gregorius-nyssenus.oratio-in-diem-natalem-christi pg046_0575.2
Μῶσῃ πρὸ αὐτοῦ τοῦ Προφήτου πῶς ἐγεννήθη τὸ παιδίον , πῶς ἐδόθη υἱός . Ἄρα κατὰ τὸν νόμον τῆς φύσεως ; Οὐ , φησὶν ὁ Προφήτης . Οὐ δουλεύει φύσει · νόμους δὲ ἀσπάστος τῆς φύσεως . Ἄλλὰ πῶς ἐγεννήθη τὸ παιδίον ; εἶπε · Ὦδὺ , φησίν , ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται καὶ τέξεται υἱόν , καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ , ὁ ἐστὶ μεθερμηνευόμενον , Μεθ’ ἡμῶν ὁ Θεός . Ὦ τοῦ θαύματος ! Ἡ παρθένος μήτηρ γίνεται , καὶ διαμένει παρθένος . Ὁρᾷς τὴν καινοτομίαν τῆς φύσεως . Ἐπὶ τῶν ἄλλων γυναικῶν ὅτις παρθένος ἐστὶ , μήτηρ οὐκ ἐστίν . Ἐπεὶ δ’ ἂν μήτηρ γένηται , τὴν παρθενίαν οὐκ ἔχει . Ἐνταῦθα δὲ τὰ δύο συνέδραμε κατὰ ταὐτὸ τὰ ὀνόματα . Ἡ γὰρ αὐτὴ καὶ μήτηρ καὶ παρθένος ἐστὶ καὶ οὔτε ἡ παρθένια τὸν τόκον ἐκώλυσεν , οὔτε ὁ τόκος τὴν παρθενίαν ἔλυσεν . Ἐπρεπε γὰρ τὸν ἐξ ἀφθορίας τοῦ παντὸς ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ γενόμενον , ἀπὸ τῆς ὑπηρετούσης αὐτῷ τῇ γενέσει τῆς ἀφθορίας ἀρχεσθαι . Τὴν γὰρ ἀπειρογαμον , ἀφόρον οἶδεν ὀνομάζειν ἡ τῶν ἀνθρώπων συνήθεια . Τοῦτο μοι δοκεῖ προκατανενοηκέναι τῇ γενομένῃ διὰ τοῦ φωτὸς αὐτῷ θεωρήσει Μωϋσῆς ἐκεῖνος ὁ μέγας , ὅτε ἐθεάπετο τῆς βάτου τὸ πῦρ , καὶ ἡ βάτος οὐκ ἐκαίετο · Διαβὰς γάρ , φησίν , δὲνῶμαι τὸ μέγα ὄραμα τοῦτο · οὐ τοπικήν , οἶμαι , δηλῶν κίνησιν διὰ τῆς βάσεως , ἀλλὰ τὴν παραδοχὴν τοῦ χρόνου διδάσκων · τὸ γὰρ τότε προδιατυπωθὲν ἐν τῇ φλογὶ καὶ τῇ βάτῳ , διαβάντος τοῦ μέσου χρόνου , σαφῶς ἐν τῇ κατὰ τὴν παρθένον μυστηρίῳ ἀπεκαλύφθη . Ὄσπερ γὰρ ἐκεῖ ἡ ὕδμος , καὶ ἀπτεῖ τὸ πῦρ καὶ οὐ καίεται , οὕτω καὶ ἐνταῦθα ἡ Παρθένος , καὶ τίκτει τὸ φῶς , καὶ οὐ φθείρεται . Εἰ δὲ βάθος προδιατυποῖ τὸ θεοτόκον σῶμα τῆς Παρθένου , μὴ αἰσχύνηθὼ τῷ αἰνίγματι . Πᾶσα γὰρ σάρξ διὰ τὴν τῆς ἁμαρτίας παραδοχήν , κατ’ αὐτὸ τοῦτο ὅτι σάρξ ἐστὶ μόνον , ἁμαρτία ἐστίν · ἡ δὲ ἁμαρτία παρὰ τῇ Γραφῇ τῇ ἁγίᾳ ἀκάνθῃ ἐπωνυμίᾳ κατονομάζεται . Εἰ δὴ μὴ πόρρω τῶν προκειμένων ἀποφερόμεθα , τάχα καὶ τὸν μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου φονευθὲντα Ζαχαρίαν οὐκ ἀκαιρον εἰς μαρτυρίαν τῆς ἀφθοροῦ μητρὸς παραστήσομεν . Ἱερεὺς οὗτος · ὁ Ζαχαρίας ἦν · οὐχ ἱερεὺς δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ τῆς προφητείας χαρίσματι · ἡ δὲ τῆς προφητείας δύναμις ἀναγράφεται ἐν τῇ βίβλῳ τοῦ Εὐαγγελίου χρησιάζεται · ὅτε προοδοποιῶν τὰς ἀνθρώπους ἡ θεία χάρις , μὴ ἀπίστον τὸν ἐκ Παρθένου τόκον ἡγήσασθαι , τοῖς ἐλάττοσι θαύμασι παραγυμνάζει τὴν ἀπίστον τὴν συγκατάθεσιν · τῇ στείρᾳ καὶ παρήλικι τίκτεται παῖς . Τοῦτο προοίμιον τοῦ κατὰ τὴν παρθενίαν θαύματος γίνεται . Ὡς γὰρ ἡ Ἐλισάβετ , οὐ δυνάμει φύσεως γίνεται μήτηρ , ἀγονος τὸν βίον καταγρησάσα , ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ θείου βουλήμα τοῦ παιδὸς ἡ γέννησις ἀναφέρεται · οὕτω καὶ τῆς παρθενικῆς ὁδῶν ἡ ἀπιστία , τῇ πρὸς τὸ Θεῖον ἀναφορᾷ τὸ πιστὸν ἔχει .
