gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0058.3
Ἄλλ' οὐ μοι δοκεῖ μέχρι τῶν εἰρημένων αὐτάρχη τὴν διδασκαλίαν ἡ κατήχησις ἔχειν . Δεῖ γὰρ , ὅμαι , καὶ τὸ μετὰ τοῦτο σκοπεῖν , ὅ πολλοὶ τῶν προτιμῶντων τῇ τοῦ βαπτίσματος χάριτι παρορώσι , δι' ἀπάτης ἑαυτοὺς παράγοντες , καὶ τῷ δοκεῖν μόνον , οὐχὶ τῷ ὄντι γεννώμενοι . Ἡ γὰρ διὰ τῆς ἀναγεννήσεως γινομένη τῆς ζωῆς ἡμῶν μεταποίησις , οὐκ ἐν εἴη μεταποίησις , εἰ ἐν ᾧ ἔμεν διωμένωμεν . Τὸν γὰρ ἐν τοῖς αὐτοῖς ὄντα , οὐχ ὁδα πῶς ἔστιν ἄλλον τινὰ γεγενῆσθαι νομίζειν , ἐφ' οὐ μηδὲν τῶν γνωρισμάτων μετεποιήθη . Τὸ γὰρ ἐπὶ ἀνακαινισμῷ καὶ τῇ μεταβολῇ τῆς φύσεως ἡμῶν τὴν σωτηρίαν παραλαμβάνεσθαι γέννησιν , παντὶ δῆλον ἔστιν . Ἄλλὰ μὴν ἡ ἀνθρωπότης αὐτὴ καθ' ἑαυτὴν μεταβολὴν ἐκ τοῦ βαπτίσματος οὐ προσίεται , οὔτε τὸ λογικὸν , οὔτε τὸ διανοητικὸν , οὔτε τὸ ἐπιστήμης δεκτικόν , οὐδὲ ἄλλο τι τῶν χαρακτηριζόντων ἰδίως τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἐν μεταποιήσει γίνεται . Καὶ γὰρ ἂν πρὸς τὸ χειρὸν ἡ μεταποίησις εἴη , εἰ εἰ τούτων ὑπαμειοθεῖ τῶν ἰδίων τῆς φύσεως . Εἰ οὖν ἡ ἄνωθεν γέννησις ἀναστοιχειωσίς τε τοῦ ἀνθρώπου γίνεται , ταῦτα δὲ τὴν μεταβολὴν οὐ προσίεται , σκεπτέον τίνος μεταποιηθέντος , ἐντελὴς τῆς ἀναγεννήσεως ἡ χάρις ἔστι . Δηλονότι τῶν πονηρῶν γνωρισμάτων ἐξαλειφθέντων τῆς φύσεως ἡμῶν , ἡ πρὸς τὸ κρεῖττον μετάστασις γίνεται . Οὐκοῦν εἰ , καθὼς φησιν ὁ προφήτης , λουσάμενοι τῷ μυστικῷ τούτῳ λουτρῷ , καθαροὶ τὰς προαιρέσεις γινόμεθα , τὰς πονηρίας τῶν ψυχῶν ἀπολύσαντες , κρεῖττους γεγόναμεν , καὶ πρὸς τὸ κρεῖττον μεταπεποιημένα . Εἰ δὲ τὸ λουτρὸν μὲν ἐπαχθεῖ τῷ σώματι , ἡ δὲ ψυχὴ τὰς ἐμπάθειας κηλίδας μὴ ἀπορρίψοιτο · ἀλλὰ μετὰ τὴν μίαν βίος συμβαίνει τῷ ἀμυτῷ βίῳ , κλὴν τολμηρὸν εἰπεῖν ἢ , λέγω , καὶ οὐκ ἀποτραπήσομαι , ὅτι ἐπὶ τούτων τὸ ὕδωρ , ὕδωρ ἐστιν , οὐδαμοῦ τῆς δωρεὰς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπιφανέστερος τῷ γινωμένῳ , ὅταν μὴ μόνον τὸ κατὰ τὸν θυμὸν αἰσχος ὑβρίζῃ τὴν θεῖαν
