gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0016.2
" Ωσπερ δὲ τὸν Λόγον ἐκ τῶν καθ' ἡμᾶς ἀναλογικῶς ἐπὶ τῆς ὑπερκειμένης ἐγνωμεν φύσεως , κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον , καὶ τῇ περὶ τοῦ Πνεύματος ἐνωθία προσασχθησόμεθα , σκίας τινὰς καὶ μιμήματα τῆς ἀφράστου δυνάμεως ἐν τῇ καθ' ἡμᾶς θεωροῦντες φύσει . Ἄλλ' ἐφ' ἡμῶν μὲν τὸ πνεῦμα , ἢ τοῦ ἀέρος ἐστιν ὀλκή , ἀλλοτρίου πράγματος , πρὸς τὴν τοῦ σώματος σύστασιν ἀναγκαίως εἰσελκομένου τε καὶ προχεομένου , ὅπερ ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐκφωνήσεως τοῦ λόγου , φωνὴ γίνεται , τὴν τοῦ λόγου δύναμιν ἐν ἑαυτῇ φανερῶσα . Ἐπὶ δὲ τῆς θείας φύσεως τὸ μὲν εἶναι Πνεῦμα Θεοῦ , εὐσέβει ἐνομίσθη , καθὼς ἐδόθη καὶ Λόγος εἶναι Θεοῦ , διὰ τὸ μὴ δειν ἐλλειπότερον τοῦ ἡμετέρου λόγῳ τὸν τοῦ Θεοῦ εἶναι Λόγον · εἴπερ τοῦτο μετὰ τοῦ πνεύματος θεωρουμένου , ἐκείνοις δὴ κα νεύματος εἶναι πιστεύοιτο . Οὐ μὴν ἀλλότριον καθ' ὁμοιότητα τοῦ ἡμετέρου πνεύματος ἐξῆνεν ἐπισιρεῖν τῷ Θεῷ , καὶ ἐν αὐτῷ γίνεσθαι τὸ Πνεῦμα , θεοπρεπὲς ἐστιν οἴεσθαι . Ἄλλ' ὡς Θεοῦ Λόγον ἀκούσαντες , οὐκ ἀνυπόστατον τι πράγμα τὸν Λόγον ψήφισεν , οὐδ' ἐκ μαθήσεως ἐγγιγνόμενον , οὐδὲ διὰ φωνῆς προφερόμενον , οὐδὲ μετὰ τὸ προενεχθῆναι διαλυόμενον , οὐδ' ἄλλο τι πάσχοντα τοιούτων , ὅσα περὶ τὸν ἡμέτερον λόγον θεωρεῖται πᾶδη , ἀλλ' οὐσιωδῶς ὑφεστῶτα , προαιρετικὸν τε καὶ ἐνεργὸν καὶ παντοδύναμον · οὕτω καὶ Πνεῦμα μεμαθηκότες Θεοῦ , τὸ συμπαρομαρτοῦν τῷ Λόγῳ , καὶ φανεροῦν αὐτοῦ τὴν ἐνέργειαν , οὐ πνοὴν ἄσματος ἐννοοῦμεν . Ἡ γὰρ ἂν καθαιροῖτο πρὸς ταπεινότητα τὸ μεγαλεῖον τῆς θείας δυνάμεως , εἰ καθ' ὁμοιότητα τοῦ ἡμετέρου , καὶ τὸ ἐν αὐτῷ Πνεῦμα ὑπονοοῖτο · ἀλλὰ δύναμιν οὐσιώδη αὐτὴν ἐφ' ἑαυτῆς ἐν ἰδιαζούσῃ ὑποστάσει θεωρούμενη , οὔτε χωρισθῆναι τοῦ Θεοῦ ἐν ᾧ ἐστιν , ἢ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ ᾧ παρομαρεῖ δυναμένην , οὔτε πρὸς τὸ ἀνύπαρκτον ἀναχεομένην , ἀλλὰ καθ' ὁμοιότητα τοῦ Θεοῦ Λόγου καθ' ὑπόστασιν οὖσαν προαιρετικὴν , αὐτοκίνητον , ἐνεργόν , πάντοτε τὸ ἀγαθὸν αἱρουμένην , καὶ πρὸς πᾶσαν πρόθεσιν σύνδρομον ἔχουσα [ ν ] τῇ βουλήσει τὴν δύναμιν .
