hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.4.5
Σχήματα μὴν εὐκρινείας τὸ κατʼ ἄθροισιν ὡρισμιένον , οἷον ‘ἐνταυθοῖ δύο εἴρηκε , τόδε καὶ τόδεʼ · οὔτε γὰρ ἀπῄτησεν ὁ ἀκούων πλείονα τῶν δύο καὶ τὸ δεύτερον πρόοιδε ῥηθησόμενον · ὥστε , ἀφʼ οὗπερ κατʼ ἄθροισιν ἔλεγε , προδιηυκρίνει . — Τοιαῦτα δὲ σχήματα καὶ ὁ μερισμὸς καὶ ἡ ἀπαρίθμησις · τὸ μὲν γὰρ ἐφέλκεσθαι ἄλλα νοήματα περιβάλλει τὸν λόγον , τῷ δʼ εὐθὺς ἀρχομένου τοῦ λέγοντος ἐμφαίνεσθαι τοῖς ἀκούουσιν , ὅτι ἕπεται καὶ ἄλλο τι νόημα , προδιηυκρίνηται τὸ πᾶν · ἄν τε γὰρ εἴπῃ ‘πρῶτον μὲν τόδεʼ , ὅτι καὶ δεύτερόν τι ἐρεῖ προεπίστανται , ἐάν τε τὸ « ἔδει μέν , ὦ Ἀθηναῖοι , τοὺς λέγοντας καὶ τὰ ἑξῆς , ἀναμένουσιν ὁμοίως , ἕως ἂν ἀνταποδῷ τὸν σύνδεσμον . εὐκρινείας οὖν καὶ ταῦτα . ― Ἔτι κατὰ τὸ σχῆμα εὐκρινὴς γίνεται ὁ λόγος , ὅταν ὁ λέγων οἷον ἑαυτὸν ἐρωτῶν εἶτα ἀποκρίνηται κατὰ διάστασίν τινα , ὥσπερ ἐν τοῖς τοιοῖσδε « τίνος οὖν ἕνεκα ταῦτα λέγω ; » καὶ πάλιν « πῶς οὖν ; » καὶ πάλιν « διὰ τί ; » καὶ τὰ τοιαῦτα . πολλοῖς τοιούτοις ἐν τῷ Κατὰ Ἀριστοκράτους τὸ παράνομον ἐξετάζων κέχρηται ἀναγκαίως · σαφηνείας γὰρ μάλιστα κατʼ ἐκεῖνο τὸ χωρίον δεῖ τῷ λόγῳ . — Καὶ μὴν καὶ αἱ ἐπαναλήψεις μάλα χρήσιμοι πρὸς εὐκρίνειαν καὶ σαφήνειαν . ἐπειδὰν γάρ τι προθῇς σχῆμα τῶν ἐφελκομένων ἕτερον νόημα , εἴτʼ ἀναγκασθῇς ἐπεμβαλεῖν ἄλλα τινὰ νοήματα πρὶν ἀποδοῦναι τὸ ἀκόλουθον , ἀνάγκη ἐπαναλαβεῖν καὶ διευκρινῆσαι , ἵνα μή σοι ἀσαφὴς καὶ συγκεχυμένος γένηται ὁ λόγος , ὥσπερ εἴωθε ποιεῖν καὶ ὁ Δημοσθένης , οἷον « τὸ μὲν οὖν τὴν Φιλίππου ῥώμην διεξιέναι καὶ διὰ τούτων τῶν λόγων προτρέπειν τὰ δέοντα ποιεῖν ὑμᾶς οὐχὶ καλῶς ἔχειν ἡγοῦμαι · διὰ τί ; » φησίν , ‘ὅτι τὸ καὶ τόʼ · πολλὰ εἰπὼν κατασκευαστικὰ τῆς προτάσεως οὐκ ἐπήγαγεν εὐθὺς τὸ ἑξῆς νόημα τὸ « ἃ δὲ καὶ χωρὶς τούτων ἔνι » , ἀσαφὴς γὰρ ἂν οὕτως ὁ λόγος τῆς ἀκολουθίας μὴ φαινομένης ἐγένετο · ἐπαναλαβὼν οὖν καὶ πρῶτον εἰπὼν τὸ « ταῦτα μὲν οὖν παραλείψω , » εἶθʼ οὕτως ἐπαγαγὼν τὸ « ἃ δὲ καὶ χωρὶς τούτων ἔνι » , εὐκρινῆ καὶ σαφῆ πεποίηκε τὸν λόγον . πάλιν ἐν τῷ Κατʼ Αἰσχίνου « τίνος οὖν » , φησίν , « ἕνεκα ταῦτα λέγω ; ἑνὸς μέν , ὦ Ἀθηναῖοι , μάλιστα καὶ πρώτου , ἵνα μηδεὶς ὑμιῶν , ἐπειδάν τι λέγοντος ἀκούῃ μου , θαυμάζῃ » , εἶτα πολλὰ ἐπεμβαλὼν καὶ μεστώσας τὸν λόγον ἀναγκαίως τῇ ἐπαναλήψει κέχρηται , ἵνα διευκρινήσῃ « πρώτου μὲν οὖν τούτου καὶ μάλιστα , οὗπερ εἶπον , ἕνεκα ταῦτα διεξῆλθον · δευτέρου δὲ τίνος καὶ οὐδὲν ἐλάττονος ἢ τούτου ; πολλὰ τούτου παραδείγματα ἔχεις παρὰ τἀνδρί . Ταῦτα καὶ περὶ σχημάτων εὐκρινείας .
