hermogenes.peri-eu-re-sews-sp 4.12
12 Τὸ δὲ κακόζηλον γίνεται ἢ κατὰ τὸ ἀδύνατον ἢ κατὰ τὸ ἀνακόλουθον , ὃ καὶ ἐναντίωμιά ἐστιν , ἢ κατὰ τὸ αἰσχρὸν ἢ κατὰ τὸ ἀσεβὲς ἢ κατὰ τὸ ἄδικον ἢ κατὰ τὸ τῇ φύσει πολέμιον , καθʼ οὕς τρόπους καὶ ἀνασκευάζομεν μάλιστα τὰ διηγήματα ἐκβάλλοντες ὡς ἄπιστα . διά τοι τοῦτό φαμεν καὶ τὰς διασκευὰς μέχρι τοῦ εἰκότος προχωρεῖν , ὡς , εἰ παρὰ τὸ εἰκὸς εὑρεθείη τι , πάντως καὶ κακόζηλον ἐσόμενον καὶ ἐμπεσούμενον τῇ ἀνασκευῇ · καὶ γὰρ ἐκεῖ λέγομεν ‘οὐκ εἰκὸς τόδε πραχθῆναιʼ , ἢ ὅτι ἀδύνατον ἢ ὅτι αἰσχρὸν καὶ τὰ ἐξῆς . γίνεται δὲ τὸ κακόζηλον ὅμως καὶ τροπικῇ λέξει μιᾷ χρησαμένων , εἶτα τὸ πλῆρες τῆς τροπῆς ἀποδοῦναι μὴ δυναμένωον . Ἰστέον μέντοι , ὅτι τὰ κακόζηλα ἔστι πολλάκις ἰᾶσθαι τῇ προκατασκευῇ καὶ προθεραπείᾳ · τὰ γὰρ προμαλαχθέντα τῇ ἑρμηνείᾳ νοῦν εἰσάγει , ὅθεν καὶ τὸ τόλμημα προσδοκᾶται τοῖς ἀκούουσιν , ὃ καὶ πρὶν λεχθῆναι ἀσφαλὲς εἶναι δοκεῖ , γυμνὸν δʼ ἃν τεθῇ πρὸ τῆς κατασκευῆς τοῦ λόγου , κακόζηλον ἔδοξεν ἢ τῷ νῷ ἢ τῷ λόγῳ . καὶ σκόπει , πῶς καὶ Ὅμηρος ἐποίησεν · ὡς γὰρ λέξειν ἔμελλεν « ἧκε δʼ ἀπορρήξας κορυφὴν ὄρεος μεγάλοιο » , φοβούμενος τούτου τὸ ἀδύνατον προκατασκευάζει τοιοῦτον ἄνδρα τῷ λοιπῷ διηγήματι , ὡς μηδὲ τὸν περὶ τούτου λόγον ἄπιστον καταστῆναι λεχθέντα , τῷ τε τροφὰς αὐτῷ παραθεῖναι μείζονας ἢ κατὰ ἄνθρωπον τῷ τε ἀποδοῦναι αὐτῷ ῥόπαλον βαστάζειν , οἷον οὐκ ἄνθρωπος , καὶ λίθον καὶ τῷ τὴν ἰδέαν αὐτοῦ διελθεῖν ὡς μεγάλην καὶ φοβερὰν καὶ τῷ εἰπεῖν « νοὐδὲ ἐῴκει ἀνδρί γε σιτοφάγῳ , ἀλλὰ ῥίῳ ὑλήεντια » · πάντες γὰρ οἱ περὶ τούτου προγυμνασθέντες λόγοι πιστὸν ἐποίησαν εἶναι δοκεῖν τὸ παράδοξον τὸ περὶ τοῦ Κύκλωπος ῥηθὲν τὸ « ἧκε δʼ ἀπορρήξας κορυφὴν ὄρεος μεγάλοιοπ » · εἰ γὰρ καὶ τοιοῦτος ἦν , οἷον αὐτὸν προκατεσκεύαζεν , οὐδὲν ἦν τὸ καὶ τοιοῦτον αὐτὸν ποιῆσαι δυνηθῆναι . Γίνεται δὲ τὸ κακόζηλον καὶ κατὰ τὸ εὐτελὲς πολλάκις , ὡς ἐκεῖνο « οἴμοι , δράκων μου γίνεται τὸ ἥμισυ » . θεραπεύεται δὲ τὰ κακόζηλα οὐ τῇ προδιορθώσει μόνῃ ἢ τῇ προκατασκευῇ , ὡς ἐδείξαμεν , ἀλλὰ καὶ τῇ ἐπιδιορθώκει καλουμένῃ . δεῖ δὲ εἰδέναι , ὅτιτὰ εὐτελῶς εἰρημένα ἡ σεμνότης διορθοῦται , ὡς παρὰ τῷ Εὐριπίδῃ « οἴμοι , δράκων μου γίνεται τὸ ἥμισυ » , τοῦτο γὰρ κοινῶς καὶ εὐτελῶς εἰπὼν ἐθεράπευσε τῇ ἐπιφορᾷ « τέκνον , περιπλάκηθι τῷ λοιπῷ πατρί » · τοῦτο δὲ οὐ μόνον σεμνῶς εἴρηται , ἀλλὰ καὶ ἐπιφωνηματικῶς διὰ τὸ τετολμῆσθαι . οὗτὸ ἐναντίον , ἐὰν συμβῇ τινι μετὰ σεμινότητα εἰς αἰσχρὸν κατενεχθῆναι , κακόζηλον ἐγένετο , ὡς ἑτέρωθι ὁ αὐτὸς « ἣ δὲ καὶ θνῇσκουσʼ ὅμως πολλὴν πρόνοιαν εἶχεν εὐσχήμως πεσεῖν » , τοῦτο σεμνῶς εἰπὼν ἐπήνεγκεν εὐτελὲς καὶ κοινὸν καὶ κακόζηλον « πκρύπτουσʼ , ἃ κρύπτειν ὄμματʼ ἀρσένων χρεών »
