gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0043.2
Τίς δ’ ἂν γένοιτο τῆς φύσεως ἡμῶν ἡ διόρθωσις , εἰ τοῦ ἐπὶ γῆς ζῴου νενοσηκότος , ἑτέρων τῶν οὐρανίων τὴν θείαν ἐπιμέλειαν ἐδέξατο ; Οὐχ ἔστι γὰρ θεραπευθῆναι τὸν κάμνοντα , μὴ τοῦ πονούντος μέρος ἰδιαζόντως δεξαμένου τὴν ἰασίν . Εἰ οὖν τὸ μὲν κάμνον ἐπὶ γῆς ἦν , ἡ δὲ θεία δύναμις τοῦ κάμνοντος μὴ ἐφίχθαι , πρὸς τὸ ἑαυτῆς βλέπουσα πρέπον , ἀχρηστος ἂν τῷ ἀνθρώπῳ ἡ περὶ τὰ μεγάλα ἡμῖν ἐπικοινωνοῦντα τῆς θείας δυνάμεως ἀσχολία . Τὸ μὲν γὰρ ἀπρεπὲς , ἐπὶ τῆς Θεότητος ἴσον , εἴπερ ὅλως θεμιτὸν ἐστὶν ἄλλο τι παρὰ τὴν κακίαν ἀπρεπὲς ἐννοεῖν , πλὴν τῷ μικροψύχῳς ἐς τοῦτον κρίνοντι τὴν θείαν μεγαλειότητα , ἐν τῷ μὴ δέξασθαι τῶν τῆς φύσεως ἡμῶν ἰδιωμάτων τὴν κοινωνίαν , οὐδὲν μᾶλλον παραμυθεῖται τὸ σῶφον οὐρανίῳ σώματι , ἢ ἐπιγεῖῳ συνηματισθῆναι τῷ Θεῷ . Τοῦ γὰρ ὑψίστου καὶ ἀπροσίτου κατὰ τὸ ὕψος τῆς φύσεως , ἡ κτίσις πᾶσα κατὰ τὸ ἴσον ἐπὶ τὸ κάτω ἀφέστηκε , καὶ ὁμοίως αὐτῷ τὸ πᾶν ὑποβέβηκεν . Τὸ γὰρ καθόλου ἀπρόσιτον , οὐ τινὶ μὲν ἐστὶ προσίτον , τῷ δὲ ἀπροσπέλαστον , ἀλλ’ ἐπίσης πάντων τῶν ὄντων ὑπερανέστηκεν . Οὐτὲ οὖν ἡ γῆ πορρωτέρω τῆς ἀξίας ἐστὶ , οὔτε οὐρανὸς πλησιέστερος , οὔτε τὰ ἐν ἐκατέρῳ τῶν στοιχείων ἐνδιαίτωμενα , διαφέρει τι ἀλλήλων ἐν τῷ μέρει τοῦτῳ , ὡς τὰ μὲν ἐφάπτεσθαι τῆς ἀπροσίτου φύσεως , τὰ δ’ ἀποχρίνεσθαι , ἢ οὔτε γ’ ἂν μήτε διὰ πάντων ἐπίσης διῆκειν τὴν τὸ πᾶν ἐπικρατοῦσαν δύναμιν ὑπονοήσαιμεν , ἀλλ’ ἐν τισὶ πλεονάζουσαν , ἐν ἑτέροις ἐνδεεστέραν εἶναι , καὶ τῇ πρὸς τὸ ἔλαττον τε καὶ πλεῖον καὶ ἧττον διαφορὰ συνέθετον ἐκ τοῦ ἀκολούθου τὸ Θεῖον ἀναγραφήσεσθαι , αὐτὸ πρὸς ἑαυτὸ μὴ συμβαίνον , εἴπερ ἡμῶν πόρρωθεν ὑπνοιοῖτο εἶναι τῷ λόγῳ τῆς φύσεως · ἑτέρῳ δὲ τινὶ γειτνίῶν , καὶ εὐληπτὸς ἐκ τοῦ συνέγγυς γίγνοιτο . Ἄλλ’ ὁ ἀληθὴς λόγος ἐπὶ τῆς ὑψηλῆς/ἀξίας , οὔτε κάτω βλέπει διὰ συγκρίσεως , οὔτε ἄνω . Πάντα γὰρ κατὰ τὸ ἴσον τῇ τῶν πάντων ἐπιστατοῦσαν δυνάμει ὑποβέβηκεν . Ὥστε εἰ τὴν ἐπίγειον φύσιν ἀνάξιαν τῆς πρὸς τὸ Θεῖον οἴσομεθα συμπλοκῆς , οὐδ’ ἂν ἄλλη τις εὕρεθῃ τὸ ἀξιὸν ἔχουσα . Εἰ δὲ ἐπίσης πάντα τῆς ἀξίας ἀπολιμπάνεται , ἐμπρὸς τινὶ ἐστὶ τῷ Θεῷ τὸ εὐεργετεῖν τὸν δεόμενον · ὅπου τοίνυν ἦν ἡ νόσος , ἵνεὶ φοιτῆσαι τὴν ἰωμένην δύναμιν ὁμολογοῦντες , τὶ ἔξω τῆς θεοπρεποῦς ὑπολήψεως πεπιστευκάμεν :
