gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0049.3
Ἐπεὶδὰν γὰρ παρ’ ἡμῶν τὸ τοιούτον ἀκούσωσιν , ὅτι τοῦ θνητοῦ πρὸς τὴν ζωὴν μεταβαίνοντος , ἀκόλουθον ἦν τῆς πρώτης γενέσεως ἐπὶ τὸν θνητὸν παραγούσης βίον , ἑτέραν γέννησιν ἐξευρεθῆναι , μὴτε ἀπὸ φθορᾶς ἀρχομένην , μὴτε εἰς φθορὰν καταλήγουσαν · ἀλλ’ εἰς ἀθάνατον ζωὴν τὸν γεγεννημένον παραγούσαν . Ὅσπερ γὰρ ἐκ θνητῆς γεννήσεως θνητὸν ἐξ ἀνάγκης τὸ γεγεννημένον ὑπόστη · οὕτως ἐκ τῆς μὴ παραδεχομένης φθορὰν γεννήσεως τὸν γεννώμενον , χρεῖττον γένηται τῆς ἐκ τοῦ θανάτου φθορᾶς . Ἐπεὶδὰν τούτων καὶ τῶν τοιούτων ἀκούσωσιν , καὶ προειδῶσι τὸν τρόπον , ὅτι εὐχὴ πρὸς Θεόν , καὶ χάριτος οὐρανίας ἐπίκλησις , καὶ ὕδωρ , καὶ πίστις ἐστὶ , δι’ ὧν τὸ τῆς ἀναγεννήσεως πληροῦται μυστήριον , δυσπεῖθώς ἔχουσι , πρὸς τὸ φαινόμενον βλέποντες , ὡς οὐ συμβαίνον τῇ ἐπαγγελίᾳ τὸ σωματικῶς ἐνεργούμενον . Πῶς γὰρ , φησίν , εὐχὴ καὶ δυνάμεως θείας ἐπίκλησις ἐπὶ τοῦ ὕδατος γιγνομένη , ζωῆς ἀρχηγὸς τοῖς μυουμένοις γίνεται ; Πρὸς οὓς , εἴπερ λαν ἔχουσι ἀντιτύπως , ἀπλοῦς ἐξαρκεῖ λόγος , πρὸς τὴν τοῦ δόγματος ἀγαγεῖν συγκατάθεσιν . Ἀντερωτῶμεν μὲν γὰρ , τοῦ τρόπου τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως πᾶσιν ὄντος προδήλου , πῶς ἄνθρωπος ἐκεῖνο γίνεται τὸ εἰς ἀφορμὴν τῆς συστάσεως τοῦ ζῴου καταβαλλόμενον ; Ἄλλὰ μὴν οὐδεὶς ἐπ’ ἐκεῖνον λόγος ἐστίν , ὁ λογισμὸν τινὰ τὸ πιθανὸν ἐξευρίσκων . Τί γὰρ κοινὸν σπέρματι ἀνθρώπου πρὸς τὴν ἐν ἐκείνῳ θεωρουμένην ποιότητα ; Συγκρινόμενος ὁ ἄνθρωπος λογικὸν τι χρήμα καὶ διανοητικὸν ἐστὶ , νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν · ἐκεῖνο δὲ ὑγρὰ τινὶ ἐνδευεῖται ποιότητι , καὶ πλεῖον οὐδὲν τοῦ κατ’ αἴσθησιν ὁρωμένου καταλαμβάνει ἔννοια . Ἡν τοίνον εἰκὼς ἐστὶν ἀπόκρισιν γενέσθαι ἡμῖν παρὰ τῶν ἐρωτηθέντων , ὅτι Πῶς ἐστὶ πιστὸν ἐξ ἐκείνου συστῆναι ἄνθρωπον ; τοῦτο καὶ περὶ τῆς διὰ τοῦ ὕδατος γινομένης ἀναγεννήσεως ἐρωτηθέντες ἀποκρινοῦμεθα . Ἔχει τε γὰρ πρότερόν ἐστιν ἑκάστῳ τῶν ῥησθημένων εἰπεῖν , ὅτι θείᾳ δυνάμει ἐκεῖνος ἄνθρωπος γίνεται , ἥς μὴ παρουσίας , ἀχίνητον ἐστὶ καὶ ἀνεργήτον . Εἰ οὖν ἐκεῖ οὐ τὸ ὑποκείμενον ποιεῖ τὸν ἄνθρωπον , ἀλλ’ ἡ θεία δύναμις εἰς ἀνθρώπου φύσιν μεταποιεῖ τὸ φαινόμενον , τῆς ἑοχτάς ἂν εἴη ἀγνωμοσύνης , ἐκεῖ τοσαύτην τῷ Θεῷ προσαρτηρουμένης δύναμιν , ἀτοπὲν ἐν τῷ μέρει τούτῳ τὸ Θεὸν ὀλεθρὸν πρὸς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ θελήματος . Τί κοινόν , φασίν , ὕδατι καὶ ζωῇ ; Τί δὲ κοινόν , πρὸς αὐτὸν ἐρωμὲν , ὑγρότητι καὶ εἰκόνι Θεοῦ ; Ἄλλ’ οὐδὲν ἐκεῖ τὸ παράδοξον , εἰ Θεοῦ βουλομένου πρὸς τὸ τιμιώτατον ζῷον τὸ ὑγρὸν μεταβαίνει . Τὸ ἴσον καὶ ἐπὶ τούτου φαμέν , μηδὲν εἶναι θαυμαστὸν , εἰ θείας δυνάμεως παρουσίᾳ πρὸς ἀφθαρσίαν μετασκευάζει τὸ ἐν τῇ φθαρτῇ φύσει γενόμενον .
