heraclitus-1ce.allegoriae-quaestiones-homericae 74
Ἆρ’ οὖν ἐπὶ τούτοις ὁ μέγας οὐρανοῦ καὶ θεῶν ἱεροφάντης Ὅμηρος , ὁ τὰς ἀβάτους καὶ κεκλεισμένας ἀνθρωπίναις ψυχαῖς ἀτραποὺς ἐπ’ οὐρανὸν ἀνοίξας , ἐπιτήδειός · ἐστι κατακριθῆναι δυσσεβεῖν , ἵνα ταύτης τῆς ἀνοσίου καὶ μιαρᾶς ψήφου διενεχθείσης , ἀναιρεθέντων τε τῶν ποιημάτων , ἄφωνος ἀμαθία τοῦ κόσμου κατασκεδασθῇ , καὶ μήτε νηπίων παίδων χορὸς ὠφελῆται , τὰς σοφίας παρ’ Ὁμήρου πρῶτον ὡς ἀπὸ τιθήνης ποτιζόμενος γάλα , μήτ’ ἀντὶ παίδων οἱ νεανίαι καὶ τὸ παρηβηκὸς ἤδη τῷ χρόνῳ γῆρας ἀπολαύῃ τινὸς ἡδονῆς , πᾶς δ’ ὁ βίος ἀφαιρεθεὶς τὴν γλῶτταν ἐν κωφότητι διάγῃ ; Φυγαδενέτω τοίνυν ἀπὸ τῆς ἰδίας πολιτείας Πλάτων Ὅμηρον , ὃς αὑτὸν ἐξ Ἀθηνῶν ἐφυγάδενσεν εἰς Σικελίαν . ἔδει δὲ ταύτης τῆς πολιτείας Κριτίαν ἀπωστὸν εἶναι , τύραννος γὰρ , ἢ Ἀλκιβιάδην , τὸν ἐν παισὶ μὲν ἀπρεπῶς θῆλυν , ἐν δὲ μειρακίοις ἄνδρα , τὸν ἐν συμποσίοις Ἐλευσίνια παίζοντα , καὶ Σικελίας μὲν ἀποστάτην , Δεκελείας δὲ κτιστήν . ἀλλά τοι Πλάτων μὲν Ὅμηρον τῆς ἰδίας ἐξώρισε πόλεως . ὁ δὲ σύμπας κόσμος Ὁμήρον μία φησὶν εἶναι πατρίς · Ὁπποίας τὸν Ὅμηρον ἀναγραψώμεθα πάτρης , Κεῖνον ἐφ’ ὃν πᾶσαι χεῖρ’ ὀρέγουσι πόλεις , ἐξόχως δ’ Ἀθῆναι , αἱ Σωκράτην μὲν ἀρνησάμεναι πολίτην μέχρι φαρμάκου , μίαν δ’ εὐχὴν ἔχουσαι δοκεῖν Ὁμήρου πατρὶς εἶναι . Πῶς γε μὴν αὐτὸς Ὅμηρος ἐμπολιτεύεσθαι τοῖς Πλάτωνος ἂν ἐκαρτέρησε νόμοις , οὕτως ἐναντίᾳ καὶ μαχομένῃ στάσει διῳκισμένων αὐτῶν ; ὁ μὲν γὰρ συμβουλεύει κοινοὺς γάμους τε καὶ τέκνα . τῷ δ’ ἄμφω τὰ σωμάτια γάμοις σώφροσι καθωσίωται . διὰ μὲν γὰρ Ἑλένην ἐστρατεύκασιν Ἕλληνες . διὰ Πηνελόπην δ’ Ὀδυσσεὺς πλανᾶται καὶ θεσμοὶ δικαιότατοι δι’ ἀμφοῖν τῶν Ὁμήρου σωματίων παντὸς ἀνθρωπίνου βίου ἐμπολιτεύονται . τοὺς δὲ Πλάτωνος διαλόγους ἄνω καὶ κάτω παιδικοὶ καθυβρίζουσιν ἔρωτες , οὐδαμοῦ δ’ οὐχὶ τῆς ἄρρενος ἐπιθυμίας μεστός ἐστιν ὁ ἀνήρ . Μούσας μὲν Ὅμηρος ἐπικαλεῖται θεὰς παρθένους ἐπὶ τοῖς λαμπροτάτοις τῶν κατορθωμάτων , ὅπου τι καὶ γεννικόν ἐστιν ἐπίτευγμα καὶ τῆς Ὁμηρικῆς θειότητος ἄξιον . . . . . . . . οὐκ ἔλασσον ἢ κατὰ πόλιν διαταττομένη καὶ μεγάλαις ἡρώων ἀριστείαις . συνεχῶς οὖν καθάπερ εἰς χῶρον αὐτῷ συνήθη τὸν Ἑλικώνιον ἐφίσταται λέγων · Ἕσπετε νῦν μοι Μοῦσαι , Ὀλύμπια δώματ’ ἔχουσαι , Οἵτινες ἡγέμονες Δαναῶν καὶ κοίρανοι ἦσαν Ἕσπετε νῦν μοι Μοῦσαι , Ὀλύμπια δώματ’ ἔχουσαι . Ὅστις δὴ πρῶτος Ἀγαμέμνονος ἀντίος ἦλθεν · ἢ πάλιν ἡνίκα τῆς Ἀγαμέμνονος ἀνδραγαθίας ἐνάρχεται , τοῖς τρισὶ θεοῖς ἥρωα σύμμορφον ὑμνῶν . ἀλλ’ ὅ γε θαυμαστὸς ἐν τῷ περικαλλεῖ Φαίδρῳ τῆς σώφρονος ὑπὲρ ἐρώτων διακρίσεως ἀρχόμενος ἐτόλμησεν ὡς ὁ Λοκρὸς Αἴας ἐν τῷ παρθενῶνι τῆς ἁγιωτάτης θεᾶς , ἄγος τι Μουσῶν κατασπείσας , τὰς σώφρονας ἔργων ἀσελγῶν καλέσαι βοηθούς . « Ἄγετε δὴ , ὦ Μοῦσαι , εἴτε δι’ ᾠδῆς εἶδος λίγειαι εἴτε διὰ γένος μουσικὸν τὸ Λιγύων ταύτην ἔσχετ’ ἐπωνυμίαν , ξύμ μοι λάβεσθε τοῦ μύθου . ” περὶ τίνος , εἴποιμεν ἂν , ὦ θαυμασιώτατε Πλάτων , περὶ οὐρανοῦ καὶ τῆς τῶν ὅλων φύσεως ἢ περὶ γῆς καὶ θαλάσσης ; ἀλλ’ οὐδὲ περὶ ἡλίου καὶ σελήνης οὐδὲ περὶ ἀπλανῶν τε καὶ πλανήτων κινήσεως . ἀλλὰ τί τῆς εὐχῆς πέρας ἐστὶν , αἰσχύνομαι καὶ λέγειν · ἦν οὕτω δὴ παῖς καλὸς , μᾶλλον δὲ μειρακίσκος , οὗ πολλοὶ μὲν ἦσαν ἐρασταὶ , εἷς δέ τις αἱμύλος , ὃς ἐπεπείκει αὐτὸν ἐρῶν ὅτι οὐκ ἐρῴη καί ποτε αὐτὸν αἰτῶν ἔλεγεν ὧδε γνμνοῖς τοῖς ὄμμασι τὴν ἀσέλγειαν οὐδ’ εὐπρεπεῖ σχήματι τὸ τοῦ πράγματος αἰσχρὸν ὑποκλέψας . τοιγαροῦν εἰκότως ὁ μὲν Ὁμήρου λόγος ἡρώων ἐστὶ βίος , οἱ δὲ Πλάτωνος διάλογοι μειρακίων εἰσὶν ἔρωτες καὶ πάντα παρ’ Ὁμήρῳ γεννικῆς ἀρετῆς γέμει . φρόνιμος Ὀδυσσεὺς , ἀνδρεῖος Αἴας , σώφρων Πηνελόπη , δίκαιος ἐν ἅπασι Νέστωρ , εὐσεβὴς εἰς πατέρα Τηλέμαχος , ἐν φιλίαις πιστὸς ὁ Ἀχιλλεὺς , ὑπὲρ ὧν παρὰ Πλάτωνι τῷ φιλοσόφῳ ἐξώρισται τῆς πόλεως . πλὴν εἰ μὴ διὰ βίου ὠφέλειαν φήσομεν εἶναι τὰ σεμνὰ τῶν ἰδεῶν τερετίσματα καὶ παρ’ Ἀριστοτέλει τῷ μαθητῇ γελώμενα . διὰ τοῦτο ἀξίας οἶμαι τῶν καθ’ Ὁμήρου λόγων τὰς δίκας ὑπέσχεν , ἀκόλαστον γλῶσσαν ἐχων αἰσχίστην νόσον , ὡς ὁ Τάνταλος , ὡς ὁ Καπανεὺς , ὡς οἱ διὰ γλωσσαλγίαν μυρίαις κεχρημένοι συμφοραῖς . πολλάκις ἐπὶ τὰς τυραννικὰς ἐφθείρετο θύρας , ἐν ἐλευθέρῳ δὲ σώματι δουλικὴν ἠνέσχετο τύχην καὶ μέχρι πράσεως . οὐδ’ εἷς γὰρ ἀγνοεῖ τὸν Σπαρτιάτην Πόλλιν , ᾧ οὐδ’ ὡς Λιβυκοῦ χάρις ἐλέου σέσωσται , καὶ μνῶν εἴκοσι καθάπερ ἀνδράποδον εὐτελὲς ἐτιμήθη , καὶ ταῦτα τῶν εἰς Ὅμηρον ἀσεβημάτων ὀφειλομένην τιμωρίαν ὑποσχὼν ἀχαλίνου γλώσσης .
