heliodorus-scr-erot.aethiopica 9.22
τοιαῦτα εἰπὼν καὶ ἀκούσας ὁ Ὑδάσπης ἐπῄνει τε καὶ εἰς τὴν Συήνην εἰσέπεμπεν , ἐπιμεληθῆναι αὐτοῦ παντοίως τοῖς ἰατρεύουσιν ἐπιστείλας . εἰσῄει δὲ καὶ αὐτὸς ἅμα τοῖς ἐπιλέκτοις τοῦ στρατοῦ , πάσης μὲν τῆς πόλεως καὶ διὰ πάσης ἡλικίας προϋπαντώσης , στεφάνοις δὲ καὶ ἄνθεσι Νειλῴοις τὴν στρατιὰν βαλλούσης , καὶ ταῖς ἐπινικίοις εὐφημίαις τὸν Ὑδάσπην ἀνυμνούσης . ἐπεὶ δὲ τειχῶν ἐντὸς εἰσήλασεν ὥσπερ ἐφ̓ ἅρματος τοῦ ἐλέφαντος , ὃ μὲν αὐτίκα πρὸς ἱεροῖς ἦν καὶ θεραπείαις τῶν κρειττόνων χαριστηρίοις , τῶν τε Νειλῴων ἥτις γένεσις παρὰ τῶν ἱερέων ἐκπυνθανόμενος , καὶ εἴ τι θαύματος ἢ θεάματος ἄξιον κατὰ τὴν πόλιν ἐπιδεικνύναι ἔχουσιν . οἳ δὲ τήν τε φρεατίαν τὸ νειλομέτριον ἐδείκνυσαν , τῷ κατὰ τὴν Μέμφιν παραπλήσιον , συννόμῳ μὲν καὶ ξεστῷ λίθῳ κατεσκευασμένον , γραμμαῖς δὲ ἐκ πηχυαίου διαστήματος κεχαραγμένον , εἰς ἃς τὸ ποτάμιον ὕδωρ ὑπὸ γῆς διηθούμενον καὶ ταῖς γραμμαῖς ἐμπῖπτον τάς τε αὐξήσεις τοῦ Νείλου καὶ ὑπονοστήσεις τοῖς ἐγχωρίοις διασημαίνει , τῷ ἀριθμῷ τῶν σκεπομένων καὶ γυμνουμένων χαραγμάτων τὸ πόσον τῆς πλημύρας ἢ τῆς λειψυδρίας μετρουμένοις . ἐδείκνυσαν δὲ καὶ τοὺς τῶν ὡρονομίων γνώμονας ἀσκίους κατὰ μεσημβρίαν ὄντας , τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος κατὰ τροπὰς θερινὰς ἐν τοῖς περὶ Συήνην εἰς ἀκρίβειαν κατὰ κορυφὴν ἱσταμένης καὶ τῷ πανταχόθεν περιφωτισμῷ τὴν παρέμπτωσιν τῆς σκιᾶς ἀπελαυνούσης , ὡς καὶ τῶν φρεάτων τὸ κατὰ βάθος ὕδωρ καταυγάζεσθαι διὰ τὴν ὁμοίαν αἰτίαν . καὶ ταῦτα μὲν ὁ Ὑδάσπης οὐ σφόδρα ὡς ξένα ἐθαύμαζε ʽσυμβαίνει γὰρ τὰ ἴσα καὶ κατὰ Μερόην τὴν Αἰθιόπων̓ : ὡς δὲ τὴν ἑορτὴν ἐξεθείαζον , ἐπὶ μέγα Νεῖλον αἴροντες , Ὦρόν τε καὶ ζείδωρον ἀποκαλοῦντες , Αἰγύπτου τε ὅλης τῆς μὲν ἄνω σωτῆρα τῆς κάτω δὲ καὶ πατέρα καὶ δημιουργόν , νέαν ἰλὺν δἰ ἔτους ἐπάγοντα καὶ Νεῖλον ἐντεῦθεν ὀνομαζόμενον , τάς τε ἐτησίους ὥρας φράζοντα , θερινὴν μὲν ταῖς αὐξήσεσι μετοπωρινὴν δὲ ταῖς ὑπονοστήσεσι , καὶ τὴν ἐαρινὴν τοῖς τε κατ̓ αὐτὸν φυομένοις ἄνθεσι καὶ ταῖς τῶν κροκοδείλων ὠοτοκίαις , καὶ οὐδὲν ἄλλ̓ ἢ τὸν ἐνιαυτὸν ἄντικρυς εἶναι τὸν Νεῖλον , τοῦτο καὶ τῆς προσηγορίας ἐκβεβαιουμένης : τῶν γοῦν κατὰ τοὔνομα στοιχείων εἰς ψήφους μεταλαμβανομένων , πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ τριακόσιαι μονάδες , ὅσαι καὶ τοῦ ἔτους ἡμέραι , συναχθήσονται . φυτῶν δὲ καὶ ἀνθέων καὶ ζώων ἰδιότητας καὶ ἕτερα πλείονα τούτοις προστιθέντων , ἀλλ̓ οὐκ Αἰγύπτια ταῦτα , εἶπεν ὁ Ὑδάσπης , ἀλλ̓ Αἰθιοπικὰ τὰ σεμνολογήματα . τὸν γοῦν ποταμὸν τοῦτον , εἴτε καὶ καθ̓ ὑμᾶς θεόν , καὶ κύτος ἅπαν τὸ ποτάμιον ἡ Αἰθιόπων δεῦρο παραπέμπουσα δικαίως ἂν παῤ ὑμῶν τυγχάνοι σεβάσματος , μήτηρ ὑμῖν γινομένη θεῶν . καὶ τοιγαροῦν καὶ σέβομεν , ἔφασαν οἱ ἱερεῖς , τῶν τε ἄλλων ἕνεκεν , καὶ ὅτι σὲ σωτῆρα ἡμῖν καὶ θεὸν ἀνέδειξεν .
