gregorius-nyssenus.orationes-viii-de-beatitudinibus pg044_0651.2
Δοκεῖ μοι καλῶς ἔχειν περὶ τούτου χρήναι διὰ βραχέων πρώτων λαβεῖν , ὡς ἂν καθ’ ὅδὲν γένοιτο ἡμῖν περὶ τὸ προκείμενον ἡ θεωρία . Ἡ θεία φύσις αὐτὴ καθ’ αὑτὴν ὅ τι ποτὲ κατ’ οὐσίαν ἐστὶ , πάσης ὑπέρκειται καταληπτικῆς ἐπινοίας , ἀπρόσιτος καὶ ἀπροσπέλαστος οὖσα ταῖς στοχαστικαῖς ἐπινοίαις , καὶ οὕτω τις ἀνθρώποις πρὸς τὴν τῶν ἐκλήπτων κατανόησιν ἐξεύρεται δύναμις · οὐδὲ τις ἔξοδος καταληπτικὴ τῶν ἀμυγάνων ἐπενόησθαι . Διὸ καὶ Ἀνεξιχνιάστους τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ ὁ μέγας ὀνομάζει Ἀπόστολος , σημαίνων διὰ τοῦ λόγου τὸ ἀνεπίβαστον εἶναι λογισμοῖς τὴν ὁδὸν ἐκείνην , ἡ πρὸς τὴν γνώσιν τῆς θείας οὐσίας ἄγει · ὡς οὕτω τις τῶν προωδευκότων τὸν βίον ἔχων τί καταληπτικὴς ἐπινοίας σημαίνουμένου τῇ γνώσει τοῦ ὑπὲρ γνώσιν πράγματος . Τοιούτος δὲ ὡν κατὰ τὴν φύσιν ὁ ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν , ἄλλῳ λόγῳ καὶ ὁρᾶται καὶ καταλαμβάνεται ὁ ἀόρατός τε καὶ ἀπερίγραπτος . Πολλοὶ δὲ οἱ τῆς τοιαύτης κατανόησεως τρόποι . Ἔστι γὰρ καὶ διὰ τῆς ἐμφανιζομένης τῷ παντὶ σοφίας , τὸν ἐν σοφίᾳ πάντα πεποιηκότα στοχαστικῶς ἰδεῖν . Καθάπερ καὶ ἐπὶ τῶν ἀνθρωπίνων δημιουργημάτων ὁρᾶται τρόπον τινὰ τῇ διανοίᾳ ὁ δημιουργὸς τοῦ προκειμένου κατασκευάσματος , τὴν τέχνην τῷ ἔργῳ ἐναποθέμενος . Ὁρᾶται δὲ οὐχ ἡ φύσις τοῦ τεχνευσάντος , ἀλλὰ μόνον ἡ τεχνικὴ ἐπιστήμη , ἣν ὁ τεχνίτης τῇ κατασκευῇ ἐαπέθετο . Οὕτω καὶ πρὸς τὸν ἐν τῇ κτίσει βλέποντες κόσμον , ἐννοιαν οὐ τῆς οὐσίας , ἀλλὰ τῆς σοφίας τοῦ κατὰ πάντα σοφὸς πεποιηκότος ἀνατιποῦμεθα . Κἄν τὰς ἡμετέρας ζωῆς τὴν αἰτίαν λογισώμεθα , ὅτι οὐκ ἐξ ἀνάγκης , ἀλλ’ ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως ἦλθεν εἰς τὸ κτίσαι τὸν ἄνθρωπον . πάλιν καὶ διὰ τούτου τοῦ τρόπου καθευωρακέναι λέγομεν τὸν Θεόν , τῆς ἀγαθότητος οὐ τῆς οὐσίας ἐν περινοῇ γενομένης · οὕτω καὶ τὰ ἄλλα πάντα , ὅσα πρὸς τὸ χρειζόν τε καὶ ὑψηλότερον ἀνάγει τὴν ἐννοῦν ,
Lemmas: δοκέω ἐγώ καλῶς ἔχω περί οὗτος χρή διά βραχύς πρῶτος λαμβάνω , ὡς εἄν κατά ὅδε γίγνομαι ἐγώ περί ὁ πρόκειμαι ὁ θεωρία . ὁ θεῖος φύσις αὐτός κατά ἑαυτοῦ ὅς τίς ποτέ κατά οὐσία εἰμί , πᾶς ὑπέρκειμαι καταληπτικός ἐπίνοια , ἀπρόσιτος καί ἀπροσπέλαστος εἰμί ὁ στοχαστικός ἐπίνοια , καί οὗτος τις ἄνθρωπος πρός ὁ ὁ ἐκλάπτω κατανόησις ἐξευρετής δύναμις · οὐδέ τις ἔξοδος καταληπτικός ὁ αμυγλανος ἐπινοέω . Διὸ καί ἀνεξιχνίαστος ὁ ὁδός αὐτός ὁ μέγας ὀνομάζω ἀπόστολος , σημαίνω διά ὁ λόγος ὁ ἀνεπίβαστον εἰμί λογισμός ὁ ὁδός ἐκεῖνος , ὁ πρός ὁ γνῶσις ὁ θεῖος οὐσία ἄγω · ὡς οὗτος τις ὁ προοδεύω ὁ βίος ἔχω τίς καταληπτικός ἐπίνοια σημαίνω ὁ γνῶσις ὁ ὑπέρ γνῶσις πρᾶγμα . τοιούτος δέ ὡς κατά ὁ φύσις ὁ ὑπέρ πᾶς φύσις , ἄλλος λόγος καί ὁράω καί καταλαμβάνω ὁ ἀόρατος τε καί ἀπερίγραπτος . πολλός δέ ὁ ὁ τοιοῦτος κατανόησις τρόπος . εἰμί γάρ καί διά ὁ ἐμφανίζω ὁ πᾶς σοφία , ὁ ἐν σοφία πᾶς ποιέω στοχαστικός ὁράω . καθά καί ἐπί ὁ ἀνθρώπινος δημιούργημα ὁράω τρόπος τις ὁ διάνοια ὁ δημιουργός ὁ πρόκειμαι κατασκεύασμα , ὁ τέχνη ὁ ἔργον ἐναποτίθημι . ὁράω δέ οὐ ὁ φύσις ὁ τεχνεύω , ἀλλά μόνος ὁ τεχνικός ἐπιστήμη , ὅς ὁ τεχνίτης ὁ κατασκευή ἀποτίθημι . οὕτως καί πρός ὁ ἐν ὁ κτίζω βλέπω κόσμος , ἔννοια οὖον ὁ οὐσία , ἀλλά ὁ σοφία ὁ κατά πᾶς σοφός ποιέω ανατιποω . κἀν ὁ ἡμέτερος ζωή ὁ αἴτιος λογίζομαι , ὅτι οὐ ἐκ ἀνάγκη , ἀλλά ἐκ ἀγαθός προαίρεσις ἔρχομαι εἰς ὁ κτίζω ὁ ἄνθρωπος . πάλιν καί διά οὗτος ὁ τρόπος καθευωρακέναι λέγω ὁ Θεός , ὁ ἀγαθότης οὖον ὁ οὐσία ἐν περινοέω γίγνομαι · οὗτος καί ὁ ἄλλος πᾶς , ὅσος πρός ὁ χρίζω τε καί ὑψηλός ἀνάγω ὁ ἐννέω ,