hermogenes.peri-i-dew-n-lo-gou 1.1.1
Εἴπερ ἄλλο τι τῷ ῥήτορι τὰς ἰδέας οἶμαι τοῦ λόγου 1 τῶν ἀναγκαιοτάτων εἶναι γινώσκειν , ὅπῃ ποτὲ ἔχουσι καὶ ὅπως γίνονται . καὶ γὰρ τὸ τὰ τῶν ἄλλων εἰδέναι κρίνειν , καθʼ ὅ τι τε καλῶς ἂν ἔχοι καὶ ἀκριβῶς καὶ καθʼ ὅ τι μή , εἴτ’ οὖν τῶν ἀρχαίων εἴη τινὸς εἴτε καὶ τῶν νεωτέρων , οὐκ ἄνευ τῆς περὶ ταῦτα ἐπιστήμης γένοιτ’ ἄν · εἴτε καὶ αὐτός τις γενέσθαι βούλοιτο λόγων ἐργάτης καλῶν τε καὶ γενναίων καὶ παραπλησίων τοῖς τῶν ἀρχαίων , τό γε τῆς ἐπιστήμης ταύτης ἀναγκαιότατον , εἰ μέλλοι μὴ σφόδρα πόρρω τἀκριβοῦς τις ἀπενεχθήσεσθαι . ἡ γάρτοι μίμησις καὶ ὁ ζῆλος ὁ πρὸς ἐκείνους μετὰ μὲν ἐμπειρίας ψιλῆς καί τινος ἀλόγου τριβῆς γινόμενος οὐκ ἂν οἶμαι δύναιτο τυγχάνειν τοῦ ὀρθοῦ , κἂν πάνυ τις ἔχῃ φύσεως εὖ · τοὐναντίον γὰρ ἴσως ἂν αὐτὸν καὶ σφάλλοι μᾶλλον τὰ τῆς φύσεως πλεονεκτήματα χωρὶς τέχνης τινὸς ἀλόγως ᾄττοντα , πρὸς ὅ τι καὶ τύχοι · μετὰ μέντοι τῆς περὶ ταῦτα ἐπιστήμης καὶ γνώσεως ὅτε τις τοὺς ἀρχαίους ἐθέλοι ζηλοῦν , κἂν μετρίως ἔχῃ φύσεως , οὐκ ἂν ἁμαρτάνοι τοῦ σκοποῦ . κράτιστον μὲν γάρ , εἰ καὶ τὰ τῆς φύσεως συλλαμβάνοιτο · πλείονι γὰρ ἂν οὕτως ἀγαθόν τις ἐργάσαιτο · εἰ δὲ μή , ἀλλ᾿ ὅ γε μαθητόν ἐστι καὶ διδακτόν , οὐκ ἐν ἄλλοις ἐφʼ ἡμῖν δὲ ὄν , πειρατέον κτᾶσθαι · τάχα γὰρ ἂν οὕτω καὶ τοὺς εὖ πεφυκότας οἱ μὴ τοιοῦτοι μελέτῃ καὶ τῇ κατʼ ὀρθὸν ἀσκήσει παρέλθοιεν . οὕτω δὲ ὄντος μεγάλου τε καὶ ἀναγκαίου τοῦ περὶ τῶν ἰδεῶν λόγου καὶ τοῖς ἐργάζεσθαι ταῦτα καὶ τοῖς εἰδέναι κρίνειν βουλομένοις , τοῖς δὲ ἄμφω καὶ πολὺ μᾶλλον , οὐ χρὴ θαυμάζειν , εἰ μὴ ῥᾴδιον αὐτὸν μηδʼ οἷον ἁπλῆς τινος δεῖσθαι πραγματείας ὄντα εὑρίσκοιμεν · ἐπεὶ μηδὲ ἄλλο τι τῶν χρηστῶν ἐκ τοῦ ῥᾴστου περιγίνεσθαι πέφυκε , λόγων δὲ καλῶν τε καὶ γενναίων καὶ πάσης ἀπλῶς ἰδέας αὐτῶν εἰ μέλλοι τι χρηστότερον ἀνθρώποις οὖσι καὶ ζῴοις λογικοῖς γενήσεσθαι , θαυμάζοιμιʼ ἄν .