Lemmas: Τῖς δέ εἄν γίγνομαι ὁ φύσις ἐγώ ὁ διόρθωσις , εἰμί ὁ ἐπί γῆ ζῷον νοσέω , ἕτερος ὁ οὐράνιος ὁ θεῖος ἐπιμέλεια δέχομαι ; οὐχ εἰμί γάρ θεραπεύω ὁ κάμνω , μή ὁ πονέω μέρος ἰδιαζόντως δέχομαι ὁ ἵημι . εἰμί οὖν ὁ μέν κάμνω ἐπί γῆ εἰμί , ὁ δέ θεῖος δύναμις ὁ κάμνω μή ἐφικνέομαι , πρός ὁ ἑαυτοῦ βλέπω πρέπω , ἄχρηστος εἄν ὁ ἄνθρωπος ὁ περί ὁ μέγας ἐγώ ἐπικοινωνέω ὁ θεῖος δύναμις ἀσχολία . ὁ μέν γάρ ἀπρεπής , ἐπί ὁ θεότης ἴσος , εἴπερ ὅλως θεμιτός εἰμί ἄλλος τίς παρά ὁ κακία ἀπρεπής ἐννοέω , πλήν ὁ μικρόψυχος εἰς οὗτος κρίνω ὁ θεῖος μεγαλειότητα , ἐν ὁ μή δέχομαι ὁ ὁ φύσις ἐγώ ἰδίωμα ὁ κοινωνία , οὐδείς μᾶλλον παραμυθέομαι ὁ σῶφον οὐράνιος σῶμα , ἢ ἐπίγειος συνηματισθῆναι ὁ Θεός . ὁ γάρ ὕψιστος καί ἀπρόσιτος κατά ὁ ὕψος ὁ φύσις , ὁ κτίσις πᾶς κατά ὁ ἴσος ἐπί ὁ κάτω ἀφίστημι , καί ὁμοίως αὐτός ὁ πᾶς ὑποβαίνω . ὁ γάρ καθόλου ἀπρόσιτος , οὖον τις μέν εἰμί πρόσειμι , ὁ δέ ἀπροσπέλαστος , ἀλλά ἐπίσης πᾶς ὁ εἰμί ὑπερανίσταμαι . οὔτε οὖν ὁ γῆ πρόσω ὁ ἄξιος εἰμί , οὔτε οὐρανός πλησιέστερος , οὔτε ὁ ἐν ἐκάς ὁ στοιχεῖον ἐνδιαιτάω , διαφέρω τίς ἀλλήλων ἐν ὁ μέρος τοῦτῳ , ὡς ὁ μέν ἐφάπτω ὁ ἀπρόσιτος φύσις , ὁ δέ ἀποχρίω , ἢ οὔτε γε εἄν μήτε διά πᾶς ἐπίσης διήκω ὁ ὁ πᾶς ἐπικρατέω δύναμις ὑπονοέω , ἀλλά ἐν τις πλεονάζω , ἐν ἕτερος ἐνδεής εἰμί , καί ὁ πρός ὁ μικρός τε καί πλείων καί κακός διαφορά συντίθημι ἐκ ὁ ἀκόλουθος ὁ θεῖον ἀναγράφω , αὐτός πρός ἑαυτοῦ μή συμβαίνω , εἴπερ ἐγώ πόρρωθεν ὑπνόω εἰμί ὁ λόγος ὁ φύσις · ἕτερος δέ τις γειτνιάω , καί εύληπτος ἐκ ὁ σύνεγγι γίγνομαι . ἄλλος ὁ ἀληθής λόγος ἐπί ὁ ὑψηλῆς/ἀξίας , οὔτε κάτω βλέπω διά σύγκρισις , οὔτε ἄνω . Πάν γάρ κατά ὁ ἴσος ὁ ὁ πᾶς ἐπιστατέω δύναμις ὑποβαίνω . ὥστε εἰμί ὁ ἐπίγειος φύσις ἀναξία ὁ πρός ὁ θεῖον φέρω συμπλοκή , οὐδέ εἄν ἄλλος τις εὑρίσκω ὁ Ἀξιός ἔχω . εἰμί δέ ἐπίσης πᾶς ὁ ἄξιος ἀπολείπω , ἐμπρός τις εἰμί ὁ Θεός ὁ εὐεργετέω ὁ δήω · ὅπου τοίνυν εἰμί ὁ νόσος , ἰνέω φοιτάω ὁ ἰάομαι δύναμις ὁμολογέω , τίς ἔξω ὁ θεοπρεπής ὑπόληψις πιστεύω :