gregorius-nyssenus.orationes-viii-de-beatitudinibus pg044_0661.1
μνημονευθέντος εἶναι · ὅση καὶ δεινότερον τοῦ προδήλου τὸ κεκρυμμένον . Καὶ γὰρ τῶν κυνῶν τούτους πλεόν διευλαβούμεθα , ὧν οὔτε ὕλαχὴ τὸν θυμὸν προμηνύει , οὔτε κατὰ τὸ πρόσωπον ἔφοδος , ἀλλ’ εὐπράγτε καὶ ἡμέρῳ τῷ σχήματι τὸ ἀπροόρατόν τε καὶ ἀπερίσκεπτον ἡμῶν ἐπιφυλάττουσι · τοιούτῳν ἐστι τὸ κατὰ τὸν φθόνον καὶ τὴν ὑπόκρισιν πάθος , οἷς ἔνδοθεν μὲν ἐν τῷ βάθει τῆς καρδίας τὸ μῶσος , ὡς τι πῦρ κατὰ τὸ λελιθὸς ὑποτρέφεται , τὸ δὲ φαινόμενον τῇ ὑποκρίσει κατασχηματίζεται πρὸς τὸ φίλον . Ὥσπερ δὲ εἰ πῦρ ἀχύρῳι ὑποκρυφθῇ , τέως μὲν ἔνδοθεν διασμῦχει τὴν καύσιν καὶ τὰ παρακειμένα , φλὼς δὲ κατὰ τὸ φαινόμενον οὐκ ἐκδίδεται , ἀλλὰ δριμὺς τις καπνὸς βιαίως ἔνδοθεν συνβληθόμενος διεξέρχεται · εἰ δὲ τινὸς τύχῃ διαπνοῆς , τότε εἰς λαμπρὰν τε καὶ ἐκδηλὸν ἀναφρίσκεται οἰδῶν · οὕτω καὶ ὁ φθόνος διεσθίει μὲν ἔνδοθεν τὴν καρδίαν , πυρὸς δὲν οὐὐν ἀχύρων πεπλημμένον τινὰ χημῶνα · καὶ κρύπτει μὲν ὑπ’ αἰσχύνῃ τὴν νόσον , οὐ μὴν δυνατὸς ἐστὶν εἰς τὸ παντελὲς ἐπικρύψασθαι · ἀλλ’ ὁλὼν τις καπνὸς δριμὺς ἐκ τοῦ φθόνου πειρᾶ τοῖς περὶ τὸ σχῆμα συμπτώμασιν ἐνδιαφαίνεται . Εἰ δὲ τις συμφορὰ τοῦ φθονουμένου προσάψαιτο , τότε φανερὸς τὴν νόσον , ἐν εὐφροσύνῃ τε καὶ ἡδονῇ τὴν ἐκείνου λύπην ποιούμενος . Κατηγορεῖται δὲ τὰ χρ·πτά τοῦ πάθους , ἕως ἂν λανθάνειν δοκῇ , διὰ τῶν φανερῶν τεκμηρίων περὶ τὸ πρόσωπον . Τὰ γὰρ ἐπιθανάτιστα τῶν ἀπεγνωσμένων σημεῖα , ταῦτα τοῦ διὰ φθόνον ἐκτετρηχότος πολλάκις γίνεται , ὀφθαλμοὶ ἥρροι , κατεσχηλῶσαι τοῖς βλεφάροις ἐγκοιλιανόμενοι , ὁφρῦς συμπεπτοκυῖα , ὀστέα τῶν σαρκῶν ἐν τόπῳ διαφαίνόμενα . Ἡ δὲ αἰτία τῆς νόσου τις ; Τὸ ἐν ἀθυμίᾳ ζῆν ἀδελφόν , ἢ οἰκεῖον , ἢ γείτονα . Ὦ καινῶν ἀδικημάτων ! Ἐγκλημα ποιεῖσθαι τὴν εὐτυχίαν τοῦ γείτονος , οὐ ταῖς εὐπραγίαις ἀλγύνεται · οὐκ ἐξ ὧν αὐτὸς τι πέπονθε παρ’ αὐτοῦ κακὸν τὴν ἀδίκιαν κρίνων , ἀλλ’ ὅτι ἐν ἐκείνοις ἀδίκων οὐδὲν , ἐν τοῖς