Lemmas: Μωσῆς πρό αὐτός ὁ Προφήτου πῶς γεννάω ὁ παιδίον , πῶς δίδωμι γιός . Ἀρά κατά ὁ νόμος ὁ φύσις ; Οὐ , φημί ὁ Προφήτης . οὐ δουλεύω φύσις · νόμος δέ ἀσπαστός ὁ φύσις . ἀλλά πῶς γεννάω ὁ παιδίον ; λέγω · Ὦδὺ , φημί , ὁ παρθένος ἐν γαστήρ λαμβάνω καί τίκτω υἱός , καί καλέω ὁ ὄνομα αὐτός Ἐμμανουήλ , ὁ εἰμί μεθερμηνεύω , Μετά ἐγώ ὁ θεός . ὦ ὁ θαῦμα ! ὁ παρθένος μήτηρ γίγνομαι , καί διαμένω παρθένος . Όρας ὁ καινοτομία ὁ φύσις . ἐπί ὁ ἄλλος γυνή ὅστις παρθένος εἰμί , μήτηρ οὐ εἰμί . Ἐπεί δέ ἄν μήτηρ γίγνομαι , ὁ παρθενίας οὐ ἔχω . ἐνταῦθα δέ ὁ δύο συντρέχω κατά αὐτός ὁ ὄνομα . ὁ γάρ αὐτός καί μήτηρ καί παρθένος εἰμί καί οὔτε ὁ παρθένιον ὁ τόκος κωλύω , οὔτε ὁ τόκος ὁ παρθενίας λύω . πρέπω γάρ ὁ ἐκ ἀφθορία ὁ πᾶς ἐν ὁ ἀνθρώπινος βίος γίγνομαι , ἀπό ὁ ὑπηρετέω αὐτός ὁ γένεσις ὁ ἀφθορία ἄρχω . Τά γάρ απειρογαμος , ἄφορος οἶδα ὀνομάζω ὁ ὁ ἄνθρωπος συνήθεια . οὗτος ἐγώ δοκέω προκατανοέω ὁ γίγνομαι διά ὁ φάος αὐτός θεωρέω Μωϋσῆς ἐκεῖνος ὁ μέγας , ὅτε ἐθεάπετο ὁ βάτος ὁ πῦρ , καί ὁ βάτος οὐ καίω · διαβαίνω γάρ , φημί , δέω ὁ μέγας ὅραμα οὗτος · οὐ τοπικός , οἴομαι , δηλόω κίνησις διά ὁ βάσις , ἀλλά ὁ παραδοχή ὁ χρόνος διδάσκω · ὁ γάρ τότε προδιατυπόω ἐν ὁ φλόξ καί ὁ βάτος , διαβαίνω ὁ μέσος χρόνος , σαφής ἐν ὁ κατά ὁ παρθένος μυστήριον ἀποκαλύπτω . ὅσπερ γάρ ἐκεῖ ὁ ὕδμος , καί ἅπτω ὁ πῦρ καί οὐ καίω , οὕτως καί ἐνταῦθα ὁ Παρθένος , καί τίκτω ὁ φάος , καί οὐ φθείρω . εἰμί δέ βάθος προδιατυπόω ὁ θεοτόκος σῶμα ὁ Παρθένος , μή αἰσχύνω ὁ αἴνιγμα . πᾶς γάρ σάρξ διά ὁ ὁ ἁμαρτία παραδοχή , κατά αὐτός οὗτος ὅτι σάρξ εἰμί μόνος , ἁμαρτία εἰμί · ὁ δέ ἁμαρτία παρά ὁ Γραφή ὁ ἅγιος ἄκανθα ἐπωνυμία κατονομάζω . εἰμί δή μή πρόσω ὁ πρόκειμαι ἀποφέρω , τάχα καί ὁ μεταξύ ὁ ναός καί ὁ θυσιαστήριον φονεύω Ζαχαρίας οὐ ἄκαιρος εἰς μαρτυρία ὁ άφθορος μήτηρ παρίστημι . Ἱερεύς οὗτος · ὁ Ζαχαρίας εἰμί · οὐ ἱερεύς δέ μόνος , ἀλλά καί ἐν ὁ ὁ προφητεία χάρισμα · ὁ δέ ὁ προφητεία δύναμις ἀναγράφω ἐν ὁ βίβλος ὁ Εὐαγγέλιος χρῄζω · ὅτε προοδοποιέω ὁ ἄνθρωπος ὁ θεῖος χάρις , μή ἄπιστος ὁ ἐκ Παρθένος τόκος ἡγέομαι , ὁ μικρός θαῦμα παραγυμνάζω ὁ ἄπιστος ὁ συγκατάθεσις · ὁ στεῖρα καί παρῆλιξ τίκτω παῖς . Τοῦτης προοίμιον ὁ κατά ὁ παρθενίας θαῦμα γίγνομαι . ὡς γάρ ὁ Ἐλισάβετ , οὐ δύναμις φύσις γίγνομαι μήτηρ , ἄγνος ὁ βίος καταγράφω , ἀλλά ἐπί ὁ θεῖος βούλημα ὁ παῖς ὁ γέννησις ἀναφέρω · οὕτως καί ὁ παρθενική ὀδούς ὁ ἀπιστία , ὁ πρός ὁ θεῖον ἀναφορά ὁ πιστός ἔχω .