gregorius-nyssenus.orationes-viii-de-beatitudinibus pg044_0628.1
νοῦντος τοῦ μέρους , αὐτὸς τε ὁ κάμνων καὶ οἱ τὴν θεραπείαν προσάγοντες , τεκμηρίῳ χρώμενοι τοῦ πρὸς ὑγίειαν τρέφει τὸ πάθος , τὸ ἐν αἰσθήσει τῶν δριμυσσόντων ἤδη γενέσθαι τὸ μέλος · οὕτως ἐπειδὰν , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , ἀπηληχότῃς τινὲς παραδῶσι τῷ κατ’ ἁμαρτίαν βίῳ ἑαυτούς , νεκροὶ τινες ὄντες καὶ πάρετοι τοῦ κατ’ ἀρετὴν βίου γενομένοι , οὐδεμίαν ἔχουσι τῶν ποιούντων τὴν αἴσθησιν . Εἰ δὲ καθάφαιτό τις αὐτῶν ὁ ἰατρεύων λόγος , οἷον διὰ τινων θερμῶν τε καὶ διακαιόντων φαρμάκων ( λέγω δὲ τῶν σκληρωπῶν τῆς μελλούσης κρίσεως ἀπειλῶν ) , καὶ διὰ βάθους τὴν καρδίαν τῷ φόβῳ τῶν προσδοκωμένων δριμύξεων , γεέννης φόβον , καὶ πῦρ μὴ σβεννύμενον , καὶ ἀτελεύτητον σκίληκα , καὶ βρυγμὸν ὀδόντων , καὶ κλαυθμὸν ἀδιάλειπτον , καὶ σκότος ἐξώτερον , καὶ ἅπαντα τὰ τοιαῦτα , οἷον τινὰ θερμὰ καὶ δριμεῖα φάρμακα τῷ νεναρχηκότι διὰ τῶν κατ’ ἁμαρτήν παθμάτων πενθρίων καὶ ἀναθάλψαν , εἰς αἴσθησιν αὐτὸν ἀγάγοι τοῦ ἐν ᾧ φη βίου , μακαριστὸν αὐτὸν ἀπεργάσεται , τὴν ὀδυνηρὰν αἴσθησιν τῇ ψυχῇ ἐμποιήσας . Καθάπερ καὶ ὁ Παῦλος τὸν τῇ κοίτῃ τοῦ πατρὸς ἐπιλυσαμένον , μέχρις ἐκεῖνου μαστίγει τῷ λόγῳ , ἕως ἂν ἀναίσθητος εἴη τῆς ἁμαρτίας · ἐπεὶ δὲ καθέζο τοῦ ἀνδρὸς ἡ τῆς ἐπιπληξέως ἰατρεία , ὡς ἤδη μακάριον διὰ τοῦ πένθους γενομένον , παρακαλεῖν ἀρχεται , ἵνα μὴ τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ , φησὶ , καταποθῇ ὁ τοιοῦτος . Ἔστιν δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν τὸ νόημα πρὸς τὴν προκειμένην τοῦ μακαρισμοῦ θεωρίαν εἰς τὸν κατ’ ἀρετὴν βίον οὐκ ἄχρηστον , διὰ τὸ πλεονάζειν πῶς ἐν τῇ φύσει τῶν ἀνθρώπων τὴν ἁμαρτίαν · ταύτης δὲ φάρμακον τὸ ἐκ μετανοίας πένθος ἀποδεικνύεται . Ἀλλὰ μοι δοκεῖ βαθυτέρον τι τῶν εἰρημένων ὑποσημαίνειν ὁ Λόγος ἐν τῇ παρατατικῇ τοῦ πένθους ἐνεργείᾳ , ἄλλο τι παρὰ τοῦτο νοεῖν