heliodorus-scr-erot.aethiopica 9.24
μετὰ τοῦτον παρῄεσαν οἱ τὸν Θεαγένην καὶ τὴν Χαρίκλειαν ἑλόντες , καὶ ὦ βασιλεῦ ἔφασαν , ἡμῶν δὲ οὐ χρυσὸς οὐδὲ λίθοι τὰ λάφυρα , πρᾶγμα κατ̓ Αἰθιοπίαν εὔωνον καὶ σωρηδὸν τοῖς βασιλείοις ἐναποκείμενον : ἀλλά σοι κόρην καὶ νεανίαν προσαγηοχότες , ἀδελφοὺς μὲν καὶ Ἕλληνας , μεγέθει δὲ καὶ κάλλει μετά γε σὲ πάντας ἀνθρώπους ὑπερφέροντας , ἀξιοῦμεν μὴ ἀμοιρῆσαι τῆς παρὰ σοῦ μεγαλοδωρίας . εὖ γε , εἶπεν ὁ Ὑδάσπης , ὑπεμνήσατε : καὶ γὰρ ἐν παρέργῳ τότε καὶ κατὰ θόρυβον προσαχθέντας ἐθεασάμην . ὥστε ἀγέτω τις : ἡκόντων δὲ καὶ οἱ λοιποὶ τῶν αἰχμαλώτων . ἤγοντο οὖν αὐτίκα , δρομαίου τινὸς ἔξω τειχῶν καὶ εἰς τοὺς σκευοφόρους ἀφιγμένου , καὶ τοῖς φυλάττουσιν ἄγειν ὡς βασιλέα τὴν ταχίστην εἰπόντος . οἳ δὲ μιξέλληνά τινα τῶν φυλάκων , ὅποι τὸ παρὸν ἄγοιεν , ἠρώτων . ἐκείνου δὲ εἰπόντος ὡς βασιλεὺς Ὑδάσπης ἐπισκοπεῖ τοὺς αἰχμαλώτους , θεοὶ σωτῆρες , ἀνεβόησαν ἅμα οἱ νέοι , τὸ ὄνομα τοῦ Ὑδάσπου γνωρίσαντες , εἰς τὴν τότε ὥραν μὴ καὶ ἕτερός ἐστιν ὁ βασιλεύων ἀμφιβάλλοντες . ὁ οὖν Θεαγένης ἠρέμα πρὸς τὴν Χαρίκλειαν , ἐρεῖς , ἔφη , δηλονότι , φιλτάτη , πρὸς βασιλέα τὰ καθ̓ ἡμᾶς : ἰδοὺ γὰρ καὶ Ὑδάσπης , ὃν πατέρα σοι γεγενῆσθαι πρός με πολλάκις ἔφραζες . καὶ ἡ Χαρίκλεια ὦ γλυκύτατε ἔφη , τὰ μεγάλα τῶν πραγμάτων μεγάλων δεῖται κατασκευῶν : ὧν γὰρ πολυπλόκους τὰς ἀρχὰς ὁ δαίμων καταβέβληται , τούτων ἀνάγκη καὶ τὰ τέλη διὰ μακροτέρων συμπεραίνεσθαι . ἄλλως τε καὶ ἃ πολὺς χρόνος συνέχεε , ταῦτα εἰς ὀξὺν καιρὸν ἀνακαλύπτειν οὐ λυσιτελές , τοῦ κεφαλαίου καὶ ταῦτα τῆς ὅλης καθ̓ ἡμᾶς ὑποθέσεως , καὶ ἐξ ἧς ἡ σύμπασα συμπλοκή τε καὶ ἀνεύρεσις ἤρτηται , Περσίνης λέγω μητρὸς τῆς ἐμῆς ἀπολειπομένης . σώζεσθαι δὲ καὶ ταύτην θεῶν βουλήσει πεπύσμεθα . ἂν οὖν προθύσηταί τις ἡμᾶς , ὑπολαβὼν ὁ Θεαγένης , ἢ καὶ ὡς αἰχμαλώτους δῶρον παρασχὼν τὴν εἰς Αἰθιοπίαν ἡμῖν ἄφιξιν ὑποτέμηται ; μὴ πᾶν τοὐναντίον , ἔφη ἡ Χαρίκλεια . νυνὶ μὲν γὰρ πρὸς τῶν φυλάκων ἀκηκόαμεν πολλάκις ὡς ἱερεῖα τρεφόμεθα τοῖς κατὰ Μερόην θεοῖς ἐναγισθησόμενοι , καὶ δέος οὐδὲν δωρηθῆναι ἡμᾶς ἢ προαναιρεθῆναι καθωσιωμένους ἐξ ὑποσχέσεως τοῖς