gregorius-nyssenus.oratio-in-diem-natalem-christi pg046_0580.1
παίδων , μητέρων , συγγενῶν , πατρῶν , πρὸς τὴν τῶν δημίων ἀπειλὴν ἐλεεινῶς εἰσδοκῶντων ; Πῶς ἂν τις διαγράψαι γυμνῷ τῷ ξίφει παρεστῶτα τῷ νηπίῳ τὸν δήμιον , ἐμπελέποντα δριμὺ τε καὶ φοινικῶν , καὶ φύγγόρονον πρὸς τοιαῦτα , καὶ τῇ χειρὶ τὸ βρέφος πρὸς ἑαυτὸν ἕλκοντα , καὶ τῇ ἑτέρᾳ τὸ ξίφος ἀνατεινόμενον · τὴν δὲ μητέρα ἐτέρωθεν πρὸς ἑαυτὴν ἀνέλκουςσαν τὸ παιδίον , καὶ τὸν ἴδιον αὐχένα τῷ τοῦ ξίφους ἀκμῇ προσυπεχούσαν , ὡς ἂν μὴ ἴδῃ τοῖς ὀφθαλμοῖς τὸ δειλίαν τέκνον βρέφος ταῖς χερσὶ τοῦ δημίου διαφθειρόμενον ; Πῶς ἂν τις τὰ τῶν πατέρων διηγήσαιτο ; Τὰς ἀνακλήσεις , τὰς οἰμωγὰς , τὰς τελευταίας τῶν τέκνων περιπολίας ; καὶ πολλῶν ἄμα τοιούτων κατὰ ταὐτὸν γιγνομένων ; Τίς ἂν τὸ πολυειδὲς καὶ πολυτροπον τῆς συμφορᾶς τραγῳδήσειε , τὰς διπλὰς τῶν ἀρτιτόκων ὠδίνας ; Τοὺς δριμεῖς καυτήρας τῆς φύσεως ; Ὅπως τὸ ὀλίγον βρέφος ὁμοῦ τε τῷ μαχῇ προσεφέστω , καὶ διὰ τῶν σπλάγχνων τὴν χαρίαν ἐδίδετο ; Ὅπως ἡ δειλαία μήτηρ καὶ τὴν θηλὴν ἐπεῖχε τῷ τοῦ νηπίου στόματι , καὶ τὸ αἷμα τοῦ τέκνου τοῖς κόλποις ἐδέχετο ; Πολλάκις δὲ πον · τῇ ῥύμῃ τῆς χειρὸς ὁ δήμιος , μιᾷ τοῦ ξίφους ὀρμῇ , τὸ τέκνον τῇ μητρὶ συνδιήλασε , καὶ ἐν τοῦ αἵματος τοῦ δεύθρον ἐγένετο , ἔκ τε τῆς μητρώας πληγῆς καὶ ἐκ τῆς χαρίας τοῦ τέκνου καταμιγνύμενον . Ἐπειδὴ δὲ καὶ τοῦτο πρόσκειται τῇ μαρτῷ τοῦ Ἡρώδου φωνῇ , τὸ μὴ μόνον κατὰ τῶν ἀρτιγενῶν τὴν θανατηφόρον ἐξενεχθῆναι · ψήφον , ἀλλ’ εἰ τις καὶ εἰς δεύτερον προῆλθεν ἔτος καὶ τοῦτον ἀνάρπαστον γενέσθαι ( γέγραπται γὰρ , ὅτι ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω ) · ἕτερον ἐν τούτοις , κατὰ τὸ εἴδος , πάλος ὁ λόγος βλέπει . Ὅτι πολλάκις ὁ μεταξὺ χρόνος , δύο τέκνων μήτερα τὴν αὐτὴν ἐπίφησεν . Οἷον οὖν ἦν ἐπὶ τῶν τοιούτων πάλιν τὸ θέαμα , δύο δημίων περὶ μίαν ἀχολουμένων μητέρα · τοῦ μὲν , τὸ παραθεῖν πρὸς ἑαυτὸν ἕλκοντος , τοῦ δὲ , τὸ ὑπομάχων ἀνασπῶντος τοῦ κόλπου ; Τί πάσης εἴδος ἐπὶ τούτοις τὴν ἄλλην μητέρα ; πρὸς δύο τέκνα σιζομένης τῆς φύσεως , ἑκάτεροὺς κατὰ τὸ ἴσον τοῖς μητρώοις σπλάγχνοις τὸ πῦρ ἀναφλέγοντος , οὐκ ἔχουσαν πολὺ ἢ τινὶ τῶν πονηρῶν ἀκολουθῆσαι δημίων ; Τοῦ μὲν ἐντεῦθεν , τοῦ δὲ ἐτέρωθεν πρὸς τὴν σφαγὴν ἐφελκομένων τὰ νήπια · προσδράμῃ ἐπὶ τῷ νεογενεῖ , ἀσημον ἐτι καὶ ἀδιάρθρωτον τὸν ὀδυρμὸν ἀφίνει ; Ἄλλ’ ἀχρόσται τοῦ ἄλλου ἤδη φθεγγομένου , καὶ ψελλομένην τῇ φωνῇ μετὰ δακρύων τὴν μητέρα ἀνακαλοῦντος . Τί πάθη ; Τίς ἂν γένηται ; Τίνος τῇ φωνῇ ἀντιδοῆσει ; Τίνος τῇ οἰμωγῇ ἀντοδύρηται ; Ποιῷ ἀποθρήνησει θανάτῳ , ἴσως ἐφ’ ἑκάτερω μαστιζομένη τοῖς κέντροις τῆς φύσεως ; Ἄλλ’ ἀπαγάγωμεν τὴν ἀκοὴν τῶν ἐπὶ τοῖς παισὶ ὀργῶν , καὶ πρὸς τὰ εὐθύτερα καὶ μᾶλλον τῇ ἑορτῇ πρέποντα τὴν διάνοιαν τρέψωμεν , χῶν ὑπερβούσα κατὰ τὴν προφητείαν τὴν Ῥαχὴλ τὴν σφαγὴν τῶν τέκνων ὀλοφυρᾶται . Ἐν γὰρ ἑορτᾷ ἑορτῆς , καθὼς φησιν ὁ σοφὸς Σολομὼν , ἀμνηστία πρέπει κακῶν . Τίς δ’ ἂν γένοιτο τῆς ἑορτῆς ἡμῖν ταύτης εὐστημοτέρα , ἐν ᾧ τὴν πονηρὰν τοῦ διαβόλου σκοτομαίναν διαχέας ὁ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος , δι’ αὐτῆς τῆς ἡμετέρας φύσεως ἐπιλάμπει τῇ φύσει , ἐν ᾧ τὸ πεπτωκὸς A carnificum miserabiliter exclamantium ? Quis di - cendo possit exprimere carnificem gladio contra puerum irruentem , et torvo trucique vultu con - tuentem , verbisque crudelibus alloquentem , una quidem manu corripientem infantulum , altera vero gladium adigentem ; matrem porro ex altera parte filium ad se trahentem , obicientemque cervicem suam acuto gladio , ne miserum filium carnifi - cis manu necatum propriis oculis intueretur ? Quis explicet ea quae patres agunt , revocatio - nes , suspiria , postremos filiorum complexus , prae - sertim cum idem a multis fiat eodem tempore ? Quis variam multiplicesque calamitates , et con - duplicatos puerperarum dolores partus exponat , et acerrimas , quas admovebat natura , faces ? B Quomodo puer infelix et uberi simul inhaereret , et per viscera letale plagam acciperet ? Quo - modo misera mater simul infantis ori subderet ubera , et sinu sanguinem ejus exciperet ? Manus autem impetu saepenumero carnifex uno gladii ictu filium et matrem consuciabat , et unus san - guinis rivus ex matris plaga et ex mortifero vul - nere filii mixtus decurrebat . Jam vero , cum nefaria Herodis sententia non solum nuper geniti ne - rentur , sed etiam illi , qui alterum agebant annum , raperentur ad mortem 48 , ( scriptum est enim eum jussisse , bimulos et minores interfici ) , videre erat matres non paucas , quae eo temporis spatio duos filios enixa fuerant . Quodnam igitur rursus in his spectaculum cernebatur , cum duo carnifices circa matrem unam essent occupati , unusque prope currentem filium ad se raperet , alter autem lactentem adhuc infantulum e gremio matris evel - leret ? Quid tum faciat mater infelix , cum natura bifariam in filios divellatur , et utroque filio ma - ternis visceribus ex aequo faces admovente , ne - sciat utrum ex carnificibus prius sequatur , cum unus ex hac , alter ex illa parte pueros ad caedem trahat ? procurrante ad nuper genitum , confusos indistinctosque gemitus emittentem ? ut inhihetur ab altero jam loquente , balbuentique lingua ma - trem inclamante . Quidnam agat ? quo se vertat ? Utrius voci voce sua respondeat ? Utrius gemitum gemitu excipiat suo ? Utrius delecta necem , cum uterque naturae stimulis aeque miseram feriat ? C Sed amoveamus aures ab hisce questibus , et ad laetiora dieique festo magis convenientia cogitatio - nem convertamus , licet Rachel , ut inquit pro - pheta 49 , clamans filiorum caedem deploret . In die enim festo , ut ait sapiens Salomon , malorum de - cet oblivisci . Quae autem nobis celebrior dies hac esse potest , in qua malas diaboli tenebras disce - tientes justitiae sol per naturam nostram illucet mundo , in qua , qui cecidit , excitatur , qui hostis factus est , in gratiam recipitur , qui ejectus est D
