hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 2.7.4
Σχήματά γε μὴν ἐνδιαθέτου κατʼ ἐπιφορὰν λόγου , ἅπερ ἦν καὶ τοῦ σφοδροῦ , αἵ τε ἀποστροφαί , οἷον « παρὰ σοὶ κατέλυον , Αἰσχίνη , καὶ σὺ προὐξένεις αὐτῶν » , καὶ αἱ μετʼ ἐρωτήσεως ἀποστροφαὶ τά τε ἄλλα καὶ διὰ τὸ ἐλεγκτικὸν ἔχουσαι πλέον τὸ ἐνδιάθετον , οἷον « τί γὰρ δήποτ , Εὔβουλε , Ἡγησίλεῳ μὲν κρινομένῳ , ὃς ἀνεψιός ἐστι σοί , καὶ πάλιν Θρασυβούλῳ πρώην τῷ Νικηράτου θείῳ » καὶ τὰ ἑξῆς . μυρία δὲ τοῦ σχήματος τούτου παραδείγματα . τὸ μέντοι « σὺ δὲ ὅμοιος , Αἰσχίνη ; ὁ δὲ ἀδελφὸς ὁ σός ; ἄλλος δέ τις τῶν νῦν ῥητόρων ; καὶ τὰ ἑξῆς μετὰ βαρύτητος διὰ τὴν εἰρωνείαν εἰσαχθὲν ἔχει μὲν οὐκ ὀλίγον τοῦ ἐνδιαθέτου κατὰ τὸ τῆς λέξεως σχῆμα , τὸ δὲ ὅλον ἐστὶν ἠθικόν , βαρύτητος τῷ ἐνδιαθέτῳ μιχθείσης κατὰ τὴν μέθοδον τὴν περὶ τὴν ἔννοιαν . — Ἐνδιάθετον μέντοι σχῆμα καὶ τὸ δεικτικόν , διότι καὶ σφοδρόν , οἷον « οὗτός ἐστιν ὁ τὰ Θηβαίων νῦν ὀδυρόμενος πάθη » . — Ἔτι ἐνδιάθετον ἔχει σχῆμα καὶ ἡ τοιαύτη διαπόρησις , οἷον « εἶτα , ὦ — τί ἄν εἰπών σέ τις ὀρθῶς προσείποι ; » γέγονε δὲ τοιοῦτον διὰ τό , ὡς κἀν τοῖς περὶ μεθόδου τῆς ἰδέας ταύτης εἰρήκαμεν , λέγω τὸ μὴ προσημῆναι μέν , ὡς ἀπορεῖ , ἐνδείξασθαι δέ , ὃ ἔχει πάθος , αὐτῷ τῷ λόγῳ . τοῦτο δὲ εἴτε σχῆμα εἴτε μέθοδός ἐστιν , ὡς ἐλέγομεν , ἀλλʼ οὖν ἐν τῷ περὶ τῶν ἐνδιαθέτων σχημάτων κείσθω . — Καὶ ἡ ἀποσιώπησις δὲ ἐνδιαθέτου λόγου καὶ ὡς ἀληθῶς οἶον ἐμιψύχου . παραδείγματα ταύτης « ἀλλ’ ἐμοὶ μὲν — οὐ βούλομαι δὲ δυσχερὲς οὐδὲν εἰπεῖν ἀρχόμενος τοῦ λόγου » καὶ ἐν τῷ ‘Υπὲρ Μεγαλοπολιτῶν « οὐ γὰρ περὶ τούτων · ἀλλʼ ἐάσω τό γʼ ἐπελθὸν εἰπεῖν μοι » . — Καὶ μὴν καὶ αἱ ἐπικρίσεις τοιαῦται , οἷον « πόθεν ; πολλοῦ γε καὶ δεῖ » , καὶ πάλιν σχετλιάσας εἶτα ηὔξησε τὸ ἐνδιάθετον τῇ ἐπικρίσει , οἷον « δεινὸν μέν , ὦ γῆ καὶ θεοί , πῶς γὰρ οὔ ; κατὰ τῆς πατρίδος » . αἱ δὲ ἐνδοιαστικαὶ ἐπικρίσεις ἦττον ἔχουσι τὸ ἐνδιάθετον , ἠθικαὶ μέντοι οὐδὲν ἧττόν εἰσι καὶ μᾶλλον προσήκουσι τῇ βαρύτητι , οἷον « μέλλων δὲ τοῦ τε ἰδίου βίου παντὸς ὡς ἔοικε λόγον διδόναι τήμερον » καὶ τὰ ἐξῆς . ὃ λέγω δέ , αὐτίκα ἔσται φανερὸν ἐν τῷ περὶ βαρύτητος . τὴν δὲ ἐπίκρισιν ἴσως οὐδὲ σχῆμα ἀλλʼ ἔννοιάν τινα θετέον · ὃ μέντοι πέφυκε ποιεῖν , εἰρήκαμεν . — Ἔτι ἐνδιάθετον σχῆμα καὶ ἡ τοιαύτη ἐπιδιόρθωσις ἡ αὐξήσεως ἕνεκα παραλαμβανομένη , οἷον « ὀψὲ γάρ ποτε — ὀψὲ λέγω ; χθὲς μὲν οὖν καὶ πρώην » καὶ πάλιν « ὡς ἔστι τῶν αἰσχρῶν , μᾶλλον δὲ τῶν αἰσχίστων » . — Πολὺ καὶ τοῦτο παρὰ τῷ ῥήτορι ἐνδιαθέτου λόγου σχῆμα καὶ ὁ ἀπόλυτος καλούμενος μερισμός · ἔστι δὲ σχεδὸν ταὐτὸν τῇ ἐπικρίσει , οἷον « εἰ δὲ δὴ καὶ ἐν αὐτοῖς οἷς ἐτιμᾶσθε ἠδίκηκέ τις ὑμῶν καὶ ταῦτα τοιαῦτα , πόσῳ μᾶλλον μισοῖσθʼ ἄν διὰ ταῦτα δικαίως ἢ σῴζοισθε ; » εἶτά ἔστιν ὁ ἀπόλυτος μερισμός , οὐδὲν ἄλλʼ ἢ ἐπίκρισις ὤν , οἷον « ἐγὼ μὲν οἶμαι πολλῷ » · μὴ λύσας γὰρ τὸν μέν σύνδεσμον ἐπήγαγεν εὐθὺς « βιάσονται τοίνυν ἴσως μεγαλόφωνοι καὶ ἀναιδεῖς ὄντες καὶ τὰ ἑξῆς . καὶ πολλὰ αὐτοῦ παρὰ τῷ ῥήτορί ἐστι τὰ παραδείγματα , λαμβάνεται μέντοι ἐπὶ τῶν φύσει ὁμολογουμένων πραγμάτων ἢ ἀποδεδειγμένων ἢ ἔμφασίν γε τοῦ ὡμολογῆσθαι ἢ ἀποδεδεῖχθαι ἐχόντων καὶ ποιεῖ ἅμα τῷ ἐνδιαθέτῳ πλέον τὸ ἦθος διὰ τὴν ἔμφασιν . τοιοῦτον δʼ ἂν εἴη καὶ τὸ ἐν τῷ Κατὰ Τμοκράτους προοίμιον τὸ « τοῦ μὲν ἀγῶνος , ὦ ἄνδρες δικασταί , τοῦ παρόντος οὐδʼ ἂν αὐτὸν οἶμαι Τμοκράτην εἰπεῖν » καὶ τὰ ἑξῆς σύμπαντα τοῦ προοιμίου · οὐδαμοῦ γὰρ ὁ σύνδεσμος οὖτος ἐλύθη , καὶ παρέσχε μυρία τοιαῦτα πράγματα ζητοῦσι περὶ αὐτοῦ τοῖς ἰαλέμοις τούτοις , οἵ φασιν ἐξηγεῖσθαι τὸν ῥήτορα καὶ δὴ καὶ βιβλία καταλιπεῖν ἐτόλμησαν τῶν εἰς αὐτὸν ἐξηγήσεων , ἃ καὶ νῦν ἐξελίττοντες οἱ πολλοὶ τῶν διδασκάλων οἴονταί τινες εἶναι καὶ τοὺς συνόντας πείθουσιν , ὅμοιοι , φασίν , ὁμοίους . ποῦ γὰρ αὐτοῖς ἰδεῖν τι τοιοῦτον , ὅτι ἔλαβεν ὡς ὁμολογούμενον ὁ ῥήτωρ βουλόμενος τοῦτο ἐνδείξασθαι τὸ αὐτὸν αὐτῷ Τι . μοκράτην αἴτιον εἶναι τοῦ ἀγῶνος καὶ μὴ διʼ ἔχθραν ἰδίαν εἰσιέναι τὸν εἰσάγοντα αὐτὸν Διόδωρον ; ὅπερ γὰρ εἴωθεν ὡς τὰ πολλὰ ποιεῖν ἐν προοιμίοις , τὸ τὰ ζητούμενα ὡς ὁμολογούμενα εἰσάγειν , τοῦτο κἀνταῦθα πεποίηκε διὰ τοῦ ἀπολύτου μερισμοῦ . ἔστι γὰρ τοῦ σχήματος ἡ χρῆσις αὕτη πολλὴ καὶ ἐν τῇ κοινῇ καλουμένῃ καὶ ἀνὰ χεῖρα ὁμιλίᾳ . διὰ δὲ τοῦτο καὶ πολιτικὸν τὸ σχῆμα , οἷον τούτου μὲν χάριν οὐδʼ ἄν αὐτὸς ἀντείποιʼ . Ἀλλὰ σχήματα μὲν ταῦτα τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου .
Lemmas: σχῆμα γε μήν ἐνδιάθετος κατά ἐπιφορά λόγος , ὅς εἰμί καί ὁ σφοδρός , ὁ τε ἀποστροφή , οἷος « παρά σύ καταλύω , Αἰσχίνης , καί σύ προεκνέω αὐτός » , καί ὁ μετά ἐρώτησις ἀποστροφή ὁ τε ἄλλος καί διά ὁ ἐλεγκτικός ἔχω πολύς ὁ ἐνδιάθετος , οἷος « τίς γάρ δήποτε , Εὔβουλος , Ἡγησίλαος μέν κρίνω , ὅς ἀνεψιός εἰμί σύ , καί πάλιν Θρασύβουλος πρῴην ὁ Νικήρατος θεῖος » καί ὁ ἑξῆς . μυρίος δέ ὁ σχῆμα οὗτος παράδειγμα . ὁ μέντοι « σύ δέ ὅμοιος , Αἰσχίνης ; ὁ δέ ἀδελφός ὁ σός ; ἄλλος δέ τις ὁ νῦν ῥήτωρ ; καί ὁ ἑξῆς μετά βαρύτης διά ὁ εἰρωνεία εἰσάγω ἔχω μέν οὐ ὀλίγος ὁ ἐνδιάθετος κατά ὁ ὁ λέξις σχῆμα , ὁ δέ ὅλος εἰμί ἠθικός , βαρύτης ὁ ἐνδιάθετος μείγνυμι κατά ὁ μέθοδος ὁ περί ὁ ἔννοια . — ἐνδιάθετος μέντοι σχῆμα καί ὁ δεικτικός , διότι καί σφοδρός , οἷος « οὗτος εἰμί ὁ ὁ Θηβαῖος νῦν ὀδύρομαι πάθος » . — ἔτι ἐνδιάθετος ἔχω σχῆμα καί ὁ τοιοῦτος διαπόρησις , οἷος « εἶτα , ὦ — τίς ἄν λέγω σύ τις ὀρθός προσλέγω ; » γίγνομαι δέ τοιοῦτος διά ὁ , ὡς ἐν ὁ περί μέθοδος ὁ ἰδέα οὗτος λέγω , λέγω ὁ μή προσημαίνω μέν , ὡς ἀπορέω , ἐνδείκνυμι δέ , ὅς ἔχω πάθος , αὐτός ὁ λόγος . οὗτος δέ εἴτε σχῆμα εἴτε μέθοδος εἰμί , ὡς λέγω , ἀλλά οὖν ἐν ὁ περί ὁ ἐνδιάθετος σχῆμα κεῖμαι . — καί ὁ ἀποσιώπησις δέ ἐνδιάθετος λόγος καί ὡς ἀληθής οἷος ἐμψύχω . παράδειγμα οὗτος « ἀλλά ἐγώ μέν — οὐ βούλομαι δέ δυσχερής οὐδείς λέγω ἄρχω ὁ λόγος » καί ἐν ὁ Υπέρ Μεγαλοπολίτης « οὐ γάρ περί οὗτος · ἀλλά ἐάω ὁ γε ἐπέρχομαι λέγω ἐγώ » . — καί μήν καί ὁ ἐπίκρισις τοιοῦτος , οἷος « πόθεν ; πολύς γε καί δέω » , καί πάλιν σχετλιάζω εἶτα αὐξάνω ὁ ἐνδιάθετος ὁ ἐπίκρισις , οἷος « δεινός μέν , ὦ γῆ καί θεός , πῶς γάρ οὐ ; κατά ὁ πατρίς » . ὁ δέ ἐνδοιαστικός ἐπίκρισις ἥσσων ἔχω ὁ ἐνδιάθετος , ἠθικός μέντοι οὐδείς ἥσσων εἰμί καί μάλα προσήκω ὁ βαρύτης , οἷος « μέλλω δέ ὁ τε ἴδιος βίος πᾶς ὡς ἔοικα λόγος