heraclitus-1ce.allegoriae-quaestiones-homericae 72
Καὶ τὰ μὲν ὑπὲρ Αἰόλου τοιαύτης ἠξίωται φυσιολογίας . ὁ δὲ Κίρκης κυκεὼν ἡδονῆς ἐστὶν ἀγγεῖον , ὃ πίνοντες οἱ ἀκόλαστοι διὰ τῆς ἐφημέρου πλησμονῆς συῶν ἀθλιώτερον βίον ζῶσιν . διὰ τοῦτο οἱ μὲν Ὀδυσσέως ἑταῖροι χορὸς ὄντες ἠλίθιος ἥττηνται τῆς γαστριμαργίας . ἡ δ’ Ὀδυσσέως φρόνησις ἐνίκησε τὴν παρὰ Κίρκῃ τρυφήν . ἀμέλει τὸ πρῶτον ἐκ τῆς νεὼς ἀνιόντι καὶ πλησίον ὄντι τοῖς προθύροις Ἑρμῆς ἐφίσταται , τουτέστιν ὁ ἔμφρων λόγος . ὑφιστάμεθα γοῦν ἐτύμως αὐτὸν Ἑρμῆν λέγεσθαι παντὸς τοῦ νοουμένου κατὰ ψυχὴν ἑρμηνέα τινὰ ὄντα . τετράγωνόν τε ζωγράφων καὶ λιθοξόων χεῖρες αὐτὸν ἐλείαναν , ὅτι πᾶς ὀρθὸς λόγος ἑδραίαν ἔχει τὴν βάσιν οὐκ ὀλισθηρῶς ἐφ’ ἑκάτερα κυλινδούμενος . καὶ μὴν καὶ πτεροῖς ἀνέστεψαν αὐτὸν , αἰνιττόμενοι τὸ παντὸς λόγου τάχος , εἰρήνῃ τε χαίρει · πόλεμοι γὰρ ἥκιστα λόγων ἐνδεεῖς , τὸ γὰρ πλεῖστον ἐν αὐτοῖς κράτος εἰλήχασι χεῖρες . Ὅμηρος δὲ καὶ διὰ τῶν ἐπιθέτων τοῦτ’ ἔοικεν ἡμῖν σαφέστερον ποιεῖν . ἀργειφόντην τε γὰρ αὐτὸν ὀνομάζει , οὐ μὰ Δί’ οὐ τοὺς Ἡσιοδείους μύθους ἐπιστάμενος , ὅτι τὸν βουκόλον Ἰοῦς ἐφόνευσεν , ἀλλ’ ἐπειδὴ μία παντὸς λόγου φύσις , ἐκφαίνειν , ἐναργῶς τὸ νοούμενον , διὰ τοῦτο εἶπεν αὐτὸν ἀργειφόντην . ἐριούνιον δὲ καὶ σῶκον , ἔτι δ’ ἀκάκητα , ὅτι ἐκτὸς τῆς κακίας ὁ λόγος ᾤκισται , σώζει τε πάντα τὸν χρώμενον αὐτῷ καὶ μέγα ὠφέλησεν . τί δὴ οὖν διπλᾶς καὶ διχρόνους διένειμε τῷ θεῷ τιμὰς , τὴν μὲν ὑπὸ γῆν χθονίαν , τὴν δ’ ὑπὲρ ἡμᾶς οὐράνιον ; ἐπειδή διπλοῦς ὁ λόγος . τούτων δ’ οἱ φιλόσοφοι τὸν μὲν ἐνδιάθετον καλοῦσι , τὸν δὲ προφορικόν . ὁ μὲν οὖν τῶν ἔνδον λογισμῶν ἐστὶν ἐξάγγελος , ὁ δ’ ὑπὸ τοῖς στέρνοις καθεῖρκται . φασὶ δὲ τούτῳ χρῆσθαι καὶ τὸ θεῖον . μηδενὸς γὰρ ὄντες ἐνδεεῖς τὴν φωνὴν τῆς χρείας ἐν αὐτοῖς στέργουσι . διὰ τοῦτο οὖν Ὅμηρος τὸν μὲν ἐνδιάθετον εἶπε χθόνιον . ἀφανὴς γὰρ ἐν τοῖς τῆς διανοίας βυθοῖς ἀπεσκότωται , τὸν δὲ προφορικὸν , ἐπεὶ πόρρωθέν ἐστι δῆλος , ἐν οὐρανῷ κατῴκισεν . γλῶττα δ’ αὐτῷ θυσία , τὸ μόνον λόγου μέρος , καὶ τελευταίῳ ἐπὶ κοίτην ἰόντες Ἑρμῇ σπένδουσιν , ἐπεὶ πάσης φωνῆς ἔστιν ὅρος ὕπνος . οὗτος οὖν Ὀδυσσεῖ παρέστηκε σύμβουλος ἐπὶ Κίρκην βαδίζοντι . καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν ὑπ’ ὀργῆς τε καὶ λύπης ὧν ἐπύθετο φερόμενος , ἀκρίτως ἐνθουσιᾷ . μετὰ μικρὸν δ’ ἐκείνων τῶν παθῶν μαραινομένων ὑπαναφύεται τὸ μετὰ τοῦ συμφέροντος εὐλόγιστον . ὅθεν Ἑρμείας χρυσόρραπις ἀντεβόλησεν αὐτῷ . τὸ μέν γε χρυσοῦν ἀντὶ τοῦ καλοῦ παρείληπται . τὸ δὲ ῥάπτειν μεταφορικῶς ἀντὶ τοῦ συντιθέναι τε καὶ διανοεῖσθαι . λέγει γοῦν ἐν ἑτέροις · κακὰ ῥάπτομεν ἀμφιέποντες . διὰ τοῦτο καὶ μύθους εἶπε πλοκίους , ἐπεὶ λόγος ἐκ λόγου γινόμενος καἱ συρραφεὶς ἑαυτῷ εὑρίσκει τὸ συμφέρον . οὐκοῦν χρυσόρραπιν εἶπε τὸν λόγον ἐκ τοῦ δύνασθαι καλῶς βουλεύεσθαί τε καὶ ῥάπτειν πράγματα .. παραστὰς οὖν οὗτος ὁ λογισμὸς ἀπὸ τῆς ἀκρατοῦς ὀργῆς ἐπέπληξεν αὐτῷ , μάτην κατασπεύδοντι · τίπτ’ αὖτ’ ὦ δύστηνε δι’ ἀκρίας ἔρχεαι οἶος , χώρου ἄιδρις ἐών ; ταῦτα πρὸς ἑαυτὸν ἐλάλησεν Ὀδυσσεὺς , μετανοοῦντι λογισμῷ τὴν πρότερον ὁρμὴν χαλινώσας . τὴν δὲ φρόνησιν οὐκ ἀπιθάνως μῶλυ προσεῖπε , μόλις εἰς ἀνθρώπους ἐρχομένην . φύσις δ’ αὐτῆς ῥίζα μέλαινα , γάλακτι δὲ εἴκελον ἄνθος , πάντα γὰρ οὖν συλλήβδην τὰ τηλικαῦτα τῶν ἀγαθῶν τὰς μὲν ἀρχὰς προσάντεις καὶ χαλεπὰς ἔχει · γεννικῶς δ’ ὅταν ὑποστῇ τις ἐναθλήσας τῷ κατ’ ἀρχὰς πόνῳ , τηνικαῦτα γλυκὺς ἐν φωτὶ τῶν ὠφελειῶν ὁ καρπός · ὑπὸ τοῦ τοιούτου φρουρούμενος Ὀδυσσεὺς λογισμοῦ τὰ Κίρκης νενίκηκε φάρμακα .
Lemmas: καί ὁ μέν ὑπέρ Αἴολος τοιοῦτος ἀξιόω φυσιολογία . ὁ δέ Κίρκη κυκεών ἡδονή εἰμί ἀγγεῖον , ὅς πίνω ὁ ἀκόλαστος διά ὁ ἐφήμερος πλησμονή σῦς ἄθλιος βίος ζῶ . διά οὗτος ὁ μέν Ὀδυσσεύς ἑταῖρος χορός εἰμί ἠλίθιος ἡσσάομαι ὁ γαστριμαργία . ὁ δέ Ὀδυσσεύς φρόνησις νικάω ὁ παρά Κίρκη τρυφή . ἀμελέω ὁ πρῶτος ἐκ ὁ ναός ἀνέρχομαι καί πλησίος εἰμί ὁ πρόθυρον Ἑρμῆς ἐφίστημι , τουτέστιν ὁ ἔμφρων λόγος . ὑφίστημι γοῦν ἔτυμος αὐτός Ἑρμῆς λέγω πᾶς ὁ νοέω κατά ψυχή ἑρμηνεύς τις εἰμί . τετράγωνος τε ζωγράφος καί λιθόξοος χείρ αὐτός λειαίνω , ὅτι πᾶς ὀρθός λόγος ἑδραῖος ἔχω ὁ βάσις οὐ ὀλισθηρός ἐπί ἑκάτερος κυλινδέω . καί μήv καί πτερόν ἀναστέφω αὐτός , αἰνίσσομαι ὁ πᾶς λόγος τάχος , εἰρήνη τε χαίρω · πόλεμος γάρ ἥκιστος λόγος ἐνδεής , ὁ γάρ πλεῖστος ἐν αὐτός κράτος λαγχάνω χείρ . Ὅμηρος δέ καί διά ὁ ἐπιτίθημι οὗτος ἔοικα ἐγώ σαφής ποιέω . ἀργειφόντης τε γάρ αὐτός ὀνομάζω , οὖον μά