ὑφηγούμενος . Εἰ γὰρ μόνην τὴν ἐπὶ τῇ πλημμελίᾳματι μεταμέλειαν ἐπεδείκνυτο , ἀκολούθωτερον ἂν ἦν τοὺς πενθῆσαντας μακαρίζειν , οὐ τοὺς εἰσαεὶ πενθοῦντας · ὡς ἐπὶ ὑποδείγματος συγχρεῖ τῆς ἐν τῇ νόσῳ διαγωγῆς τοὺς θεραπευθέντας μακαρίζομεν , οὐ τοὺς εἰσαεὶ θεραπευομένους . Ἡ γὰρ παράτασις τῆς θεραπείας , καὶ τὸ τῆς ἀρρώστιας διηνεκὲς συνενδείκνυται . Καὶ ἄλλως δὲ μοι δοκεῖ καλῶς ἔχειν μὴ τῷ τοιούτῳ μόνῳ νοήματι τίθεσθαι , ὡς τοῦ Λόγου τοὺς ἐφ’ ἁμαρτίαις πενθοῦσιν τὸν μακαρισμὸν νέμοντος . Πολλοὺς γὰρ εὕρομεν ἀκατηγόρητον ἐσχικότας τὸν βίον , καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς φωνῆς μεμαρτυρημένον ἐπὶ παντὶ τῷ βελτίονι . Ποία γὰρ πλεονεξία τοῦ Ἰωάννου ; ποία εἰδωλολατρία τοῦ Ἡλίου ; Τί μικρὸν ἡ μεῖζον κατὰ τὸν βίον ἐκείνους οὐδὲν ἡ ἱστορία πλημμέλημα ; Τί οὖν ; Ἄρα ἕκω τῆς μακαριότητος εἶναι ὁ λόγος αὐτοὺς ὑποθήσεται , τοὺς μήτε τὴν ἀρχὴν νενοσηκότας , μήτε τοῦ φαρμάκου τούτου , λέγω δὲ τοῦ ἐκ μετανοίας πένθους , εἰς χρείαν ἐλθόντας ; Ἡ ἄτοπον εἴη τοὺς τοιούτους τῆς θείας μακαριότητος ἀποδήτους οἴεσθαι , ὅτι μήτε ἥμαρτον , μήτε πάνδει τὴν ἁμαρτίαν ἴασαντο ; Ἡ οὕτω γ’ ἂν εἴη τὸ ἁμαρτάνειν τοῦ ἀναμαρτήτως ζῆν προτιμότερον ,
Lemmas: νέω ὁ μέρος , αὐτός τε ὁ κάμνω καί ὁ ὁ θεραπεία προσάγω , τεκμήριον χράω ὁ πρός ὑγίεια τρέφω ὁ πάθος , ὁ ἐν αἴσθησις ὁ δριμύσσω ἤδη γίγνομαι ὁ μέλος · οὕτως ἐπειδάν , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , απηληχοος τις παραδίδωμι ὁ κατά ἁμαρτία βίος ἑαυτοῦ , νεκρός τις εἰμί καί πάρετος ὁ κατά ἀρετή βίος γινόͅσκω , οὐδείς ἔχω ὁ ποιέω ὁ αἴσθησις . εἰμί δέ καθάπτω τις αὐτός ὁ ἰατρεύω λόγος , οἷος διά τίνω θερμός τε καί διακαίω φάρμακον ( λέγω δέ ὁ σκληρωπῶν ὁ μέλλω κρίσις ἀπειλέω ) , καί διά βάθος ὁ Καρδία ὁ φόβος ὁ προσδοκάω δρίμυξις , γέεννα φόβος , καί πῦρ μή σβέννυμι , καί ἀτελεύτητος σκιληκαω , καί βρυγμός ὀδούς , καί κλαυθμός ἀδιάλειπτος , καί