gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0015.1
ἀδύνατον . Οὐδὲν γὰρ ἀπεμπαίνον τῶν περὶ τὴν θείαν θεωρείται φύσιν · ἀνάγκη πᾶσα τοσαύτην εἶναι ὁμο-λογεῖν τοῦ Λόγου τὴν δύναμιν , ὅση ἐστὶ καὶ ἡ πρό-θεσις , ἵνα μὴ τις μίξις τῶν ἐναντίων καὶ συνδρομὴ περὶ τὸ ἀπλοῦν θεωρητῇ , ἀδυναμίας τε καὶ δυνά-μεως ἐν τῇ αὐτῇ προθέσει θεωρουμένων , εἴπερ τὸ μὲν τοὶ δύναται , πρὸς δέ τι ἀδύνατως . Πάντα δὲ δυνα-μένην τὴν τοῦ Λόγου προαίρεσιν πρὸς οὐδὲν τῶν κακῶν τὴν ῥοπὴν ἔχειν · ἄλλοτρία γὰρ τῆς θείας φύ-σεως ἡ πρὸς κακίαν ὁρμή · ἀλλὰ πᾶν ὃ τί περ ἐστὶν ἀγαθόν , τοῦτο καὶ βούλεσθαι . Βουλομένην δὲ πάντως καὶ δύνασθαι . Δυναμένην δὲ μὴ ἀνενέργητον εἶναι , ἀλλὰ πᾶσαν ἀγαθοῦ προαίρεσιν εἰς ἐνέργειαν ἄγει [ ν ] . Ἀγαθὸν δὲ ὁ κόσμος , καὶ τὰ ἐν αὐτῷ πάντα σοφῶς τε καὶ τεχνικῶς θεωρούμενα . Ἄρα τοῦ Λόγου ἔργα τὰ πάντα τοῦ ζῶντος μὲν καὶ ὑποστάντος , ὅτι Θεοῦ Λόγος ἐστι , προαιρουμένου δὲ ὅτι ζῇ · δυναμένου δὲ πάντα ὃ τί περ ἂν ἐληται , αἱρουμένου δὲ τὸ ἀγαθὸν τε καὶ σοφὸν πάντως , καὶ εἰ τὴς χρειώτερος σημα-σίας ἐστίν . Ἐπεὶ οὖν ἀγαθόν τι ὁ κόσμος ὁμολογεῖ-ται , ἀπεδείχθη δὲ διὰ τῶν εἰρημένων τοῦ Λόγου ἔργον τὸν κόσμον εἶναι , τοῦ τὸ ἀγαθὸν καὶ αἱρουμένου , καὶ δυναμένου · ὁ δὲ Λόγος οὗτος ἕτερός ἐστι παρὰ τὸν οὗ ἐστι Λόγος . Τρόπον γὰρ τινα τῶν πρὸς τι λεγο-μένων καὶ τοῦτό ἐστιν . Ἐπεὶδὴ χρῆ πάντως τῷ Λόγῳ καὶ τὸν Πατέρα τοῦ Λόγου συνυπαστάσθαι . Οὐ γὰρ ἂν εἴη Λόγος , μὴ τινος ὢν Λόγος . Εἰ οὖν διακρινεῖ τῇ σχετικῇ τῆς σημασίας ἢ τῶν ἀκουόντων διάνοια , αὐ-τὸν τε τὸν Λόγον , καὶ τὸν ὅθεν ἐστίν , οὐχὲτ’ ἂν ἡμῖν κινδυνεύει τὸ μυστήριον ταῖς Ἑλληνικαῖς μαχόμενον ὑπολῆψεται τοῖς τε Ἰουδαίων πρεσδευσθαι · συνενεχθή-ναι · ἀλλ’ ἐπίσης ἐκατέρων τὴν ἀτοπίαν ἐκφεύξεταί , - τὸ τε ζῶντα τοῦ Θεοῦ Λόγον , καὶ ἐνεργὸν καὶ ποιητι-κὸν ὁμολογεῖν · ὅπερ ὁ Ἰουδαῖος οὐ δέχεται · καὶ τὸ μὴ διαφέρειν · κατὰ τὴν φύσιν αὐτὸν τε τὸν Λόγον , καὶ τὸν ὅθεν ἐστίν . Ὥσπερ γὰρ ἐκ τοῦ νοῦ ἐφ’ ἡμῶν φαμεν εἶναι τὸν λόγον , οὔτε δι’ ὅλου τὸν αὐτὸν εἶναι τῷ νῷ , οὔτε παντάπασιν ἕτερον · τὸ μὲν γὰρ ἐξ ἐκεῖ-νου εἶναι , ἄλλο τι καὶ οὐχ ἐκεῖνό ἐστι · τὸ αὐτὸν τὸν νοῦν εἰς τὸ ἐμφανὲς ἄγειν , οὐχὲτ’ ἂν ἕτερον παρ’ ἐκεῖνο ὑπονοοῖτο , ἀλλὰ κατὰ τὴν φύσιν ἐν ὄν , ἕτερον τῷ ὑποκειμένῳ ἐστίν · οὕτως καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος , τῷ μὲν ὑφεστάναι καθ’ ἑαυτὸν διήρηται πρὸς ἐκεῖνον παρ’ οὗ τὴν ὑπόστασιν ἔχει · τῷ δὲ ταῦτα δεῖκνυσθαι ἐν ἑαυτῷ , ὅ περὶ τὸν Θεὸν καθορᾶται , ὁ αὐτὸς ἐστι κατὰ τὴν φύσιν ἐκείνῳ τῷ διὰ τῶν αὐτῶν γνωρισμά-των εὑρισκομένῳ . Εἰτε γὰρ ἀγαθότης , εἰτε δύναμις , εἰτε σοφία , εἰτε τὸ ἀδίψιον εἶναι , εἰτε τὸ κακίας καὶ θανάτου καὶ φθορᾶς ἀνεπίδεκτον , εἰτε τὸ ἐν παντὶ τέλειον , εἰτε τι τοιούτων ὅμως σημεῖον ποιοῖτο τῆς τοῦ Πατρὸς καταλήψεως , διὰ τῶν αὐτῶν εὑρήσεις σημείων καὶ τὸν ἐξ ἐκείνου ὑφεστῶτα Λόγον .
Lemmas: ἀδύνατος . οὐδείς γάρ ἀπεμφαίνω ὁ περί ὁ θεῖος θεωρέω φύσις · ἀνάγκη πᾶς τοσοῦτος εἰμί ὁμολογέω ὁ Λόγος ὁ δύναμις , ὅσος εἰμί καί ὁ πρόθεσις , ἵνα μή τις μίξις ὁ ἐναντίος καί συνδρομή περί ὁ ἀπολόω θεωρητής , ἀδυναμία τε καί δύναμις ἐν ὁ αὐτός πρόθεσις θεωρέω , εἴπερ ὁ μέν σύ δύναμαι , πρός δέ τίς ἀδύνατος . Πάν δέ δύναμαι ὁ ὁ Λόγος προαίρεσις πρός οὐδείς ὁ κακός ὁ ῥοπή ἔχω · ἀλλότριος γάρ ὁ θεῖος φύσις ὁ πρός κακία ὁρμή · ἀλλά πᾶς ὅς τίς περ εἰμί ἀγαθός , οὗτος καί βούλομαι . Βουλομένη δέ πάντως καί δύναμαι . δύναμαι δέ μή ἀνενέργητος εἰμί , ἀλλά πᾶς ἀγαθός προαίρεσις εἰς ἐνέργεια ἄγω [ Ν ] . ἀγαθός δέ ὁ κόσμος , καί ὁ ἐν αὐτός πᾶς σοφός τε καί τεχνικός θεωρέω . ἄρας ὁ Λόγος ἔργον