hermogenes.peri-eu-re-sews-sp 1.2
Ἑξῆς λεκτέον περὶ τῶν ἐξ ὑποδιαιρέσεως προοιμίων 2 πάνυ παγκάλην καὶ ποικίλην ἐχόντων τὴν τέχνην . εὑρίσκεται δὲ καὶ ταῦτα ἀπὸ τῶν ἑξῆς μαθημάτων , οὐκ ἐν πᾶσι δὲ προβλήμασιν οὐδὲ πάντα ἐν πᾶσιν · εὔθικτα μὲν γάρ ἐστιν εὑρεθέντα καὶ δριμέα , πολλάκις δὲ φαίνεται τῶν ἐξ ὑπολήψεως ἡ ἀρετή , διότι πανταχῇ φαίγνετα . Ἔστι δὲ τῶν ἐξ ὑποδιαιρέσεως εἴδη τρία , ὧν καὶ τὰ παραδείγματα θήσομεν . καὶ πρῶτον ἔστιν ὅτε δύο περαγμένων ἀδικημάτων , ὧν καὶ τὸ ἕτερον ἀναδέξασθαι δύναται κρίσιν , ὑποδιαιροῦντες ποιήσομεν προοίμιον οὕτως · οἷον κατέσκαψάν τινες πόλιν ἐν πολέμῳ καὶ ἐγεώργησαν αὐτήν , οὐκ ἀνῆκεν ἡ γῆ καρπούς , καὶ κρίνονται ἀσεβείας · ἐνταῦθα δύο ὄντων ἀδικημάτων ἰσοστασίων , τοῦ τε κατασκάψαι τὴν πόλιν καὶ τοῦ γεωργῆσαι , ποιήσομεν ἐξ ὑποδιαιρέσεως προοίμιον οὕτως ῾εἰ μὲν οὖν καὶ διὰ τὸ κατασκάψαι τὴν πόλιν ἔδοσαν αὐτοὶ δίκην , ὀρθῶς ἂν ἐγένετο · νῦν δὲ πολλῷ πλέον , ὅτε καὶ γεωργῆσαι διέγνωσαν ἣν κατέσκαψαν πόλινʼ . οὐ μέντοι ἡ ἑνὸς πράγματος εἰς λεπτὸν τομὴ προοίμιόν ἐστιν ἐξ ὑποδιαιρέσεως , ἀλλὰ τῶν ἀπʼ ἀρχῆς ἄχρι τέλους ἐξ ὑποδιαιρέσεως κατασκευή · οἷον ἔπεισεν ἐν λιμῷ καὶ πολιορκίᾳ ῥήτωρ τὴν ἄχρηστον ἡλικίαν ἀποκτεῖναι , γέρων λαθὼν ἠρίστευσεν , αἰτεῖ εἰς τὸ γέρας τὸν ῥήτορα · ἐνταῦθα τὸ ἀδίκημα ἕν , τὸ τὰ γένη διαφθαρῆναι , ἐξ ὑποδιαιρέσεως δὲ εἰ λέγοι ‘εἰ γὰρ μόνους τοὺς πατέρας ἔπεισεν ἀποκτεῖναι ἢ μόνας τὰς γυναῖκας , ἄξιος ἦν θανάτου’ , οὐ προοίμιον λέγει , ἀλλὰ κατασκευάζει τὰ ἀπʼ ἀρχῆς ἄχρι τέλους . Δεύτερον ἐξ ὑποδιαιρέσεως μάθημα οὕτως εὑρίσκεται , ἐν ᾧ ποιοῦμεν προοίμιον . ἐνίοτε τοῖς προσώποις καὶ πρὸ τῶν πραγμάτων ἴδιαι παρακολουθοῦσιν ὑπολήψεις , οἷον Αἰσχίνῃ , Δημοσθένει , δεύτεραι δὲ αἱ ἐπισυμβαίνουσαι ἀπὸ τῶν πραγμάτων . ὅταν οὖν εὕρωμεν ἐν προβλήματι τὰς ὑπολήψεις ἑκατέρας περὶ τὸ ἓν πρόσωπον , τήν τε φύσει προσοῦσαν καὶ τὴν ἐπιγενομένην , ὑποδιαιροῦντες λέγομεν ὡς ἐν ἐκείνῳ τῷ προβλήματι · Δημάδης πρεσβεύσας παρὰ τὸν Φίλιππον , καὶ ἐρομένου ποταπαί εἰσιν αἱ Ἀθῆναι τοῦ Μακεδόνος , ἐπὶ τῆς τραπέζης αὐτὰς κατέγραψε καὶ ἐπανελθὼν ὕβρεως κρίνεται · οἷον ῾‘καὶ διὰ τὸν ἄλλον μὲν βίον , ὦ Ἀθηναῖοι , τὸν προσόντα Δημάδῃ καὶ τὴν προδοσίαν ἄξιον ἦν κολάσαι τοῦτον , οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ διὰ τὰ νῦν αὐτῷ γεγενημένα , ἐξ ὧν αἰσχύνην ὁμοῦ καὶ ζημίαν περιῆψε