gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0026.1
ἐπιπαιρούται , ἐν τῷ καιρῷ τῆς κρίσεως ἀμένται καὶ ἀπολύεται τῇ ἀπορρήτῳ ἐκείνῃ σοφίᾳ καὶ δυνάμει , καθὼς λέγει τὸ Εὐαγγέλιον τοὺς τοὺς κακοὺς ἔχοντας ἰατρεύοντας · Οὐ χαίρει γὰρ ἔχοντες , φησίν , οἱ ἰσχύοντες ἰατροί , ἀλλ’ οἱ κακοὺς ἔχοντες . Διὰ δὲ τὸ πολλῇ γεγενῆσθαι τῇ ψυχῇ πρὸς τὸ κακὸν συμφυίαν , ὥσπερ ἡ τῆς μυρμηκίας τομὴ δριμύσει τὴν ἐπιφάνειαν · τὸ γὰρ παρὰ φύσιν ἐμμελὲς τῇ φύσει , διὰ τινὸς συμπλαθεῖς τῇ ὑποκειμένῃ προστίθεται , καὶ τις γίνεται τοῦ ἀλλοτρίου πρὸς τὸ ἡμέτερον παράλογος συνανάχρασις , ὡς λυπεῖσθαι καὶ δάκνεσθαι τοῦ παρὰ φύσιν χωριζομένης τῆν αἰσθήσιν · οὕτω καὶ τῆς ψυχῆς ἀπολειπουμένης τε καὶ ἐκτρηχομένης ἐν τοῖς ὑπὲρ τῆς ἁμαρτίας ἐλέγχοις , καθὼς ποῦ φησιν ἡ προφητεία , διὰ τὴν ἐν βάθει γενομένην πρὸς τὸ κακὸν οἰκειότητα , κατ’ ἀνάγκην ἐπακολουθοῦσιν ἄρρητοι τινὲς καὶ ἀνέκφραστοι ἀληθόνες , ὧν ἡ διήγησις ἐκ τοῦ ἰσοῦ τοῦ ἀπραστον ἔχει , τῇ τῶν ἐλπιζομένων ἀγαθῶν φύσει . Οὐτὲ γὰρ ταῦτα , οὐτὲ ἐκεῖνα τῇ δυνάμει τῶν λόγων , ἣν τὸν στοχασμὸν τῆς διανοίας ὑπάγεται . Οὐκοῦν πρὸς τὸ πέραν τις ἀποστροφὴς τῆς σοφίας τοῦ τὸ πᾶν οἰκονομοῦντος , οὐχὲν’ ἂν εὐλόγως κακῶν αἴτιον τὸν τῶν ἀνθρώπων δημιουργγὸν ὑπὸ μικροψυχίας κατῴνομάζοι , ἢ ἀγνοεῖν αὐτὸν τὸ ἰσθρόνως λέγων , ἢ εἰδὼτα καὶ πεποιηκότα μὴ ἔξω τῆς πρὸς τὸ πονηρὸν ὁρμῆς εἶναι . Καὶ γὰρ ἤδει τὸ ἰσθρόνως , καὶ τὴν πρὸς τὸ γινώμενον ὁρμὴν οὐκ ἐκώλυσε . Ὅτι γὰρ ἐκτραπησεται τοῦ ἀγαθοῦ τὸ ἀνθρώπινον , οὐκ ἠγνόησεν οὐ πάντα ἐμπειριχαστῶν τῇ προορατικῇ δυνάμει , καὶ τὸ ἐφεξῆς τῷ παρωγχότῳ βλέπων κατὰ τὸ ἰσον . Ἀλλ’ ὥσπερ τὴν παρατροπὴν ἐθεάσατο , οὕτω καὶ τὴν ἀνάκλησιν αὐτοῦ πάλιν τὴν πρὸς τὸ ἀγαθὸν κατενόησε . Τί οὖν ἤρεινον ἦν ; καθόλου μὴ ἀγαγεῖν τὴν φύσιν ἡμῶν εἰς γένεσιν , ἐπειδὴ τοῦ καλοῦ διαμαρτησόμεθα προεἶρα τὸ γεννησόμενον , ἢ ἀγαγεῖν καὶ νεωσυχότα πάλιν πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς χάριν ἀνακαλέσασθαι ; Τὸ δὲ διὰ τὰς σωματικὰς ἀληθόνας , αἱ τῷ βευστῷ τῆς φύσεως κατ’ ἀνάγκην ἐπισυμβαίνουσι , κακῶν πῃπὴν τὴν Θεὸν ὀνομάζειν , ἢ μηδὲ ὅλως ἀνθρώπῳ κτίστην αὐτὸν ὁσεσθαι , ὡς ἂν μὴ καὶ τῶν ἀλγυνόντων ἡμᾶς αἴτιος ὑπονοοῖτο , τοῦτο τῆς ἰσχύσεως μικροψυχίας ἐστὶ τῶν τῇ αἰσθήσει τὸ καλὸν καὶ τὸ κακὸν διακρινόντων , οἱ οὐκ ἴσασι , ὅτι ἐκεῖνο τῇ φύσει μόνον ἐστὶν ἀγαθόν , οὗ ἡ αἴσθησις οὐκ ἐφάπτεται · καὶ μόνον ἐκεῖνο κακόν , ἣ τοῦ ἀγαθοῦ ἀλλοτριότης . Πῶνός δὲ καὶ ἴδοναίς τὸ καλὸν καὶ τὸ κακὸν κρῖνειν τῆς ἀλόγου φύσεως ἴδιόν ἐστιν , ἐφ’ ὧν τοῦ ἀληθῶς καλοῦ ἢ κατανόησις , διὰ τὸ μὴ μετἔχειν αὐτὰ νοῦ καὶ διανοίας , χώραν οὐκ ἔχει .