διά οὖον ὁ Ἡσιόδειος μῦθος ἐπίσταμαι , ὅτι ὁ βουκόλος Ἰώ φονεύω , ἀλλά ἐπεί εἷς πᾶς λόγος φύσις , ἐκφαίνω , ἐναργής ὁ νοέω , διά οὗτος εἶπον αὐτός ἀργειφόντης . ἐριούνιος δέ καί Σῶκος , ἔτι δέ ἀκάκητα , ὅτι ἐκτός ὁ κακία ὁ λόγος οἰκίζω , σῴζω τε πᾶς ὁ χράω αὐτός καί μέγας ὠφελέω . τίς δή οὖν διπλόος καί δίχρονος διανέμω ὁ θεός τιμή , ὁ μέν ὑπό γῆ χθόνιος , ὁ δέ ὑπέρ ἐγώ οὐράνιος ; ἐπειδή διπλόος ὁ λόγος . οὗτος δέ ὁ φιλόσοφος ὁ μέν ἐνδιάθετος καλέω , ὁ δέ προφορικός . ὁ μέν οὖν ὁ ἔνδον λογισμός εἰμί ἐξάγγελος , ὁ δέ ὑπό ὁ στέρνον κατείργω . φημί δέ οὗτος χράω καί ὁ θέω . μηδείς γάρ εἰμί ἐνδεής ὁ φωνή ὁ χρεία ἐν αὐτός στέργω . διά οὗτος οὖν Ὅμηρος ὁ μέν ἐνδιάθετος εἶπον χθόνιος . ἀφανής γάρ ἐν ὁ ὁ διάνοια βυθός ἀποσκοτόω , ὁ δέ προφορικός , ἐπεί πρόσωθεν εἰμί δῆλος , ἐν οὐρανός κατοικίζω . γλῶσσα δέ αὐτός θυσία , ὁ μόνος λόγος μέρος , καί τελευταῖος ἐπί κοίτη εἶμι Ἑρμῆς σπένδω , ἐπεί πᾶς φωνή εἰμί ὅρος ὕπνος . οὗτος οὖν Ὀδυσσεύς παρίστημι σύμβουλος ἐπί Κίρκη βαδίζω . καί κατά ἀρχή μέν ὑπό ὀργή τε καί λύπη ὅς πυνθάνομαι φέρω , ἄκριτος ἐνθουσιάω . μετά μικρός δέ ἐκεῖνος ὁ πάθος μαραίνω ὑπαναφύω ὁ μετά ὁ συμφέρω εὐλόγιστος . ὅθεν Ἑρμῆς χρυσόρραπις ἀντιβολέω αὐτός . ὁ μέν γε χρύσεος ἀντί ὁ καλός παραλαμβάνω . ὁ δέ ῥάπτω μεταφορικός ἀντί ὁ συντίθημι τε καί διανοέομαι . λέγω γοῦν ἐν ἕτερος · κακός ῥάπτω ἀμφιέπω . διά οὗτος καί μῦθος εἶπον πλόκιος , ἐπεί λόγος ἐκ λόγος γίγνομαι καί συρράπτω ἑαυτοῦ εὑρίσκω ὁ συμφέρω . οὐκοῦν χρυσόρραπις εἶπον ὁ λόγος ἐκ ὁ δύναμαι καλῶς βουλεύω τε καί ῥάπτω πρᾶγμα .. παραστὰς οὖν οὗτος ὁ λογισμός ἀπό ὁ ἀκρατής ὀργή ἐπιπλήσσω αὐτός , μάτην κατασπεύδω · τίπτε αὐτός εἰμί δύστηνος διά Ἀκρίας ἔρχομαι οἶος , χῶρος ἄιδρις εἰμί ; οὗτος πρός ἑαυτοῦ λαλέω Ὀδυσσεύς , μετανοέω λογισμός ὁ πρότερος ὁρμή χαλινόω . ὁ δέ φρόνησις οὐ ἀπίθανος μῶλυς προσεῖπον , μόλις εἰς ἄνθρωπος ἐρχόμενος . φύσις δέ αὐτός ῥίζα μέλας , γάλα δέ εἴκελος ἄνθος , πᾶς γάρ οὖν συλλήβδην ὁ τηλικόσδε ὁ ἀγαθός ὁ μέν ἀρχή προσάντης καί χαλεπός ἔχω · γεννικός δέ ὅταν ὑφίστημι τις ἐναθλέω ὁ κατά ἀρχή πόνος , τηνικαῦτα γλυκύς ἐν φάος ὁ ὠφέλεια ὁ καρπός · ὑπό ὁ τοιοῦτος φρουρέω Ὀδυσσεύς λογισμός ὁ Κίρκη νικάω φάρμακον .