gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0023.1
A κνόντες . Εἰ γὰρ ἀγνοεῖ μὲν τῶν ὄντων ὁ Θεὸς οὐδὲν , ἐν καιροῖς δὲ ὁ ἄνθρωπος · οὐχὲτ' ἂν ὁ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ διασωζοῖτο λόγος , εἴπερ ἐν καιροῖς μέλλοντα τὸν ἄνθρωπον ζῆσεσθαι πρὸς τὸν βίον παρήγαγε . Εἰ γὰρ ἀγαθῆς φύσεως ἡ κατὰ ἀγαθὸν ἐνέργεια πάντως ἐστίν , ὁ λυπηρὸς οὗτος καὶ ἐπιχθονίος βίος οὐχὲτ' ἂν , φησίν , εἰς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ δημιουργίαν ἀνάγοιτο · ἀλλ' ἕτερον χρή τῆς τοιαύτης ζωῆς αἴτιον εἰδεσθαι , ᾧ πρὸς πονηρίαν ἡ φύσις ἐπίρρεψις ἔχει . Ταῦτα γὰρ πάντα καὶ τὰ τοιαῦτα , τοῖς μὲν ἐν βάθει , καθάπερ τινὰ ψευδοποῖον βαφὴν τὴν αἱρετικὴν παραδεδεγμένοις ἀπάτην , ἰσχύει τινα διὰ τῆς ἐπιπολαίου πιθανότητος ἔχειν δοκεῖ · τοῖς δὲ διορατικωτέροις τῆς ἀληθείας σαφρὰ ὄντα , καὶ πρόχειρον τὴν τῆς ἀπάτης ἀπόδειξιν ἔχοντα , σαφῶς καθορᾶται . Καὶ μοι δοκεῖ καλῶς ἔχειν τὴν Ἀπόστολον ἐν τούτοις συνηγορὸν τῇ κατ' αὐτὸν παρρησίᾳ προστῆσαι . Διαρεῖ γὰρ ἐν τῷ πρὸς Κορινθίους λόγῳ τὰς τε σαρκώδεις , καὶ τὰς πνευματικὰς τῶν ψυχῶν καταστάσεις · δεῖν , ὅμαι , διὰ τῶν λεγομένων , ὅτι οὐ δι' αἰσθήσεως τὸ καλὸν ἢ τὸ κακὸν προσῆκει κρίνειν , ἀλλ' ἔξω τῶν κατὰ τὸ σῶμα φαινομένων τὸν νοῦν ἀποστήσαντα , αὐτὴν ἐφ' ἑαυτῆς τὸ καλοῦ τε καὶ τοῦ ἐναντίου διακρίνειν τὴν φύσιν . 'Ο γὰρ πνευματικός , φησίν , ἀνακρίνει τὰ πάντα . Ταύτην ὅμαι τὴν αἰτίαν τῶν δογμάτων τούτων μυθοποιίας , τοῖς τὰ τοιαῦτα προφέρουσι ἂν γεγενησθαι , ὅτι πρὸς τὸ τοῦ τῆς σωματικῆς ἀπολαύσεως , τὸ ἀγαθὸν ὁρίζοντες , διὰ τὸ πάθεσι καὶ ἀρρώστῃμασιν ὑποκείσθαι κατ' ἀνάγκην τὴν τοῦ σώματος φύσιν σύνθετον ὁῦσαν καὶ εἰς διάλυσιν ῥέουσαν , ἐπακολουθεῖν δὲ πως τοῖς τοιούτοις παθήμασιν ἀλγεινὴν τινα αἰσθήσιν , πονηροῦ τὴν ἀνθρωποποιαν ἔργον εἶναι νομίζουσιν . 