heliodorus-scr-erot.aethiopica 8.5
ἐπὶ τούτοις οὐκέτι κατέσχεν ἡ Ἀρσάκη , ἀλλ̓ ἔπασχεν ὃ δὴ καὶ πάντες ὡς ἐπίπαν οἱ ἐρῶντες . λανθάνειν μὲν οἰόμενοι καὶ ἐρυθριῶσιν , ἁλισκόμενοι δὲ ἀπαναισχυντοῦσιν , ὁ μὲν ἀγνοούμενος ὀκνηρότερος , ὁ δὲ πεφωραμένος θρασύτερος καθιστάμενος . ὡς δὴ κἀκείνῃ τὸ συνειδὸς τῆς ψυχῆς ἔλεγχος ἐγίνετο , καὶ τὸν Θύαμιν ὑπωπτευκέναι τι τῶν κατ̓ αὐτὴν ὑποτοπήσασα , παῤ οὐδὲν μὲν τὸν προφήτην καὶ τὸ προφητικὸν ἀξίωμα ποιησαμένη , πᾶσαν δὲ γυναικείαν αἰδῶ παραγκωνισαμένη , ἀλλ̓ οὐδὲ τῶν εἰς Μιτράνην , ἔφη , δεδραμένων ὑμῖν χαιρήσετε , ἀλλ̓ ἔσται καιρὸς ἐν ᾧ τοὺς σφαγέας ἐκείνου τε καὶ τῶν σὺν αὐτῷ τὴν δίκην Ὀροονδάτης εἰσπράξεται . τούσδε δὲ οὐ μεθήσομαι , τὸ μὲν παρὸν ἐμοὶ δουλεύοντας , ὀλίγον δὲ ὕστερον ἀδελφῷ τῷ ἐμῷ βασιλεῖ τῷ μεγάλῳ κατὰ νόμον τὸν Περσικὸν ἀναπεμφθησομένους . πρὸς ταῦτα ῥητόρευε , καὶ δίκαια καὶ πρέποντα καὶ συμφέροντα μάτην ὁριζόμενος , ὧν οὐδενὸς προσδεῖται ὁ κρατῶν , τὸ βούλημα τὸ ἴδιον τούτων ἕκαστον ποιούμενος . καὶ αὐλῆς τῆς ἡμετέρας ὡς ὅτι τάχιστα καὶ ἑκὼν μεθίστασο , μὴ δὴ λάθῃς καὶ ἄκων μεθιστάμενος . ὁ μὲν οὖν Θύαμις ἐξῄει θεούς τε ἐπιμαρτυράμενος καὶ τοσοῦτον ἐπισκήψας , ὡς οὐκ εἰς καλὸν ταῦτα τελευτήσει , κατάδηλα ποιῆσαι πρὸς τὴν πόλιν καὶ ἐπικαλέσασθαι πρὸς βοήθειαν ἐνθυμούμενος . ἡ δὲ Ἀρσάκη , λόγος οὐδείς εἰποῦσα τῆς σῆς προφητείας , μίαν ὁρᾷ προφητείαν ἔρως τὴν ἐπιτυχίαν , εἰς τὸν θάλαμόν τε χωρισθεῖσα καὶ τὴν Κυβέλην προσκαλεσαμένη περὶ τῶν παρόντων διεσκοπεῖτο : καὶ γάρ πως ἤδη καὶ τὸν δρασμὸν τοῦ Ἀχαιμένους οὐ φαινομένου δἰ ὑποψίας ἐλάμβανε , τῆς Κυβέλης , εἴ ποτε πυνθάνοιτο καὶ ἐπιζητοίη τὸν Ἀχαιμένην , ποικίλας καὶ ἄλλοτε ἄλλας προφάσεις ἀναπλαττούσης , καὶ πάντα μᾶλλον ἢ τὴν ὡς Ὀροονδάτην ἄφιξιν πιστεύειν παρασκευαζούσης , πλὴν οὐ παντάπασι τὰ τελευταῖα πειθούσης , ἀλλ̓ ἤδη διὰ τὸν χρόνον καὶ ἀπιστουμένης . τότε δ̓ οὖν , τί ποιήσομεν , ἔλεγεν , ὦ Κυβέλη ; τίς λύσις ἔσται μοι τῶν περιεστηκότων ; ὁ μὲν ἔρως οὐκ ἀνίησιν , ἀλλ̓ ἐπιτείνει πλέον , ὥσπερ ὕλῃ τῷ νέῳ λάβρως ὑποπιμπράμενος : ὃ δέ ἐστιν ἀπηνής τε καὶ ἀμείλιχος , φιλανθρωπότερος