hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.12.2
Κάλλος τοίνυν τὸ ἐν λόγῳ κυρίως μὲν εἴη ἂν τὸ ἐκ πάντων τῶν ποιούντων τὰς ἰδέας αὐτοῦ πάσας , οἷον ἐννοιῶν , μεθόδων , λέξεων καὶ τῶν λοιπῶν , εὐάρμοστον καὶ σύμμετρον μετά τινος ἐμφαινομένης διʼ ὅλου τοῦ λόγου ποιότητος ἤθους μιᾶς πρεπούσης τῇ ἰδέᾳ , καθάπερ ἐν σώματι χρῶμα . λέγω δὲ ταὐτόν , εἴτε κατὰ μίαν αὐτῶν ἑκάστην ἐργάζεσθαί τις προαιροῖτο εἴτε καὶ πάσας μιγνύς , ὡς πεφύκασι μίγνυσθαι , τὸν ποικίλον τε καὶ Δημοσθενικὸν καὶ ὡς ὄντως πολιτικὸν μετιὼν λόγον , εἴτε καὶ τινὰς αὐτῶν τισὶ συναρμόττειν . ἐπειδὴ γὰρ καθόλου τὸ κάλλος ἐστὶ συμμετρία μελῶν καὶ μερῶν μετʼ εὐχροίας , διʼ ὧν δὴ λόγος τις γίνεται , εἴτε ἰδεῶν ὅλων μιγνυμένων εἰς ταὐτὸν εἴτε καὶ τῶν συμιπληρούντων ἑκάστην ἰδέαν — ταῦτα γὰρ οἷον μέλη καὶ μέρη ἐστὶν αὐτοῦ — , δεῖ δήπουθεν , εἰ μέλλοι καλὸς ἔσεσθαι , ἄν τε ποικίλος ἄν τε μονοειδὴς ᾖ , συμμετρίαν ἔχειν τούτων , ὅ ἐστιν εὐαρμοστίαν , καί τινα ἐπανθεῖν αὐτῷ οἷον εὔχροιαν , τὴν ἐμφαινομένην διόλου μίαν τοῦ ἤθους ποιότητα , ἣν δὴ καὶ φύσει τινὲς χρῶμα λόγου ὀνομάζουσι . καὶ τοῦτό ἐστι τὸ κάλλος , ὅ μοι δοκεῖ καὶ ὁ Πλάτων εἰπεῖν φάσκων δεῖν ἔχειν τὸν λόγον κεφαλήν τε καὶ ἄκρα καὶ μέσα πρέποντα ἀλλήλοις τε καὶ τῷ ὅλῳ σώματι , ἀλλὰ μὴ χύδην ἕκαστα βεβλῆσθαι , εἰ καὶ καλὰ εἴη καθʼ ἑαυτά · οὐ γὰρ δύνασθαί ποτε οὕτω γενέσθαι καλὸν λόγον . καὶ τοῦτο αἰτιᾶταί γε τοῦ Δυσίου Ἐρωτικοῦ , ὡς ταῖς ἐννοίαις οὐκ εὐαρμόστως αὐτοῦ χρησαμένου οὐδὲ τῇ τάξει , οὐ μὴν τὰς ἐννοίας γε αὐτὰς αἰτιᾶται οὐδὲ τὴν λέξιν · ἐπεὶ ταῖς γʼ ἐννοίαις καὶ αὐτὸς χρῆται ταῖς αὐταῖς , τὴν δʼ αὖ λέξιν καὶ πάνυ ἐπαινεῖ , σφόδρα εὖ φάσκων τοῖς τε ὁνόμιασι καὶ τοῖς ῥήμασι τὸν λόγον ἀποτετορνεῦσθαι καὶ οὐκ ἀγεννῶς εἰρῆσθαι τὸ ἐπιὸν τῷ ῥήτορι . ἀλλὰ περὶ μὲν Δυσίου καὶ τοῦ Δυσίου λόγου εἴτʼ οὖν παντὸς εἴτε καὶ αὐτοῦ μόνου τοῦ Ἐρωτικοῦ τὰ νῦν ἀναβεβλήσθω , ἐπὶ δὲ τὸ προτεθὲν ἐπανιτέον . κάλλος γὰρ λόγου κυρίως μὲν ὃ προείρηται εἶναι λέγοιτʼ ἄν · ἐπεὶ δʼ ἔστι τινὰ ἃ δὴ σαφῶς ἐκπρέπει κείμενος ἔξωθεν κομμωτικός , ᾧ μόνῳ καὶ τὸ τοῦ κάλλους τινὲς τοῦ ἐν λόγῳ ἀπέδοσαν ὄνομα , περὶ οὗ καὶ Ἰσοκράτης φησίν , ὅτι τοὺς ἀκούοντας ἐπισημαίνεσθαι καὶ θορυβεῖν ποιεῖ ( περὶ παρισώσεων καὶ τοιούτων τινῶν λέγων ταῦτʼ εἴρηκεν ἐν Παναθηναϊκῷ ) , φαίνεται δὲ οὐκ ὀλίγῳ καὶ τούτῳ χρησάμενος ὁ Δημοσθένης , καὶ ἀναγκαῖον ὂν οὐδενὸς ἧττον τῶν τε προειρημένων ἱδεῶν τοῦ λόγου καὶ τῶν ῥηθήσεσθαι μελλουσῶν — ἐπειδὴ ταῦτα οὕτως ἔχει , δεῖ δὴ καὶ περὶ τούτου τοῦ κάλλους εἰπεῖν . — Εἰδέναι οὖν χρὴ πρῶτον , ὅτι τὸ τοιοῦτον κάλλος περὶ τὴν λέξιν μόνην ἐστὶ καὶ τὰ ἑπόμενα τῇ λέξει , σχήματα λέγω καὶ κῶλα συνθήκας τε καὶ ἀναπαύσεις καὶ τὸ ἐκ τούτων γινόμενον τοὺς ῥυθμούς · ἔννοιαι δὲ αὐταὶ καθʼ ἑαυτὰς ἢ μέθοδοί τινες τοῦ τοιούτου κάλλους οὔκ εἰσι , πλὴν εἴ τις λέγοι τὴν δριμύτητα , περὶ ἧς ὀλίγον ὕστερον ἐροῦμεν , ὅτε περὶ ἀφελείας τε καὶ γλυκύτητος λέγομεν . Ἀλλὰ πρῶτόν γε περὶ τῶν λέξεων · περὶ γὰρ τῶν ὁμολογουμένων πρῶτον λεκτέον .
Lemmas: κάλλος τοίνυν ὁ ἐν λόγος κύριος μέν εἰμί ἄν ὁ ἐκ πᾶς ὁ ποιέω ὁ ἰδέα αὐτός πᾶς , οἷος ἔννοια , μέθοδος , λέξις καί ὁ λοιπός , εὐάρμοστος καί σύμμετρος μετά τις ἐμφαίνω διά ὅλος ὁ λόγος ποιότης ἦθος εἷς πρέπω ὁ ἰδέα , καθά ἐν σῶμα χρῶμα . λέγω δέ αὐτός , εἴτε κατά εἷς αὐτός ἕκαστος ἐργάζομαι τις προαιρέω εἴτε καί πᾶς μείγνυμι , ὡς φύω μείγνυμι , ὁ ποικίλος τε καί Δημοσθενικός καί ὡς ὄντως πολιτικός μετέρχομαι λόγος , εἴτε καί τις αὐτός τις συναρμόζω . ἐπειδή γάρ καθόλου ὁ κάλλος εἰμί συμμετρία μέλος καί μέρος μετά εὔχροια , διά ὅς δή λόγος τις γίγνομαι , εἴτε ἰδέα ὅλος μείγνυμι εἰς αὐτός εἴτε καί ὁ συμιπληροω ἕκαστος ἰδέα — οὗτος γάρ οἷος μέλος καί μέρος εἰμί αὐτός — , δέω δήπουθεν , εἰ μέλλω καλός εἰμί , ἐάν τε ποικίλος