'Ως εἴγε πρὸς τὸ ὑψηλότερον ἐβλεπεν αὐτοῖς ἡ διάνοια , καὶ τῆς περὶ τὰς ἡδονὰς διαθέσεως τὸν νοῦν ἀποκλίσαντες , ἀπαθῶς ἐπεσκόπουν τὴν τῶν ὄντων φύσιν , οὐχ ἂν ἄλλο τι κακὸν εἶναι παρὰ τὴν πονηρίαν φήθισαν . Πονηρία δὲ πᾶσα ἐν τῇ τοῦ ἀγαθοῦ στέρσει χαρακτηρίζεται , οὐ καθ' ἑαυτὴν ὁῦσα , οὐδὲ καθ' ὑπόστασιν θεωρουμένη . Κακὸν γὰρ οὐδὲν ἔξω προαιρέσεως ἐφ' ἑαυτοῦ κεῖται , ἀλλὰ τῷ μὴ εἶναι τὸ ἀγαθὸν οὕτως κατονομάζεται . Τὸ δὲ μὴ ὄν , οὐχ ὑφέστηκε · τοῦ δὲ μὴ ὑφεστῶτος δημιουργὸς ὁ τῶν ὑφεστῶτων δημιουργὸς οὐκ ἔστιν . Οὐκοῦν ἔξω τῆς τῶν κακῶν αἰτίας ὁ Θεός , ὁ τῶν ὄντων , οὐχ ὁ τῶν μὴ ὄντων ποιητὴς ὤν , ὁ τὴν ὄρασιν οὐ τὴν τῆρων δημιουργήσας , ὁ τὴν ἀρετὴν οὐ τὴν στέρησιν αὐτῆς ἀναδείξας ἄθλον τῆς προαιρέσεως , ὁ τῶν ἀγαθῶν πρὸς τοῖς κατ' ἀρετὴν πολιτευομένοις προθεὶς , οὐχ ἀνάγκη τινὶ βιαλὴ πρὸς τὸ καλὸν δοκοῦν ὑποκείσας τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν , καθάπερ τι σκεῦος ἐμψυχὸν ἀκουσίως πρὸς τὸ καλὸν ἐφελκύσας . Εἰ δὲ τοῦ φωτὸς ἐξ αἰθρίας καθαρώς περιλάμποντος , ἐκουσίως τις ἐπιβάλοι τοῖς βλεφάροις τὴν ὄρασιν , ἔξω τῆς τοῦ μὴ βλέποντος αἰτίας ὁ ἥλιος .
Lemmas: A κνάω . εἰμί γάρ ἀγνοέω μέν ὁ εἰμί ὁ θεός οὐδείς , ἐν καιρός δέ ὁ ἄνθρωπος · οὐχὲτ' εἄν ὁ ὁ ἀγαθότης ὁ Θεός διασῴζω λόγος , εἴπερ ἐν καιρός μέλλω ὁ ἄνθρωπος ζῶ πρός ὁ βίος παράγω . εἰμί γάρ ἀγαθός φύσις ὁ κατά ἀγαθός ἐνέργεια πάντως εἰμί , ὁ λυπηρός οὗτος καί ἐπιχθόνιος βίος οὐχὲτ' εἄν , φημί , εἰς ὁ ὁ ἀγαθός δημιουργία ἀνάγω · ἀλλά ἕτερος χρή ὁ τοιοῦτος ζωή αἴτιος εἰδώ , ὅς πρός πονηρία ὁ φύσις ἐπιρρέπω ἔχω . οὗτος γάρ πᾶς καί ὁ τοιοῦτος , ὁ μέν ἐν βάθος , καθάπερ τις ψευδοποιός βαφή ὁ αἱρετικός παραδέχομαι ἀπάτη , ἰσχύω τις διά ὁ ἐπιπόλαιος πιθανότης ἔχω δοκέω · ὁ δέ διορατικός ὁ ἀλήθεια Σαφρά εἰμί , καί πρόχειρον ὁ ὁ ἀπάτη