hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 2.4.3
Λέξις δὲ γλυκεῖα ἥ τε τῆς ἀφελείας ἰδία παρὰ τὴν καθαρὰν ῥηθεῖσαν εἶναι καὶ ἔτι ἡ ποιητική . ταύτῃ τοι καὶ Ἡρόδοτος τῆς γλυκύτητος μάλιστα πεφροντικὼς ἐχρήσατο μὲν καὶ μεθόδοις καὶ ἐννοίαις , αἷσπερ καὶ ἡμεῖς ἐχαρακτηρίζομεν τὴν γλυκύτητα , λέξει τε ἑκάστῃ ἰδίᾳ τῆς ἀφελείας πολλαχοῦ , ὥσπερ ἐλέγομεν , ἐκεῖθεν δὲ μάλιστα διαρκῆ ἔσχε τὴν γλυκύτητα , ὅτι καὶ αὐτὴν εὐθὺς τὴν διάλεκτον ποιητικῶς προείλετο εἰπεῖν · ἡ γὰρ Ἰὰς οὖσα ποιητικὴ φύσει ἐστὶν ἡδεῖα . εἰ δὲ καὶ ἄλλων διαλέκτων ἐχρήσατό τισι λέξεσιν , οὐδὲν τοῦτο , ἐπεὶ καὶ Ὅμηρος καὶ Ἡσίοδος καὶ ἄλλοι οὐκ ὀλίγοι τῶν ποιητῶν ἐχρήσαντο μὲν καὶ ἄλλαις τισὶ λέξεσιν ἑτέρων διαλέκτων , τὸ πλεῖστον μὴν ἰάζουσι , καὶ ἔστιν ἡ Ἰὰς ὅπερ ἔφην ποιητική πως , διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡδεῖα . — Τὸ δʼ αὐτὸ αἴτιον οἶμαι τοῦ καὶ τὰς παραπλοκὰς τῶν ποιημάτων ἐν λόγῳ ἡδονὴν ἔχειν , οἷον « σύν τε δύ᾿ ἐρχομένω βουλευσόμεθα , ὅ τι ἐροῦμεν καὶ πάλιν ἐν Πολιτείας πέμπτῳ « ἀλλὰ μὴν καὶ καθʼ Ὅμηρον τοὺς τοιούτους δίκαιον τιμᾶν τῶν νέων , ὅσοι ἀγαθοί · καὶ γὰρ Ὅμηρὸς τὸν εὐδοκιμήσαντα ἐν τῷ πολέμῳ νώτοισιν ἔφη διηνεκέεσσι γεραίρεσθαι Αἴαντα , ὡς ταύτην οὖσαν οἰκείαν τιμὴν τῷ ἡβῶντί τε καὶ ἀνδρείῳ , ἐξ ἧς ἅμα τῷ τιμᾶσθαι καὶ τὴν ἰσχὺν αὐξήσει » καὶ πάλιν τοῦτο « ἀλλʼ οὐ πεισόμεθα Ἡσιόδῳ , ἐπειδάν τινες τοιούτου γένους τελευτήσωσιν , ὡς ἄρα οἳ μὲν δαίμονες ἁγνοὶ ἐπιχθόνιοι τελέθουσιν , ἐσθλοί , ἀλεξίκακοι , φύλακες θνητῶν ἀνθρώπων ; πεισόμεθα μὲν οὖν » . ἔστι δὲ πολλὰ καὶ παρὰ τῷ Ξενοφῶντι τοιαῦτα καὶ παῤ ἄλλοις συχνοῖς , καὶ ἀφθονία παραδειγμάτων ἐστίν , εἴ τις ἐκλέγειν παῤ ἑκάστου βούλοιτο . ὁ δὲ Πλάτων καὶ ἀφειδέστερον ἐν τῷ Συμποσίῳ καταχρησάμενος τῷ τοῦ Ἀγάθωνος προσώπῳ ὡς ποιητοῦ τῇ παραπλοκῇ ταύτῃ ἐχρήσατο · οὐ γὰρ ἀπʼ ἀλλοτρίων ποιημάτων τινά , ἀλλʼ αὐτὸς ποιήσας παρέπλεξε , προδιορθωσάμενος μέντοι , ἵνα μὴ πάντῃ αὐτεξούσιον εἶναι δοκῇ τὸ λεγόμενον , οἷον « ἐπέρχεται δέ μοί τι καὶ ἐμμέτρως εἰπεῖν , ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ποιῶν » , εἶτα τὸ μέτρον ἐπήγαγεν « εἰρήνην μὲν ἐν ἀνθρώποις , πελάγει δὲ γαλήνην , νηνεμίαν δʼ ἀνέμοις , κοίτην ὕπνον τʼ ἐνὶ κήδει » . καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ δὲ παραπλησίως πρόσωπόν τι ὑποβαλὼν ἀόριστον μέν , ἀλλʼ οὖν ὡς ἑτέρου λέγοντος ἐνθουσιῶν δὴ μέτρον ἐφθέγξατο « ὡς λύκοι ἄρνα φιλεῦσʼ , ὣς παῖδα φιλοῦσιν ἐρασταί » · ὸὐ μέντοι οὐδὲ τοῦτο εἴασεν ἀπαραμύθητον , ἀλλʼ ἐπήγαγέ τι ἐπιδιορθωτικὸν καὶ τούτῳ . εἰδέναι μέντοι χρή , ὅτι αὗται αἱ παραπλοκαί , εἴτε ἰδίων εἴτε ἀλλοτρίων εἶεν ποιημάτων , εἰ μὴ οὕτω παραπλέκοιντο , ὥστε ἓν δοκεῖν εἶναι σῶμα αὐτῶν τε καὶ τοῦ πεζοῦ λόγου , ἀλλʼ ἐκ διαστάσεως λέγοιντο , ὥσπερ οἱ νόμοι καὶ τὰ ψηφίσματα ἐν τοῖς λόγοις ὅτε ἀναγινώσκοιντο , οὐ ποιοῦσιν ἀκριβῆ τὴν γλυκύτητα ἀλλʼ ἄλλο τι , οἷον « παρανάγνωθι δή μοι καὶ σὺ τὰς ῥήσεις , ἃς ἐλυμήνω · ἥκω νεκρῶν κευθμῶνα καὶ σκότου πύλας καὶ κακαγγελεῖν μὲν ἴσθι μὴ θέλοντά με » . καὶ πάλιν τὰ ἐξ Ἀντιγόνης Σοφοκλέους ἐν τῷ Περὶ τῆς παραπρεσβείας εἰρημένα , οἷον « ἀμήχανον δὲ παντὸς ἀνδρὸς ἐκμαθεῖν » καὶ τὰ ἑξῆς · τάχα μὲν γὰρ φαίη τις ἂν καὶ ταῦτα ἔχειν , εἰ καὶ βραχύ , ἀλλʼ οὖν ἔχειν τι καὶ γλυκύτητος , δῆλόν γε μήν , ὅπερ ἔφην , ὅτι ἤτοι πάντα τὰ τῆς ἡδονῆς διαφθείρεται τῷ λόγῳ , εἰ ἐκ διαστάσεως παραπλέκοιτο αὐτῷ τὰ ποιήματα , ἢ οὐκ ἀκριβῆ γε αὐτὴν ἴσχει . — Ἀλλʼ ἐπανιτέον πάλιν ἐπὶ τὸν περὶ λέξεως γλυκείας λόγον . γλυκεῖα γὰρ λέξις καὶ ἡ διὰ τῶν ἐπιθέτων ὀνομάτων , οἷον « ἄγετε δή , ὦ Μοῦσαι λίγειαι » . καὶ κατʼ αὐτὴν δὲ τὴν ποίησιν φύσει οὖσαν γλυκεῖαν παρὰ τὸν ἄλλον λόγον ἐκφαίνεται τὰ ἐπίθετα καὶ γλυκύτερά πως ὄντα καὶ πλείονα ποιοῦντα τὴν ἡδονήν . ταῦτά τοι καὶ ὁ Στησίχορος σφόδρα ἡδὺς εἶναι δοκεῖ διὰ τὸ πολλοῖς χρῆσθαι τοῖς ἐπιθέτοις . καὶ ἡ δριμεῖα δὲ λέξις τῶν γλυκύτητα ποιουσῶν ἐστι , περὶ ἧς αὐτίκα εἰρήσεται .
Lemmas: λέξις δέ γλυκύς ὁ τε ὁ ἀφέλεια ἴδιος παρά ὁ καθαρός λέγω εἰμί καί ἔτι ὁ ποιητικός . ταύτῃ τοι καί Ἡρόδοτος ὁ γλυκύτης μάλα φροντίζω χράω μέν καί μέθοδος καί ἔννοια , ὅς καί ἐγώ χαρακτηρίζω ὁ γλυκύτης , λέξις τε ἕκαστος ἴδιος ὁ ἀφέλεια πολλαχοῦ , ὥσπερ λέγω , ἐκεῖθεν δέ μάλα διαρκής ἔχω ὁ γλυκύτης , ὅτι καί αὐτός εὐθύς ὁ διάλεκτος ποιητικός προαιρέω λέγω · ὁ γάρ Ἰάς εἰμί ποιητικός φύσις εἰμί ἡδύς . εἰ δέ καί ἄλλος διάλεκτος χράω τις λέξις , οὐδείς οὗτος , ἐπεί καί Ὅμηρος καί Ἡσίοδος καί ἄλλος οὐ ὀλίγος ὁ ποιητής χράω μέν καί ἄλλος τις λέξις ἕτερος διάλεκτος , ὁ πολύς μήν ἰάζω , καί εἰμί ὁ Ἰάς ὅς φημί ποιητικός πως , διά οὗτος δέ καί ἡδύς . — ὁ δέ αὐτός αἴτιος οἴομαι ὁ καί ὁ παραπλοκή ὁ ποίημα ἐν λόγος ἡδονή ἔχω , οἷος « σύν τε δύο ἔρχομαι βουλεύω , ὅς τις λέγω καί πάλιν ἐν Πολιτεία πέμπτος « ἀλλά μήν καί κατά Ὅμηρος ὁ τοιοῦτος δίκαιος τιμάω ὁ νέος , ὅσος ἀγαθός · καί γάρ Ὅμηρος ὁ εὐδοκιμέω ἐν ὁ πόλεμος νῶτον φημί διηνεκής γεραίρω Αἴας , ὡς οὗτος εἰμί οἰκεῖος τιμή ὁ ἡβάω τε καί ἀνδρεῖος , ἐκ ὅς ἅμα ὁ τιμάω καί ὁ ἰσχύς αὐξάνω » καί πάλιν οὗτος « ἀλλά οὐ πείθω Ἡσίοδος , ἐπειδάν τις τοιοῦτος γένος τελευτάω , ὡς ἄρα ὁ μέν δαίμων ἁγνός ἐπιχθόνιος τελέθω , ἐσθλός , ἀλεξίκακος , φύλαξ θνητός ἄνθρωπος ; πείθω μέν οὖν » . εἰμί δέ πολύς καί παρά ὁ Ξενοφῶν τοιοῦτος καί παρά ἄλλος συχνός , καί ἀφθονία παράδειγμα εἰμί , εἰ τις ἐκλέγω παρά ἕκαστος βούλομαι . ὁ δέ Πλάτων καί ἀφειδής ἐν ὁ Συμπόσιον καταχράω ὁ ὁ Ἀγάθων πρόσωπον ὡς ποιητής ὁ παραπλοκή οὗτος χράω · οὐ γάρ ἀπό