gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0031.3
Οὐκ ἀποροῦμεν πρὸς τοῦτο θεοπρεπὸς ἀποκρίσεως . Ζητεῖς τὴν αἰτίαν τοῦ γεγεννηθῆναι Θεὸν ἐν ἀνθρώποις ; Ἐὰν ἀφελῃς τοῦ βίου τὰς θεοθεν ἀπογενομένας εὐεργεσίας , ἐκ ποίων ἐπιγνῶσιν τὸ Θεῖον , οὐχ ἂν εἰπεῖν ἔχοις . Ἀφ' ὧν γὰρ πάσχομεν , ἀπὸ τούτων τὸν εὐεργέτην ἐπιγινώσκομεν . Πρὸς γὰρ τὰ γιγνόμενα βλέποντες , διὰ τούτων τὴν τοῦ ἐνεργοῦντος ἀναλογιζόμεθα φύσιν . Εἰ οὖν ἴδιον γνῶρισμα τῆς θείας φύσεως ἡ φιλανθρωπία , ἔχεις ἣν ἐπεζήτησας λόγον , ἔχεις τὴν αἰτίαν τῆς ἐν ἀνθρώποις τοῦ Θεοῦ παρουσίας . Ἔδειτο γὰρ τοῦ ἰατρεύοντος ἡ φύσις ἡμῶν ἀσθενήσασα . Ἔδειτο τοῦ ἀνορθοῦντος , ὁ ἐν τῷ πτώματι ἄνθρωπος . Ἔδειτο τοῦ ζωοποιοῦντος , ὁ ἐκμαρτυν τῆς ζωῆς . Ἔδειτο τοῦ πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἐπανάγοντος , ὁ ἀπορρέψας τῆς τοῦ ἀγαθοῦ μετουσίας . Ἔχρειά τῆς τοῦ φωτὸς παρουσίας , ὁ καθεῖργμένος τῇ σκοτεί . Ἔζητεῖ τὸν λυτρωτὴν ὁ αἰχμάλωτός , τὸν συναγωνιστὴν ὁ δεσμιώτης , τὸν ἐλευθερωτὴν ὁ τῷ ζυγῷ τῆς δουλείας κατεχόμενος . Ἄρα μικρὰ ταῦτα καὶ ἀνάξια τὸν Θεὸν δυσωπήσαι πρὸς ἐπίσκεψιν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως καταβῆναι , οὕτως ἐλεεινῶς καὶ ἀθλίως τῆς ἀνθρωπότητος διακεμένης ; Ἄλλ' ἔσχη , φησί , καὶ εὐεργετηθῆναι τὸν ἄνθρωπον , καὶ ἐν ἀπαθείᾳ τὸν Θεὸν διαμεῖναι . Ὁ γὰρ τῷ βουλήματι τὸ πᾶν συστησάμενος , καὶ τὸ μὴ ὂν ὑποστήσας ἐν μόνῃ τῇ ὀρμῇ τοῦ θελήματος , τί οὐχὶ καὶ τὸν ἄνθρωπον δι' αὐθεντικῆς τινος καὶ θεϊκῆς ἐξουσίας τῆς ἐναντίας δυνάμεως ἀποσπάσας , πρὸς τὴν ἐξ ἀρχῆς ἄγει κατάστασιν , εἰ τοῦτο φίλον αὐτῷ ; ἀλλὰ μακρὰς περιέρχεται περιόδους σώματος , ὑπερχόμενος φύσιν , καὶ διὰ γεννήσεως παρεῖν εἰς τὸν βίον , καὶ πᾶσαν ἀκολουθῶς ἡλικίαν διεξὼν , εἶτα θανάτῳ γεύμενος , καὶ οὕτως διὰ τῆς τοῦ ἰδίου σώματος ἀναστάσεως τὴν σκοπὸν ἀνύων · ὡς