ἐάν τε μονοειδής εἰμί , συμμετρία ἔχω οὗτος , ὅς εἰμί εὐαρμοστία , καί τις ἐπαναθέω αὐτός οἷος εὔχροια , ὁ ἐμφαίνω διόλου εἷς ὁ ἦθος ποιότης , ὅς δή καί φύσις τις χρῶμα λόγος ὀνομάζω . καί οὗτος εἰμί ὁ κάλλος , ὅς ἐγώ δοκέω καί ὁ Πλάτων λέγω φάσκω δέω ἔχω ὁ λόγος κεφαλή τε καί ἄκρος καί μέσος πρέπω ἀλλήλων τε καί ὁ ὅλος σῶμα , ἀλλά μή χύδην ἕκαστος βάλλω , εἰ καί καλός εἰμί κατά ἑαυτοῦ · οὐ γάρ δύναμαι ποτέ οὕτως γίγνομαι καλός λόγος . καί οὗτος αἰτιάομαι γε ὁ δυσιον Ἐρωτικός , ὡς ὁ ἔννοια οὐ εὐάρμοστος αὐτός χράω οὐδέ ὁ τάξις , οὐ μήν ὁ ἔννοια γε αὐτός αἰτιάομαι οὐδέ ὁ λέξις · ἐπεί ὁ γε ἔννοια καί αὐτός χράω ὁ αὐτός , ὁ δέ αὖ λέξις καί πάνυ ἐπαινέω , σφόδρα εὖ φάσκω ὁ τε ονομιασις καί ὁ ῥῆμα ὁ λόγος ἀποτορνεύω καί οὐ ἀγεννής λέγω ὁ ἐπέρχομαι ὁ ῥήτωρ . ἀλλά περί μέν δυσιον καί ὁ δυσιον λόγος εἴτε οὖν πᾶς εἴτε καί αὐτός μόνος ὁ Ἐρωτικός ὁ νῦν ἀναβάλλω , ἐπί δέ ὁ προτίθημι ἐπανιτέον . κάλλος γάρ λόγος κύριος μέν ὅς προλέγω εἰμί λέγω ἄν · ἐπεί δέ εἰμί τις ὅς δή σαφής ἐκπρέπω κεῖμαι ἔξωθεν κομμωτικός , ὅς μόνος καί ὁ ὁ κάλλος τις ὁ ἐν λόγος ἀποδίδωμι ὄνομα , περί ὅς καί Ἰσοκράτης φημί , ὅτι ὁ ἀκούω ἐπισημαίνω καί θορυβέω ποιέω ( περί παρίσωσις καί τοιοῦτος τις λέγω οὗτος λέγω ἐν Παναθηναικός ) , φαίνω δέ οὐ ὀλίγος καί οὗτος χράω ὁ Δημοσθένης , καί ἀναγκαῖος εἰμί οὐδείς ἥσσων ὁ τε προλέγω ἰδέα ὁ λόγος καί ὁ λέγω μέλλω — ἐπειδή οὗτος οὕτως ἔχω , δέω δή καί περί οὗτος ὁ κάλλος λέγω . — οἶδα οὖν χρή πρῶτος , ὅτι ὁ τοιοῦτος κάλλος περί ὁ λέξις μόνος εἰμί καί ὁ ἕπομαι ὁ λέξις , σχῆμα λέγω καί κῶλον συνθήκη τε καί ἀνάπαυσις καί ὁ ἐκ οὗτος γίγνομαι ὁ ῥυθμός · ἔννοια δέ αὐτός κατά ἑαυτοῦ ἤ μέθοδος τις ὁ τοιοῦτος κάλλος οὐ εἰμί , πλήν εἰ τις λέγω ὁ δριμύτης , περί ὅς ὀλίγος ὕστερον λέγω , ὅτε περί ἀφέλεια τε καί γλυκύτης λέγω . ἀλλά πρῶτος γε περί ὁ λέξις · περί γάρ ὁ ὁμολογέω πρῶτος λεκτέος .