gregorius-nyssenus.orationes-viii-de-beatitudinibus pg044_0631.1
A ἀπραγμάτευτον τῆς ζωῆς , καὶ ἡ ἐν θειοτέροις διαγωγὴ · καὶ τὸ γυμνὴ τε καὶ καθαρὰ παντὸς προκαλύμματος τῇ διανοία πρὸς τὸ ἀγαθὸν βλέπειν . Ταῦτα γὰρ πάντα δι' ὀλίγων ῥημάτων ὁ τῆς κοσμογονείας ἡμῖν ὑπαινίττεται λόγος , κατ' εἰκόνα Θεοῦ λέγων πεπλάσθαι τὸν ἄνθρωπον , καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ ζῆν , καὶ τῶν ἐκεῖ πεφυτευμένων κατατρυφᾶν . Τῶν δὲ φυτῶν ἐκείνων καρπός , ζωὴ καὶ γνῶσις καὶ τὰ τοιαῦτά ἐστιν . Εἰ δὲ ταῦτα ἐν ἡμῖν ἦν , πῶς οὖν ἐστι διὰ συγχρίσεις ἀντιπαραθεωροῦντα τῇ τότε μακαριότητι τὴν παροῦσαν νῦν ἀδελότητα , μὴ ἐπιστενάζειν τῇ συμφορᾷ · τὸ ὑψηλὸν τεταπεινωται · τὸ κατ' εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου γεγόνεν , ἀπεγεώθη · τὸ βασιλεύειν τεταγμένον , κατεδουλώθη · τὸ εἰς ἀθανασίαν κτισθὲν , κατεφράγη θανάτῳ · τὸ ἐν τρυφῇ τοῦ παραδείσου διάγων , εἰς τὸ νοσῶδες καὶ ἐπίπονον τοῦτο μεταχώρισθεν χωρίον · τὸ τῇ ἀπαθείᾳ σύμφυρον , τὸν ἐμπαθῆ καὶ ἐπίχρουν ἀντηλλάξατο βίον · τὸ ἀδέσποτόν τε καὶ αὐτεξούσιον , νῦν ὑπὸ τοιούτων καὶ τοσούτων κακῶν κυριεύεται , ὡς μὴδὲ ῥάδιον εἶναι τοὺς τυράννους ἡμῶν ἀπαριθμήσασθαι . Ἕκαστον γὰρ τῶν ἐν ἡμῖν παθῶν , ὅταν ἐπικρατῃ , δεσπότης τῶν δουλωθέντος γίνεται · καὶ καθάπερ τις τύραννος καταλαβὼν τῆς ψυχῆς τὴν ἀκρόπολιν , δι' αὐτῶν τῶν ὑποχείριων κακῶι τὸ ὑπῆκουν , ὑπηρετᾶς τοῖς ἡμετέροις λογισμοῖς πρὸς τὸ δοκοῦν ἑαυτῷ καταχρώμενος · οὕτως ὁ θυμός , οὕτως ὁ φόβος , ἡ δειλία , τὸ θράσος , τὸ κατὰ λύπην τε καὶ τὸ κατ' ἡδονὴν πάθος , μῖσος , ἔρις , ἀνέλεος , ἀπέμεια , σφόδος , κακία , μνησικακία τε καὶ ἀναληψία , καὶ πάντα τὰ κατὰ τὸ ἐναντίον ἐν ἡμῖν νοούμενα πάθη , τυράννων ἐστὶ τινων καὶ δεσποτῶν ἀπαρίθμησις , τῶν πρὸς τὸ ἴδιον κράτος τὴν ψυχὴν οἷον τινὰ δουρώλατον καταδουλοῦντων . Εἰ δὲ τις καὶ τὰς περὶ τὸ σῶμα συμφοράς ἀναλογίζοιτο , τὰς τῇ φύσει ἡμῶν συμπεπλεγμένας τε καὶ συστρεφόμενας , τὰς ποικίλας λέγω καὶ πολυτρόπους