Lemmas: εἴπερ ἄλλος τις ὁ ῥήτωρ ὁ ἰδέα οἴομαι ὁ λόγος 1 ὁ ἀναγκαῖος εἰμί γιγνώσκω , ὅπῃ ποτέ ἔχω καί ὅπως γίγνομαι . καί γάρ ὁ ὁ ὁ ἄλλος οἶδα κρίνω , κατά ὅς τις τε καλός ἄν ἔχω καί ἀκριβής καί κατά ὅς τις μή , εἴτε οὖν ὁ ἀρχαῖος εἰμί τις εἴτε καί ὁ νέος , οὐ ἄνευ ὁ περί οὗτος ἐπιστήμη γίγνομαι ἄν · εἴτε καί αὐτός τις γίγνομαι βούλομαι λόγος ἐργάτης καλός τε καί γενναῖος καί παραπλήσιος ὁ ὁ ἀρχαῖος , ὁ γε ὁ ἐπιστήμη οὗτος ἀναγκαῖος , εἰ μέλλω μή σφόδρα πρόσω ἀκριβής τις ἀποφέρω . ὁ γάρ μίμησις καί ὁ ζῆλος ὁ πρός ἐκεῖνος μετά μέν ἐμπειρία ψιλός καί τις ἄλογος τριβή γίγνομαι οὐ ἄν οἴομαι δύναμαι τυγχάνω ὁ ὀρθός , ἐάν πάνυ τις ἔχω φύσις εὖ · ἐναντίος γάρ ἴσως ἄν αὐτός καί σφάλλω μάλα ὁ ὁ φύσις πλεονέκτημα χωρίς τέχνη τις ἄλογος ἀίσσω , πρός ὅς τις καί τυγχάνω · μετά μέντοι ὁ περί οὗτος ἐπιστήμη καί γνῶσις ὅτε τις ὁ ἀρχαῖος ἐθέλω ζηλόω , ἐάν μέτριος ἔχω φύσις , οὐ ἄν ἁμαρτάνω ὁ σκοπός . κρατύς μέν γάρ , εἰ καί ὁ ὁ φύσις συλλαμβάνω · πολύς γάρ ἄν οὕτως ἀγαθός τις ἐργάζομαι · εἰ δέ μή , ἀλλά ὅς γε μαθητός εἰμί καί διδακτός , οὐ ἐν ἄλλος ἐπί ἐγώ δέ εἰμί , πειράω κτάομαι · τάχα γάρ ἄν οὕτως καί ὁ εὖ φύω ὁ μή τοιοῦτος μελέτη καί ὁ κατά ὀρθός ἄσκησις παρέρχομαι . οὕτως δέ εἰμί μέγας τε καί ἀναγκαῖος ὁ περί ὁ ἰδέα λόγος καί ὁ ἐργάζομαι οὗτος καί ὁ οἶδα κρίνω βούλομαι , ὁ δέ ἄμφω καί πολύς μάλα , οὐ χρή θαυμάζω , εἰ μή ῥᾴδιος αὐτός μηδέ οἷος ἁπλόος τις δέω πραγματεία εἰμί εὑρίσκω · ἐπεί μηδέ ἄλλος τις ὁ χρηστός ἐκ ὁ ῥᾴδιος περιγίγνομαι φύω , λόγος δέ καλός τε καί γενναῖος καί πᾶς ἁπλῶς ἰδέα αὐτός εἰ μέλλω τις χρηστός ἄνθρωπος εἰμί καί ζῷον λογικός γίγνομαι , θαυμάζω ἄν .