gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0027.1
A ἀνθρώπου ποιητὴν ὀνομάσαντες , οὐκ ἐπιλαλήσμεθα τῶν ἐν τῷ προοιμίῳ πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἡμῖν διευκρινηθέντων , ἐν οἷς ἀπεδείκνυτο ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος οὐσιώδως τις καὶ ὑποστάτως ὢν , αὐτὸς εἶναι καὶ Θεὸς καὶ Λόγος , πᾶσαν δυνάμιν ποιητικὴν ἐμπεριειληφὼς , μᾶλλον δὲ αὐτοδύναμος ὢν , καὶ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ὀρμὴν ἔχων , καὶ πᾶν ὅ τι περ ἂν θελήσῃ κατεργαζόμενος , τῷ σύνδρομον ἔχειν τῇ βουλήσει τὴν δύναμιν , οὐ καὶ θέλημα καὶ ἔργον ἐστὶν ἢ τῶν ὄντων ζωή , παρ’ οὗ καὶ ὁ ἄνθρωπος εἰς τὴν παρἡγοῦ , πᾶσι τοῖς καλλίστοις θεοειδῶς κεκοσμημένος . Ἐπεὶδὴ δὲ μόνον ἀναλλοιωτὸν ἐστὶ κατὰ τὴν φύσιν τὸ μὴ διὰ κτίσεως ἔχον τὴν γένεσιν , τὰ δὲ ὅσα παρὰ τῆς ἀκτίστου φύσεως ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ὑπέστη , εὐθὺς ἀπὸ τροπῆς εἶναι ἀρξάμενα , πάντοτε δι’ ἀλλοιώσεως πρόδεισιν · καὶ εἰ μὲν κατὰ φύσιν πράττουσι , πρὸς τὸ κρεῖττον αὐτοῖς τῆς ἀλλοιώσεως εἶναι γινομένης · εἰ δὲ παρατατῶν τῆς εὐθείας , τῆς πρὸς τὸ ἐναντίον αὐτὰ διαδεχομένης κινήσεως . Ἐπεὶ οὖν ἐν τούτοις καὶ ὁ ἄνθρωπος ἦν , ᾧ τὸ τρεπτόν τῆς φύσεως πρὸς τὸ ἐναντίον παρώλισθεν · ὅπερ δὲ τῆς τῶν ἀγαθῶν ἀναχωρήσεως δι’ ἀκολούθου πᾶσαν ἰδεῖν κακὴν ἀνεεισαγοῦσης , ὡς τῇ μὲν ἀποστρόφῃ τῆς ζωῆς ἀνεεισαχθῆναι τὸν θάνατον , τῇ δὲ στέρησι τοῦ φωτός , ἐπιγενέσθαι τὸ σκότος , τῇ δὲ τῆς ἀρετῆς ἀπουσίᾳ , τὴν κακίαν ἀντεισαχθῆναι , καὶ πᾶσι τῇ τῶν ἀγαθῶν τῶν τῶν ἐναντίων καταριθμηθῆναι κατάλογον · τὸν ἐν τούτοις καὶ τοῖς τοιούτοις ἐξ ἀβουλίας ἐμπεπτωκότα ( οὐδὲ γὰρ ἦν δυνατόν ἐν φρονήσει εἶναι τὸν ἀπεσταρμένον τὴν φρόνησιν , καὶ σοφὸν τι βουλεύεσθαι τὸν τῆς σοφίας ἀναχωρήσαντα ) διὰ τίνος ἔδει πάλιν πρὸς τὴν ἔξ ἀρχῆς χάριν ἀνακληθῆναι ; Τίνι δὲ ἔπρεπεν ἢ τοῦ πεπτωκότος ἀνάρθρωσις , ἢ τοῦ ἀπολωλὸτος ἀνάκλησις , ἢ τοῦ πεπλανημένου χειραγωγία ; Τίνι ἄλλῳ , ἢ τῷ Κυρίῳ πάντων τῆς φύσεως ; Τῷ γὰρ ἐξ ἀρχῆς τὴν ζωὴν δεδωκότι μόνῳ δυνατόν ἦν , καὶ πρέπον ἄμα , καὶ ἀπολωλὲν ἀνακαλεῖσθαι . Ὃ παρὰ τοῦ μυστηρίου τῆς ἀληθείας ἀκούομεν , Θεὸν πεποιηκέναι ἐξ ἀρχῆς τὸν ἄνθρωπον , καὶ σῴζειν διαπεπτωκότα μανθάνοντες .