τῇ πόλει’ . γίνεται δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν τοῦτο πολλάκις , ἂν ἔχωμεν ἢ μάγον ἢ τελώνην ἢ πορνοβοσκόν · οἷον πορνοβοσκὸς τὰ τῶν Μουσῶν ὀνόμιατα ταῖς ἑταίραις τίθεται καὶ κρίνεται ἀσεβείας · λέγομεν γὰρ οὕτως ῾ ἄξιον μὲν ἦν τὸν πορνοβοσκὸν καὶ διὰ τὸν ἄλλον μισεῖσθαι βίον πονηρὸν ὄντα καὶ δὴ καὶ τιμωρίας ἄξιον , οὐχ ἥκιστα δὲ νῦν , ὅτε καὶ ἠσέβησεν εἰς τὰς θεάς᾿ . Τρίτον ἐξ ὑποδιαιρέσεως μάθημα εἰς προοιμίων εὕρεσιν , ὃ καλεῖται τοῦ ἀθρόου πρὸς τὸ μέλλον · γίνεται δέ , ὅταν κακοῦ τινος τολμηθέντος λέγῃς δεῖν τὸν εἰργασμένον δοῦναι τιμωρίαν καὶ διὰ τὸ τετολμημένον καὶ ἵνα μὴ πάλιν τολμηθῇ . δεῖ δὲ τὸ τοῦ ἀθρόου πρὸς τὸ μέλλον ποιεῖν τότε , ὅταν ἢ τὸ μηδεπώποτε γεγονὸς τοῦτο συμβὰν παθεῖν πάλιν φυλαττώμεθα ἢ ὅταν τὸ αὐτὸ πράττηται πολλάκις . τὰ δὲ παραδείγματα σαφεστέραν ποιεῖ τὴν τέχνην · πολλοὶ τυραννοῦσιν ἐκ τοῦ αὐτοῦ γένους , καὶ γράφει τις ἐλαύνειν τὸ γένος · ἐνταῦθα καλλίστην χώραν ἔχει τὸ προοίμιον , ἐὰν λέγωμεν οὕτω ῾ καὶ τῶν γεγενημένων μὲν εἵνεκα τυραννίδων καλῶς ἂν ἔχοι μισοῦντας τὸ γένος τῆς πόλεως ἐκβάλλειν τιμωροῦντας αὐτοὺς ὑπὲρ ὧν ἐπάθομεν , οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τοῦ μέλλοντος πρόνοιαν ποιουμένους , ἵνα μὴ τοῖς ὁμοίοις περιπίπτωμεν ἀείʼ . καὶ πάλιν · ἐμίχθη τις ταριχευομένῳ σώματι , καὶ γράφει τις λελύσθαι τὸν τῆς ταριχείας νόμον · καὶ γὰρ ἐκεῖ δυνάμεθα λέγειν ῾ ἵνα μὴ πάλιν γένηταιʼ .
Lemmas: ἑξῆς λεκτέος περί ὁ ἐκ ὑποδιαίρεσις προοίμιον 2 πάνυ πάγκαλος καί ποικίλος ἔχω ὁ τέχνη . εὑρίσκω δέ καί οὗτος ἀπό ὁ ἑξῆς μάθημα , οὐ ἐν πᾶς δέ πρόβλημα οὐδέ πᾶς ἐν πᾶς · εὔθικτος μέν γάρ εἰμί εὑρίσκω καί δριμύς , πολλάκις δέ φαίνω ὁ ἐκ ὑπόληψις ὁ ἀρετή , διότι πανταχῇ φαίγνετα . εἰμί δέ ὁ ἐκ ὑποδιαίρεσις εἶδος τρεῖς , ὅς καί ὁ παράδειγμα τίθημι . καί πρῶτος εἰμί ὅτε δύο περαγμένων ἀδίκημα , ὅς καί ὁ ἕτερος ἀναδέχομαι δύναμαι κρίσις , ὑποδιαιρέω ποιέω προοίμιον οὕτως · οἷος κατασκάπτω τις πόλις ἐν πόλεμος καί γεωργέω αὐτός , οὐ ἀνίημι ὁ γῆ καρπός , καί κρίνω ἀσέβεια · ἐνταῦθα δύο εἰμί ἀδίκημα ἰσοστάσιος , ὁ τε κατασκάπτω ὁ πόλις καί ὁ γεωργέω , ποιέω ἐκ ὑποδιαίρεσις προοίμιον οὕτως εἰ μέν οὖν καί διά ὁ κατασκάπτω ὁ πόλις δίδωμι αὐτός δίκη , ὀρθός ἄν γίγνομαι · νῦν δέ πολύς πολύς , ὅτε καί γεωργέω διαγιγνώσκω ὅς κατασκάπτω Πολίνα . οὐ μέντοι ὁ εἷς πρᾶγμα εἰς