Lemmas: παῖς , μήτηρ , συγγενής , πατήρ , πρός ὁ ὁ δήμιος ἀπειλή ἐλεεινός εἰσδοκάω ; πῶς ἄν τις διαγράφω γυμνός ὁ ξίφος παρίστημι ὁ νήπιος ὁ δήμιος , ἐμπίμπλημι δριμύς τε καί φοινίκη , καί φύγγόρονον πρός τοιοῦτος , καί ὁ χείρ ὁ βρέφος πρός ἑαυτοῦ ἕλκω , καί ὁ ἕτερος ὁ ξίφος ἀνατείνω · ὁ δέ μήτηρ ἑτέρωθεν πρός ἑαυτοῦ ἀνέλκω ὁ παιδίον , καί ὁ ἴδιος αὐχήν ὁ ὁ ξίφος ἀκμή προσυπέχω , ὡς ἄν μή εἶδον ὁ ὀφθαλμός ὁ δειλία τέκνον βρέφος ὁ χείρ ὁ δήμιος διαφθείρω ; Πῶς ἄν τις ὁ ὁ πατήρ διηγέομαι ; Τά ἀνάκλησις , ὁ οἰμωγή , ὁ τελευταῖος ὁ τέκνον περιπολία ; καί πολύς ἄμη τοιοῦτος κατά αὐτός γίγνομαι ; Τῖς ἄν ὁ πολυειδής καί πολύτροπος ὁ συμφορά τραγῳδέω , ὁ διπλόος ὁ ἀρτίτοκος ὠδίς ; Τούς δριμύς καυτήρ ὁ φύσις ; ὅπως ὁ ὀλίγος βρέφος ὁμοῦ τε ὁ μάχη προσφέρω , καί διά ὁ σπλάγχνον ὁ χαρία δίδωμι ; ὅπως ὁ δείλαιος μήτηρ καί ὁ θηλή ἐπέχω ὁ ὁ νήπιος στόμα , καί ὁ αἷμα ὁ τέκνο ὁ κόλπος δέχομαι ; πολλάκις δέ πως · ὁ ῥύμη ὁ χείρ ὁ δήμιος , εἷς ὁ ξίφος ὁρμή , ὁ τέκνον ὁ μήτηρ συνδιαλύω , καί ἐν ὁ αἷμα ὁ δεύθρον γίνομαι , ἐκ τε ὁ μήτρως πληγή καί ἐκ ὁ Χαρίας ὁ τέκνο καταμείγνυμι . Ἐπειδή δέ καί οὗτος πρόσκειμαι ὁ μάρτος ὁ Ἡρώδης φωνή , ὁ μή μόνος κατά ὁ ἀρτιγενής ὁ θανατηφόρος ἐκφέρω · ψῆφος , ἀλλά εἰμί τις καί εἰς δεύτερος προέρχομαι ἔτος καί οὗτος ἀνάρπαστος γίγνομαι ( γράφω γάρ , ὅτι ἀπό διετής καί κάτω ) · ἕτερος ἐν οὗτος , κατά ὁ εἶδος , πάλος ὁ λόγος βλέπω . ὅτι πολλάκις ὁ μεταξύ χρόνος , δύο τέκνον μήτηρ ὁ αὐτός ἐπιφαίνω . οἷος οὖν εἰμί ἐπί ὁ τοιοῦτος πάλιν ὁ θέαμα , δύο δήμιος περί εἷς αχολουμην μήτηρ · ὁ μέν , ὁ παραθέω πρός ἑαυτοῦ ἕλκω , ὁ δέ , ὁ ὑπομάχω ἀνασπάω ὁ κόλπος ; τις πᾶς εἶδος ἐπί οὗτος ὁ ἄλλος μήτηρ ; πρός δύο τέκνον σίζω ὁ φύσις , ἑκάτερος κατά ὁ ἴσος ὁ μητρῷος σπλάγχνον ὁ πῦρ ἀναφλέγω , οὐ ἔχω πολύς ἢ τις ὁ πονηρός ἀκολουθέω δήμιος ; Τοῦ μέν ἐντεῦθεν , ὁ δέ ἑτέρωθεν πρός ὁ σφαγή ἐφέλκω ὁ νήπιος · προστρέχω ἐπί ὁ νεογενής , ἄσημος ἔτι καί ἀδιάρθρωτος ὁ ὀδυρμός ἀφίνω ; ἄλλος αχροειμι ὁ ἄλλος ἤδη φθέγγομαι , καί ψάλλω ὁ φωνή μετά δάκρυον ὁ μήτηρ ἀνακαλέω . Τι πάθος ; Τῖς ἄν γίγνομαι ; Τίνος ὁ φωνή αντιδοιημι ; Τίνος ὁ οἰμωγή ἀντοδύρομαι ; ποιός ἀποθρηνέω θάνατος , ἴσως ἐπί ἑκάτερος μαστίζω ὁ κέντρον ὁ φύσις ; ἄλλος ἀπάγω ὁ ἀκοή ὁ ἐπί ὁ παῖς ὀργή , καί πρός ὁ εὐθύς καί μᾶλλον ὁ ἑορτή πρέπω ὁ διάνοια τρέπω , χοῦς ὑπερβαίνω κατά ὁ προφητεία ὁ Ῥαχήλ ὁ σφαγή ὁ τέκνον ὀλοφύρομαι . ἐν γάρ ἑορτή ἑορτή , καθώς φημί ὁ σοφός Σολομώντας , ἀμνηστία πρέπω κακός . Τῖς δέ ἄν γίγνομαι ὁ ἑορτή ἐγώ οὗτος ευστημοτερας , ἐν ὅς ὁ πονηρός ὁ διάβολος σκοτόμαινα διαχέω ὁ ὁ δικαιοσύνη ἥλιος , διά αὐτηες͂ς ὁ ἡμέτερος φύσις