ἀλλότριος ποίημα τις , ἀλλά αὐτός ποιέω παραπλέκω , προδιορθόομαι μέντοι , ἵνα μή πάντῃ αὐτεξούσιος εἰμί δοκέω ὁ λέγω , οἷος « ἐπέρχομαι δέ ἐγώ τις καί ἔμμετρος λέγω , ὅτι οὗτος εἰμί ὁ ποιέω » , εἶτα ὁ μέτρον ἐπάγω « εἰρήνη μέν ἐν ἄνθρωπος , πέλαγος δέ γαλήνη , νηνεμία δέ ἄνεμος , κοίτη ὕπνος τε ἐν κῆδος » . καί ἐν ὁ Φαῖδρος δέ παραπλήσιος πρόσωπον τις ὑποβάλλω ἀόριστος μέν , ἀλλά οὖν ὡς ἕτερος λέγω ἐνθουσιάω δή μέτρον φθέγγομαι « ὡς λύκος ἀρήν φιλέω , ὡς παῖς φιλέω ἐραστής » · οὐ μέντοι οὐδέ οὗτος ἐάω ἀπαραμύθητος , ἀλλά ἐπάγω τις ἐπιδιορθωτικός καί οὗτος . οἶδα μέντοι χρή , ὅτι οὗτος ὁ παραπλοκή , εἴτε ἴδιος εἴτε ἀλλότριος εἰμί ποίημα , εἰ μή οὕτως παραπλέκω , ὥστε εἷς δοκέω εἰμί σῶμα αὐτός τε καί ὁ πεζός λόγος , ἀλλά ἐκ διάστασις λέγω , ὥσπερ ὁ νόμος καί ὁ ψήφισμα ἐν ὁ λόγος ὅτε ἀναγιγνώσκω , οὐ ποιέω ἀκριβής ὁ γλυκύτης ἀλλά ἄλλος τις , οἷος « παραναγιγνώσκω δή ἐγώ καί σύ ὁ ῥῆσις , ὅς λυμαίνομαι · ἥκω νεκρός κευθμών καί σκότος πύλη καί κακαγγελέω μέν οἶδα μή ἐθέλω ἐγώ » . καί πάλιν ὁ ἐκ Ἀντιγόνη Σοφοκλῆς ἐν ὁ Περι ὁ παραπρεσβεία λέγω , οἷος « ἀμήχανος δέ πᾶς ἀνήρ ἐκμανθάνω » καί ὁ ἑξῆς · τάχα μέν γάρ φημί τις ἄν καί οὗτος ἔχω , εἰ καί βραχύς , ἀλλά οὖν ἔχω τις καί γλυκύτης , δῆλος γε μήν , ὅς φημί , ὅτι ἤτοι πᾶς ὁ ὁ ἡδονή διαφθείρω ὁ λόγος , εἰ ἐκ διάστασις παραπλέκω αὐτός ὁ ποίημα , ἤ οὐ ἀκριβής γε αὐτός ἴσχω . — ἀλλά ἐπανιτέον πάλιν ἐπί ὁ περί λέξις γλυκύς λόγος . γλυκύς γάρ λέξις καί ὁ διά ὁ ἐπίθετος ὄνομα , οἷος « ἄγω δή , ὦ Μοῦσα λιγύς » . καί κατά αὐτός δέ ὁ ποίησις φύσις εἰμί γλυκύς παρά ὁ ἄλλος λόγος ἐκφαίνω ὁ ἐπίθετος καί γλυκύς πως εἰμί καί πολύς ποιέω ὁ ἡδονή . οὗτος τοι καί ὁ Στησίχορος σφόδρα ἡδύς εἰμί δοκέω διά ὁ πολύς χράω ὁ ἐπίθετος . καί ὁ δριμύς δέ λέξις ὁ γλυκύτης ποιέω εἰμί , περί ὅς αὐτίκα λέγω .