hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.11.10
Ἐφέλκεται γὰρ νοήματα καὶ τὸ ἐπιτρέχον καλούμενον σχῆμα ἐκ τοῦ παρασυναπτικοῦ , οἶον « ἐπειδὴ γὰρ ἐκκλησία μὲν οὐκέτʼ ἦν ὑπόλοιπος οὐδεμία διὰ τὸ προκατακεχρῆσθαι » καὶ τὰ ἑξῆς . — Ἔτι ἐφέλκονται νοήματα καὶ αἱ ὑποστάσεις , οἷον « ἐξήλεγξα τὸν Φίλιππον φανερῶς οὕτως , ὥστε τοὺς ἐκείνου συμμάχους αὐτοὺς ἀνισταμένους ὁμολογεῖν » καὶ πάλιν « ὅσην εὔνοιαν ἔχων ἐγὼ διατελῶ , τοσαύτην ὑπάρξαι μοι καὶ τὰ τοιαῦτα . — Ἔτι ἐφέλκονται νοήματα καὶ οἱ μερισμοί , οἷον « ἃ μὲν οὖν πρὸ τοῦ πολιτεύεσθαι καὶ δημηγορεῖν ἐμὲ προὔλαβε καὶ κατέσχε Φίλιππος , ἐάσω · ἃ δʼ , ἀφʼ ἧς ἡμέρας ἐπὶ ταῦτα ἐπέστην ἐγώ , διεκωλύθη , ταῦτα ἐρῶ » . ἐπεὶ δὲ πολὺ τὸ σχῆμά ἐστι τὸ τοῦ μερισμοῦ σχεδὸν ἐν παντὶ τῷ λόγῳ , οὐ μόνον ἐν τῷ Δημοσθενικῷ , ἄξιόν τι καὶ πλεῖον εἰπεῖν περὶ αὐτοῦ . μερισμὸς γὰρ πᾶς ἔμφασιν μὲν πάντως ἔχει περιβολῆς διὰ τὸ ἐφέλκεσθαί τι · ἤτοι δὲ φανερὰν ἔχει τὴν περιβολὴν ἢ μέχρι μὲν ἐμφάσεως περιέβαλεν , ἕτερον δέ τι ἐποίησε . διὰ μακροῦ μὲν γὰρ ὅτε ἀπολαμβάνοι τὴν ἀνταπόδοσιν , περιβάλλει πάντως , οἷον « τὸ μὲν οὖν τὴν Φιλίππου ῥώμην διεξιέναι καὶ διὰ τούτων τῶν λόγων προτρέπειν τὰ δέοντα ποιεῖν ὑμᾶς » μέχρι τοῦ « ἃ δὲ καὶ χωρὶς τούτων ἔνι » · ἐνταῦθα γὰρ ἡ ἀνταπόδοσις . τοῦτο δὲ τὸ παράδειγμα καὶ μεστόν , οὐ μόνον περιβεβλημένον ἐστίν . ἔστι γὰρ ἡ μεστότηρ ?? οὐδὲν ἄλλʼ ἢ περιβολὴ πλεονάσασα ἐν αὑτῇ , ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι περιβολὴ περιβεβλημένη · μικρὸν δὲ ὕστερον σαφέστερον περὶ αὐτῆς ἐροῦμεν καὶ μετʼ ἐναργεστέρων παραδειγμάτων . ἀλλʼ οὖν ὅ γε μερισμὸς διὰ μακροῦ μὲν ἔχων τὴν ἀνταπόδοσιν περιβάλλει τὸν λόγον , ὡς ἐλέγομεν , διὰ ἐλαχίστου δὲ γοργὸν ποιεῖ , οἷον « ἑσπέρα μὲν γὰρ ἦν , ἧκε δʼ ἀγγέλλων τις ὡς τοὺς πρυτάνεις καὶ πάλιν « εἶτα κατηγορεῖ μὲν ἐμοῦ , κρίνει δὲ τουτονί » . εἰ μέντοι κατὰ συζυγίαν παραληφθείη , καὶ καλὸν ὁμοῦ καὶ ἐπιμελῆ τὸν λόγον