὲ ἐναντία ἐστίν , ἀλλὰ καὶ ἀναγκαῖον ἀεὶ τοῖς περιβλητικοῖς ἅπασιν , ὅτε αὐξηθείη καὶ μεστὸν ποιεῖ τὸν λόγον , παρεῖναί τι τῶν εὐκρινούντων , ὡς ἂν μὴ συγχέοιτο μηδʼ ἀσαφὴς ὁ λόγος γίνοιτο , ὅπερ καὶ ἐν τῷ περὶ εὐκρινείας ἐδείξαμεν .
Lemmas: γίγνομαι τοίνυν περιβολή κατά ἔννοια μέν , ὅταν ἤτοι ἔξωθεν τις προσλαμβάνω οὗτος , περί ὅς ὁ λόγος , οἷος γένος εἶδος « πονηρός , ὦ Ἀθηναῖος , πονηρός ὁ συκοφάντης ἀεί , οὗτος δέ καί φύσις κίναδος ἀνθρώπιον εἰμί » , ἤ ἀόριστος ὁρίζω , οἷος « πολύς μέν οὖν ἐγώ ἐλασσόω κατά οὗτος ὁ ἀγών Αἰσχίνης , δύο δέ , ὦ Ἀθηναῖος , καί μέγας » , ἤ ὅλος μέρος , οἷος « ἀλλά ὅλος εἰμί ἱερός ὁ ἀκρόπολις οὗτος καί πολύς εὐρυχωρία ἔχω , παρά ὁ χάλκεος ὁ μέγας Ἀθήνη ἐκ δεξιά ἵστημι » · οὐ γάρ ὁ ἀκρόπολις γένος οὐδέ ὁ ἐκ δεξιός ὁ Ἀθήνη τόπος εἶδος ὁ ἀκρόπολις εἰμί οὐδέ ἀόριστος τις καί ὁρίζω , ἀλλά ὅλος καί μέρος καί προσλαμβάνω ὁ μέρος ὁ ὅλος . ποιέω δέ καί ὁ κατά ἄθροισις προσλαμβάνω ἔξωθεν , εἰ καί μή προσλαμβάνω ὁ ἀόριστος , ὅμως περιβολή τις , οἷος « δύο δέ καί μέγας , εἷς μέν ὅδε , ἕτερος δέ ὅδε » , καί πάλιν « τρεῖς γάρ ὁ μέγας ὄνειδος κτάομαι , φθονερός ἀχάριστος ἄπιστος εἰμί δοκέω » καί πάλιν ἐνταῦθα δύο λέγω , εἷς μέν ὅδε , ἕτερος δέ ὅδε . πολύς παρά ὁ ῥήτωρ καί οὗτος καί ὁ ἔμπροσθεν λέγω ὁ παράδειγμα . — οἶδα δέ χρή , ὡς ὁ τοιοῦτος πρόσληψις καί εὐκρίνεια εἰμί , οὐ περιβολή μόνος ποιητικός · κατά μέν γάρ ὁ πρόοιδα ὁ ἀκούω , περί ὅσος ἀκούω , ποιέω ὁ εὐκρίνεια , καθό δέ ἔξωθεν προσλαμβάνω , περιβάλλω . θαυμάζω δέ οὐ χρή , εἰ δοκέω πως ὁ εὐκρίνεια ὁ περιβολή ἐναντιόομαι διά αὐτός πρᾶγμα δύναμαι γίγνομαι , οἷος διά ὁ ὁ κατά ἄθροισις πρόσληψις · οὐ γάρ οὕτως εἰμί ἐναντίος ὁ ὁ λόγος εἶδος , καθά ἄλλος τις , ὡς μή δύναμαι συνυπάρχω , οἷος ὥσπερ ὁ θερμός ὁ ψυχρός ἤ ὁ θάνατος ὁ ζωή ἤ ὁ νύξ ὁ ἡμέρα ἤ ὅσος τοιοῦτος , ἀλλά ἐναντίος φύω δύναμαι συνυπάρχω ὁ ἐναντίος οὗτος καί τότε μάλα θαυμαστός ὁ λόγος γίγνομαι , ὅταν διά ὁ ἐναντίος ἰδέα εὖ κεράννυμι περαίνω δυσχερής δέ ὁ μῖξις , καί σχεδόν οὐδείς οὕτως καλός οὐδέ ὁ ἀρχαῖος αὐτός χράω ὡς ὁ ῥήτωρ , μετά γε Ὅμηρος . πῶς γάρ οὐ δυσχερής μείγνυμι καθαρότης μέν περιβολή καί ὁ περισσός καί μεστός ὁ σαφήνεια , σεμνότης δέ ὁ λεπτός καί ὁ χάρις ὁ διαίρω πρός μέγεθος , σφοδρότης δέ ὁ ἀφέλεια καί ὁ τραχύτης ὁ μετά ἡδονή · ἔνθα δέ τόλμα δέω , κάλλος καί ὁ κοσμέω ἅμα πιθανότης , λαμπρότης δέ ὁ γοργός τε καί ἀγωνιστικός καί οἷος εὔζωνος χωρίς εὐτέλεια καί ταπεινότης , ὁ δέ ἀκμαῖος πάλιν ὁ πιθανός καί ὁ ὁ ἀληθής καί ἐνδιάθετος ἐμφαντικός ὅσος τε ἄλλος ὁ εἶδος ὁ λόγος ὁ ἐναντίος ἀλλήλων δοκέω πως εἰμί φύσις . οὗτος γάρ οὐ οἶδα εἰ τις γίγνομαι ἄν ἐν λόγος χαλεπός , ἄλλος τε καί οὗτος ἅπας αὐτός τε ἕκαστος καί ὁ μίξις αὐτός εἰ μέλλω τις εἰς δέω χράω . ἀλλά οὗτος μέν ἀκριβής δείκνυμι καί διά παράδειγμα ἕτερος δέω καιρός ὁ περί μέθοδος δεινότης ὅτε λέγω . νῦν δέ εἰς τοσοῦτος λέγω , ὁ μηδείς θαυμάζω , ὅς δή μικρός εἰμί ἐν αὐτός , εἰ περιβολή δύναμαι διά αὐτός γίγνομαι καί εὐκρίνεια · σχεδόν γάρ οὗτος οὐδέ ἐναντίος εἰμί , ἀλλά καί ἀναγκαῖος ἀεί ὁ περιβλητικός ἅπας , ὅτε αὐξάνω καί μεστός ποιέω ὁ λόγος , πάρειμι τις ὁ εὐκρινέω , ὡς ἄν μή συγχέω μηδέ ἀσαφής ὁ λόγος γίγνομαι , ὅς καί ἐν ὁ περί εὐκρίνεια δείκνυμι .