ἀπόδειξις ἔχω , σαφῶς καθοράω . καί ἐγώ δοκέω καλῶς ἔχω ὁ ἀπόστολος ἐν οὗτος συνηγορέω ὁ κατά αὐτός παρρησία προΐστημι . διαίρω γάρ ἐν ὁ πρός Κορίνθιος λόγος ὁ τε σαρκώδης , καί ὁ πνευματικός ὁ Ψυχή κατάστασις · δήω , παρακελεύομαι , διά ὁ λέγω , ὅτι οὖον διά αἴσθησις ὁ καλός ἢ ὁ κακός προσήκω κρίνω , ἀλλά ἔξω ὁ κατά ὁ σῶμα φαίνω ὁ νόος ἀφίστημι , αὐτός ἐπί ἑαυτοῦ ὁ καλός τε καί ὁ ἐναντίος διακρίνω ὁ φύσις . 'Ο γάρ πνευματικός , φημί , ἀνακρίνω ὁ πᾶς . οὗτος παρακελεύομαι ὁ αἴτιος ὁ δόγμα οὗτος μυθοποιία , ὁ ὁ τοιοῦτος προφέρω εἄν γίγνομαι , ὅτι πρός ὁ ὁ ὁ σωματικός ἀπόλαυσις , ὁ ἀγαθός ὁρίζων , διά ὁ πάθος καί ἀρρώστημα ὑπόκειμαι κατά ἀνάγκη ὁ ὁ σῶμα φύσις συντίθημι εἰμί καί εἰς διάλυσις ῥέω , ἐπακολουθέω δέ πως ὁ τοιοῦτος πάθημα ἀλγεινός τις αἴσθησις , πονηρός ὁ ἀνθρωποποιός ἔργον εἰμί νομίζω . Ως εἰ πρός ὁ ὑψηλός βλέπω αὐτός ὁ διάνοια , καί ὁ περί ὁ ἡδονά διάθεσις ὁ νόος ἀποκλίνω , ἀπαθής ἐπισκοπέω ὁ ὁ εἰμί φύσις , οὐ εἄν ἄλλος τίς κακός εἰμί παρά ὁ πονηρία φθίω . πονηρία δέ πᾶς ἐν ὁ ὁ ἀγαθός στέρσει χαρακτηρίζω , οὖον κατά ἑαυτοῦ εἰμί , οὐδέ κατά ὑπόστασις θεωρέω . κακός γάρ οὐδείς ἔξω προαίρεσις ἐπί ἑαυτοῦ κεῖμαι , ἀλλά ὁ μή εἰμί ὁ ἀγαθός οὕτως κατονομάζω . ὁ δέ μή εἰμί , οὐ ὑφίστημι · ὁ δέ μή ὑφίστημι δημιουργός ὁ ὁ ὑφίστημι δημιουργός οὐ εἰμί . οὐκοῦν ἔξω ὁ ὁ κακός αἴτιος ὁ Θεός , ὁ ὁ εἰμί , οὐ ὁ ὁ μή εἰμί ποιητής εἰμί , ὁ ὁ ὅρασις οὖον ὁ τήρων δημιουργέω , ὁ ὁ ἀρετή οὖον ὁ στέρησις αὐτός ἀναδείκνυμι ἆθλος ὁ προαίρεσις , ὁ ὁ ἀγαθός πρός ὁ κατά ἀρετή πολιτεύω προτίθημι , οὐ ἀνάγκη τις βιαλὴ πρός ὁ καλός δοκέω ὑπόκειμαι ὁ ἀνθρώπινος φύσις , καθάπερ τίς σκεῦος ἐμψύχω ἀεκούσιος πρός ὁ καλός ἐφέλκω . εἰμί δέ ὁ φάος ἐκ αἰθρία καθαρός περιλάμπω , ἑκούσιος τις ἐπιβάλλω ὁ βλέφαρον ὁ ὅρασις , ἔξω ὁ ὁ μή βλέπω αἴτιος ὁ ἥλιος .