ὁ πᾶς ὁ ζῶ μέν καί ὑφίστημι , ὅτι Θεός Λόγος εἰμί , προαιρέω δέ ὅτι ζῶ · δύναμαι δέ πᾶς ὅς τίς περ εἄν αἱρέω , αἱρέω δέ ὁ ἀγαθός τε καί σοφός πάντως , καί εἰμί σής χρειετερος σημασία εἰμί . ἐπεί οὖν ἀγαθός τίς ὁ κόσμος ὁμολογέω , ἀποδείκνυμι δέ διά ὁ εἴρω ὁ Λόγος ἔργον ὁ κόσμος εἰμί , ὁ ὁ ἀγαθός καί αἱρέω , καί δύναμαι · ὁ δέ Λόγος οὗτος ἕτερος εἰμί παρά ὁ ὅς εἰμί Λόγος . Τρόπος γάρ τις ὁ πρός τίς λέγω καί οὗτος εἰμί . ἐπειδή χράω πάντως ὁ Λόγος καί ὁ πατήρ ὁ Λόγος συνυπαστάσθαι . οὖον γάρ εἄν εἰμί Λόγος , μή τις εἰμί Λόγος . εἰμί οὖν διακρίνω ὁ σχετικός ὁ σημασία ἢ ὁ ἀκούω διάνοια , αὐτός τε ὁ Λόγος , καί ὁ ὅθεν εἰμί , οὐχὲτ’ εἄν ἐγώ κινδυνεύω ὁ μυστήριον ὁ Ἑλληνικός μάχομαι ὑπολαμβάνω ὁ τε Ἰουδαῖος πρεσδευεπομαι · συμφέρω · ἀλλά ἐπίσης κατεράω ὁ ἀτοπία ἐκφεύγω , - ὁ τε ζῶ ὁ Θεός Λόγος , καί ἐνεργός καί ποιητικός ὁμολογέω · ὅσπερ ὁ Ἰουδαῖος οὖον δέχομαι · καί ὁ μή διαφέρω · κατά ὁ φύσις αὐτός τε ὁ Λόγος , καί ὁ ὅθεν εἰμί . ὥσπερ γάρ ἐκ ὁ νόος ἐπί ἐγώ φημί εἰμί ὁ λόγος , οὔτε διά ὅλος ὁ αὐτός εἰμί ὁ νάω , οὔτε παντάπασι ἕτερος · ὁ μέν γάρ ἐκ ἐκεῖνος εἰμί , ἄλλος τίς καί οὐ ἐκεῖνος εἰμί · ὁ αὐτός ὁ νόος εἰς ὁ ἐμφανής ἄγω , οὐχὲτ’ εἄν ἕτερος παρά ἐκεῖνος ὑπονοέω , ἀλλά κατά ὁ φύσις ἐν εἰμί , ἕτερος ὁ ὑπόκειμαι εἰμί · οὕτως καί ὁ ὁ Θεός Λόγος , ὁ μέν ὑφίστημι κατά ἑαυτοῦ διαιρέω πρός ἐκεῖνος παρά ὅς ὁ ὑπόστασις ἔχω · ὁ δέ οὗτος δείκνυμι ἐν ἑαυτοῦ , ὅς περί ὁ θεός καθοράω , ὁ αὐτός εἰμί κατά ὁ φύσις ἐκεῖνος ὁ διά ὁ αὐτός γνώρισμα εὑρίσκω . εἴτε γάρ ἀγαθότης , εἴτε δύναμις , εἴτε σοφία , εἴτε ὁ αδιψιζω εἰμί , εἴτε ὁ κακία καί θάνατος καί φθορά ἀνεπίδεκτος , εἴτε ὁ ἐν πᾶς τέλειος , εἴτε τίς τοιοῦτος ὅμως σημεῖον ποιέω ὁ ὁ πατήρ κατάληψις , διά ὁ αὐτός εὑρίσκω σημεῖον καί ὁ ἐκ ἐκεῖνος ὑφίστημι Λόγος .