τῶν νοσημάτων ἰδέας , ὧν πάντων τὸ κατ' ἀρχὰς ἀπεῖρατον ἦν τὸ ἀνθρώπινον , πολὺ μᾶλλον πλεονάσει τὸ δάκρυον , ἂν παραλλήλῳ θεωρῶν ἀντὶ τῶν ἀγαθῶν τὰ λυπηρὰ , καὶ ἀντιπαραθεὶς τὰ κακὰ τοῖς βελτίοις . Τοῦτο οὖν ἔοικεν ἐν ἀπορρήτῳ διδάσκειν ὁ μακαρίζων τὸ πένθος , τὸ πρὸς τὸ ἀληθινὸν ἀγαθὸν τὴν ψυχὴν βλέπειν , μηδὲ τῇ παρούσῃ ἀπάτῃ τοῦ βίου καταβαπτίζεσθαι · οὐ γὰρ ἐστιν οὔτε ἀδάκρυτὸν ζῆν τὸν ἐπισχεμένον δι' ἀφρίδειας τὰ πράγματα , οὔτε ἐν λαχρίσαις εἶναι νομίζειν τὸν λαῖς βιωτικαῖς ἡδοναῖς ἐμβαδύνοντα · καθάπερ ἐπὶ τῶν ἀλγῶν το τοιούτον ἐστιν ἰδεῖν · οἱ ἐλεεινὴ μὲν ἡ τῆς φύσεως ἐστι κατασκευὴ · ( τὶ γὰρ ἐλεεινότερον τῆς τοῦ λόγου στερήσεως ; ) ἀσθὲσις δὲ τῆς συμφορᾶς αὐτοῖς οὐδεμία , ἀλλὰ κατὰ τινὰ ἡδονὴν χάζειν · ἡ ζωὴ διεξάγεται · καὶ ὁ ἵππος γαυρίζει , καὶ ὁ ταῦρος χονίζεται · καὶ ὁ σὺς φρίσσει τὴν λορίαν · καὶ ὁ σκίλακες παίζει , καὶ διασκιρτῶσιν οἱ μύχοι , καὶ ἕκαστον τῶν ζῴων ἐστιν ἰδεῖν διὰ τινων τεχνηρίων τὴν ἡδονὴν ἐνδεικνυμένων , οἷς εἰ τὴς κατανοίας ἦν τῆς τοῦ λόγου χάρις , οὐχ ἂν τὸν χωρὸν αὐτῶν καὶ τελαιπωρον βίον ἐν ἡδονῇ διετέθηντο . Οὕτως καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων , οἷς οὐδεμία τῶν ἀγαθῶν ἐστὶ γνῶσις ,
Lemmas: A ἀπραγμάτευτος ὁ ζωή , καί ὁ ἐν θεῖος διαγωγή · καί ὁ γυμνός τε καί καθαρός πᾶς προκάλυμμα ὁ διάνοια πρός ὁ ἀγαθός βλέπω . οὗτος γάρ πᾶς διά ὀλίγος ῥῆμα ὁ ὁ κοσμογονεια ἐγώ ὑπαινίσσομαι λόγος , κατά εἰκών Θεός λέγω πλάσσω ὁ ἄνθρωπος , καί ἐν ὁ παράδεισος ζῶ , καί ὁ ἐκεῖ φυτεύω κατατρυφάω . ὁ δέ φυτός ἐκεῖνος καρπός , ζωή καί γνῶσις καί ὁ τοιοῦτος εἰμί . εἰμί δέ οὗτος ἐν ἐγώ εἰμί , πῶς οὖν εἰμί διά συγχρίω αντιπαραθεωρουειντα ὁ τότε μακαριότης ὁ πάρειμι νῦν αδελοτηταω , μή ἐπιστενάζω ὁ συμφορά · ὁ ὑψηλός ταπεινόω · ὁ κατά εἰκών ὁ ἐπουράνιος γίγνομαι , ἀπογίγνομαι · ὁ βασιλεύω τάσσω , καταδουλόω · ὁ εἰς ἀθανασία κτίζω , καταφράσσω θάνατος · ὁ ἐν τρυφή ὁ παράδεισος Διάγων , εἰς ὁ νοσώδης καί ἐπίπονος οὗτος μεταχωρίζω