καταθύμιος ἐστὶ . Τί πέπονθας , ὦ δειλαῖε ; πρὸς αὐτὸν εἴποιμι ἂν · ἀντὶ τινὸς ἐκτετηκας , πικρῶ τῷ ὀφθαλμῷ τὰς εὐπραγίας ὑποβλέπων τοῦ γείτονος ; Τί ἐγκαλεῖν ἔχεις ; Εἰ εὐπρεπὴς ἐκεῖνος τῷ σώματι ; Εἰ λόγῳ κεχόρηται ; Εἰ τῷ γένει τὸ πλεῖον ἔχει ; Εἰ τινὸς ἀρχῆς ἐπίδας λαμπρὸς ἐπὶ τῆς ἀξίας ὁρᾶται ; Εἰ χρημάτων αὐτῷ τις εὐπορία προστέγονεν ; Εἰ σεμνὸς ἐν λόγοις διὰ τὴν φρόνησιν ; Εἰ περίβλεπτος τοῖς πολλοῖς ἐξ εὐεργεσίας ἐστίν ; Εἱ παισὶν ἐπαγαλλιάται ; Εἰ γυναικὶ εὐφραίνεται ; Εἰ ταῖς τοῦ οἴκου προσόδους λαμπρύνεται ; Διτί σοι ταῦτα καθάπερ ἀκίδες βελόν κατὰ τῆς καρδίας ἐμπιπτουσι ; Συγκροτεῖς τὰς παλάμας · τοὺς δακτύλους συμπλέκεις · ἀθροῖσας τοὺς λογισμοὺς βύθιον τι καὶ ὀδυνηρὸν ὑποστένεις · ἀπὸς σοι ἡ τῶν προσόδων ἀπόλαυσις · πικρὰ ἡ τράπεζα · κατηφὴς ἡ αἴτλα · ἕτοιμον τὸ οὐς πρὸς τὴν τοῦ εὐπράττοντος διαβολήν . Εἰ δὲ τι τῶν δεξίων λέγοιτο , βέβυσται ἡ ἀκοὴ πρὸς τὸν λόγον . Καὶ οὕτω τὴν ψυχὴν διακειμένου · τί περιστελλεῖς τῇ ὑποκρίσει τὴν νόσον ; Πῶσοι τὸ τῆς φιλίας προσωπεῖον διὰ τῆς κατεσχηματισμένης εὐνοίας ἐπιμορφέζεται ; Τί δεξίως ταῖς εὐφημοῖς προσηγιοραῖς ; χαίρειν καὶ ὑγιαίνειν ἐγκλεῦσθ ·
Lemmas: μνημονεύω εἰμί · ὅσος καί δεινός ὁ πρόδηλος ὁ κρύπτω . καί γάρ ὁ κύω οὗτος πλέω διευλαβέομαι , ὅς οὔτε ὑλαχή ὁ θυμός προμηνύω , οὔτε κατά ὁ πρόσωπον ἔφοδος , ἀλλά εὐπράγτε καί ἥμερος ὁ σχῆμα ὁ ἀπροόρατος τε καί ἀπερίσκεπτος ἐγώ ἐπιφυλάσσω · τοιοῦτος εἰμί ὁ κατά ὁ φθόνος καί ὁ ὑπόκρισις πάθος , ὅς ἔνδοθεν μέν ἐν ὁ βάθος ὁ Καρδία ὁ μῶσος , ὡς τίς πῦρ κατά ὁ λελιανθος ὑποτρέφω , ὁ δέ φαίνω ὁ ὑπόκρισις κατασχηματίζω πρός ὁ φίλος . ὥσπερ δέ εἰμί πῦρ ἀχύριος ὑποκρύπτω , τέως μέν ἔνδοθεν διασμύχομαι ὁ καῦσις καί ὁ παρακείμενος , φλάω δέ κατά ὁ φαίνω οὐ εκδίδω , ἀλλά δριμύς τις καπνός βίαιος ἔνδοθεν συμβάλλω διεξέρχομαι · εἰμί δέ τις τυγχάνω διαπνοή , τότε εἰς λαμπρός τε καί ἐκδηλόω ἀναφρίζω οἰδέω · οὗτος καί ὁ φθόνος διεσθίω μέν ἔνδοθεν ὁ Καρδία , πυρός δέν οὐ ἄχυρον πλήσσω τις χειμών · καί κρύπτω μέν ὑπό αἰσχύνη ὁ νόσος , οὖον μήv δυνατός εἰμί εἰς ὁ παντελής ἐπικρύπτω · ἀλλά ὄλλυμι τις καπνός δριμύς ἐκ ὁ φθόνος πειράω ὁ περί ὁ σχῆμα σύμπτωμα ἐνδιαφαίνομαι . εἰμί δέ τις συμφορά ὁ φθονέω προσάπτω , τότε φανερός ὁ νόσος , ἐν Εὐφρόσυνος τε καί ἡδονή ὁ ἐκεῖνος λύπη ποιέω . κατηγορέω δέ ὁ χρ·πτά ὁ πάθος , ἠώς εἄν λανθάνω δοκέω , διά ὁ φανερός τεκμήριον περί ὁ πρόσωπον . ὁ γάρ ἐπιθανάτιστα ὁ ἀπογιγνώσκω σημεῖον , οὗτος ὁ διά φθόνος ἐκτρέχω πολλάκις γίγνομαι , ὀφθαλμός ἔρρω , κατέχω ὁ βλέφαρον εγκοιλιανομενω , ὀφρύς συμπίπτω , ὀστέον ὁ σάρξ ἐν τόπος διαφαίνομαι . ὁ δέ αἰτία ὁ νόσος τις ; ὁ ἐν ἀθυμία ζῶ ἀδελφός , ἢ οἰκέω , ἢ γείτων . ὦ καινός ἀδίκημα ! ἔγκλημα ποιέω ὁ εὐτυχία ὁ γείτων , οὖον ὁ εὐπραγία ἀλγύνω · οὐ ἐκ ὅς αὐτός τίς πάσχω παρά αὐτός κακός ὁ ἀδικία κρίνω , ἀλλά ὅτι ἐν ἐκεῖνος ἄδικος οὐδείς , ἐν ὁ Καταθύμιος εἰμί . τις πάσχω , εἰμί δειλαικός ; πρός αὐτός εἶπον εἄν · ἀντί τις ἐκτήκω , πικρός ὁ ὀφθαλμός ὁ εὐπραγία ὑποβλέπω ὁ γείτων ; τις ἐγκαλέω ἔχω ; εἰμί εὐπρεπής ἐκεῖνος ὁ σῶμα ; εἰμί λόγος χωρέω ; εἰμί ὁ γένος ὁ πλείων ἔχω ; εἰμί τις ἀρχή πιδάω λαμπρός ἐπί ὁ ἄξιος ὁράω ; εἰμί χρῆμα αὐτός τις εὐπορία προστάσσω ; εἰμί σεμνός ἐν λόγος διά ὁ φρόνησις ; εἰμί περίβλεπτος ὁ πολύς ἐκ εὐεργεσία εἰμί ; εἰ παῖς επαγαλλιααω ; εἰμί γυνή εὐφραίνω ; εἰμί ὁ ὁ οἶκος πρόσοδος λαμπρύνω ; Διτί σύ οὗτος καθάπερ ἀκίς βελών κατά ὁ Καρδία ἐμπίπτω ; συγκροτέω ὁ παλάμη · ὁ δάκτυλος συμπλέκω · ἀθροίζω ὁ λογισμός βύθιος τίς καί ὀδυνηρός ὑποστένω · ἀπός σύ ὁ ὁ πρόσοδος ἀπόλαυσις · πικρός ὁ τράπεζα · κατηφής ὁ αἴτλα · ἑτοῖμος ὁ οὖς πρός ὁ ὁ ευπρασσω διαβολή . εἰμί δέ τίς ὁ Δεξίων λέγω , βύω ὁ ἀκοή πρός ὁ λόγος . καί οὗτος ὁ ψυχή διάκειμαι · τίς περιστέλλω ὁ ὑπόκρισις ὁ νόσος ; Πῶσοι ὁ ὁ φίλιος προσωπεῖον διά ὁ κατασχηματίζω εὔνοια ἐπιμορφέζεται ; τις δεξιός ὁ Εὔφημος προσηγιοραῖς ; χαίρω καί ὑγιαίνω ἐγκλεῦσθ ·