Lemmas: ἆρα οὖν ἐπί οὗτος ὁ μέγας οὐρανός καί θεός ἱεροφάντης Ὅμηρος , ὁ ὁ ἄβατος καί καλέω ἀνθρώπινος Ψυχή ἀτραπός ἐπί οὐρανός ἀνοίγω , ἐπιτήδειος · εἰμί κατακρίνω δυσσεβέω , ἵνα οὗτος ὁ ἀνόσιος καί μιαρός ψῆφος διαφέρω , ἀναιρέω τε ὁ ποίημα , ἄφωνος ἀμαθία ὁ κόσμος κατασκεδάννυμι , καί μήτε νήπιος παῖς χορός ὠφελέω , ὁ σοφία παρά Ὅμηρος πρῶτος ὡς ἀπό τιθήνη ποτίζω γάλα , μήτε ἀντί παῖς ὁ νεανίας καί ὁ παρηβάω ἤδη ὁ χρόνος γῆρας ἀπολαύω τις ἡδονή , πᾶς δέ ὁ βίος ἀφαιρέω ὁ γλῶσσα ἐν κωφότης διάγω ; Φυγαδενέτω τοίνυν ἀπό ὁ ἴδιος πολιτεία Πλάτων Ὅμηρος , ὅς ἑαυτοῦ ἐκ Ἀθῆναι ἐφυγάδενσεν εἰς Σικελία . ἐσθίω δέ οὗτος ὁ πολιτεία Κριτίας ἀπωστός εἰμί , τύραννος γάρ , ἢ Ἀλκιβιάδης , ὁ ἐν παῖς μέν ἀπρεπῶς θῆλυς , ἐν δέ μειράκιον ἀνήρ , ὁ ἐν συμπόσιον Ἐλευσίνιος παίζω , καί Σικελία μέν ἀποστάτης , Δεκέλεια δέ κτίστης . ἀλλά ὅς Πλάτων μέν Ὅμηρος ὁ ἴδιος ἐξορίζω πόλις . ὁ δέ σύμπας κόσμος Ὅμηρος εἷς φημί εἰμί πατρίς · ὁποῖος ὁ Ὅμηρος ἀναγράφω πάτρη , ἐκεῖνος ἐπί ὅς πᾶς χείρων ὀρέγω πόλις , ἔξοχος δέ Ἀθῆναι , ὁ Σωκράτης μέν ἀρνέομαι πολίτης μέχρι φάρμακον , εἷς δέ εὐχή ἔχω δοκέω Ὅμηρος πατρίς εἰμί . Πῶς γε μήv αὐτός Ὅμηρος ἐμπολιτεύω ὁ Πλάτων εἄν καρτερέω νόμος , οὕτως ἐναντίος καί μάχομαι στάσις διοικίζω αὐτός ; ὁ μέν γάρ συμβουλεύω κοινός γάμος τε καί τέκνον . ὁ δέ ἄμφω ὁ σωμάτιον γάμος σώφρων καθοσιόομαι . διά μέν γάρ Ἑλένη στρατεύω Ἕλλην . διά Πηνελόπη δέ Ὀδυσσεύς πλανάω καί θεσμός Δίκαιος διά ἄμφω ὁ Ὅμηρος σωμάτιον πᾶς ἀνθρώπινος βίος ἐμπολιτεύω . ὁ δέ Πλάτων διάλογος ἄνω καί κάτω παιδικός καθυβρίζω Ἔρως , οὐδαμοῦ δέ οὐ ὁ ἄρσην ἐπιθυμία μεστός εἰμί ὁ ἀνήρ . Μοῦσα μέν Ὅμηρος ἐπικαλέω θεά παρθένος ἐπί ὁ λαμπρός ὁ κατόρθωμα , ὅπου τίς καί γεννικός εἰμί Ἐπίτευγμα καί ὁ ὁμηρικός θειότης ἄξιος . . . . . . . . οὐ μικρός ἢ κατά πόλις διατάσσω καί μέγας ἥρως ἀριστεία . συνεχῶς