hermogenes.peri-eu-re-sews-sp 3.15
15 Διασκευὴ δὲ τοῦ προβλήματος ἡ διατύπωσίς ἐστι τοῦ πράγματος , ὥσπερ ἐν ποιητικῇ ἡ καθʼ ἕκαστον τῶν γενομένων ἀφήγησίς τε καὶ διατύπωσις , διὰ μὲν τῶν πεπραγμιένων τοῦ διασκευάζοντος ὀφείλοντος πλατῦναι τὸ πρᾶγμα μόνον , οὐ μέντοι γε οὔτε αἰτίαις οὔτε λογισμοῖς τοσοῦτον οὔτε ἄλλῳ τινὶ ἐπιχειρήματι , ἀλλὰ μόνῳ τῷ τρόπῳ . διασκευάζεται μὲν γὰρ πάντως ἕν τι τῶν τῆς περιστάσεως , καὶ ὅ τι δἂν ἐκείνων ᾖ , τῷ τρόπῳ πάντως πλατύνεται , καὶ μετὰ τοῦ τρόπου καὶ προσωποποιίαις καὶ οἶα εἰκὸς ἧν τελεῖσθαι ἐφʼ ἑκάστου τῶν πραττομένων καὶ λεχθῆναι δυναμένων παρὰ τῶν ἐμφαινομένων προσώπων ἐν τῇ διατυπώσει . ἔξεστι δὲ τὸν διασκευάζοντα πιθανῶς τολμᾶν καὶ λέγειν , ὅσα εἰκὸς ἐπισυμβαίνειν εἴωθε τοῖς πράγμασι παράδοξα ἢ θαυμαστά , καὶ ταῦτα λαμβάνοντα ἐκ τοῦ εἰκότος · ὄ γὰρ ἂν δυνηθῇ ποτε ἐπισυμβῆναι τοιούτῳ πράγματι , λέγειν ἔξεστιν , ὡς ἐπισυνέβη καὶ τότε , πᾶν δὲ τὸ παρὰ τὸ εἰκὸς ἢ λεχθῆναι ἢ πραχθῆναι λεγόμενον εἰς κακόζηλον ἐξάγει τὴν διασκευήν . Γίνεται δὲ ἡ διατύπωσις τοῦ πράγματος ἢ ἐκ τῶν παρελθόντων ἢ ἐκ τῶν παρόντων ἢ ἀπὸ τῶν μελλόντων , ἢ οἷα πάλαι ἐγένετο ἢ ὁποῖα νυνὶ γίνεται ἢ ὁποῖα κατὰ τὸ μέλλον γενήσεται , ἡμῶν καὶ ταῦτα διατυπούντων . συνελόντι δὲ εἰπεῖν ἡ διασκευὴ ποιητικῆς ἔχει φιλοτιμίαν · οὐδὲν γὰρ ἕτερον ἡ ποιητικὴ ἔχει πλὴν ἑκάστου τῶν γενομένων ἀφήγησίν τινα καὶ διατύπωσιν . Χρὴ δὲ τὸν μέλλοντα μελετᾶν οἰκονομεῖν εἰδέναι . εἰ μὲν γὰρ εὑρίσκοιτο διήγησις καὶ ἐκ τῶν παρελθόντων καὶ ἐκ τῶν μελλόντων ἢ ἀπὸ τῶν παρόντων μόνων ἢ καὶ τῶν δύο καιρῶν ἢ καὶ τῶν τριῶν , ἔξεστι τὸν παρελθόντα ἀπολαβόντα ἐν τῇ διηγήσει ἐνδιασκεύως ἀποπληρῶσαι τὸ ἄνω μέρος , οὐ μέλλοντα ἐνοχλήσειν τοῖς κάτω μέρεσι τοῖς αὐτοῖς διὰ τὴν τῶν μελλόντων διατύπωσιν . εἰ δὲ εἴη τὸ πρᾶγμα ὀφεῖλον διασκευασθῆναι καὶ ἄνω καὶ κάτω ἐν ταῖς διηγήσεσι , μνήμην αὐτοῦ ποιησόμεθα κατασκευάζοντες ταῖς αἰτίας , αἷς ἔφαμεν τὴν διήγησιν κατασκευάζεσθαι , τοὺς δὲ τρόπους αὐτοὺς τῇ διασκευῇ φυλάξομεν . ἐὰν δὲ παντάπασιν ἦ ἄπορον εἰς διατύπωσιν τὸ πρᾶγμα , τότε μεταχείρισίς ἐστιν οἰκονομίας ἀρίστη τὸ μηδὲ ἐν τοῖς ἀπʼ ἀρχῆς ἄχρι τέλους γενομένους ἀποχρήσασθαι ταῖς ὑποδιαιρέσεσιν , ἀλλʼ ἀθρόως εἰπόντες τὸ πρᾶγμα ἐκεῖ καὶ πλάσαντίς τινα πλαστὰ καὶ ἐπὶ ἀθρόῳ τῷ πράγματι ἐπειπόντες τὰς καθʼ ἕκαστον ὑποδιαιρέσεις τοῖς ἐπιοῦσιμεν τῇ κατασκευῇ χρώμενοι ἐνταῦθα ἀντὶ τῆς διασκευῆς , καὶ τοὺς ὑπομερισμούς , οὕς ἐμέλλομεν ἐν τοῖς ἀπʼ ἀρχῆς ἄχρι τέλους ποιεῖν ὡς κατασκευάζοντες , τούτους φυλάξομεν τῇ διασκευῇ ὡς διατυποῦντες , μόνῃ τῇ τῶν κώλων ἁρμονίᾳ χρώμενοι διαφερούσῃ — ἄλλα γάρ ἐστι κατασκευαζόντων κῶλα καὶ ἄλλα διασκευαζόντων — προσέτι δὲ καὶ τὰς περὶ τὴν κατασκευὴν περιόδους ἀφαιροῦντες · ἀλλότριον γὰρ περίοδος διασκευῆς . ὅθεν γίνεται καὶ ἡ τῶν προσωποποιιῶν εὐπορία · εἰ γὰρ καὶ ἀποροίη τὸ πρᾶγμα διασκευῆς ἀθρόως , ὁ ὑπομερισμὸς προσωποποιίας οὐκ ἀπορεῖ . — Χρὴ δὲ εἰδέ — ναί , ὅτι καὶ πᾶς ὑπομερισμὸς τὰ αὐτὰ λέγει τῇ διασκευῇ ἀνεμποδίστως · δεῖ γὰρ πάντως ἐκ τῆς ὑποδιαιρέσεως εἰς τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἐπανελθεῖν , ἀλλὰ καὶ καθʼ ἑκάστην ὑποδιαίρεσιν τοῦτο ποιεῖν ἀνεπαχθές ἐστιν ἀεί . Ταυτολογεῖ δὲ διασκευῇ καὶ ἡ τῶν καλουμένων χωρίων ἀγωγή , καὶ ἐκείνη ἀνεπιλήπτως . ἀνάγκη γὰρ ἀπὸ τοῦ παραδείγματος ἢ τοῦ μυθικοῦ ἢ τοῦ ἱστορικοῦ μεταβαίνοντα εἰς τὸ ἰδιον πρᾶγμα τὸ αὐτὸ λέγειν πολλάκις · οἷον ὡς ἐπὶ παραδείγματος τοῦτο ἐπιδεῖν τινα σαφέστερον , ἐπίπρασκεν Ἀλέξανδρος τούς Θηβαίων αἰχμαλώτους , πριάμενοι Δακεδαιμόνιοι τριακοσίους κατεσφαξαν ἐπὶ τὸ ἐν Δεύκτροις τρόπαιον καὶ κρίνονται τῶν εἰς τοὺς Ἐλληνας ἀδικημάτων . ἐὰν γὰρ διασκευάζοντες λέγωμεν τριακοσίους ἐθύσατε ὡς ἱερεῖα ὠμῶς καὶ ἀνηλεῶς τοῖς βωμοῖς ὡς σφάγιαʼ , ταῦτα πάλιν διασκευάσομεν , καὶ ἐν ταῖς διατυπώσεσιν αὐταῖς ὡς ἔφαμεν λέγοντες ὡς προσῆκον δεδακρυμένους , θρηνοῦντας , ἐστεφανωμένους , καὶ οἶα ἐποίουν περιπτυσσόμενοι ἀλλήλους καὶ οἷα ἔλεγον ἱκετεύοντες καὶ ὀδυρόμενοι · μέχρι τούτων ἡ διατύπωσις ἡ ἀπὸ τοῦ πράγματος . ἐὰν δὲ ἐπεισάγειν ἐθέλῃς χωρίον ἀπὸ ἑνὸς ὀνόματος , λήῃ πρόφασιν ἱστοριῶν , ὡς ἐνταῦθα τριακοσίους ἐθύσατε , διεφθείρατε τὸν ἀριθμὸν ὑμῶν τὸν ἐπαινούμενον τῶν τριακοσίων τῇ τούτων τελευτῇʼ · μετὰ γὰρ τὸ εἰπεῖν ὡς ἀνηλεῶς ἀπεκτείνατεʼ καὶ διασκευάσαι δύνασαι εἰπεῖν ὅτι ἀπέθανον ὑμῶν καὶ ἐν Θυραίᾳ τριακόσιοι , ἀλλὰ πολέμου νόμῳ · ὑμεῖς δὲ ἱερείων νόμῳ τούτους κατεσφάξατεʼ καὶ πάλιν ἄλλο χωρίον ἀπέκτεινεν ὑμῶν καὶ βασιλεὺς τριακοσίους ἐν Πύλαις , ἀλλʼ οὐκ ἔθυσεν · ὑμεῖς δὲ παρεστήσασθε τριακοσίους ἱερεῖα τοῖς βωμοῖςʼ καὶ πάλιν ἐπὶ τὴν διασκευὴν χωρήσομεν , εἰ τύχοι παρά δειγμα , κἂν Κλέωνος μνημονεύσῃς τὸ περὶ Πύλον καὶ φακτηρίαν χωρίον ἐπεισάγων , κἀκεῖθεν ἐπαναδραμεῖν εἰς τὴν διασκευὴν δύνασαι πάλιν ἀνεμποδίστως .
Lemmas: 15 διασκευή δέ ὁ πρόβλημα ὁ διατύπωσις εἰμί ὁ πρᾶγμα , ὥσπερ ἐν ποιητικός ὁ κατά ἕκαστος ὁ γίγνομαι ἀφήγησις τε καί διατύπωσις , διά μέν ὁ πράσσω ὁ διασκευάζω ὀφείλω πλατύνω ὁ πρᾶγμα μόνος , οὐ μέντοι γε οὔτε αἰτία οὔτε λογισμός τοσοῦτος οὔτε ἄλλος τις ἐπιχείρημα , ἀλλά μόνος ὁ τρόπος . διασκευάζω μέν γάρ πάντως εἷς τις ὁ ὁ περίστασις , καί ὅς τις ἐάν ἐκεῖνος εἰμί , ὁ τρόπος πάντως πλατύνω , καί μετά ὁ τρόπος καί προσωποποιία καί οἷος ἔοικα εἰμί τελέω ἐπί ἕκαστος ὁ πράσσω καί λέγω δύναμαι παρά ὁ ἐμφαίνω πρόσωπον ἐν ὁ διατύπωσις . ἔξεστι δέ ὁ διασκευάζω πιθανός τολμάω καί λέγω , ὅσος ἔοικα ἐπισυμβαίνω εἴωθα ὁ πρᾶγμα παράδοξος ἤ θαυμαστός , καί οὗτος λαμβάνω ἐκ ὁ ἔοικα · ὅς γάρ ἄν δύναμαι ποτέ ἐπισυμβαίνω τοιοῦτος πρᾶγμα , λέγω ἔξεστι , ὡς ἐπισυμβαίνω καί τότε , πᾶς δέ ὁ παρά ὁ ἔοικα ἤ λέγω ἤ πράσσω λέγω εἰς κακόζηλος ἐξάγω ὁ διασκευή . γίγνομαι δέ ὁ διατύπωσις ὁ πρᾶγμα ἤ ἐκ ὁ παρέρχομαι ἤ ἐκ ὁ πάρειμι ἤ ἀπό ὁ μέλλω , ἤ οἷος πάλαι γίγνομαι ἤ ὁποῖος νυνί γίγνομαι ἤ ὁποῖος κατά ὁ μέλλω γίγνομαι , ἐγώ καί οὗτος διατυπόω . συναιρέω δέ λέγω ὁ διασκευή ποιητικός ἔχω φιλοτιμία · οὐδείς γάρ ἕτερος ὁ ποιητικός ἔχω πλήν ἕκαστος ὁ γίγνομαι ἀφήγησις τις καί διατύπωσις . χρή δέ ὁ μέλλω μελετάω οἰκονομέω οἶδα . εἰ μέν γάρ εὑρίσκω διήγησις καί ἐκ ὁ παρέρχομαι καί ἐκ ὁ μέλλω ἤ ἀπό ὁ πάρειμι μόνος ἤ καί ὁ δύο καιρός ἤ καί ὁ τρεῖς , ἔξεστι ὁ παρέρχομαι ἀπολαμβάνω ἐν ὁ διήγησις ἐνδιασκευόω ἀποπληρόω ὁ ἄνω μέρος , οὐ μέλλω ἐνοχλέω ὁ κάτω μέρος ὁ αὐτός διά ὁ ὁ μέλλω διατύπωσις . εἰ δέ εἰμί ὁ πρᾶγμα ὀφείλω διασκευάζω καί ἄνω καί κάτω ἐν ὁ διήγησις , μνήμη αὐτός ποιέω κατασκευάζω ὁ αἰτία , ὅς φημί ὁ διήγησις κατασκευάζω , ὁ δέ τρόπος αὐτός ὁ διασκευή φυλάσσω . ἐάν δέ παντάπασι εἰμί ἄπορος εἰς διατύπωσις ὁ πρᾶγμα , τότε μεταχείρισις εἰμί οἰκονομία ἀγαθός ὁ μηδέ ἐν ὁ ἀπό ἀρχή ἄχρι τέλος γίγνομαι ἀποχράω ὁ ὑποδιαίρεσις , ἀλλά ἀθρόος λέγω ὁ πρᾶγμα ἐκεῖ καί πλάσσω τις πλαστός καί ἐπί ἀθρόος ὁ πρᾶγμα ἐπιλέγω ὁ κατά ἕκαστος ὑποδιαίρεσις ὁ ἐπιφέρω ὁ κατασκευή χράω ἐνταῦθα ἀντί ὁ διασκευή , καί ὁ ὑπομερισμός , ὅς μέλλω ἐν ὁ ἀπό ἀρχή ἄχρι τέλος ποιέω ὡς κατασκευάζω , οὗτος φυλάσσω ὁ διασκευή ὡς διατυπόω , μόνος ὁ ὁ κῶλον ἁρμονία χράω διαφέρω — ἀλλά γάρ εἰμί κατασκευάζω κῶλον καί ἄλλος διασκευάζω — προσέτι δέ καί ὁ περί ὁ κατασκευή περίοδος ἀφαιρέω · ἀλλότριος γάρ περίοδος διασκευή . ὅθεν γίγνομαι καί ὁ ὁ προσωποποιία εὐπορία · εἰ γάρ καί ἀφοράω ὁ πρᾶγμα διασκευή ἀθρόος , ὁ ὑπομερισμός προσωποποιία οὐ ἀπορέω . — χρή δέ ἀνάκλεις — ναί , ὅτι καί πᾶς ὑπομερισμός ὁ αὐτός λέγω ὁ διασκευή ἀνεμπόδιστος · δέω γάρ πάντως ἐκ ὁ ὑποδιαίρεσις εἰς ὁ πρᾶγμα αὐτός ἐπανέρχομαι , ἀλλά καί κατά ἕκαστος ὑποδιαίρεσις οὗτος ποιέω ἀνεπαχθής εἰμί ἀεί . ταυτολογέω δέ διασκευή καί ὁ ὁ καλέω χωρίον ἀγωγή , καί ἐκεῖνος ἀνεπίληπτος . ἀνάγκη γάρ ἀπό ὁ παράδειγμα ἤ ὁ μυθικός ἤ ὁ ἱστορικός μεταβαίνω εἰς ὁ ἴδιος πρᾶγμα ὁ αὐτός λέγω πολλάκις · οἷος ὡς ἐπί παράδειγμα οὗτος ἐφοράω τις σαφής , πιπράσκω Ἀλέξανδρος ὁ Θηβαῖος αἰχμάλωτος , πρίαμαι Δακεδαιμόνιοι τριακόσιοι κατασφάζω ἐπί ὁ ἐν Δεύκτροις τρόπαιον καί κρίνω ὁ εἰς ὁ Ἕλλην ἀδίκημα . ἐάν γάρ διασκευάζω λέγω τριακόσιοι θύω ὡς ἱερεῖον ὠμός καί ἀνηλεής ὁ βωμός ὡς σφάγιος , οὗτος πάλιν διασκευάζω , καί ἐν ὁ διατύπωσις αὐτός ὡς φημί λέγω ὡς προσήκω δακρύω , θρηνέω , στεφανόω , καί οἷος ποιέω περιπτύσσω ἀλλήλων καί οἷος λέγω ἱκετεύω καί ὀδύρομαι · μέχρι οὗτος ὁ διατύπωσις ὁ ἀπό ὁ πρᾶγμα . ἐάν δέ ἐπεισάγω ἐθέλω χωρίον ἀπό εἷς ὄνομα , Λήη πρόφασις ἱστορίη , ὡς ἐνταῦθα τριακόσιοι θύω , διαφθείρω ὁ ἀριθμός σύ ὁ ἐπαινέω ὁ τριακόσιοι ὁ οὗτος τελευτή · μετά γάρ ὁ λέγω ὡς ἀνηλεής ἀποκτείνω καί διασκευάζω δύναμαι λέγω ὅτι ἀποθνῄσκω σύ καί ἐν Θύρα τριακόσιοι , ἀλλά πόλεμος νόμος · σύ δέ ἱερεῖον νόμος οὗτος κατασφάζω καί πάλιν ἄλλος χωρίον ἀποκτείνω σύ καί βασιλεύς τριακόσιοι ἐν Πύλαι , ἀλλά οὐ θύω · σύ δέ παρίστημι τριακόσιοι ἱερεῖον ὁ βωμοῖςʼ καί πάλιν ἐπί ὁ διασκευή χωρέω , εἰ τυγχάνω παρά δεῖγμα , ἐάν Κλέων μνημονεύω ὁ περί Πύλος καί φακτηρίαν χωρίον ἐπεισάγω , ἐκεῖθεν ἐπανατρέχω εἰς ὁ διασκευή δύναμαι πάλιν ἀνεμπόδιστος .