θεοῖς , ἣν παραβαθῆναι ὑπ’ ἀνδρῶν εὐσέβειαν τετιμηκότων οὐ θέμις . εἰ δὲ περιχαρείᾳ τὸ ὅλον ἐνδόντες προχείρως τὰ καθ̓ ἡμᾶς ἐξαγορεύοιμεν , τῶν καὶ γνωρίζειν ταῦτα καὶ βεβαιοῦν δυναμένων οὐ παρόντων , μὴ καὶ λάθωμεν τὸν ἀκούοντα παροξύναντες , καὶ πρὸς ὀργήν τι δικαίως ὑφιστάμενοι , χλεύην , ἂν οὕτω τύχῃ , καὶ ὕβριν τὸ πρᾶγμα ἡγησομένους , εἴ τινες αἰχμάλωτοι καὶ δουλεύειν ἀποκεκληρωμένοι , πεπλασμένοι καὶ ἀπίθανοι , καθάπερ ἐκ μηχανῆς τῷ βασιλεύοντι παῖδας ἑαυτοὺς εἰσποιοῦσιν . ἀλλὰ τὰ γνωρίσματα , ἔφη ὁ Θεαγένης , ἃ φέρειν σε οἶδα καὶ διασώζειν , ὅτι μὴ πλάσμα ἐσμὲν μηδὲ ἀπάτη , συλλήψεται . καὶ ἡ Χαρίκλεια , τὰ γνωρίσματα , ἔφη , τοῖς γινώσκουσιν αὐτὰ καὶ συνεκθεμένοις ἐστὶ γνωρίσματα , τοῖς δὲ ἀγνοοῦσιν ἢ μὴ πάντα γνωρίζειν ἔχουσι κειμήλια τὴν ἄλλως καὶ ὅρμος , κλοπῆς , ἂν οὕτω τύχῃ , καὶ λῃστείας τοῖς φέρουσιν ὑπόνοιαν προσάπτοντες . εἰ δὲ δή τι καὶ γνωρίσειεν ὁ Ὑδάσπης , τίς ὅτι καὶ Περσῖνα ἡ δεδωκυῖα , τίς δ̓ ὅτι καὶ ὡς θυγατρὶ μήτηρ ὁ πείσων ἔνεστιν ; ἀναντίρρητον γνώρισμα ὦ Θεάγενες ἡ μητρῴα φύσις , ὑφ̓ ἧς τὸ γεννῶν περὶ τὸ γεννώμενον ἐκ πρώτης ἐντεύξεως φιλόστοργον ἀναδέχεται πάθος , ἀπορρήτῳ συμπαθείᾳ κινούμενον . τοῦτο οὖν μὴ προώμεθα δἰ ὅ τι καὶ τὰ ἄλλα γνωρίσματα ἂν πιστὰ φανείη .
Lemmas: μετά οὗτος παρέρχομαι ὁ ὁ Θεαγένης καί ὁ Χαρίκλεια αἱρέω , καί ὦ βασιλεύς φημί , ἐγώ δέ οὐ χρυσός οὐδέ λίθος ὁ λάφυρα , πρᾶγμα κατά Αἰθιοπία εὔωνος καί σωρηδόν ὁ βασίλειον ἐναπόκειμαι : ἀλλά σύ κόρη καί νεανίας προσάγω , ἀδελφός μέν καί Ἕλλην , μέγεθος δέ καί κάλλος μετά γε σύ πᾶς ἄνθρωπος ὑπερφέρω , ἀξιόω μή ἀμοιρέω ὁ παρά σύ μεγαλοδωρία . εὖ γε , λέγω ὁ Ὑδάσπης , ὑπομιμνῄσκω : καί γάρ ἐν πάρεργος τότε καί κατά θόρυβος προσάγω θεάομαι . ὥστε ἄγω τις : ἥκω δέ καί ὁ λοιπός ὁ αἰχμάλωτος . ἄγω οὖν αὐτίκα , δρομαῖος τις ἔξω τεῖχος καί εἰς ὁ σκευοφόρος ἀφικνέομαι , καί ὁ φυλάσσω ἄγω ὡς βασιλεύς ὁ ταχύς λέγω . ὁ δέ μιξέλληνες τις ὁ φύλαξ , ὅποι ὁ πάρειμι ἄγω , ἐρωτάω . ἐκεῖνος δέ λέγω ὡς βασιλεύς Ὑδάσπης ἐπισκοπέω ὁ αἰχμάλωτος , θεός σωτήρ , ἀναβοάω ἅμα ὁ νέος , ὁ ὄνομα ὁ Ὑδάσπης γνωρίζω , εἰς ὁ τότε ὥρα μή καί