τὰ πρῶτα ἢ νῦν φαινόμενος , τότε μὲν ἀπατηλαῖς γοῦν ἐπαγγελίαις παρηγορῶν , νῦν δὲ παντάπασι καὶ ἀπερικαλύπτως τὰ πρός με ἀπαγορεύων . ὃ δή με καὶ διαταράττει μᾶλλον , μὴ δή τι περὶ Ἀχαιμένους ὧν ὑπονοῶ καὶ αὐτὸς πέπυσται , καὶ πλέον ἀποδειλιᾷ τὴν πρᾶξιν . λυπεῖ δὲ ἐπὶ πᾶσιν Ἀχαιμένης , ὃς νῦν μηνυτὴς ὡς Ὀροονδάτην πεπόρευται , ἢ πείσων ἴσως ἢ οὐ πάντως ἄπιστα λέξων . ὀφθείη μοι μόνον Ὀροονδάτης : μίαν θεραπείαν καὶ δάκρυον Ἀρσάκειον ἓν οὐχ ὑποστήσεται . μεγάλην εἰς πειθὼ κέκτηται πρὸς ἄνδρας ἴυγγα τὰ γυναικεῖα καὶ σύνοικα βλέμματα . ἀλλ̓ ἐκεῖνο ὑπέρδεινον , εἰ μὴ τυχοῦσα Θεαγένους προληφθείην ὑπὸ τῆς κατηγορίας , ἢ κἂν οὕτω τύχῃ , τῆς τιμωρίας , εἴ τι πρὶν ἐντυχεῖν μοι πιστεύσειεν Ὀροονδάτης . ὥστε ὦ Κυβέλη πάντα κίνει , πᾶσαν εὕρισκε μηχανήν , πρὸς ὀξὺ καὶ τὴν ἄκραν ἀκμὴν περιεστηκότα ἡμῖν ὁρῶσα τὰ πράγματα , καὶ ἅμα ἐννοοῦσα ὡς οὐκ ἔστιν ὅπως ἐμαυτῆς ἀπογνοῦσα φείσομαι ἄλλων , ἀλλὰ πρώτη παραπολαύσεις τῶν τοῦ παιδὸς ἐπιχειρημάτων : ἃ πῶς ἠγνόηκας , οὐκ ἔχω συμβάλλειν . καὶ ἡ Κυβέλη , παιδὸς μέν , ἔφη , τοῦ ἐμοῦ πέρι , καὶ πίστεως εἰς σὲ τῆς ἐμῆς , ὦ δέσποινα , οὐκ ἀληθῆ δοξάζουσα γνώσῃ τοῖς ἔργοις : αὐτὴ δὲ οὕτως ὑπτίως προσιοῦσα τῷ σαυτῆς ἔρωτι , καὶ τῷ ὄντι μαλακιζομένη , μὴ ἄγε τὴν αἰτίαν ἐπ’ ἄλλους τοὺς οὐκ αἰτίους . οὐ γὰρ ὡς δέσποινα κρατεῖς , ἀλλ̓ ὡς δουλεύουσα θεραπεύεις τὸ μειράκιον . ἃ παρὰ μὲν τὴν πρώτην ὀρθῶς ἴσως ἐγίνετο , ἁπαλοῦ τινὸς ἐκείνου καὶ νέου τὴν ψυχὴν νομισθέντος : ἐπειδὴ δὲ κατεξανίσταται ὡς ἐρωμένης , λαμβανέτω πεῖραν ὡς δεσποίνης , καὶ μαστιγούμενος καὶ στρεβλούμενος ὑποπιπτέτω τοῖς σοῖς βουλήμασι . πεφύκασι γὰρ οἱ νέοι θεραπευόμενοι μὲν ὑπερφρονεῖν βιαζόμενοι δὲ ὑπείκειν , ὥστε καὶ οὗτος πράξει κολαζόμενος ἅπερ ἠθέτει κολακευόμενος . ἀλλὰ δοκεῖς μέν , ἔφη , εὖ λέγειν , ἡ Ἀρσάκη : πῶς δ̓ ἂν ἐνέγκαιμι , ὦ θεοί , τοῖς ἐμοῖς ὀφθαλμοῖς ἢ ξαινόμενον ὁρῶσα τὸ σῶμα ἐκεῖνο ἢ καὶ ἄλλως κολαζόμενον ; αὖθις αὖ σὺ μαλακίζῃ , ἔφη , ὥσπερ οὐ πρὸς ἐκείνου τε γενησόμενον ὀλίγαις στρεβλώσεσι τὸ ἑλέσθαι τὰ βελτίονα , καὶ σοὶ πρὸς μικρὸν ἀνιαθείσῃ τυχεῖν τῶν κατὰ γνώμην . ἔνεστι δέ σοι μηδὲ λυπεῖν τὸν ὀφθαλμὸν τοῖς γινομένοις , ἀλλ̓ Εὐφράτῃ παραδοῦσαν , καὶ κολάζειν εἰποῦσαν ὥς τι πεπλημμεληκότα , μήτε ἀνιᾶσθαι ὁρῶσαν ʽἀκοὴ γὰρ ὄψεως εἰς τὸ λυπῆσαι κουφότερον̓ , καὶ εἰ μεταβεβλημένον αἰσθοίμεθα , πάλιν ἐξελέσθαι ὡς αὐτάρκως ἐπεστραμμένον .