χωρίον · ὁ ὁ ἀπάθεια συμφύρω , ὁ ἐμπαθής καί ἐπίχρουν ἀνταλλάσσω βίος · ὁ ἀδέσποτος τε καί αὐτεξούσιος , νῦν ὑπό τοιοῦτος καί τοσοῦτος κακός κυριεύομαι , ὡς μηδέ ῥούδιον εἰμί ὁ τύραννος ἐγώ ἀπαριθμέω . ἕκαστος γάρ ὁ ἐν ἐγώ πάθος , ὅταν ἐπικρατέω , δεσπότης ὁ δουλόω γίγνομαι · καί καθάπερ τις τύραννος καταλαμβάνω ὁ Ψυχή ὁ ἀκρόπολις , διά αὐτός ὁ υποχείριος κακός ὁ ὑπακούω , ὑπηρέτης ὁ ἡμέτερος λογισμός πρός ὁ δοκέω ἑαυτοῦ καταχράομαι · οὕτως ὁ θυμός , οὕτως ὁ φόβος , ὁ δειλία , ὁ θράσος , ὁ κατά λύπη τε καί ὁ κατά ἡδονά πάθος , μῖσος , Ἔρις , ἀνέλεος , ἀπομένω , σφός , κακία , μνησικακία τε καί ἀναληψία , καί πᾶς ὁ κατά ὁ ἐναντίος ἐν ἐγώ νοέω πάθος , τύραννος εἰμί τίνω καί δεσπότης ἀπαρίθμησις , ὁ πρός ὁ ἴδιος κράτος ὁ ψυχή οἷος τις δουρώλατον καταδουλόω . εἰμί δέ τις καί ὁ περί ὁ σῶμα συμφορά ἀναλογίζω , ὁ ὁ φύσις ἐγώ συμπλέκω τε καί συστρέφω , ὁ ποικίλος λέγω καί πολύτροπος ὁ νόσημα ἰδέα , ὅς πᾶς ὁ κατά ἀρχή ἀπολέγω εἰμί ὁ ἀνθρώπινος , πολύς μᾶλλον πλεονάζω ὁ δάκρυ , εἄν παράλληλος θεωρός ἀντί ὁ ἀγαθός ὁ λυπηρός , καί ἀντιπαρατίθημι ὁ κακός ὁ βελτιόω . οὗτος οὖν ἔοικα ἐν ἀπόρρητος διδάσκω ὁ μακαρίζω ὁ πένθος , ὁ πρός ὁ ἀληθινός ἀγαθός ὁ ψυχή βλέπω , μηδέ ὁ πάρειμι ἀπάτη ὁ βίος καταβαπτίζω · οὖον γάρ εἰμί οὔτε ἀδάκρυτος ζῶ ὁ ἐπέχω διά ἀφρίς ὁ πρᾶγμα , οὔτε ἐν λαχρίσαις εἰμί νομίζω ὁ Λαΐς βιωτικός ἡδονή εμβαδυμιαινω · καθάπερ ἐπί ὁ ἄλγος ὁ τοιοῦτος εἰμί ὁράω · ὁ ἐλεεινός μέν ὁ ὁ φύσις εἰμί κατασκευή · ( τίς γάρ ἐλεεινός ὁ ὁ λόγος στέρησις ; ) ἀσθὲσις δέ ὁ συμφορά αὐτός οὐδείς , ἀλλά κατά τις ἡδονά χάζω · ὁ ζωή διεξάγω · καί ὁ ἵππος γαυρίζομαι , καί ὁ ταῦρος χονίζω · καί ὁ σῦς φρίσσω ὁ Λοριάν · καί ὁ σκίλακες παίζω , καί διασκιρτάω ὁ μυχός , καί ἕκαστος ὁ ζῷον εἰμί ὁράω διά τίνω τεχνηρίων ὁ ἡδονά ἐνδείκνυμι , ὅς εἰμί σής κατανοια εἰμί ὁ ὁ λόγος χάρις , οὐ εἄν ὁ χῶρος αὐτός καί τελαιπωρος βίος ἐν ἡδονή διατίθημι . οὕτως καί ἐπί ὁ ἄνθρωπος , ὅς οὐδείς ὁ ἀγαθός εἰμί γνῶσις ,