ἐποίησεν , οἷον « παρὰ μὲν γὰρ τὰς τῶν χορηγιῶν δαπάνας μικρὸν ἡμέρας μέρος ἡ χάρις τοῖς θεωμένοις γίνεται , παρὰ δὲ τὰς τῶν εἰς τὸν πόλεμον παρασκευῶν ἀφθονίας πάντα τὸν χρόνον ἡ σωτηρία τῇ πόλει » · δύο γὰρ κῶλα συντεθέντα δύο κώλοις ἑτέροις συνεζευγμένοις ὥσπερ ἐν στροφῇ καὶ ἀντιστρόφῳ τὴν ἀνταπόδοσιν ἔχει · ἐνταῦθα δὲ τὸ κάλλος καὶ αἱ παρισώσεις ἐποίησαν , οὐ μόνον ὁ κατὰ συζυγίαν μερισμός . ἔτι δʼ οἱ μερισμιοὶ ποιοῦσι μεστὸν τὸν λόγον , ὅταν τε αὐτοὶ αὐτοῖς ἐπεμβάλλωνται , οἷον « εἰ μὲν περὶ καινοῦ τινος πράγματος , ὦ Ἀθηναῖοι » καὶ τὰ ἑξῆς · πρὶν γὰρ ἀνταποδοῦναι , ἐπενέβαλεν ἕτερον μερισμὸν « εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ὑπὸ τούτου ῥηθέντων , ἡσυχίαν ἂν ἦγον · εἰ δὲ μή , τότʼ ἂν καὶ αὐτὸς ἐπειρώμην ἃ γινώσκω λέγειν » , εἶθʼ ὕστερον ἡ ἀνταπόδοσις « ἐπειδὴ δὲ ὑπὲρ ὧν πολλάκις εἰρήκασιν οὗτοι , συμβαίνει καὶ νυνὶ σκοπεῖν » · μεστὸς οὖν ἐγένετο διὰ τοῦτο ὁ λόγος . ὅταν τε οὖν αὐτοὶ αὐτοῖς ἐπεμβάλλωνται οἱ μερισμοί , μεστότητα ποιοῦσι , καὶ ὅταν ἀλλήλων ἐξηρτημένοι ὦσιν , οἶον « τοῦτο τοίνυν τὸ ψήφισμα τῷ μὲν ἑνὶ τῷ Κερσοβλέπτῃ συμπράττοντι τὴν ἀρχὴν Χαριδήμῳ ἀσφάλειαν διδόν , τοῖς δὲ τῶν ἑτέρων βασιλέων στρατηγοῖς φόβον καὶ δέος , μή τινα αἰτίαν ἔχωσι , παριστάν » , εἶτα πρὶν ἀπολῦσαι τὴν διάνοιαν ἐπισυνῆψεν ἐξαρτήσας τοῦ προτέρου ἄλλον μερισμὸν « τοὺς μὲν ἀσθενεῖς , τὸν δʼ ἕνα ὄντα ἰσχυρὸν καθίστησι » · μεστὸν οὖν ἐποίησε τὸν λόγον . ὅλως οὖν ἡ μεστότης γίνεται , ὅταν σχήματα περιβλητικὰ διʼ ἀλλήλων πλεονάσῃ κατὰ ἐπεμβολὴν ἢ κατὰ ἐξάρτησιν , ὡς προείρηται , ἢ εἰ καὶ ἑτέροις περιβλητικοῖς ἕτερα τοιαῦτα οὑτωσί πως συμπλακείη , οἶον μερισμῷ τῷ καθʼ ὑπόστασιν ἢ ἄλλῳ τῳ ἄλλο τοιοῦτον ἐπεμβληθὲν ἢ ἐξαρτηθέν , ὡς ἐδείξαμεν ὀλίγῳ ἔμπροσθεν . ἔστι γὰρ ἡ μεστότης οὐδὲν ἄλλʼ ἢ πλεονάσασα περιβολή · τὰ γὰρ ποιοῦντα τὴν περιβολήν , εἰ πλείονα παραληφθείη κατὰ ταὐτόν , οἷον ἐπεμβολαὶ καὶ τὰ τοιαῦτα , μεστὸν ποιοῦσι τὸν λόγον . μεγάλης δὲ εὐτονίας καὶ δυνάμεως ἐν τοῖς τοιούτοις ἐστὶ τὸ σαφῶς καὶ μὴ συγκεχυμένως εἰπεῖν , τῷ ῥήτορι δὲ πολὺ τούτου τὸ περιόν . Ταῦτα περί τε μερισμοῦ καὶ μεστότητος .