Lemmas: σχῆμα μήν εὐκρίνεια ὁ κατά ἄθροισις ὁρίζω , οἷος ‘ενταυθεω δύο λέγω , ὅδε καί ὅδε · οὔτε γάρ ἀπαιτέω ὁ ἀκούω πολύς ὁ δύο καί ὁ δεύτερος πρόοιδα λέγω · ὥστε , ἀπό ὅς κατά ἄθροισις λέγω , προδιευκρινέω . — τοιοῦτος δέ σχῆμα καί ὁ μερισμός καί ὁ ἀπαρίθμησις · ὁ μέν γάρ ἐφέλκω ἄλλος νόημα περιβάλλω ὁ λόγος , ὁ δέ εὐθύς ἄρχω ὁ λέγω ἐμφαίνω ὁ ἀκούω , ὅτι ἕπομαι καί ἄλλος τις νόημα , προδιευκρινέω ὁ πᾶς · ἐάν τε γάρ λέγω πίμπρημι μέν ὅδε , ὅτι καί δεύτερος τις λέγω προεφίστημι , ἐάν τε ὁ « δέω μέν , ὦ Ἀθηναῖος , ὁ λέγω καί ὁ ἑξῆς , ἀναμένω ὅμοιος , ἕως ἄν ἀνταποδίδωμι ὁ σύνδεσμος . εὐκρίνεια οὖν καί οὗτος . ― ἔτι κατά ὁ σχῆμα εὐκρινής γίγνομαι ὁ λόγος , ὅταν ὁ λέγω οἷος ἑαυτοῦ ἐρωτάω εἶτα ἀποκρίνω κατά διάστασις τις , ὥσπερ ἐν ὁ τοιόσδε « τίς οὖν ἕνεκα οὗτος λέγω ; » καί πάλιν « πῶς οὖν ; » καί πάλιν « διά τίς ; » καί ὁ τοιοῦτος . πολύς τοιοῦτος ἐν ὁ Κατά Ἀριστοκράτης ὁ παράνομος ἐξετάζω χράω ἀναγκαῖος · σαφήνεια γάρ μάλα κατά ἐκεῖνος ὁ χωρίον δέω ὁ λόγος . — καί μήν καί ὁ ἐπανάληψις μάλα χρήσιμος πρός εὐκρίνεια καί σαφήνεια . ἐπειδάν γάρ τις προτίθημι σχῆμα ὁ ἐφέλκω ἕτερος νόημα , εἶτα ἀναγκάζω ἐπεμβάλλω ἄλλος τις νόημα πρίν ἀποδίδωμι ὁ ἀκόλουθος , ἀνάγκη ἐπαναλαμβάνω καί διευκρινέω , ἵνα μή σύ ἀσαφής καί συγχέω γίγνομαι ὁ λόγος , ὥσπερ εἴωθα ποιέω καί ὁ Δημοσθένης , οἷος « ὁ μέν οὖν ὁ Φίλιππος ῥώμη διεξέρχομαι καί διά οὗτος ὁ λόγος προτρέπω ὁ δέω ποιέω σύ οὐ καλός ἔχω ἡγέομαι · διά τίς ; » φημί , ὅστις ὁ καί ὅς · πολύς λέγω κατασκευαστικός ὁ πρότασις οὐ ἐπάγω εὐθύς ὁ ἑξῆς νόημα ὁ « ὅς δέ καί χωρίς οὗτος ἔνειμι » , ἀσαφής γάρ ἄν οὕτως ὁ λόγος ὁ ἀκολουθία μή φαίνω γίγνομαι · ἐπαναλαμβάνω οὖν καί πρῶτος λέγω ὁ « οὗτος μέν οὖν παραλείπω , » εἶτα οὕτως ἐπάγω ὁ « ὅς δέ καί χωρίς οὗτος ἔνειμι » , εὐκρινής καί σαφής ποιέω ὁ λόγος . πάλιν ἐν ὁ Κατά Αἰσχίνης « τίς οὖν » , φημί , « ἕνεκα οὗτος λέγω ; εἷς μέν , ὦ Ἀθηναῖος , μάλα καί πρῶτος , ἵνα μηδείς ὑμιῶν , ἐπειδάν τις λέγω ἀκούω ἐγώ , θαυμάζω » , εἶτα πολύς ἐπεμβάλλω καί μεστόω ὁ λόγος ἀναγκαῖος ὁ ἐπανάληψις χράω , ἵνα διευκρινέω « πρῶτος μέν οὖν οὗτος καί μάλα , ὅς λέγω , ἕνεκα οὗτος διεξέρχομαι · δεύτερος δέ τίς καί οὐδείς ἐλαχύς ἤ οὗτος ; πολύς οὗτος παράδειγμα ἔχω παρά ἀνήρ . οὗτος καί περί σχῆμα εὐκρίνεια .