hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.3.2
Μέθοδος δὲ καθαρότητος σχεδὸν μία . γίνεται γὰρ μάλιστα καθαρὸς ὁ λόγος , ὅταν ψιλὸν τὸ πρᾶγμά τις ἀφηγῆται ἢ ἄρχηταί γε ἀπʼ αὐτοῦ ψιλοῦ τοῦ πράγματος καὶ μηδὲν ἔξωθεν συνεφέλκηται , οἷον ἢ γένος εἴδει προσλαβὼν ἢ ὅλον μέρει ἢ ἀόριστον ὡρισμένῳ ἢ κρίσιν δικαστῶν ἢ ποιότητα πράγματος ἢ τὴν πρὸς ἕτερον διαφορὰν ἤ τι τοιοῦτον · περιβάλλει γὰρ ἅπαντα ταῦτα καί εἰσιν ἔννοιαι περιβολῆς αὗται , ἥ ἐστιν ἐναντία καθαρότητι . περιβάλλει δὲ καί , ὅσα φύσει παρακολουθεῖ τοῖς πράγμασιν , εἰ προσλαμβάνοιντο , οἷον τόπος ἤ χρόνος ἢ πρόσωπον ἢ τρόπος ἢ αἰτία ἤ τι τοιοῦτον . ἀπηλλάχθαι οὖν δεῖ τούτων ἀπάντων τὸν καθαρὸν λόγον κατὰ τὴν μέθοδον ἤτοι παντάπασί γε ἢ οὕτως ὥστε μηδὲν τούτων πρὸ αὐτοῦ τοῦ πράγματος τετάχθαι · ἐπεὶ καὶ ταῦτά τις προσλαμβάνων ἢ τινὰ τούτων ὅμως δύναται ποιεῖν φαίνεσθαι καθαρὸν τὸν λόγον διὰ τῶν ἄλλων , ἃ δὴ τὴν καθαρότητα ποιεῖ , οἷον σχημάτων , λέξεων καὶ τῶν λοιπῶν , καί τις τοιαύτη ἐστὶ μέθοδος καθαρότητος · δόξει μὲν γὰρ λέγειν καθαρῶς , οὐ μὴν ὡς ἀληθῶς γε ἐρεῖ , περιβάλλει δὲ οὐδὲν ἧττον . καὶ τοῦτο ἰδεῖν ἔστι παρὰ τῷ ῥήτορι μάλιστα , ἐπεὶ καὶ τὸ « ὐβρισθείς , ὦ Ἀθηναῖοι , καὶ παθὼν ὑπὸ Κόνωνος τουτουὶ τοιαῦτα » καὶ τὰ ἐφεξῆς τά τε προειρημένα παραδείγματα σχεδὸν πάντα ἕνεκα μὲν τῆς ἐπιβολῆς καθαρῶς εἰσῆκται · ἀπὸ γὰρ αὐτῶν ἦρκται ψιλῶν τῶν πραγμάτων καὶ φαντασίαν ἔχει καθαρότητος καὶ ἰδιωτισμοῦ · τὰ δὲ μετὰ ταῦτα ἐφʼ ἑκάστῳ ῥηθέντα περιβολὴν ἐποίησε λεληθυῖαν . δῆλον οὖν ἐκ τούτων , ὅτι καὶ φαινόμενός τις ἔστι λόγος καθαρός , οὐ μὴν ὡς ὄντως γε τοιοῦτος . — Μεθόδου καθαρᾶς καὶ τὸ ἀφηγηματικῶς , ἀλλὰ μὴ ἄλλως πως εἰσάγειν τὰ πράγματα · μέθοδος γάρ τις οἶμαι καὶ ἡ ἀφήγησις , ἀλλʼ οὐ σχῆμα , ὡς οἴονται τινές · ἐπεὶ καὶ ἐν πολλοῖς σχήμασιν ἀφηγήσαιο ἄν , καὶ γὰρ ὁρθώσας καὶ πλαγιάσας καὶ μερίσας καὶ συμπλέξας , καὶ ὅλως πολλοῖς σχήμασιν ἀφήγησις γίνεται , οὐ μὴν ἅ γε ὄντως ἐστὶ σχήματα , σχήμασιν ἄλλοις τισὶ γίνεσθαι πέφυκεν . εἴη ἂν οὖν μέθοδός τις καὶ ἡ ἀφήγησις . εἴτε δὲ μέθοδος εἴτε σχῆμα , εἰδέναι δεῖ , ὡς χρήσιμον τοῦτο τῇ καθαρότητι . Ἀλλʼ ἐννοίας μὲν καὶ μεθόδους καθαρότητος ταύτας εὑρίσκομιεν .