Lemmas: τοιοῦτος λέγω καί ἀκούω ὁ Ὑδάσπης ἐπαινέω τε καί εἰς ὁ Συήνη εἰσπέμπω , ἐπιμελέομαι αὐτός παντοίως ὁ ἰατρεύω ἐπιστέλλω . εἰσέρχομαι δέ καί αὐτός ἅμα ὁ ἐπίλεκτος ὁ στρατός , πᾶς μέν ὁ πόλις καί διά πᾶς ἡλικία προυπαντάω , στέφανος δέ καί ἄνθος Νειλῷος ὁ στρατιά βάλλω , καί ὁ ἐπινίκιος εὐφημία ὁ Ὑδάσπης ἀνυμνέω . ἐπεί δέ τεῖχος ἐντός εἰσελαύνω ὥσπερ ἐπί ἅρμα ὁ ἐλέφας , ὅς μέν αὐτίκα πρός ἱερός εἰμί καί θεραπεία ὁ κρατύς χαριστήριος , ὁ τε Νειλῷος ὅστις γένεσις παρά ὁ ἱερεύς ἐκπυνθάνομαι , καί εἰ τις θαῦμα ἤ θέαμα ἄξιος κατά ὁ πόλις ἐπιδείκνυμι ἔχω . ὁ δέ ὁ τε φρεατία ὁ νειλομέτριον δείκνυμι , ὁ κατά ὁ Μέμφις παραπλήσιος , σύννομος μέν καί ξεστός λίθος κατασκευάζω , γραμμή δέ ἐκ πηχυαῖος διάστημα χαράσσω , εἰς ὅς ὁ ποτάμιος ὕδωρ ὑπό γῆ διηθέω καί ὁ γραμμή ἐμπίπτω ὁ τε αὔξησις ὁ Νεῖλος καί ὑπονόστησις ὁ ἐγχώριος διασημαίνω , ὁ ἀριθμός ὁ σκέπω καί γυμνόω χάραγμα ὁ πόσος ὁ πλήμυρα ἤ ὁ λειψυδρία μετρέω . δείκνυμι δέ καί ὁ ὁ ὡρονομέω γνώμων ἄσκιος κατά μεσημβρία εἰμί , ὁ ἡλιακός ἀκτίς κατά τροπή θερινός ἐν ὁ περί Συήνη εἰς ἀκρίβεια κατά κορυφή ἵστημι καί ὁ πανταχόθεν περιφωτισμός ὁ παρέμπτωσις ὁ σκιά ἀπελαύνω , ὡς καί ὁ φρέαρ ὁ κατά βάθος ὕδωρ καταυγάζω διά ὁ ὅμοιος αἰτία . καί οὗτος μέν ὁ Ὑδάσπης οὐ σφόδρα ὡς ξένος θαυμάζω συμβαίνω γάρ ὁ ἴσος καί κατά Μερόη ὁ Αἰθίοψ : ὡς δέ ὁ ἑορτή ἐκθειάζω , ἐπί μέγας Νεῖλος ἀείρω , Ὦρος τε καί ζείδωρος ἀποκαλέω , Αἴγυπτος τε ὅλος ὁ μέν ἄνω σωτήρ ὁ κάτω δέ καί πατήρ καί δημιουργός , νέος ἰλύς διά ἔτος ἐπάγω καί Νεῖλος ἐντεῦθεν ὀνομάζω , ὁ τε ἐτήσιος ὥρα φράζω , θερινός μέν ὁ αὔξησις μετοπωρινός δέ ὁ ὑπονόστησις , καί ὁ ἐαρινός ὁ τε κατά αὐτός φύω ἄνθος καί ὁ ὁ κροκόδειλος ᾠοτοκία , καί οὐδείς ἄλλος ἤ ὁ ἐνιαυτός ἄντικρυς εἰμί ὁ Νεῖλος , οὗτος καί ὁ προσηγορία ἐκβεβαιόομαι : ὁ γοῦν κατά ὄνομα στοιχεῖον εἰς ψῆφος μεταλαμβάνω , πέντε καί ἑξήκοντα καί τριακόσιοι μονάς , ὅσος καί ὁ ἔτος ἡμέρα , συνάγω . φυτόν δέ καί ἄνθος καί ζῷον ἰδιότης καί ἕτερος πολύς οὗτος προστίθημι , ἀλλά οὐ Αἰγύπτιος οὗτος , λέγω ὁ Ὑδάσπης , ἀλλά Αἰθιοπικός ὁ σεμνολόγημα . ὁ γοῦν ποταμός οὗτος , εἴτε καί κατά σύ θεός , καί κύτος ἅπας ὁ ποτάμιος ὁ Αἰθίοψ δεῦρο παραπέμπω δίκαιος ἄν παρά σύ τυγχάνω σέβασμα , μήτηρ σύ γίγνομαι θεός . καί τοιγαροῦν καί σέβω , φημί ὁ ἱερεύς , ὁ τε ἄλλος ἕνεκα , καί ὅτι σύ σωτήρ ἐγώ καί θεός ἀναδείκνυμι .