ἐπιλάμπω ὁ φύσις , ἐν ὅς ὁ πίπτω A carnificum miserabiliter exclamantium ? Quis di - cendo possit exprimere carnificem gladio contra puerum irruentem , et torvo trucique vultu con - tuentem , verbisque crudelibus alloquentem , una quidem manu corripientem infantulum , altera vero gladium adigentem ; matrem porro ex altera parte filium ad se trahentem , obicientemque cervicem suam acuto gladio , ne miserum filium carnifi - cis manu necatum propriis oculis intueretur ? Quis explicet ea quae patres agunt , revocatio - nes , suspiria , postremos filiorum complexus , prae - sertim cum idem a multis fiat eodem tempore ? Quis variam multiplicesque calamitates , et con - duplicatos puerperarum dolores partus exponat , et acerrimas , quas admovebat natura , faces ? B Quomodo puer infelix et uberi simul inhaereret , et per viscera letale plagam acciperet ? Quo - modo misera mater simul infantis ori subderet ubera , et sinu sanguinem ejus exciperet ? Manus autem impetu saepenumero carnifex uno gladii ictu filium et matrem consuciabat , et unus san - guinis rivus ex matris plaga et ex mortifero vul - nere filii mixtus decurrebat . Jam vero , cum nefaria Herodis sententia non solum nuper geniti ne - rentur , sed etiam illi , qui alterum agebant annum , raperentur ad mortem 48 , ( scriptum est enim eum jussisse , bimulos et minores interfici ) , videre erat matres non paucas , quae eo temporis spatio duos filios enixa fuerant . Quodnam igitur rursus in his spectaculum cernebatur , cum duo carnifices circa matrem unam essent occupati , unusque prope currentem filium ad se raperet , alter autem lactentem adhuc infantulum e gremio matris evel - leret ? Quid tum faciat mater infelix , cum natura bifariam in filios divellatur , et utroque filio ma - ternis visceribus ex aequo faces admovente , ne - sciat utrum ex carnificibus prius sequatur , cum unus ex hac , alter ex illa parte pueros ad caedem trahat ? procurrante ad nuper genitum , confusos indistinctosque gemitus emittentem ? ut inhihetur ab altero jam loquente , balbuentique lingua ma - trem inclamante . Quidnam agat ? quo se vertat ? Utrius voci voce sua respondeat ? Utrius gemitum gemitu excipiat suo ? Utrius delecta necem , cum uterque naturae stimulis aeque miseram feriat ? C Sed amoveamus aures ab hisce questibus , et ad laetiora dieique festo magis convenientia cogitatio - nem convertamus , licet Rachel , ut inquit pro - pheta 49 , clamans filiorum caedem deploret . In die enim festo , ut ait sapiens Salomon , malorum de - cet oblivisci . Quae autem nobis celebrior dies hac esse potest , in qua malas diaboli tenebras disce - tientes justitiae sol per naturam nostram illucet mundo , in qua , qui cecidit , excitatur , qui hostis factus est , in gratiam recipitur , qui ejectus est D