οὖν καθάπερ εἰς χῶρος αὐτός συνήθης ὁ Ἑλικώνιος ἐφίστημι λέγω · ἕπομαι νῦν ἐγώ Μοῦσα , Ὀλύμπιος δῶμα ἔχω , ὅστις ἡγεμών Δαναοί καί κοίρανος εἰμί ἕπομαι νῦν ἐγώ Μοῦσα , Ὀλύμπιος δῶμα ἔχω . ὅστις δή πρῶτος Ἀγαμέμνων ἀντίος ἔρχομαι · ἢ πάλιν ἡνίκα ὁ Ἀγαμέμνων ἀνδραγαθία ἐνάρχομαι , ὁ τρεῖς θεός ἥρως σύμμορφος ὑμνέω . ἀλλά ὅς γε θαυμαστός ἐν ὁ περικαλλής Φαῖδρος ὁ σώφρων ὑπέρ Ἔρως διάκρισις ἄρχω τολμάω ὡς ὁ Λοκρός Αἴας ἐν ὁ Παρθενών ὁ ἅγιος θεός , ἄγος τίς Μοῦσα κατασπένδω , ὁ σώφρων ἔργον ἀσελγής καλέω βοηθός . « ἄγετε δή , εἰμί Μοῦσα , εἴτε διά ᾠδή εἶδος λιγύς εἴτε διά γένος μουσικός ὁ Λίγυς οὗτος ἔχω ἐπωνυμία , ξύν ἐγώ λαμβάνω ὁ μῦθος . ” περί τίς , εἶπον εἄν , εἰμί θαυμάσιος Πλάτων , περί οὐρανός καί ὁ ὁ ὅλος φύσις ἢ περί γῆ καί θάλασσα ; ἀλλά οὐδέ περί ἥλιος καί σελήνη οὐδέ περί ἀπλανής τε καί πλάνης κίνησις . ἀλλά τίς ὁ εὐχή πέρας εἰμί , αἰσχύνω καί λέγω · εἰμί οὗτος δή παῖς καλός , μᾶλλον δέ μειρακίσκος , ὅς πολύς μέν εἰμί ἐραστής , εἷς δέ τις αἱμύλος , ὅς πείθω αὐτός ἐράω ὅτι οὐ ἐράω καί ποτός αὐτός αἰτέω λέγω ὧδε γνμνοῖς ὁ ὄμμα ὁ ἀσέλγεια οὐδέ εὐπρεπής σχῆμα ὁ ὁ πρᾶγμα αἰσχρός ὑποκλέπτω . τοιγάρ εἰκότως ὁ μέν Ὅμηρος λόγος ἥρως εἰμί βίος , ὁ δέ Πλάτων διάλογος μειράκιον εἰμί Ἔρως καί πᾶς παρά Ὅμηρος γεννικός ἀρετή γέμω . φρόνιμος Ὀδυσσεύς , ἀνδρεῖος Αἴας , σώφρων Πηνελόπη , δίκαιος ἐν ἅπας Νέστωρ , εὐσεβής εἰς πατήρ Τηλέμαχος , ἐν φίλιος πιστός ὁ Ἀχιλλεύς , ὑπέρ ὅς παρά Πλάτων ὁ φιλόσοφος ἐξορίζω ὁ πόλις . πλήν εἰμί μή διά βίος ὠφέλεια φημί εἰμί ὁ σεμνός ὁ ἰδέα τερέτισμα καί παρά Ἀριστοτέλης ὁ μαθητής γελάω . διά οὗτος ἄξιος οἴομαι ὁ κατά Ὅμηρος λόγος ὁ δίκη ὑπέχω , ἀκόλαστος γλῶσσα ἔχω αἰσχρός νόσος , ὡς ὁ Τάνταλος , ὡς ὁ Καπανεύς , ὡς ὁ διά γλωσσαλγία μυρίος χράομαι συμφορά . πολλάκις ἐπί ὁ τυραννικός φθείρω θύρα , ἐν ἐλεύθερος δέ σῶμα δουλικός ἀνέχω Τύχη καί μέχρι πρᾶσις . οὐδέ εἷς γάρ ἀγνοέω ὁ Σπαρτιάτης Πόλλις , ὅς οὐδέ ὡς λιβυκός χάρις ἔλεος σῴζω , καί μνᾶ εἴκοσι καθάπερ ἀνδράποδον εὐτελής τιμάω , καί οὗτος ὁ εἰς Ὅμηρος ἀσέβημα ὀφείλω τιμωρία ὑπέχω ἀχάλινος γλῶσσα .