Lemmas: 12 ὁ δέ κακόζηλος γίγνομαι ἤ κατά ὁ ἀδύνατος ἤ κατά ὁ ἀνακόλουθος , ὅς καί ἐναντιόομαι εἰμί , ἤ κατά ὁ αἰσχρός ἤ κατά ὁ ἀσεβής ἤ κατά ὁ ἄδικος ἤ κατά ὁ ὁ φύσις πολέμιος , κατά ὅς τρόπος καί ἀνασκευάζω μάλα ὁ διήγημα ἐκβάλλω ὡς ἄπιστος . διά τοι οὗτος φημί καί ὁ διασκευή μέχρι ὁ ἔοικα προχωρέω , ὡς , εἰ παρά ὁ ἔοικα εὑρίσκω τις , πάντως καί κακόζηλος εἰμί καί ἐμπίπτω ὁ ἀνασκευή · καί γάρ ἐκεῖ λέγω οὐ ἔοικα ὅδε πράσσω , ἤ ὅτι ἀδύνατος ἤ ὅτι αἰσχρός καί ὁ ἑξῆς . γίγνομαι δέ ὁ κακόζηλος ὅμως καί τροπικός λέξις εἷς χράω , εἶτα ὁ πλήρης ὁ τροπή ἀποδίδωμι μή δύναμαι . οἶδα μέντοι , ὅτι ὁ κακόζηλος εἰμί πολλάκις ἰάομαι ὁ προκατασκευή καί προθεραπεία · ὁ γάρ προμαλάσσω ὁ ἑρμηνεία νόος εἰσάγω , ὅθεν καί ὁ τόλμημα προσδοκάω ὁ ἀκούω , ὅς καί πρίν λέγω ἀσφαλής εἰμί δοκέω , γυμνός δέ ἐάν τίθημι πρό ὁ κατασκευή ὁ λόγος , κακόζηλος δοκέω ἤ ὁ νόος ἤ ὁ λόγος . καί σκοπέω , πῶς καί Ὅμηρος ποιέω · ὡς γάρ λέγω μέλλω « ἵημι δέ ἀπορρήγνυμι κορυφή ὄρος μέγας » , φοβέω οὗτος ὁ ἀδύνατος προκατασκευάζω τοιοῦτος ἀνήρ ὁ λοιπός διήγημα , ὡς μηδέ ὁ περί οὗτος λόγος ἄπιστος καθίστημι λέγω , ὁ τε τροφή αὐτός παρατίθημι μέγας ἤ κατά ἄνθρωπος ὁ τε ἀποδίδωμι αὐτός ῥόπαλον βαστάζω , οἷος οὐ ἄνθρωπος , καί λίθος καί ὁ ὁ ἰδέα αὐτός διέρχομαι ὡς μέγας καί φοβερός καί ὁ λέγω « νόος ἔοικα ἀνήρ γε σιτοφάγος , ἀλλά ῥίον ὑλήεις » · πᾶς γάρ ὁ περί οὗτος προγυμνάζω λόγος πιστός ποιέω εἰμί δοκέω ὁ παράδοξος ὁ περί ὁ Κύκλωψ λέγω ὁ « ἵημι δέ ἀπορρήγνυμι κορυφή ὄρος μεγάλοιοπ » · εἰ γάρ καί τοιοῦτος εἰμί , οἷος αὐτός προκατασκευάζω , οὐδείς εἰμί ὁ καί τοιοῦτος αὐτός ποιέω δύναμαι . γίγνομαι δέ ὁ κακόζηλος καί κατά ὁ εὐτελής πολλάκις , ὡς ἐκεῖνος « οἴμοι , δράκων ἐγώ γίγνομαι ὁ ἥμισυς » . θεραπεύω δέ ὁ κακόζηλος οὐ ὁ προδιόρθωσις μόνος ἤ ὁ προκατασκευή , ὡς δείκνυμι , ἀλλά καί ὁ ἐπιδιορθόω καλέω . δέω δέ οἶδα , ὅστις εὐτελής λέγω ὁ σεμνότης διορθόω , ὡς παρά ὁ Εὐριπίδης « οἴμοι , δράκων ἐγώ γίγνομαι ὁ ἥμισυς » , οὗτος γάρ κοινός καί εὐτελής λέγω θεραπεύω ὁ ἐπιφορά « τέκνον , περιπλέκω ὁ λοιπός πατήρ » · οὗτος δέ οὐ μόνος σεμνός λέγω , ἀλλά καί ἐπιφωνηματικός διά ὁ τολμάω . Ούτο ἐναντίος , ἐάν συμβαίνω τις μετά σεμινοτηταω εἰς αἰσχρός καταφέρω , κακόζηλος γίγνομαι , ὡς ἑτέρωθι ὁ αὐτός « ὁ δέ καί θνῄσκω ὅμως πολύς πρόνοια ἔχω εὔσχημος πίπτω » , οὗτος σεμνός λέγω ἐπιφέρω εὐτελής καί κοινός καί κακόζηλος « προπτύω , ὅς κρύπτω ὄμμα ἄρσην χρεών »