Lemmas: ἐπειδάν γάρ παρά ἐγώ ὁ τοιοῦτος ἀκούω , ὅτι ὁ θνητός πρός ὁ ζωή μεταβαίνω , ἀκόλουθος εἰμί ὁ πρῶτος γένεσις ἐπί ὁ θνητός παράγω βίος , ἕτερος γέννησις ἐξευρίσκω , μήτε ἀπό φθορά ἄρχω , μήτε εἰς φθορά καταλήγω · ἀλλά εἰς ἀθάνατος ζωή ὁ γεννάω παράγω . ὅσπερ γάρ ἐκ θνητός γέννησις θνητός ἐκ ἀνάγκη ὁ γεννάω ὑπόστη · οὕτως ἐκ ὁ μή παραδέχομαι φθορά γέννησις ὁ γεννάω , χρίω γίγνομαι ὁ ἐκ ὁ θάνατος φθορά . ἐπειδάν οὗτος καί ὁ τοιοῦτος ἀκούω , καί πρόοιδα ὁ τρόπος , ὅτι εὐχή πρός Θεός , καί χάρις οὐράνιος ἐπίκλησις , καί ὕδωρ , καί πίστις εἰμί , διά ὅς ὁ ὁ ἀναγέννησις πληρόω μυστήριον , δυσπειθῶς ἔχω , πρός ὁ φαίνω βλέπω , ὡς οὖον συμβαίνω ὁ ἐπαγγελία ὁ σωματικός ἐνεργέω . Πῶς γάρ , φημί , εὐχή καί δύναμις θεῖος ἐπίκλησις ἐπί ὁ ὕδωρ γίγνομαι , ζωή ἀρχηγός ὁ μυέω γίγνομαι ; πρός ὅς , εἴπερ λάω ἔχω ἀντίτυπος , Ἀπλοῦς ἐξαρκέω λόγος , πρός ὁ ὁ δόγμα ἄγω συγκατάθεσις . ἀντερωτάω μέν γάρ , ὁ τρόπος ὁ κατά σάρξ γέννησις πᾶς εἰμί πρόδηλος , πῶς ἄνθρωπος ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ εἰς ἀφορμή ὁ σύστασις ὁ ζῷον καταβάλλω ; ἀλλά μήv οὐδείς ἐπί ἐκεῖνος λόγος εἰμί , ὁ λογισμός τις ὁ πιθανός ἐξευρίσκω . τις γάρ κοινός σπέρμα ἄνθρωπος πρός ὁ ἐν ἐκεῖνος θεωρέω ποιότης ; συγκρίνω ὁ ἄνθρωπος λογικός τίς χρήμα καί διανοητικός εἰμί , νόος καί ἐπιστήμη δεκτικός · ἐκεῖνος δέ ὑγρός τις ἐνδεύω ποιότης , καί πλείων οὐδείς ὁ κατά αἴσθησις ὁράω καταλαμβάνω ἔννοια . ἐάν τόνος ἔοικα εἰμί ἀπόκρισις γίγνομαι ἐγώ παρά ὁ ἐρωτάω , ὅτι Πῶς εἰμί πιστόν ἐκ ἐκεῖνος συνίστημι ἄνθρωπος ; οὗτος καί περί ὁ διά ὁ ὕδωρ γίγνομαι ἀναγέννησις ἐρωτάω ἀποκρίνω . ἔχις τε γάρ πρότερος εἰμί ἕκαστος ὁ ῥήγνυμι εἶπον , ὅτι θεῖος δύναμις ἐκεῖνος ἄνθρωπος γίγνομαι , ἥς μή παρουσία , αχινεος εἰμί καί ἀνέργω . εἰμί οὖν ἐκεῖ οὖον ὁ ὑπόκειμαι ποιέω ὁ ἄνθρωπος , ἀλλά ὁ θεῖος δύναμις εἰς ἄνθρωπος φύσις μεταποιέω ὁ φαίνω , ὁ ἑοχτάς εἄν εἰμί ἀγνωμοσύνη , ἐκεῖ τοσοῦτος ὁ Θεός προσαρτάω δύναμις , ἄτοπος ἐν ὁ μέρος οὗτος ὁ θεός ὄλεθρος πρός ὁ ἐκπλήρωσις ὁ θέλημα . τις κοινός , φημί , ὕδωρ καί ζωή ; τις δέ κοινός , πρός αὐτός ἐράω , ὑγρότης καί εἰκών Θεός ; ἄλλος οὐδείς ἐκεῖ ὁ παράδοξος , εἰμί Θεός βούλομαι πρός ὁ τίμιος ζῷον ὁ ὑγρός μεταβαίνω . ὁ ἴσος καί ἐπί οὗτος φημί , μηδείς εἰμί θαυμαστός , εἰμί θεῖος δύναμις παρουσία πρός ἀφθαρσία μετασκευάζω ὁ ἐν ὁ φθαρτός φύσις γίγνομαι .