Lemmas: A ἄνθρωπος ποιητής ὀνομάζω , οὐ ἐπιλαλέω ὁ ἐν ὁ προοίμιον πρός ὁ Ἕλλην ἐγώ διευκρίνω , ἐν ὅς ἀποδείκνυμι ὁ ὁ Θεός λόγος ουσιωδώς τις καί ὑφίστημι εἰμί , αὐτός εἰμί καί θεός καί Λόγος , πᾶς δυνάμις ποιητικός ἐμπεριλαμβάνω , μᾶλλον δέ αὐτοδύναμος εἰμί , καί πρός πᾶς ἔργον ἀγαθός ὁρμή ἔχω , καί πᾶς ὅς τίς περ εἄν ἐθέλω κατεργάζομαι , ὁ σύνδρομος ἔχω ὁ βούλομαι ὁ δύναμις , οὖον καί θέλημα καί ἔργον εἰμί ἢ ὁ εἰμί ζωή , παρά ὅς καί ὁ ἄνθρωπος εἰς ὁ παράγω , πᾶς ὁ καλός θεοειδής κοσμέω . ἐπειδή δέ μόνος ἀναλλοίωτος εἰμί κατά ὁ φύσις ὁ μή διά κτίσις ἔχω ὁ γένεσις , ὁ δέ ὅσος παρά ὁ ἄκτιστος φύσις ἐκ ὁ μή εἰμί ὑφίστημι , εὐθύς ἀπό τροπή εἰμί ἄρχω , πάντοτε διά ἀλλοίωσις προδιειμι · καί εἰμί μέν κατά φύσις πράσσω , πρός ὁ ἀγαθός αὐτός ὁ ἀλλοίωσις εἰμί γίγνομαι · εἰμί δέ παρατατῶν ὁ εὐθύς , ὁ πρός ὁ ἐναντίος αὐτός διαδέχομαι κίνησις . ἐπεί οὖν ἐν οὗτος καί ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ὅς ὁ τρεπτός ὁ φύσις πρός ὁ ἐναντίος παρολισθάνω · ὅσπερ δέ ὁ ὁ ἀγαθός ἀναχώρησις διά ἀκόλουθος πᾶς ὁράω κακός ανεεισαγουω , ὡς ὁ μέν ἀποστροφή ὁ ζωή ἀναφέρω ὁ θάνατος , ὁ δέ στέρησις ὁ φάος , ἐπιγίγνομαι ὁ σκότος , ὁ δέ ὁ ἀρετή ἀπουσία , ὁ κακία ἀντεισάγω , καί πᾶς ὁ ὁ ἀγαθός ὁ ὁ ἐναντίος καταριθμέω κατάλογος · ὁ ἐν οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ἐκ ἀβουλία ἐμπίπτω ( οὐδέ γάρ εἰμί δυνατός ἐν φρόνησις εἰμί ὁ ἀπεσταρμένον ὁ φρόνησις , καί σοφός τίς βουλεύω ὁ ὁ σοφία ἀναχωρέω ) διά τίς ἐσθίω πάλιν πρός ὁ ἐκ ἀρχή χάρις ἀνακαλέω ; τίς δέ πρέπω ἢ ὁ πίπτω ἀνάρθρωσις , ἢ ὁ ἀπόλλυμι ἀνάκλησις , ἢ ὁ πλανάω χειραγωγία ; τίς ἄλλος , ἢ ὁ κύριος πᾶς ὁ φύσις ; ὁ γάρ ἐκ ἀρχή ὁ ζωή δίδωμι μόνος δυνατός εἰμί , καί πρέπω ἄμη , καί ἀπόλλυμι ἀνακαλέω . ὅς παρά ὁ μυστήριον ὁ ἀλήθεια ἀκούω , θεός ποιέω ἐκ ἀρχή ὁ ἄνθρωπος , καί σῴζω διαπίπτω μανθάνω .