λεπτός τομή προοίμιον εἰμί ἐκ ὑποδιαίρεσις , ἀλλά ὁ ἀπό ἀρχή ἄχρι τέλος ἐκ ὑποδιαίρεσις κατασκευή · οἷος πείθω ἐν λιμός καί πολιορκία ῥήτωρ ὁ ἄχρηστος ἡλικία ἀποκτείνω , γέρων λανθάνω ἀριστεύω , αἰτέω εἰς ὁ γέρας ὁ ῥήτωρ · ἐνταῦθα ὁ ἀδίκημα εἷς , ὁ ὁ γένος διαφθείρω , ἐκ ὑποδιαίρεσις δέ εἰ λέγω ἰάομαι γάρ μόνος ὁ πατήρ πείθω ἀποκτείνω ἤ μόνος ὁ γυνή , ἄξιος εἰμί θάνατος , οὐ προοίμιον λέγω , ἀλλά κατασκευάζω ὁ ἀπό ἀρχή ἄχρι τέλος . δεύτερος ἐκ ὑποδιαίρεσις μάθημα οὕτως εὑρίσκω , ἐν ὅς ποιέω προοίμιον . ἐνίοτε ὁ πρόσωπον καί πρό ὁ πρᾶγμα ἴδιος παρακολουθέω ὑπόληψις , οἷος Αἰσχίνης , Δημοσθένης , δεύτερος δέ ὁ ἐπισυμβαίνω ἀπό ὁ πρᾶγμα . ὅταν οὖν εὑρίσκω ἐν πρόβλημα ὁ ὑπόληψις ἑκάτερος περί ὁ εἷς πρόσωπον , ὁ τε φύσις πρόσειμι καί ὁ ἐπιγίγνομαι , ὑποδιαιρέω λέγω ὡς ἐν ἐκεῖνος ὁ πρόβλημα · Δημάδης πρεσβεύω παρά ὁ Φίλιππος , καί ἔρομαι ποδαπός εἰμί ὁ Ἀθῆναι ὁ Μακεδών , ἐπί ὁ τράπεζα αὐτός καταγράφω καί ἐπανέρχομαι ὕβρις κρίνω · οἷος ὕκη διά ὁ ἄλλος μέν βίος , ὦ Ἀθηναῖος , ὁ πρόσειμι Δημάδης καί ὁ προδοσία ἄξιος εἰμί κολάζω οὗτος , οὐ ἦκα δέ καί διά ὁ νῦν αὐτός γίγνομαι , ἐκ ὅς αἰσχύνη ὁμοῦ καί ζημία περιάπτω ὁ πόλειος . γίγνομαι δέ καί ἐπί ὁ ἰδιωτικός οὗτος πολλάκις , ἐάν ἔχω ἤ μάγος ἤ τελώνης ἤ πορνοβοσκός · οἷος πορνοβοσκός ὁ ὁ Μοῦσα ονομιατη ὁ ἑταίρα τίθημι καί κρίνω ἀσέβεια · λέγω γάρ οὕτως ῾ ἄξιος μέν εἰμί ὁ πορνοβοσκός καί διά ὁ ἄλλος μισέω βίος πονηρός εἰμί καί δή καί τιμωρία ἄξιος , οὐ ἦκα δέ νῦν , ὅτε καί ἀσεβέω εἰς ὁ θεά . τρίτος ἐκ ὑποδιαίρεσις μάθημα εἰς προοίμιον εὕρεσις , ὅς καλέω ὁ ἀθρόος πρός ὁ μέλλω · γίγνομαι δέ , ὅταν κακός τις τολμάω λέγω δέω ὁ ἐργάζομαι δίδωμι τιμωρία καί διά ὁ τολμάω καί ἵνα μή πάλιν τολμάω . δέω δέ ὁ ὁ ἀθρόος πρός ὁ μέλλω ποιέω τότε , ὅταν ἤ ὁ μηδεπώποτε γίγνομαι οὗτος συμβαίνω πάσχω πάλιν φυλάσσω ἤ ὅταν ὁ αὐτός πράσσω πολλάκις . ὁ δέ παράδειγμα σαφής ποιέω ὁ τέχνη · πολύς τυραννεύω ἐκ ὁ αὐτός γένος , καί γράφω τις ἐλαύνω ὁ γένος · ἐνταῦθα καλός χώρα ἔχω ὁ προοίμιον , ἐάν λέγω οὕτως ῾ καί ὁ γίγνομαι μέν ἕνεκα τυραννίς καλός ἄν ἔχω μισέω ὁ γένος ὁ πόλις ἐκβάλλω τιμωρέω αὐτός ὑπέρ ὅς πάσχω , οὐ ἦκα δέ καί ὁ μέλλω πρόνοια ποιέω , ἵνα μή ὁ ὅμοιος περιπίπτω ἄημι . καί πάλιν · μείγνυμι τις ταριχεύω σῶμα , καί γράφω τις λύω ὁ ὁ ταριχεία νόμος · καί γάρ ἐκεῖ δύναμαι λέγω ῾ ἵνα μή πάλιν γίγνηταμαι .