Lemmas: " ὥσπερ δέ ὁ Λόγος ἐκ ὁ κατά ἐγώ ἀναλογικῶς ἐπί ὁ ὑπέρκειμαι γιγνώσκω φύσις , κατά ὁ αὐτός τρόπος , καί ὁ περί ὁ πνεῦμα ἐνώτιον προσάγω , σκιάω τις καί μίμημα ὁ ἄφραστος δύναμις ἐν ὁ κατά ἐγώ θεωρέω φύσις . ἄλλος ἐπί ἐγώ μέν ὁ πνεῦμα , ἢ ὁ ἀήρ εἰμί ὁλκός , ἀλλότριος πρᾶγμα , πρός ὁ ὁ σῶμα σύστασις ἀναγκαῖος εἰσέλκω τε καί προχέω , ὅσπερ ἐν ὁ καιρός ὁ ἐκφώνησις ὁ λόγος , φωνή γίγνομαι , ὁ ὁ λόγος δύναμις ἐν ἑαυτοῦ φανερώνω . ἐπί δέ ὁ θεῖος φύσις ὁ μέν εἰμί πνεῦμα Θεός , εὐσεβέω νομίζω , καθώς δίδωμι καί Λόγος εἰμί Θεός , διά ὁ μή δήω ἐλλείπω ὁ ἡμέτερος λόγος ὁ ὁ Θεός εἰμί Λόγος · εἴπερ οὗτος μετά ὁ πνεῦμα θεωρέω , ἐκεῖνος δή ἄν νεῦμα εἰμί πιστεύω . οὖον μήv ἀλλότριος κατά ὁμοιότης ὁ ἡμέτερος πνεῦμα ξαίνω επισιρεω ὁ Θεός , καί ἐν αὐτός γίγνομαι ὁ πνεῦμα , θεοπρεπής εἰμί οἴομαι . ἄλλος ὡς Θεός Λόγος ἀκούω , οὐ ἀνυπόστατος τίς πράγμα ὁ Λόγος ψηφίζω , οὐδέ ἐκ μάθησις ἐγγίγνομαι , οὐδέ διά φωνή προφέρω , οὐδέ μετά ὁ προφέρω διαλύω , οὐδέ ἄλλος τίς πάσχω τοιοῦτος , ὅσος περί ὁ ἡμέτερος λόγος θεωρέω παδάω , ἀλλά οὐσιωδῶς ὑφίστημι , προαιρετικός τε καί ἐνεργός καί παντοδύναμος · οὗτος καί πνεῦμα μανθάνω Θεός , ὁ συμπαρομαρτέω ὁ Λόγος , καί φανερόω αὐτός ὁ ἐνέργεια , οὖον πνοή ᾆσμα ἐννοέω . ὁ γάρ εἄν καθαιρέω πρός ταπεινότητα ὁ μεγαλεῖον ὁ θεῖος δύναμις , εἰμί κατά ὁμοιότης ὁ ἡμέτερος , καί ὁ ἐν αὐτός πνεῦμα ὑπονοέω · ἀλλά δύναμις οὐσιώδης αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ἐν ἰδιάζω ὑπόστασις θεωρέω , οὔτε χωρίζω ὁ Θεός ἐν ὅς εἰμί , ἢ ὁ Λόγος ὁ Θεός ὅς παρομαρις δύναμαι , οὔτε πρός ὁ ἀνύπαρκτος ἀνηχέω , ἀλλά κατά ὁμοιότης ὁ Θεός Λόγος κατά ὑπόστασις εἰμί προαιρετικός , αὐτοκίνητον , ἐνεργός , πάντοτε ὁ ἀγαθός αἱρέω , καί πρός πᾶς πρόθεσις σύνδρομος ἔχω [ Ν ] ὁ βούλομαι ὁ δύναμις .