heraclitus-1ce.allegoriae-quaestiones-homericae 23
Ἆρ’ οὖν , εἴ τις θέλει τἀληθὲς ἐξετάζειν , οὐχὶ καὶ ταῦτα τὰ στοιχεῖα παρ’ Ὁμήρῳ φιλοσοφεῖται ; καὶ περὶ μὲν τῶν Ἥρας δεσμῶν , ἐν οἷς ἡ τάξις ἠλληγόρηται τῶν τεττάρων στοιχείων , εὐκαιρότερον αὖθις ἐροῦμεν · νῦν δ’ ἀποχρῶσιν οἱ κατὰ τὴν τρίτην ῥαψῳδίαν ὅρκοι τὸ λεγόμενον ὑφ’ ἡμῶν βεβαιῶσαι · Ζεῦ κύδιστε , μέγιστε , κελαινεφὲς , αἰθέρι ναίων , Ἠέλιός θ’ ὃς πάντ’ ἐφορᾷς , καὶ πάντ’ ἐπακούεις , Καὶ ποταμοὶ καὶ γαῖα , καὶ οἳ ὑπένερθε καμόντας Ἀνθρώπους τίνυσθον , ὅ τίς κ’ ἐπίορκον ὀμόσσῃ . πρῶτον ἐπικαλεῖται τὸν ὀξύτατον αἰθέρα , τὴν ἀνωτάτω τάξιν εἰληχότα . πυρὸς δ’ εἰλικρινοῦς φύσις , ἅτ’ οἶμαι κουφοτάτη , τὸν ὑψηλότατον ἀποκεκλήρωται χῶρον · εἴη δ’ ἂν , οἶμαι , τοῦτο Ζεὺς ἐπώνυμος , ἤτοι τὸ ζῆν παρεχόμενος ἀνθρώποις , ἢ παρὰ τὴν ἔμπυρον ζέσιν οὕτως ὠνομασμένος . ἀμέλει δὲ καὶ ὁ Εὐριπίδης τὸν ὑπερτεταμένον αἰθέρα φησίν · Ὁρᾷς τὸν ὑψοῦ τόνδ’ ἄπειρον αἰθέρα Καὶ γῆν πέριξ ἔχονθ’ ὑγραῖς ἐν ἀγκάλαις ; Τοῦτον νόμιζε Ζῆνα , τόνδ’ ἡγοῦ θεόν . Ὁ μὲν οὖν πρῶτος αἰθὴρ καλεῖται μεσίτης τῶν ὁρκίων . ποταμοὶ δὲ καὶ γῆ , τὰ ὑλικὰ στοιχεῖα , μετὰ τὴν πρώτην φύσιν αἰθέρος . τὸν δ’ ὑπένερθεν ἀέρα ἀλληγορικῶς ἀίδην προσαγορεύει . μέλαν γὰρ τουτὶ τὸ στοιχεῖον , ὡς ἂν , οἶμαι , παχυτέρας καὶ διύγρου λαχὸν μοίρας . δίχα γοῦν τῶν καταφωτίζειν δυναμένων ἀλαμπής ἐστιν . ὅθεν εὐλόγως αὐτὸν ἀίδην προσηγόρευσε . τί οὖν τὸ πέμπτον , ὁ ἥλιος ; ἵνα τι καὶ περιπατητικοῖς φιλοσόφοις χαρίσηται Ὅμηρος , ἐπεκαλέσατο καὶ τοῦτον · ἀξιοῦσι γὰρ ἑτέραν τοῦ πυρὸς εἶναι ταύτην τὴν φύσιν , ἣν κυκλοφορητικὴν ὀνομάζουσιν , πέμπτον εἶναι τοῦτο στοιχεῖον ὁμολογοῦντες . ὁ μὲν γὰρ αἰθὴρ διὰ τὴν κουφότητα πρὸς τοὺς ἀνωτάτω χωρεῖ τόπους · ἥλιος δὲ καὶ σελήνη καὶ τῶν ὁμοδρόμων αὐτοῖς ἕκαστον ἄστρων , τὴν ἐν κύκλῳ φορὰν δινούμενα διατελεῖ , τῆς πυρώδους οὐσίας ἄλλην τινὰ δύναμιν ἔχοντα . διὰ τούτων ἁπάντων ὑπεσήμηνεν ἡμῖν τὰ πρωτοπαγῆ στοιχεῖα τῆς φύσεως .
Lemmas: ἆρα οὖν , εἰμί τις ἐθέλω ἀληθής ἐξετάζω , οὐ καί οὗτος ὁ στοιχεῖον παρά Ὅμηρος φιλοσοφέω ; καί περί μέν ὁ Ἥρα δεσμός , ἐν ὅς ὁ τάξις ἀλληγορέω ὁ τέσσαρες στοιχεῖον , εὔκαιρος αὖθις εἴρω · νῦν δέ ἀποχράω ὁ κατά ὁ τρίτος ῥαψῳδία Ὅρκος ὁ λέγω ὑπό ἐγώ βεβαιόω · Ζεύς κύδιστος , μέγας , κελαινεφής , αἰθήρ νάω , ἠέλιος ὁ ὅς πᾶς ἐφοράω , καί πᾶς ἐπακούω , καί ποταμός καί γαῖα , καί ἕ ὑπένερθε κάμνω Ἄνθρωπος τίνυμαι , ὅς τίς καί ἐπίορκος ὄμνυμι . πρῶτος ἐπικαλέω ὁ ὀξύς αἰθήρ , ὁ ἄνω2 τάξις λαγχάνω . πυρός δέ εἰλικρινής φύσις , ἅτε οἴομαι κοῦφος , ὁ ὑψηλός ἀποκληρόω χῶρος · εἰμί δέ εἄν , οἴομαι , οὗτος Ζεύς ἐπώνυμος , ἤτοι ὁ ζῶ παρέχω ἄνθρωπος , ἢ παρά ὁ ἔμπυρος ζέσις οὕτως ὀνομάζω . ἀμελέω δέ καί ὁ Εὐριπίδης ὁ ὑπερτείνω αἰθήρ φημί · ὁράω ὁ ὑψόω ὅδε ἤπειρος αἰθήρ καί γῆ πέριξ ἔχω ὑγρός ἐν ἀγκάλη ; οὗτος νομίζω Ζεύς , ὅδε ἡγέομαι θεός . ὁ μέν οὖν πρῶτος αἰθήρ καλέω μεσίτης ὁ ὅρκιος . ποταμός δέ καί γῆ , ὁ ὑλικός στοιχεῖον , μετά ὁ πρῶτος φύσις αἰθήρ . ὁ δέ ὑπένερθε ἀήρ ἀλληγορικός ἀείδω προσαγορεύω . μέλας γάρ οὗτος ὁ στοιχεῖον , ὡς εἄν , οἴομαι , παχύς καί δίυγρος λαγχάνω μοῖρα . δίχα γοῦν ὁ καταφωτίζω δύναμαι ἀλαμπής εἰμί . ὅθεν εὔλογος αὐτός ἀείδω προσαγορεύω . τίς οὖν ὁ πέμπτος , ὁ ἥλιος ; ἵνα τίς καί περιπατητικός φιλόσοφος χαρίζομαι Ὅμηρος , ἐπικαλέω καί οὗτος · ἀξιόω γάρ ἕτερος ὁ πυρός εἰμί οὗτος ὁ φύσις , ὅς κυκλοφορητικός ὀνομάζω , πέμπτος εἰμί οὗτος στοιχεῖον ὁμολογέω . ὁ μέν γάρ αἰθήρ διά ὁ κουφότης πρός ὁ ἄνω2 χωρέω τόπος · ἥλιος δέ καί σελήνη καί ὁ ὁμοδρομέω αὐτός ἕκαστος ἄστρον , ὁ ἐν κύκλος φορά δινεύω διατελέω , ὁ πυρώδης οὐσία ἄλλος τις δύναμις ἔχω . διά οὗτος ἅπας ὑποσημαίνω ἐγώ ὁ πρωτοπαγής στοιχεῖον ὁ φύσις .