σκότος ἐξώτερος , καί ἅπας ὁ τοιοῦτος , οἷος τις θερμός καί δριμύς φάρμακον ὁ νεναρχηκότι διά ὁ κατά ἁμαρτής παθμάτων πενθρίων καί ἀναθάλπω , εἰς αἴσθησις αὐτός ἄγω ὁ ἐν ὅς φημί βίος , μακαριστός αὐτός ἀπεργάζομαι , ὁ ὀδυνηρός αἴσθησις ὁ Ψυχή ἐμποιέω . καθά καί ὁ Παῦλος ὁ ὁ κοίτη ὁ πατήρ ἐπιλύω , μέχρι ἐκεῖνος μαστιγέω ὁ λόγος , ἠώς εἄν ἀναίσθητος εἰμί ὁ ἁμαρτία · ἐπεί δέ καθέζομαι ὁ ἀνήρ ὁ ὁ ἐπίπληξις ἰατρεία , ὡς ἤδη μακάριος διά ὁ πένθος γίγνομαι , παρακαλέω ἀρχω , ἵνα μή ὁ περισσός λύπη , φημί , καταπίνω ὁ τοιοῦτος . ἔρτις δέ καί οὗτος ἐγώ ὁ νόημα πρός ὁ πρόκειμαι ὁ μακαρισμός θεωρία εἰς ὁ κατά ἀρετή βίος οὐ ἄχρηστος , διά ὁ πλεονάζω πῶς ἐν ὁ φύσις ὁ ἄνθρωπος ὁ ἁμαρτία · οὗτος δέ φάρμακον ὁ ἐκ μετάνοια πένθος ἀποδείκνυμι . ἀλλά ἐγώ δοκέω βαθύς τίς ὁ εἴρω ὑποσημαίνω ὁ Λόγος ἐν ὁ παρατατικός ὁ πένθος ἐνέργεια , ἄλλος τίς παρά οὗτος νοέω ὑφηγέομαι . εἰμί γάρ μόνος ὁ ἐπί ὁ πλημμελίᾳματι μεταμέλεια ἐπιδείκνυμι , ἀκολούθωτερον εἄν εἰμί ὁ πενθέω μακαρίζω , οὖον ὁ εἰσαεί πενθέω · ὡς ἐπί ὑπόδειγμα συγχράομαι ὁ ἐν ὁ νόσος διαγωγεύς ὁ θεραπεύω μακαρίζω , οὖον ὁ εἰσαεί θεραπεύω . ὁ γάρ παράτασις ὁ θεραπεία , καί ὁ ὁ αρρώστια διηνεκής συνενδείκνυμι . καί ἄλλως δέ ἐγώ δοκέω καλῶς ἔχω μή ὁ τοιοῦτος μόνος νόημα τίθημι , ὡς ὁ Λόγος ὁ ἐπί ἁμαρτία πενθέω ὁ μακαρισμός νέμω . Πολύς γάρ εὑρίσκω ἀκατηγόρητος ἔχω ὁ βίος , καί ὑπό αὐτός ὁ φωνή μαρτυρέω ἐπί πᾶς ὁ ἀγαθός . Ποία γάρ πλεονεξία ὁ Ἰωάννης ; ποῖος εἰδωλολατρία ὁ Ἡλίας ; τις μικρός ὁ μείζων κατά ὁ βίος ἐκεῖνος οὐδείς ὁ ἱστορία πλημμέλημα ; τις οὖν ; ἄρας ἔκω ὁ μακαριότης εἰμί ὁ λόγος αὐτός ὑποτίθημι , ὁ μήτε ὁ ἀρχή νοσέω , μήτε ὁ φάρμακον οὗτος , λέγω δέ ὁ ἐκ μετάνοια πένθος , εἰς χρεία ἔρχομαι ; ὁ ἄτοπος εἰμί ὁ τοιοῦτος ὁ θεῖος μακαριότης αποδητος οἴομαι , ὅτι μήτε ἁμαρτάνω , μήτε πάνδος ὁ ἁμαρτία ἰάομαι ; ὁ οὗτος γε εἄν εἰμί ὁ ἁμαρτάνω ὁ ἀναμάρτητος ζῶ πρότιμος ,