οὐχ ἐξὼν αὐτῷ μένοντι ἐπὶ τοῦ ὕψους τῆς δόξης διὰ προστάγματος σῶσαι τὸν ἄνθρωπον , τὰς δὲ τοιαύτας περιόδους χαίρειν ἐάσαι ; Οὐκοῦν ἀνάγκη καὶ ταῖς τοιαύταις τῶν ἀντιθέσεων ἀντικαταστήναι παρ' ἡμῶν τὴν ἀλήθειαν , ὡς ἂν διὰ μηδενὸς ἡ πίστις κυλιοῖτο , τῶν ἐξεταστικῶς ζητούντων τοῦ μυστηρίου τὸν λόγον . Πρῶτον μὲν οὖν ὅπερ καὶ ἐν τοῖς φθασασιν ἤδη μετρίως ἐξήτασται , τί τῇ ἀρετῇ κατὰ τὸ ἐναντίον καθέστηκεν , ἐπισκεψώμεθα . Ὡς φωτὶ σκότος καὶ θάνατος τῇ ζωῇ , οὕτω καὶ τῇ κακίᾳ ἡ ἀρετὴ δηλοῦνται , καὶ οὐδὲν πρὸς ταύτην ἔτερον . Καθάπερ γὰρ πολλῶν ὄντων τῶν ἐν τῇ κτίσει θεωρουμένων , οὐδὲν ἄλλο πρὸς τὸ φῶς ἢ τὴν ζωὴν τὴν ἀντιδιαίρεσιν ἔχει , οὔ λίθος , οὔ ξύλον , οὔχ ὕδωρ , οὔχ ἄνθρωπος , οὐδὲ ἄλλο τι τῶν ὄντων οὐδὲν , πλὴν ἴδιως τὰ κατὰ τὸ ἐναντίον νοούμενα , ὅλον σκότος καὶ θάνατος · οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς οὐχ ἂν τις κτίσιν τινὰ κατὰ τὸ ἐναντίον αὐτῇ νοεῖσθαι λέγοι , πλὴν τὸ κατὰ κακίαν νόημα . Οὕκοῦν εἰ μὲν ἐν κακίᾳ γεγεννηθῆναι τὸ Θεῖον ὁ ἡμέτερος ἐπρεσβεύει λόγος , καιρὸν ἂν εἶχεν ὁ ἀντιλέγων κατατρέχειν ἡμῶν τῆς πίστεως , ὡς ἀνάρροστα τε καὶ ἀπεμφαίνοντά
Lemmas: οὐ ἀπορέω πρός οὗτος θεοπρεπός ἀπόκρισις . ζητέω ὁ αἴτιος ὁ γεννάω θεός ἐν ἄνθρωπος ; ἐάν ἀφελής ὁ βίος ὁ θεόθεν ἀπογίγνομαι εὐεργεσία , ἐκ ποῖος ἐπιγιγνώσκω ὁ θεῖον , οὐ εἄν εἶπον ἔχω . ἀπό ὅς γάρ πάσχω , ἀπό οὗτος ὁ εὐεργέτης ἐπιγιγνώσκω . πρός γάρ ὁ γίγνομαι βλέπω , διά οὗτος ὁ ὁ ἐνεργέω ἀναλογίζω φύσις . εἰμί οὖν ἴδιος γνώρισμα ὁ θεῖος φύσις ὁ φιλανθρωπία , ἔχω ὅς ἐπιζητέω λόγος , ἔχω ὁ αἴτιος ὁ ἐν ἄνθρωπος ὁ Θεός παρουσία . δήω γάρ ὁ ἰατρεύω ὁ φύσις ἐγώ ἀσθενέω . δήω ὁ ἀνορθόω , ὁ ἐν ὁ πτῶμα ἄνθρωπος . δήω ὁ ζωοποιέω , ὁ ἐκμαρτυν ὁ ζωή . δήω ὁ πρός ὁ ἀγαθός ἐπανάγω , ὁ ἀπορράπτω ὁ ὁ ἀγαθός μετουσία . Ἔχρειά ὁ ὁ φάος παρουσία , ὁ κατείργω ὁ σκότος . ζητέω ὁ λυτρωτής ὁ αἰχμάλωτος , ὁ συναγωνιστής ὁ δέσμιος , ὁ ἐλευθερωτής ὁ ὁ ζυγόν ὁ δουλεία κατέχω . ἄρας μικρός οὗτος καί ἀνάξιος ὁ θεός δυσωπέω πρός ἐπίσκεψις ὁ ἀνθρώπινος φύσις καταβαίνω , οὕτως ἐλεεινός καί ἄθλιος ὁ ἀνθρωπότης διακεμένης ; ἄλλος ἔχω , φημί , καί εὐεργετέω ὁ ἄνθρωπος , καί ἐν ἀπάθεια ὁ θεός διαμένω . ὁ γάρ ὁ βούλημα ὁ πᾶς συνίστημι , καί ὁ μή εἰμί ὑφίστημι ἐν μόνος ὁ ὁρμή ὁ θέλημα , τίς οὐ καί ὁ ἄνθρωπος διά αὐθεντικός τις καί θεῖος ἐξουσία ὁ ἐναντίος δύναμις ἀποσπάω , πρός ὁ ἐκ ἀρχή ἄγω κατάστασις , εἰμί οὗτος φίλος αὐτός ; ἀλλά μακρός περιέρχομαι περίοδος σῶμα , ὑπέρχομαι φύσις , καί διά γέννησις πάρειμι εἰς ὁ βίος , καί πᾶς ἀκόλουθος ἡλικία διέξειμι , εἶτα θάνατος γεύω , καί οὕτως διά ὁ ὁ ἴδιος σῶμα ἀνάστασις ὁ σκοπός ἀνύω · ὡς οὐ ἔχω αὐτός Μένων ἐπί ὁ ὕψος ὁ δόξα διά πρόσταγμα σῴζω ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ τοιοῦτος περίοδος χαίρω ἐάω ; οὐκοῦν ἀνάγκη καί ὁ τοιοῦτος ὁ ἀντίθεσις ἀντικαθίστημι παρά ἐγώ ὁ ἀλήθεια , ὡς εἄν διά μηδείς ὁ πίστις κυλίω , ὁ ἐξεταστικός ζητέω ὁ μυστήριον ὁ λόγος . Πρῶτος μέν οὖν ὅσπερ καί ἐν ὁ φθάνω ἤδη μέτριος ἐξετάζω , τίς ὁ ἀρετή κατά ὁ ἐναντίος καθίστημι , ἐπισκοπέω . ὡς φάος σκότος καί θάνατος ὁ ζωή , οὗτος καί ὁ κακία ὁ ἀρετή δηλέομαι , καί οὐδείς πρός οὗτος ἕτερος . καθά γάρ πολύς εἰμί ὁ ἐν ὁ κτίζω θεωρέω , οὐδείς ἄλλος πρός ὁ φάος ἢ ὁ ζωή ὁ ἀντιδιαίρεσις ἔχω , οὖον λίθος , οὖον ξύλον , οὐ ὕδωρ , οὐ ἄνθρωπος , οὐδέ ἄλλος τίς ὁ εἰμί οὐδείς , πλήν ἰδίως ὁ κατά ὁ ἐναντίος νοέω , ὅλος σκότος καί θάνατος · οὗτος καί ἐπί ὁ ἀρετή οὐ εἄν τις κτίσις τις κατά ὁ ἐναντίος αὐτός νοέω λέγω , πλήν ὁ κατά κακία νόημα . οὐκοῦν εἰμί μέν ἐν κακία γεννάω ὁ θεῖον ὁ ἡμέτερος πρεσβεύω λόγος , καιρός εἄν ἔχω ὁ ἀντιλέγω κατατρέχω ἐγώ ὁ πίστις , ὡς ἀνάρροστα τε καί ἀπεμφαίνω