Lemmas: ἐπιπάρειμι , ἐν ὁ καιρός ὁ κρίσις ἀμένται καί ἀπολύω ὁ ἀπόρρητος ἐκεῖνος σοφία καί δύναμις , καθώς λέγω ὁ Εὐαγγέλιος ὁ ὁ κακός ἔχω ἰατρεύω · οὖον χαίρω γάρ ἔχω , φημί , ὁ ἰσχύω ἰατρός , ἀλλά ὁ κακός ἔχω . Ζεύς δέ ὁ πολύς γίγνομαι ὁ Ψυχή πρός ὁ κακός συμφυΐα , ὥσπερ ὁ ὁ μυρμηκίας τομή δριμυω ὁ ἐπιφάνεια · ὁ γάρ παρά φύσις ἐμμελής ὁ φύσις , διά τις συμπλέω ὁ ὑπόκειμαι προστίθημι , καί τις γίγνομαι ὁ ἀλλότριος πρός ὁ ἡμέτερος παράλογος συνανάχρασις , ὡς λυπέω καί δάκνω ὁ παρά φύσις χωρίζω ὁ αἴσθησις · οὗτος καί ὁ Ψυχή ἀπολείπω τε καί ἐκτρέχω ἐν ὁ ὑπέρ ὁ ἁμαρτία ἐλέγχω , καθώς ποῦ φημί ὁ προφητεία , διά ὁ ἐν βάθος γίγνομαι πρός ὁ κακός οἰκειότης , κατά ἀνάγκη ἐπακολουθέω ἄρρητος τις καί ανέκφραστος ἀληθόνες , ὅς ὁ διήγησις ἐκ ὁ ἴσος ὁ ἄφραστος ἔχω , ὁ ὁ ἐλπίζω ἀγαθός φύσις . οὔτε γάρ οὗτος , οὔτε ἐκεῖνος ὁ δύναμις ὁ λόγος , ὅς ὁ στοχασμός ὁ διάνοια ὑπάγω . οὐκοῦν πρός ὁ πέραν τις ἀποστροφή ὁ σοφία ὁ ὁ πᾶς οἰκονομέω , οὐχὲν’ εἄν εὔλογος κακός αἴτιος ὁ ὁ ἄνθρωπος δημιουργός ὑπό μικροψυχία κατονομάζω , ἢ ἀγνοέω αὐτός ὁ ισθροναω λέγω , ἢ οἶδα καί ποιέω μή ἔξω ὁ πρός ὁ πονηρός ὁρμή εἰμί . καί γάρ ἦδος ὁ ισθροναω , καί ὁ πρός ὁ γίγνομαι ὁρμή οὐ κωλύω . ὅτι2 γάρ ἐκτρέπω ὁ ἀγαθός ὁ ἀνθρώπινος , οὐ ἀγνοέω οὖον πᾶς ἐμπειριχαστῶν ὁ προορατικός δύναμις , καί ὁ ἐφεξῆς ὁ παρωγχότῳ βλέπω κατά ὁ ἴσος . ἀλλά ὥσπερ ὁ παρατροπή θεάομαι , οὗτος καί ὁ ἀνάκλησις αὐτός πάλιν ὁ πρός ὁ ἀγαθός κατανοέω . τις οὖν ἀρέϊνος εἰμί ; καθόλου μή ἄγω ὁ φύσις ἐγώ εἰς γένεσις , ἐπεί ὁ καλός διαμαρτάνω προέρχομαι ὁ γεννάω , ἢ ἄγω καί νεωσυχότα πάλιν πρός ὁ ἐκ ἀρχή χάρις ἀνακαλέω ; ὁ δέ διά ὁ σωματικός αληθοναω , ὁ ὁ βευστῷ ὁ φύσις κατά ἀνάγκη ἐπισυμβαίνω , κακός πῃπὴν ὁ θεός ὀνομάζω , ἢ μηδέ ὅλως ἄνθρωπος κτίστης αὐτός ὄσσομαι , ὡς εἄν μή καί ὁ ἀλγύνω ἐγώ αἴτιος ὑπονοέω , οὗτος ὁ ἴσχυσις μικροψυχία εἰμί ὁ ὁ αἴσθησις ὁ καλός καί ὁ κακός διακρίνω , ὁ οὐ οἶδα , ὅτι ἐκεῖνος ὁ φύσις μόνος εἰμί ἀγαθός , ὅς ὁ αἴσθησις οὐ ἐφάπτω · καί μόνος ἐκεῖνος κακός , ὅς ὁ ἀγαθός ἀλλοτριότης . Πόνος δέ καί ἶδος ὁ καλός καί ὁ κακός κρίνω ὁ ἄλογος φύσις ἴδιος εἰμί , ἐπί ὅς ὁ ἀληθής καλός ἢ κατανόησις , διά ὁ μή μετέχω αὐτός νόος καί διάνοια , χώρα οὐ ἔχω .