Lemmas: μέθοδος δέ καθαρότης σχεδόν εἷς . γίγνομαι γάρ μάλα καθαρός ὁ λόγος , ὅταν ψιλός ὁ πρᾶγμα τις ἀφηγέομαι ἤ ἄρχω γε ἀπό αὐτός ψιλός ὁ πρᾶγμα καί μηδείς ἔξωθεν συνεφέλκω , οἷος ἤ γένος εἶδος προσλαμβάνω ἤ ὅλος μέρος ἤ ἀόριστος ὁρίζω ἤ κρίσις δικαστής ἤ ποιότης πρᾶγμα ἤ ὁ πρός ἕτερος διαφορά ἤ τις τοιοῦτος · περιβάλλω γάρ ἅπας οὗτος καί εἰμί ἔννοια περιβολή οὗτος , ὅς εἰμί ἐναντίος καθαρότης . περιβάλλω δέ καί , ὅσος φύσις παρακολουθέω ὁ πρᾶγμα , εἰ προσλαμβάνω , οἷος τόπος ἤ χρόνος ἤ πρόσωπον ἤ τρόπος ἤ αἰτία ἤ τις τοιοῦτος . ἀπαλλάσσω οὖν δέω οὗτος ἅπας ὁ καθαρός λόγος κατά ὁ μέθοδος ἤτοι παντάπασι γε ἤ οὕτως ὥστε μηδείς οὗτος πρό αὐτός ὁ πρᾶγμα τάσσω · ἐπεί καί οὗτος τις προσλαμβάνω ἤ τις οὗτος ὅμως δύναμαι ποιέω φαίνω καθαρός ὁ λόγος διά ὁ ἄλλος , ὅς δή ὁ καθαρότης ποιέω , οἷος σχῆμα , λέξις καί ὁ λοιπός , καί τις τοιοῦτος εἰμί μέθοδος καθαρότης · δοκέω μέν γάρ λέγω καθαρός , οὐ μήν ὡς ἀληθής γε λέγω , περιβάλλω δέ οὐδείς ἥσσων . καί οὗτος ὁράω εἰμί παρά ὁ ῥήτωρ μάλα , ἐπεί καί ὁ « ὑβρίζω , ὦ Ἀθηναῖος , καί πάσχω ὑπό Κόνων οὗτος τοιοῦτος » καί ὁ ἐφεξῆς ὁ τε προλέγω παράδειγμα σχεδόν πᾶς ἕνεκα μέν ὁ ἐπιβολή καθαρός εἰσάγω · ἀπό γάρ αὐτός ἄρχω ψιλός ὁ πρᾶγμα καί φαντασία ἔχω καθαρότης καί ἰδιωτισμός · ὁ δέ μετά οὗτος ἐπί ἕκαστος λέγω περιβολή ποιέω λανθάνω . δῆλος οὖν ἐκ οὗτος , ὅτι καί φαίνω τις εἰμί λόγος καθαρός , οὐ μήν ὡς ὄντως γε τοιοῦτος . — μέθοδος καθαρός καί ὁ ἀφηγηματικός , ἀλλά μή ἄλλος πως εἰσάγω ὁ πρᾶγμα · μέθοδος γάρ τις οἴομαι καί ὁ ἀφήγησις , ἀλλά οὐ σχῆμα , ὡς οἴομαι τις · ἐπεί καί ἐν πολύς σχῆμα ἀφηγέομαι ἄν , καί γάρ ὀρθόω καί πλαγιάζω καί μερίζω καί συμπλέκω , καί ὅλος πολύς σχῆμα ἀφήγησις γίγνομαι , οὐ μήν ὅς γε ὄντως εἰμί σχῆμα , σχῆμα ἄλλος τις γίγνομαι φύω . εἰμί ἄν οὖν μέθοδος τις καί ὁ ἀφήγησις . εἴτε δέ μέθοδος εἴτε σχῆμα , οἶδα δέω , ὡς χρήσιμος οὗτος ὁ καθαρότης . ἀλλά ἔννοια μέν καί μέθοδος καθαρότης οὗτος εὑρίσκω .