δίδωμι σήμερον » καί ὁ ἑξῆς . ὅς λέγω δέ , αὐτίκα εἰμί φανερός ἐν ὁ περί βαρύτης . ὁ δέ ἐπίκρισις ἴσως οὐδέ σχῆμα ἀλλά ἔννοια τις τίθημι · ὅς μέντοι φύω ποιέω , λέγω . — ἔτι ἐνδιάθετος σχῆμα καί ὁ τοιοῦτος ἐπιδιόρθωσις ὁ αὔξησις ἕνεκα παραλαμβάνω , οἷος « ὀψέ γάρ ποτέ — ὀψέ λέγω ; χθές μέν οὖν καί πρῴην » καί πάλιν « ὡς εἰμί ὁ αἰσχρός , μάλα δέ ὁ αἰσχρός » . — πολύς καί οὗτος παρά ὁ ῥήτωρ ἐνδιάθετος λόγος σχῆμα καί ὁ ἀπόλυτος καλέω μερισμός · εἰμί δέ σχεδόν αὐτός ὁ ἐπίκρισις , οἷος « εἰ δέ δή καί ἐν αὐτός ὅς τιμάω ἀδικέω τις σύ καί οὗτος τοιοῦτος , πόσος μάλα μισέω ἄν διά οὗτος δίκαιος ἤ σῴζω ; » εἶτα εἰμί ὁ ἀπόλυτος μερισμός , οὐδείς ἄλλος ἤ ἐπίκρισις εἰμί , οἷος « ἐγώ μέν οἴομαι πολύς » · μή λύω γάρ ὁ μέν σύνδεσμος ἐπάγω εὐθύς « βιάζω τοίνυν ἴσως μεγαλόφωνος καί ἀναιδής εἰμί καί ὁ ἑξῆς . καί πολύς αὐτός παρά ὁ ῥήτωρ εἰμί ὁ παράδειγμα , λαμβάνω μέντοι ἐπί ὁ φύσις ὁμολογέω πρᾶγμα ἤ ἀποδείκνυμι ἤ ἔμφασις γε ὁ ὁμολογέω ἤ ἀποδείκνυμι ἔχω καί ποιέω ἅμα ὁ ἐνδιάθετος πολύς ὁ ἦθος διά ὁ ἔμφασις . τοιοῦτος δέ ἄν εἰμί καί ὁ ἐν ὁ Κατά τμοκρατος προοίμιον ὁ « ὁ μέν ἀγών , ὦ ἀνήρ δικαστής , ὁ πάρειμι οὐδέ ἄν αὐτός οἴομαι Τμοκράτην λέγω » καί ὁ ἑξῆς σύμπας ὁ προοίμιον · οὐδαμοῦ γάρ ὁ σύνδεσμος οὗτος λύω , καί παρέχω μυρίος τοιοῦτος πρᾶγμα ζητέω περί αὐτός ὁ ἰάλεμος οὗτος , ὅς φημί ἐξηγέομαι ὁ ῥήτωρ καί δή καί βιβλίον καταλείπω τολμάω ὁ εἰς αὐτός ἐξήγησις , ὅς καί νῦν ἐξελίσσω ὁ πολύς ὁ διδάσκαλος οἴομαι τις εἰμί καί ὁ σύνειμι πείθω , ὅμοιος , φημί , ὅμοιος . ποῦ γάρ αὐτός ὁράω τις τοιοῦτος , ὅτι λαμβάνω ὡς ὁμολογέω ὁ ῥήτωρ βούλομαι οὗτος ἐνδείκνυμι ὁ αὐτός ἑαυτοῦ Τι . μοκράτην αἴτιος εἰμί ὁ ἀγών καί μή διά ἔχθρα ἴδιος εἰσέρχομαι ὁ εἰσάγω αὐτός Διόδωρος ; ὅς γάρ εἴωθα ὡς ὁ πολύς ποιέω ἐν προοίμιον , ὁ ὁ ζητέω ὡς ὁμολογέω εἰσάγω , οὗτος ἐνταῦθα ποιέω διά ὁ ἀπόλυτος μερισμός . εἰμί γάρ ὁ σχῆμα ὁ χρῆσις οὗτος πολύς καί ἐν ὁ κοινός καλέω καί ἀνά χείρ ὁμιλία . διά δέ οὗτος καί πολιτικός ὁ σχῆμα , οἷος οὗτος μέν χάριν οὐδέ ἄν αὐτός ἀντιλέγω . ἀλλά σχῆμα μέν οὗτος ὁ ἐνδιάθετος λόγος .