Lemmas: ἄλλος οὖον ἐγώ δοκέω μέχρι ὁ εἴρω αὐταρχέω ὁ διδασκαλία ὁ κατήχησις ἔχω . Δεύς γάρ , παρακελεύομαι , καί ὁ μετά οὗτος σκοπέω , ὅς πολύς ὁ προτιμάω ὁ ὁ βάπτισμα χάρις παροράω , διά ἀπάτη ἑαυτοῦ παράγω , καί ὁ δοκέω μόνος , οὐ ὁ εἰμί γεννάω . ὁ γάρ διά ὁ ἀναγέννησις γίγνομαι ὁ ζωή ἐγώ μεταποίησις , οὐ ἐν εἰμί μεταποίησις , εἰμί ἐν ὅς εἰμί διωμένωμεν . ὁ γάρ ἐν ὁ αὐτός εἰμί , οὐ ὁδάω πῶς εἰμί ἄλλος τις γίγνομαι νομίζω , ἐπί οὖον μηδείς ὁ γνώρισμα μεταποιέω . ὁ γάρ ἐπί ἀνακαινισμός καί ὁ μεταβολή ὁ φύσις ἐγώ ὁ σωτηρία παραλαμβάνω γέννησις , πᾶς δῆλος εἰμί . ἀλλά μήv ὁ ἀνθρωπότης αὐτός κατά ἑαυτοῦ μεταβολή ἐκ ὁ βάπτισμα οὖον προσίημι , οὔτε ὁ λογικός , οὔτε ὁ διανοητικός , οὔτε ὁ ἐπιστήμη δεκτικός , οὐδέ ἄλλος τίς ὁ χαρακτηρίζω ἰδίως ὁ ἀνθρώπινος φύσις ἐν μεταποίησις γίγνομαι . καί γάρ εἄν πρός ὁ χείρων ὁ μεταποίησις εἰμί , εἰμί εἰμί οὗτος υπαμειοθεω ὁ ἴδιος ὁ φύσις . εἰμί οὖν ὁ ἄνωθεν γέννησις ἀναστοιχείωσις τε ὁ ἄνθρωπος γίγνομαι , οὗτος δέ ὁ μεταβολή οὖον προσίημι , σκεπτέος τίς μεταποιέω , ἐντελής ὁ ἀναγέννησις ὁ χάρις εἰμί . δηλονότι ὁ πονηρός γνώρισμα ἐξαλείφω ὁ φύσις ἐγώ , ὁ πρός ὁ ἀγαθός μετάστασις γίγνομαι . οὐκοῦν εἰμί , καθώς φημί ὁ προφήτης , λούω ὁ μυστικός οὗτος λουτρόν , καθαρός ὁ προαίρεσις γίγνομαι , ὁ πονηρία ὁ Ψυχή ἀπολύω , ἀγαθός γίγνομαι , καί πρός ὁ ἀγαθός μεταποιέω . εἰμί δέ ὁ λουτρόν μέν ἐπαχθής ὁ σῶμα , ὁ δέ ψυχή ὁ εμπάθεια κηλίς μή ἀπορρίπτω · ἀλλά μετά ὁ εἷς βίος συμβαίνω ὁ ἀμυτῷ βίος , κλῆς τολμηρός εἶπον ἢ , λέγω , καί οὐ ἀποτρέπω , ὅτι ἐπί οὗτος ὁ ὕδωρ , ὕδωρ εἰμί , οὐδαμοῦ ὁ δωρεά ὁ ἅγιος πνεῦμα ἐπιφανής ὁ γιγνώσκω , ὅταν μή μόνος ὁ κατά ὁ θυμός αἶσχος ὑβρίζω ὁ θεῖος