Lemmas: ἐπί οὗτος οὐκέτι κατέχω ὁ Ἀρσάκης , ἀλλά πάσχω ὅς δή καί πᾶς ὡς ἐπίπαν ὁ ἐράω . λανθάνω μέν οἴομαι καί ἐρυθριάω , ἁλίσκομαι δέ ἀπαναισχυντέω , ὁ μέν ἀγνοέω ὀκνηρός , ὁ δέ φωράω θρασύς καθίστημι . ὡς δή ἐκεῖνος ὁ σύνοιδα ὁ ψυχή ἔλεγχος γίγνομαι , καί ὁ Θύαμις ὑποπτεύω τις ὁ κατά αὐτός ὑποτοπέω , παρά οὐδείς μέν ὁ προφήτης καί ὁ προφητικός ἀξίωμα ποιέω , πᾶς δέ γυναικεῖος αἰδώς παραγκωνίζω , ἀλλά οὐδέ ὁ εἰς Μιτράνη , φημί , δράω σύ χαίρω , ἀλλά εἰμί καιρός ἐν ὅς ὁ σφαγεύς ἐκεῖνος τε καί ὁ σύν αὐτός ὁ δίκη Ὀροονδάτης εἰσπράσσω . ὅδε δέ οὐ μεθίημι , ὁ μέν πάρειμι ἐγώ δουλεύω , ὀλίγος δέ ὕστερον ἀδελφός ὁ ἐμός βασιλεύς ὁ μέγας κατά νόμος ὁ Περσικός ἀναπέμπω . πρός οὗτος ῥητορεύω , καί δίκαιος καί πρέπω καί συμφέρω μάτην ὁρίζω , ὅς οὐδείς προσδέω ὁ κρατέω , ὁ βούλημα ὁ ἴδιος οὗτος ἕκαστος ποιέω . καί αὐλή ὁ ἡμέτερος ὡς ὅτι ταχύς καί ἑκών μεθίστημι , μή δή λανθάνω καί ἄκων μεθίστημι . ὁ μέν οὖν Θύαμις ἐξέρχομαι θεός τε ἐπιμαρτύρομαι καί τοσοῦτος ἐπισκήπτω , ὡς οὐ εἰς καλός οὗτος τελευτάω , κατάδηλος ποιέω πρός ὁ πόλις καί ἐπικαλέω πρός βοήθεια ἐνθυμέομαι . ὁ δέ Ἀρσάκης , λόγος οὐδείς λέγω ὁ σός προφητεία , εἷς ὁράω προφητεία ἔρως ὁ ἐπιτυχία , εἰς ὁ θάλαμος τε χωρίζω καί ὁ Κυβέλη προσκαλέω περί ὁ πάρειμι διασκοπέω : καί γάρ πως ἤδη καί ὁ δρασμός ὁ Ἀχαιμένης οὐ φαίνω διά ὑποψία λαμβάνω , ὁ Κυβέλη , εἰ ποτέ πυνθάνομαι καί ἐπιζητέω ὁ Ἀχαιμένης , ποικίλος καί ἄλλοτε ἄλλος πρόφασις ἀναπλάσσω , καί πᾶς μάλα ἤ ὁ ὡς Ὀροονδάτης ἄφιξις πιστεύω παρασκευάζω , πλήν οὐ παντάπασι ὁ τελευταῖος πείθω , ἀλλά ἤδη διά ὁ χρόνος καί ἀπιστέω . τότε δέ οὖν , τίς ποιέω , λέγω , ὦ Κυβέλη ; τίς λύσις εἰμί ἐγώ ὁ περιίστημι ; ὁ μέν ἔρως οὐ ἀνίημι , ἀλλά ἐπιτείνω πολύς , ὥσπερ ὕλη ὁ νέος λάβρος ὑποπίμπρημι : ὁ δέ εἰμί ἀπηνής τε καί ἀμείλιχος , φιλάνθρωπος ὁ πρῶτος ἤ νῦν φαίνω , τότε μέν ἀπατηλός γοῦν ἐπαγγελία παρηγορέω , νῦν δέ παντάπασι καί ἀπερικάλυπτος ὁ πρός ἐγώ ἀπαγορεύω . ὅς δή ἐγώ καί διαταράσσω μάλα , μή δή τις περί Ἀχαιμένης ὅς ὑπονοέω καί αὐτός πυνθάνομαι , καί πολύς ἀποδειλιάω ὁ πρᾶξις . λυπέω δέ ἐπί πᾶς Ἀχαιμένης , ὅς νῦν μηνυτής ὡς Ὀροονδάτης πορεύω , ἤ πείθω ἴσως ἤ οὐ πάντως ἄπιστος λέγω . ὁράω ἐγώ μόνος Ὀροονδάτης : εἷς θεραπεία καί δάκρυον Ἀρσάκειος εἷς οὐ ὑφίστημι . μέγας εἰς πειθώ κτάομαι πρός ἀνήρ ἴυγξ ὁ γυναικεῖος καί σύνοικος βλέμμα . ἀλλά ἐκεῖνος ὑπέρδεινος , εἰ μή τυγχάνω Θεαγένης προλαμβάνω ὑπό ὁ κατηγορία , ἤ ἄν οὕτως τυγχάνω , ὁ τιμωρία , εἰ τις πρίν ἐντυγχάνω ἐγώ πιστεύω Ὀροονδάτης . ὥστε ὦ Κυβέλη πᾶς κινέω , πᾶς εὑρίσκω μηχανή , πρός ὀξύς καί ὁ ἄκρος ἀκμή περιίστημι ἐγώ ὁράω ὁ πρᾶγμα , καί ἅμα ἐννοέω ὡς οὐ εἰμί ὅπως ἐμαυτοῦ ἀπογιγνώσκω φείδομαι ἄλλος , ἀλλά πρῶτος παραπολαύω ὁ ὁ παῖς ἐπιχείρημα : ὅς πῶς ἀγνοέω , οὐ ἔχω συμβάλλω . καί ὁ Κυβέλη , παῖς μέν , φημί , ὁ ἐμός περί , καί πίστις εἰς σύ ὁ ἐμός , ὦ δέσποινα , οὐ ἀληθής δοξάζω γιγνώσκω ὁ ἔργον : αὐτός δέ οὕτως ὕπτιος προσέρχομαι ὁ σεαυτοῦ ἔρως , καί ὁ εἰμί μαλακίζομαι , μή ἄγω ὁ αἰτία ἐπί ἄλλος ὁ οὐ αἴτιος . οὐ γάρ ὡς δέσποινα κρατέω , ἀλλά ὡς δουλεύω θεραπεύω ὁ μειράκιον . ὅς παρά μέν ὁ πρῶτος ὀρθός ἴσως γίγνομαι , ἁπαλός τις ἐκεῖνος καί νέος ὁ ψυχή νομίζω : ἐπειδή δέ κατεξανίσταμαι ὡς ἐράω , λαμβάνω πεῖρα ὡς δέσποινα , καί μαστιγόω καί στρεβλόω ὑποπίπτω ὁ σός βούλημα . φύω γάρ ὁ νέος θεραπεύω μέν ὑπερφρονέω βιάζω δέ ὑπείκω , ὥστε καί οὗτος πράσσω κολάζω ὅς ἀθετέω κολακεύω . ἀλλά δοκέω μέν , φημί , εὖ λέγω , ὁ Ἀρσάκης : πῶς δέ ἄν φέρω , ὦ θεός , ὁ ἐμός ὀφθαλμός ἤ ξαίνω ὁράω ὁ σῶμα ἐκεῖνος ἤ καί ἄλλος κολάζω ; αὖθις αὖ σύ μαλακίζομαι , φημί , ὥσπερ οὐ πρός ἐκεῖνος τε γίγνομαι ὀλίγος στρέβλωσις ὁ αἱρέω ὁ ἀγαθός , καί σύ πρός μικρός ἀνιάω τυγχάνω ὁ κατά γνώμη . ἔνειμι δέ σύ μηδέ λυπέω ὁ ὀφθαλμός ὁ γίγνομαι , ἀλλά Εὐφράτης παραδίδωμι , καί κολάζω λέγω ὡς τις πλημμελέω , μήτε ἀνιάω ὁράω ἀκοή γάρ ὄψις εἰς ὁ λυπέω κουφός , καί εἰ μεταβάλλω αἰσθάνομαι , πάλιν ἐξαιρέω ὡς αὔταρκος ἐπιστρέφω .