gregorius-nyssenus.oratio-in-diem-natalem-christi pg046_0577.1
τὸν Νόμον οὐδὲν γενέσθαι δὲ μητέρα , καὶ ἀφιερώσατῷ Θεῷ τὸ τικτόμενον . Δυναμωθείσα δὲ νεύματι θεῖῳ , πρὸς τὴν χάριν ἣν ἤτησεν , Ἐλαβεν . Ἐπειδὴ δὲ ἐτέχθη τὸ παιδίον , ὤνόμασε μὲν αὐτὴν Μαρίαν , ὡς ἂν καὶ διὰ τῆς ἐπωνυμίας τὸ δεδωρότον διασημάναι τῆς χάριτος . Ἀδυναβοῦσαν δὲ ἔχει τὴν κόρην , ὡς μητέι δεῖσθαι προσανέχεσθαι τῇ ἡλικίᾳ , ἀποδοῦναι τῷ Θεῷ , καὶ πληρώσαι τὴν ἐπαγγελίαν , καὶ προσάγειν τῷ ναῷ ἐσπουδάσθη . Τοὺς δὲ ἱερεῖς , τέως μὲν καὶ ὁμοιότητα τοῦ Σαμουὴλ ἐν τοῖς Ἁγίοις ἀνατρέφειν τὴν παῖδα , αὐξηθείσης δὲ , βουληθὲν ἄγειν ὅ τι ποιήσαντες τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο σῶμα , οὐχ ἂν εἰς τὸν Θεὸν ἐξαμαρτόιεν . Τὸ μὲν γὰρ ὑποζεύξαι τὴν νόμῳ τῆς φύσεως , καὶ καταδοῦναι αὐτὴν διὰ τοῦ γάμου τῷ ἀνδρῷ , τῶν ἀτοπωτάτων ἐτύγχανεν . Ἱεροσυλία γὰρ ἀντίχρως ἐνομίζθη , θεοῦ ἀναθήματος ἀνθρώπου γενέσθαι Κύριον · ἐπειδὴ κυριεύειν εἰς τὸν νόμον ὁ ἀνὴρ ἐτάχθη τῆς συνοικούσης . Τὸ δὲ τοὺς ἱερεῦσιν ἐντὸς τῶν ἀνακτόρων γυναῖκα συναναστρέφεσθαι , καὶ ἐν τοῖς Ἁγίοις ὁρᾶσθαι , οὔτε νόμιμον ἦν , καὶ ἅμα τῷ πράγματι τὸ σεμνὸν οὐ προσήκ . Βουλευθεῖσιν δὲ αὐτοῖς περὶ τούτων , θεοῦ γίνεται συμβουλή , δοῦναι μὲν αὐτὴν ἀνδρὶ μνηστείας ὀνόματι · τοῦτον δὲ τοιούτου εἶναι , οἷον πρὸς φυλακὴν τῆς παρθενίας αὐτῆς ἐπιτρεπὼς ἔχειν . Εὕρεθη τοίνυν ὁ Ἰωσήφ , οἷον ἐπεζήτη ὁ λόγος , ἐκ τῆς αὐτῆς φυλῆς τε καὶ πατρίδος τῇ Παρθένῳ , καὶ μνηστεύεται κατὰ συμβουλήν τῶν ἱερέων αὐτὴν τὴν παῖδα . Ἡ δὲ συνάφεια μέχρι μνηστείας ἦν . Τότε μυσταγωγείται παρὰ τοῦ Γαβριὴλ τῇ Παρθένῳ . Τὰ δὲ ῥήματα τῆς μυσταγωγίας , εὐλογία ἦν . Χαῖρε , φησὶ , κεχαριτωμένη , ὁ Κύριος μετὰ σοῦ . Ἀπεναντίων τῇ πρώτῃ φωνῇ τῇ πρὸς γυναῖκα , νῦν γίνεται πρὸς τὴν παρθένον ὁ λόγος . Ἐκελὴν λύπαις ἐν ταῖς ὠδίνσι διὰ τὴν ἁμαρτίαν κατεδίκασθη · ἐπὶ δὲ ταύτης ἐκβάλλεται διὰ τῆς χαρᾶς ἡ λύπη · ἐπ’ ἐκείνης , αἱ λύπαι τῆς ὠδίνος προηγῆσαντο · ἐνταῦθα δὲ χαρὰ τὴν ὠδίναν μειεύεται . Μὴ φοβοῦ , φησίν . Ἐπειδὴ πᾶσῃ γυναικὶ φόβον παρέχει τῆς ὠδίνος προσδοκία · ἐκβάλλει τὴν φόβον ἡ τῆς γλυκειᾶς ὠδίνος ἐπαγγελία . Ἐν γαστρὶ λήψῃ , φησὶ , καὶ τέξῃ υἱόν , καὶ καλέσεως τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν . Αὐτὸς γὰρ σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν . Τί δὲ ἡ Μαρία ; Ἀκούσον καθαρᾶς παρθένου φωνῆς . Ὁ ἄγγελος τὸν τόκον εὐαγγελίζεται · κάκεινη τῇ παρθενίᾳ προσφύεται , προτιμοτέραν τῆς ἀγγελικῆς ἐμφανείας τὴν ἀφθαρσίαν κρίνουσα , καὶ οὐδὲ τῷ ἀγγέλῳ ἀπίστειν ἔχει , οὔτε τῶν κεκριμένων ἐξέρχεται . Ἀπεῖργαμαι μοι , φησίν , ἀνδρὸς ὁμιλία · Πῶς ἔσται μοι τοῦτο , ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω ; Αὐτὴ τῆς Μαρίας ἡ φωνή , ἀποδείξεις τῶν κατὰ τὸ χρύσιον ἱστορομένων ἐστίν . Εἰ γὰρ ἐπὶ γάμῳ παρελίπτοτο παρὰ τοῦ Ἰωσήφ , πῶς ἂν ἐξενίσθη τῷ τὸν τόκον αὐτῇ προρηγνύντῳ , πάντως ποτὲ καὶ αὐτὴ μήτηρ γενέσθαι προσδεχομένη κατὰ τὸν νόμον τῆς φύσεως ; Ἐπειδὴ δὲ τὴν ἀφιερωθείσαν τῷ Θεῷ σάρκα , οἷον τι τῶν ἁγίων ἀναθημάτων ἀνέπαφον ἔδει φυλάττεσθαι , διὰ τοῦτο , φησὶ , κἂν ἄγγελος ἦς , κἂν οὐρανὸθεν ἦλθης , καὶ ἂν
Lemmas: ὁ Νόμος οὐδείς γίγνομαι δέ μήτηρ , καί ἀφιερόω θεός ὁ τίκτω . Δυναμωθείσα δέ νεῦμα θεῖος , πρός ὁ χάρις ὅς αἰτέω , ἐλαβω . Ἐπειδή δέ τίκτω ὁ παιδίον , ὀνομάζω μέν αὐτός Μαρία , ὡς ἄν καί διά ὁ ἐπωνυμία ὁ δωρέω διασημαίνω ὁ χάρις . αδυναβουω δέ ἔχω ὁ κόρη , ὡς μῆτις δέω προσανέχω ὁ ἡλικία , ἀποδίδωμι ὁ θεός , καί πληρόω ὁ ἐπαγγελία , καί προσάγω ὁ ναός σπουδάζω . Τούς δέ ἱερεύς , τέως μέν καί ὁμοιότης ὁ Σαμουήλ ἐν ὁ Ἅγιος ἀνατρέφω ὁ παῖς , αὐξάνω δέ , βούλομαι ἄγω ὁ τίς ποιέω ὁ ἱερός ἐκεῖνος σῶμα , οὐ ἄν εἰς ὁ θεός ἐξαμαρτάνω . Τέ μέν γάρ ὑποζεύγνυμι ὁ νόμος ὁ φύσις , καί καταδίδωμι αὐτός διά ὁ γάμος ὁ Ἀνδρώ , ὁ ἄτοπος τυγχάνω . ἱεροσυλία γάρ ἀντίχρως νομίζω , θεός ἀνάθημα