Lemmas: ἐφέλκω γάρ νόημα καί ὁ ἐπιτρέχω καλέω σχῆμα ἐκ ὁ παρασυναπτικός , οἷος « ἐπειδή γάρ ἐκκλησία μέν οὐκέτι εἰμί ὑπόλοιπος οὐδείς διά ὁ προκαταχράω » καί ὁ ἑξῆς . — ἔτι ἐφέλκω νόημα καί ὁ ὑπόστασις , οἷος « ἐξελέγχω ὁ Φίλιππος φανερός οὕτως , ὥστε ὁ ἐκεῖνος σύμμαχος αὐτός ἀνίστημι ὁμολογέω » καί πάλιν « ὅσος εὔνοια ἔχω ἐγώ διατελέω , τοσοῦτος ὑπάρχω ἐγώ καί ὁ τοιοῦτος . — ἔτι ἐφέλκω νόημα καί ὁ μερισμός , οἷος « ὅς μέν οὖν πρό ὁ πολιτεύω καί δημηγορέω ἐγώ προλαμβάνω καί κατέχω Φίλιππος , ἐάω · ὅς δέ , ἀπό ὅς ἡμέρα ἐπί οὗτος ἐφίστημι ἐγώ , διακωλύω , οὗτος λέγω » . ἐπεί δέ πολύς ὁ σχῆμα εἰμί ὁ ὁ μερισμός σχεδόν ἐν πᾶς ὁ λόγος , οὐ μόνος ἐν ὁ Δημοσθενικός , ἄξιος τις καί πολύς λέγω περί αὐτός . μερισμός γάρ πᾶς ἔμφασις μέν πάντως ἔχω περιβολή διά ὁ ἐφέλκω τις · ἤτοι δέ φανερός ἔχω ὁ περιβολή ἤ μέχρι μέν ἔμφασις περιβάλλω , ἕτερος δέ τις ποιέω . διά μακρός μέν γάρ ὅτε ἀπολαμβάνω ὁ ἀνταπόδοσις , περιβάλλω πάντως , οἷος « ὁ μέν οὖν ὁ Φίλιππος ῥώμη διεξέρχομαι καί διά οὗτος ὁ λόγος προτρέπω ὁ δέω ποιέω σύ » μέχρι ὁ « ὅς δέ καί χωρίς οὗτος ἔνειμι » · ἐνταῦθα γάρ ὁ ἀνταπόδοσις . οὗτος δέ ὁ παράδειγμα καί μεστός , οὐ μόνος περιβάλλω εἰμί . εἰμί γάρ ὁ μεστότης ?? οὐδείς ἄλλος ἤ περιβολή πλεονάζω ἐν ἑαυτοῦ , ὥσπερ ἄν εἰ τις λέγω περιβολή περιβάλλω · μικρός δέ ὕστερον σαφής περί αὐτός λέγω καί μετά ἐναργής παράδειγμα . ἀλλά οὖν ὁ γε μερισμός διά μακρός μέν ἔχω ὁ ἀνταπόδοσις περιβάλλω ὁ λόγος , ὡς λέγω , διά ἐλαχύς δέ γοργός ποιέω , οἷος « ἑσπέρα μέν γάρ εἰμί , ἵημι δέ ἀγγέλλω τις ὡς ὁ πρύτανις καί πάλιν « εἶτα κατηγορέω μέν ἐγώ , κρίνω δέ οὗτος » . εἰ μέντοι κατά συζυγία παραλαμβάνω , καί καλός ὁμοῦ καί ἐπιμελής ὁ λόγος ποιέω , οἷος « παρά μέν γάρ ὁ ὁ χορηγία δαπάνη μικρός ἡμέρα μέρος ὁ χάρις ὁ θεάομαι γίγνομαι , παρά δέ ὁ ὁ εἰς ὁ πόλεμος παρασκευή ἀφθονία πᾶς ὁ χρόνος ὁ σωτηρία ὁ πόλις » · δύο γάρ κῶλον συντίθημι δύο κῶλον ἕτερος συζεύγνυμι ὥσπερ ἐν στροφή καί ἀντίστροφος ὁ ἀνταπόδοσις ἔχω · ἐνταῦθα δέ ὁ κάλλος καί ὁ παρίσωσις ποιέω , οὐ μόνος ὁ κατά συζυγία μερισμός . ἔτι δέ ὁ μερισμιοὶ ποιέω μεστός ὁ λόγος , ὅταν τε αὐτός ἑαυτοῦ ἐπεμβάλλω , οἷος « εἰ μέν περί καινός τις πρᾶγμα , ὦ Ἀθηναῖος » καί ὁ ἑξῆς · πρίν γάρ ἀνταποδίδωμι , ἐπεμβάλλω ἕτερος μερισμός « εἰ μέν ἀρέσκω τις ἐγώ ὁ ὑπό οὗτος λέγω , ἡσυχία ἄν ἄγω · εἰ δέ μή , τότε ἄν καί αὐτός πειράω ὅς γιγνώσκω λέγω » , εἶτα ὕστερον ὁ ἀνταπόδοσις « ἐπειδή δέ ὑπέρ ὅς πολλάκις λέγω οὗτος , συμβαίνω καί νυνί σκοπέω » · μεστός οὖν γίγνομαι διά οὗτος ὁ λόγος . ὅταν τε οὖν αὐτός ἑαυτοῦ ἐπεμβάλλω ὁ μερισμός , μεστότης ποιέω , καί ὅταν ἀλλήλων ἐξαρτάω εἰμί , οἷος « οὗτος τοίνυν ὁ ψήφισμα ὁ μέν εἷς ὁ Κερσοβλέπτης συμπράσσω ὁ ἀρχή Χαρίδημος ἀσφάλεια δίδωμι , ὁ δέ ὁ ἕτερος βασιλεύς στρατηγός φόβος καί δέος , μή τις αἰτία ἔχω , παρίστημι » , εἶτα πρίν ἀπολύω ὁ διάνοια ἐπισυνάπτω ἐξαρτάω ὁ πρότερος ἄλλος μερισμός « ὁ μέν ἀσθενής , ὁ δέ εἷς εἰμί ἰσχυρός καθίστημι » · μεστός οὖν ποιέω ὁ λόγος . ὅλος οὖν ὁ μεστότης γίγνομαι , ὅταν σχῆμα περιβλητικός διά ἀλλήλων πλεονάζω κατά ἐπεμβολή ἤ κατά ἐξάρτησις , ὡς προλέγω , ἤ εἰ καί ἕτερος περιβλητικός ἕτερος τοιοῦτος οὕτως πως συμπλέκω , οἷος μερισμός ὁ κατά ὑπόστασις ἤ ἄλλος τις ἄλλος τοιοῦτος ἐπεμβάλλω ἤ ἐξαρτάω , ὡς δείκνυμι ὀλίγος ἔμπροσθεν . εἰμί γάρ ὁ μεστότης οὐδείς ἄλλος ἤ πλεονάζω περιβολή · ὁ γάρ ποιέω ὁ περιβολή , εἰ πολύς παραλαμβάνω κατά αὐτός , οἷος ἐπεμβολή καί ὁ τοιοῦτος , μεστός ποιέω ὁ λόγος . μέγας δέ εὐτονία καί δύναμις ἐν ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁ σαφής καί μή συγκεχυμένως λέγω , ὁ ῥήτωρ δέ πολύς οὗτος ὁ περιέρχομαι . οὗτος περί τε μερισμός καί μεστότης .