hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.12.16
Ἀναπαύσεις δὲ λόγῳ περικαλλεῖ πρέπουσιν οὐχ αἱ βεβηκυῖαι · σεμνότερον γὰρ τοῦτό γε καὶ σεμνῷ κάλλει ἁρμόττει , οἷον « ἐκδεδυκέναι τὰς λειτουργίας » · σεμνὴ γὰρ ἡ ἀνάπαυσις καὶ βεβηκυῖα · ἐμέλησε γὰρ τῷ ῥήτορι τοῦ μὴ διόλου καλλωπίζειν δοκεῖν . τό γε μὴν ἐπιφερόμενον ἔχει τι τοῦ περικαλλοῦς , εἰ καὶ αὐτό πως βεβηκέναι δοκεῖ , « καὶ τούτῳ πλείστῳ χρήσεται τῷ λόγῳ » · εἰς γὰρ βραχύτερόν τι μέρος τοῦ λόγου κατέληξε καὶ ἕνεκα μὲν τῆς ἐννοίας ἔστηκεν ὁ ῥυθμός — πεπλήρωται γάρ πως ἡ ἔννοια καὶ βέβηκε — , κατὰ δὲ τὴν λέξιν οὐχ ὡσαύτως καίτοι εἰς φωνῆεν τὸ ω καταλήγων , ὅπερ καὶ αὐτὸ σεμνοῦ ἦν ῥυθμοῦ . βεβηκὼς μὲν γὰρ τελέως γίνεται ῥυθμός , εἰ ἅμα τῇ ἐννοίᾳ πληρουμένῃ καὶ εἰς μέρος λόγου τι μακρὸν καὶ εἰς μακρὰν τὴν τελευταίαν καταλήγοι συλλαβήν , οἷον « ὥστʼ ἐξ ἁπάντων ῥᾳδίαν τὴν τοῦ συμφέροντος ὑμῖν αἵρεσιν γενέσθαι » · οὐ βεβηκὼς δὲ ῥυθμὸς ἀλλʼ οἷον κρεμάμενος καὶ ἀνηρτημένος ἐξ ἐναντίας τῶν προειρημένων , ὅτε τῆς ἐννοίας μὴ πεπληρωμένης πω , μεταξὺ δέ πως διαναπαυομένης ἡ κατάληξις εἰς βραχὺ μέρος γίνοιτο λόγου καὶ ἤτοι βραχεῖαν ἔχοι τὴν τελευταίαν ἢ πάντως βραχείᾳ παραληγομένην , οἷον « ἐγὼ δʼ ὅτι μὲν τινῶν κατηγοροῦντα πάντας ἀφαιρεῖσθαι τὴν δωρεὰν τῶν ἀδίκων ἔστίν , ἐάσω » καὶ πάλιν « ἔστι δʼ οὐκ ἄδηλον τοῦθʼ , ὅτι Λεπτίνης καὶ πάλιν « κἄν τις ἄλλος ὑπὲρ τοῦ νόμου λέγῃ » καὶ πάλιν « δίκαιον μὲν οὐδὲν ἐρεῖ » · ταῦτα γὰρ πάντα ῥυθμοί τινές εἰσιν οὐ βεβηκότες ἀλλʼ ἀπηρτημένοι , ὡς εἴρηται , καὶ χρήσιμοί γε οὗτοι τῷ κεκοσμημένῳ λόγῳ · κατʼ αὐτὸ γὰρ τὸ μὴ βεβηκέναι καὶ εὐειδῆ ποιοῦσι τοις , ὡς ἂν οἷός τε ὦ , συνερεῖν » · ἡ μὲν γὰρ ἔννοια βέβηκεν , ὁ ῥυθμὸς δὲ οὔ οὐδὲ γὰρ τοῦτο ὁ ῥήτωρ ἐβούλετο , ἐπεὶ τοῦ χάριν οὐκ εἶπεν ‘ὡμολόγησα τούτοις , ὡς ἂν οἷός τε ὦ , συνειπεῖν᾿ ; ἐγὼ μὲν γὰρ ἡγοῦμαι , ὅτι διὰ τὸ μὴ ὅμοιον ἂν γενέσθαι τὸν ἦχον , εἰς μακρὰς πάσας εἰ κατέληγεν , ὅ ἐστι τοῦ βεβηκότος ῥυθμοῦ . οὐ μὴν ἀλλʼ εἴτε βεβηκὼς εἴτε μὴ ὁ τοιοῦτος εἴη ῥυθμός , ἵνα μὴ πάντῃ τῷ Διονυσίῳ , ὃς δοκεῖ περὶ λέξεώς τι πεπραγματεῦσθαι , ἀντιλέγωμεν , δῆλον ὡς τοῦ κάλλους ἐστὶν ἴδιος . ἔτι δὲ μειζόνως τὸ ἐκπρεπὲς τῆς τοιαύτης ἀναπαύσεως τοῦ ῥυθμοῦ φανερὸν γίνεται , εἰ μονοσύλλαβον εἴη τὸ τελευταῖον μέρος τοῦ λόγου , οἷον « περὶ τοῦ πῶς ἀκούειν ὑμᾶς ἐμοῦ δεῖ » καὶ « Θετταλοὲ δὲ οὐδένα πώποτε ὅντινα οὔ » . τεκμήριον δὲ ἐναργέστερον τούτου τὰ μέτρα καὶ τὰ ποιήματα · καὶ γὰρ τῶν ἐπῶν τὰ εἰς μονοσύλλαβόν τι μέρος λόγου ἱστάμενα εὐειδέστερά πως καὶ κρουστικώτερά εἰσιν , ἀλλʼ οὐ σεμνότερα , οἷον « ἔτι δʼ ἀμβροσίη νύξ » καὶ « κάρη τάμοι ἀλλότριος φώς καὶ « Ἀπόλλων Ἀρτέμιδι ξύν » καὶ ὅσα τοιαῦτα . Ταῦτα περὶ τοῦ ἐπιθέτου κάλλους ἐν λόγῳ .