ἕτερος εἰμί ὁ βασιλεύω ἀμφιβάλλω . ὁ οὖν Θεαγένης ἠρέμα πρός ὁ Χαρίκλεια , λέγω , φημί , δηλονότι , φίλος , πρός βασιλεύς ὁ κατά ἐγώ : ἰδού γάρ καί Ὑδάσπης , ὅς πατήρ σύ γίγνομαι πρός ἐγώ πολλάκις φράζω . καί ὁ Χαρίκλεια ὦ γλυκύς φημί , ὁ μέγας ὁ πρᾶγμα μέγας δέω κατασκευή : ὅς γάρ πολύπλοκος ὁ ἀρχή ὁ δαίμων καταβάλλω , οὗτος ἀνάγκη καί ὁ τέλος διά μακρός συμπεραίνω . ἄλλος τε καί ὅς πολύς χρόνος συγχέω , οὗτος εἰς ὀξύς καιρός ἀνακαλύπτω οὐ λυσιτελής , ὁ κεφάλαιος καί οὗτος ὁ ὅλος κατά ἐγώ ὑπόθεσις , καί ἐκ ὅς ὁ σύμπας συμπλοκή τε καί ἀνεύρεσις ἀρτέομαι , Περσίνη λέγω μήτηρ ὁ ἐμός ἀπολείπω . σῴζω δέ καί οὗτος θεός βούλησις πυνθάνομαι . ἐάν οὖν προθύω τις ἐγώ , ὑπολαμβάνω ὁ Θεαγένης , ἤ καί ὡς αἰχμάλωτος δῶρον παρέχω ὁ εἰς Αἰθιοπία ἐγώ ἄφιξις ὑποτέμνω ; μή πᾶς ἐναντίος , φημί ὁ Χαρίκλεια . νυνί μέν γάρ πρός ὁ φύλαξ ἀκούω πολλάκις ὡς ἱερεῖον τρέφω ὁ κατά Μερόη θεός ἐναγίζω , καί δέος οὐδείς δωρέω ἐγώ ἤ προαναιρέω καθοσιόομαι ἐκ ὑπόσχεσις ὁ θεός , ὅς παραβαίνω ὑπό ἀνήρ εὐσέβεια τιμάω οὐ θέμις . εἰ δέ περιχάρεια ὁ ὅλος ἐνδίδωμι πρόχειρος ὁ κατά ἐγώ ἐξαγορεύω , ὁ καί γνωρίζω οὗτος καί βεβαιόω δύναμαι οὐ πάρειμι , μή καί λανθάνω ὁ ἀκούω παροξύνω , καί πρός ὀργή τις δίκαιος ὑφίστημι , χλεύη , ἐάν οὕτως τυγχάνω , καί ὕβρις ὁ πρᾶγμα ἡγέομαι , εἰ τις αἰχμάλωτος καί δουλεύω ἀποκληρόω , πλάσσω καί ἀπίθανος , καθά ἐκ μηχανή ὁ βασιλεύω παῖς ἑαυτοῦ εἰσποιέω . ἀλλά ὁ γνώρισμα , φημί ὁ Θεαγένης , ὅς φέρω σύ οἶδα καί διασῴζω , ὅτι μή πλάσμα εἰμί μηδέ ἀπάτη , συλλαμβάνω . καί ὁ Χαρίκλεια , ὁ γνώρισμα , φημί , ὁ γιγνώσκω αὐτός καί συνεκτίθημι εἰμί γνώρισμα , ὁ δέ ἀγνοέω ἤ μή πᾶς γνωρίζω ἔχω κειμήλιον ὁ ἄλλος καί ὅρμος , κλοπή , ἐάν οὕτως τυγχάνω , καί λῃστεία ὁ φέρω ὑπόνοια προσάπτω . εἰ δέ δή τις καί γνωρίζω ὁ Ὑδάσπης , τίς ὅτι καί Περσίς ὁ δίδωμι , τίς δέ ὅτι καί ὡς θυγάτηρ μήτηρ ὁ πείθω ἔνειμι ; ἀναντίρρητος γνώρισμα ὦ Θεαγένης ὁ μητρῷος φύσις , ὑπό ὅς ὁ γεννάω περί ὁ γεννάω ἐκ πρῶτος ἔντευξις φιλόστοργος ἀναδέχομαι πάθος , ἀπόρρητος συμπάθεια κινέω . οὗτος οὖν μή προίημι διά ὅς τις καί ὁ ἄλλος γνώρισμα ἄν πιστός φαίνω .