ἄνθρωπος γίγνομαι κύριος · ἐπεί κυριεύω εἰς ὁ νόμος ὁ ἀνήρ τάσσω ὁ συνοικέω . Τέ δέ ὁ ἱερεύς ἐντός ὁ ἄναξ γυνή συναναστρέφω , καί ἐν ὁ Ἅγιος ὁράω , οὔτε νόμιμος εἰμί , καί ἅμα ὁ πρᾶγμα ὁ σεμνός οὐ προσήκω . βουλεύω δέ αὐτός περί οὗτος , θεός γίγνομαι συμβουλή , δίδωμι μέν αὐτός ἀνήρ μνηστεία ὄνομα · οὗτος δέ τοιοῦτος ἔρχομαι , οἷος πρός φυλακή ὁ παρθενία αὐτηες͂ς ἐπιτρέπω ἔχω . εὑρίσκω τοίνυν ὁ Ἰωσήφ , οἷος ἐπιζητέω ὁ λόγος , ἐκ ὁ αὐτηες͂ς φυλή τε καί πατρίς ὁ Παρθενώ , καί μνηστεύω κατά συμβουλή ὁ ἱερός αὐτός ὁ παῖς . ὁ δέ συνάφεια μέχρι μνηστεία εἰμί . τότε μυσταγωγέω παρά ὁ Γαβριήλ ὁ Παρθενώ . Τά δέ ῥῆμα ὁ μυσταγωγία , εὐλογία εἰμί . Χαῖρος , φημί , χαριτωμένος , ὁ κύριος μετά σύ . Ἀπεναντίων ὁ πρῶτος φωνή ὁ πρός γυνή , νῦν γίγνομαι πρός ὁ παρθένος ὁ λόγος . κέλης λύπη ἐν ὁ ὠδίς διά ὁ ἁμαρτία καταδικάζω · ἐπί δέ οὗτος ἐκβάλλω διά ὁ χαρά ὁ λύπη · ἐπί ἐκεῖνος , ὁ λύπη ὁ ὠδίς προηγέομαι · ἐνταῦθα δέ χαρά ὁ ὠδίνω μειόω . μή φοβέω , φημί . ἐπειδή πᾶς γυνή φόβος παρέχω ὁ ὠδίς προσδοκία · ἐκβάλλω ὁ φόβος ὁ ὁ γλυκύς ὠδίς ἐπαγγελία . ἐν γαστήρ λαμβάνω , φημί , καί τίκτω υἱός , καί κάλεσις ὁ ὄνομα αὐτός Ἰησοῦς . αὐτός γάρ σῴζω ὁ λαός αὐτός ἀπό ὁ ἁμαρτία αὐτός . τις δέ ὁ Μαρία ; ἀκούω καθαρός παρθένος φωνή . ὁ ἄγγελος ὁ τόκος εὐαγγελίζομαι · ἐκεῖνος ὁ παρθενίας προσφύω , πρότιμος ὁ ἀγγελικός ἐμφάνεια ὁ ἀφθαρσία κρίνω , καί οὐδέ ὁ ἄγγελος ἀπιστέω ἔχω , οὔτε ὁ κρίνω ἐξέρχομαι . Ἀπείργω ἐγώ , φημί , ἀνήρ ὁμιλία · Πῶς εἰμί ἐγώ οὗτος , ἐπεί ἀνήρ οὐ γιγνώσκω ; Αὐτή ὁ Μαρία ὁ φωνή , ἀπόδειξις ὁ κατά ὁ χρύσεος ἱστορέω εἰμί . εἰμί γάρ ἐπί γάμος παραλείπω παρά ὁ Ἰωσήφ , πῶς ἄν ξενίζω ὁ ὁ τόκος αὐτός προρηγνύντῳ , πάντως ποτέ καί αὐτός μήτηρ γίγνομαι προσδέχομαι κατά ὁ νόμος ὁ φύσις ; Ἐπειδή δέ ὁ ἀφιερόω ὁ θεός σάρκα , οἷος τίς ὁ ἅγιος ἀνάθημα ἀνέπαφος δέω φυλάσσω , διά οὗτος , φημί , κἀν ἄγγελος εἰμί , κἀν οὐρανόθεν ἔρχομαι , καί ἄν