Lemmas: ἀνάπαυσις δέ λόγος περικαλλής πρέπω οὐ ὁ βαίνω · σεμνός γάρ οὗτος γε καί σεμνός κάλλος ἁρμόζω , οἷος « ἐκδύω ὁ λειτουργία » · σεμνός γάρ ὁ ἀνάπαυσις καί βαίνω · μέλω γάρ ὁ ῥήτωρ ὁ μή διόλου καλλωπίζω δοκέω . ὁ γε μήν ἐπιφέρω ἔχω τις ὁ περικαλλής , εἰ καί αὐτός πως βαίνω δοκέω , « καί οὗτος πολύς χράω ὁ λόγος » · εἰς γάρ βραχύς τις μέρος ὁ λόγος καταλήγω καί ἕνεκα μέν ὁ ἔννοια ἵστημι ὁ ῥυθμός — πληρόω γάρ πως ὁ ἔννοια καί βαίνω — , κατά δέ ὁ λέξις οὐ ὡσαύτως καίτοι εἰς φωνήεις ὁ ω̅ καταλήγω , ὅς καί αὐτός σεμνός εἰμί ῥυθμός . βαίνω μέν γάρ τέλειος γίγνομαι ῥυθμός , εἰ ἅμα ὁ ἔννοια πληρόω καί εἰς μέρος λόγος τις μακρός καί εἰς μακρός ὁ τελευταῖος καταλήγω συλλαβή , οἷος « ὥστε ἐκ ἅπας ῥᾴδιος ὁ ὁ συμφέρω σύ αἵρεσις γίγνομαι » · οὐ βαίνω δέ ῥυθμός ἀλλά οἷος κρεμάννυμι καί ἀναρτάω ἐκ ἐναντίος ὁ προλέγω , ὅτε ὁ ἔννοια μή πληρόω πω , μεταξύ δέ πως διαναπαύω ὁ κατάληξις εἰς βραχύς μέρος γίγνομαι λόγος καί ἤτοι βραχύς ἔχω ὁ τελευταῖος ἤ πάντως βραχύς παραλήγω , οἷος « ἐγώ δέ ὅτι μέν τις κατηγορέω πᾶς ἀφαιρέω ὁ δωρεά ὁ ἄδικος εἰμί , ἐάω » καί πάλιν « εἰμί δέ οὐ ἄδηλος οὗτος , ὅτι Λεπτίνης καί πάλιν « ἐάν τις ἄλλος ὑπέρ ὁ νόμος λέγω » καί πάλιν « δίκαιος μέν οὐδείς λέγω » · οὗτος γάρ πᾶς ῥυθμός τις εἰμί οὐ βαίνω ἀλλά ἀπαρτάω , ὡς λέγω , καί χρήσιμος γε οὗτος ὁ κοσμέω λόγος · κατά αὐτός γάρ ὁ μή βαίνω καί εὐειδής ποιέω ὁ , ὡς ἄν οἷος τε εἰμί , συνερέω » · ὁ μέν γάρ ἔννοια βαίνω , ὁ ῥυθμός δέ οὐ οὐδέ γάρ οὗτος ὁ ῥήτωρ βούλομαι , ἐπεί τίς χάριν οὐ λέγω ὁμολογέω οὗτος , ὡς ἄν οἷος τε εἰμί , συνεῖπον ; ἐγώ μέν γάρ ἡγέομαι , ὅτι διά ὁ μή ὅμοιος ἄν γίγνομαι ὁ ἦχος , εἰς μακρός πᾶς εἰ καταλήγω , ὅς εἰμί ὁ βαίνω ῥυθμός . οὐ μήν ἀλλά εἴτε βαίνω εἴτε μή ὁ τοιοῦτος εἰμί ῥυθμός , ἵνα μή πάντῃ ὁ Διονύσιος , ὅς δοκέω περί λέξις τις πραγματεύομαι , ἀντιλέγω , δῆλος ὡς ὁ κάλλος εἰμί ἴδιος . ἔτι δέ μέγας ὁ ἐκπρεπής ὁ τοιοῦτος ἀνάπαυσις ὁ ῥυθμός φανερός γίγνομαι , εἰ μονοσύλλαβος εἰμί ὁ τελευταῖος μέρος ὁ λόγος , οἷος « περί ὁ πῶς ἀκούω σύ ἐγώ δέω » καί « Θεσσαλός δέ οὐδείς πώποτε ὅστις οὐ » . τεκμήριον δέ ἐναργής οὗτος ὁ μέτρον καί ὁ ποίημα · καί γάρ ὁ ἔπος ὁ εἰς μονοσύλλαβος τις μέρος λόγος ἵστημι εὐειδής πως καί κρουστικός εἰμί , ἀλλά οὐ σεμνός , οἷος « ἔτι δέ ἀμβρόσιος νύξ » καί « κάρα τέμνω ἀλλότριος φώς καί « Ἀπόλλων Ἄρτεμις σύν » καί ὅσος τοιοῦτος . οὗτος περί ὁ ἐπίθετος κάλλος ἐν λόγος .