gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0048.2
“ Ἄν τοίνυν λογίζῃ τῶν ἐπουρανίων , ἢ τῶν ὑποχθονίων , ἢ τῶν καθ’ ἑκάτερον τοῦ παντὸς περάτων τὴν σύστασιν , πανταχοῦ πρὸ λογισμῷ σου προαπαντᾷ ἡ θεότης , μόνη κατὰ πᾶν μέρος τοῖς οὖσιν ἐνθεωρούμενη , καὶ ἐν τῷ εἶναι τὰ πάντα συνέχουσα . Εἰτε δὴ θεότητα τὴν φύσιν ταύτην ὀνομάζεσθαι χρῆ , εἰτε λόγον , εἰτε δύναμιν , εἰτε σοφίαν , εἰτε ἄλλο τι τῶν ὑψηλῶν τε καὶ μᾶλλον ἐνδείξεσθαι δυναμένων τὸν ὑπερχαίμενον , οὐδὲν ὁ λόγος ἡμῶν περὶ φωνῆς ἢ ὀνόματος ἢ τύπου ὀνομάτων διαφέρεται . Ἐπεὶ οὖν πρὸς αὐτὸν πᾶσα ἡ κτίσις βλέπει , καὶ περὶ αὐτὸν ἐστι , καὶ δι’ ἐκείνου πρὸς ἑαυτὴν συμφυὴς γίνεται , τῶν ἄνω τοῖς κάτω , καὶ τῶν πλάγιων πρὸς ἀλλήλα δι’ ἑαυτοῦ συμφυομένων , ἔδει μὲν μόνον δι’ ἀκοῆς ἡμᾶς πρὸς τὴν τῆς θεότητος κατανόησιν χειραγωγεῖσθαι · ἀλλὰ καὶ τὴν ἴδην γενέσθαι τῶν ὑψηλοτέρων νοημάτων διδασκάλων , ὅθεν ὁ μέγας ὀρθμελὴς Παῦλος μυσταγωγεῖ τὸν ἐν Ἐφέσῳ λαόν , δυνάμιν αὐτοῦ ἐντεθεὶς διὰ τῆς διδασκαλίας πρὸς τὸ γνῶναι τί ἐστι τὸ βάθος καὶ τὸ ὕψος , τότε πλάτος καὶ τὸ μήκος . Ἐκάστην γὰρ τοῦ σταυροῦ συμπεσοῦλην ἰδίῳ ῥήματι κατονομάζει . Ὑψος μὲν τὸ ὑπερέχον · βάθος δὲ τὸ ὑποκείμενον , πλάτος τε καὶ μήκος , τὰς πλαγίας ἐκτάσεις λέγων . Καὶ σαφέστερον ἐπερωτῶ τὸ τοιούτων νόημα πρὸς Φιλιππησίους , οἶμαι , ποιεῖ , οὗς φησιν · ὅτι Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ πᾶν γόνυ κάμψει , ἐπουρανίων καὶ ἐπιγειῶν , καὶ καταχθονίων . Ἐνταῦθα τὴν μέσην καὶ γαῖαν ” μὴ προσηγορῆς καταλαμβάνει , πᾶν τὸ διὰ μέσου τῶν ἐπουρανίων καὶ ὑποχθονίων ὀνομάσας ἐπίγειον . Τοῦτο μεμαθήκαμεν περὶ τοῦ σταυροῦ τὸ μυστήριον . Τὰ δὲ ἀπὸ τοῦτο τοιαῦτα κατὰ τὸ ἀκόλουθον περιέχει ὁ λόγος , ὡς ὁμολογεῖσθαι καὶ παρὰ τῶν ἀπίστων , μηδὲν ἀλλοτρίον εἶναι τῆς θεοπροπεύς ὑπολήψεως · τὸ γὰρ μὴ ἐμμεῖναι τῷ θανάτῳ , καὶ τὰς διὰ τοῦ σιδήρου κατὰ τοῦ σώματος γενομένας πληγάς , μηδὲν ἐμπόδιον πρὸς τὸ ἀναστῆναι ποιήσασθαι , κατ’ ἐξουσίαν τε φαίνειν τοῖς μαθηταῖς μετὰ τὴν ἀνάστασιν ὅτε βουλοῖτο , παρεῖναι τε αὐτοῖς μὴ ὁρώμενον , καὶ ἐν μέσῳ γίγνεσθαι , μηδὲ τῆς εἰσόδου τῆς διὰ τῶν θυρῶν προσδεόμενον , ἐνισχύειν τε τοὺς μαθητὰς τῇ προσφυσήσει τοῦ Πνεύματος , ἐπαγγέλλεσθαι τε καὶ τὸ μετ’ αὐτῶν εἶναι , καὶ μηδὲν μέσον διατειχίζεσθαι , καὶ τῷ μὲν φαινομένῳ πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀνίειν , τῷ δὲ νοουμένῳ πανταχῇ εἶναι , καὶ ὅσα τοιαῦτα περιέχει ἡ ἱστορία , οὐδὲν τῆς ἐκ τῶν λογισμῶν συμμάχης προσδέεται πρὸς τὸ θεῖά τε εἶναι , καὶ τῆς ὑψηλῆς καὶ ὑπερχοῦσης δυνάμεως · περὶ ὧν οὐδὲν οἶμαι δεῖν καθ’ ἕκαστον διεξέναι , αὐτοῦδὲ τοῦ λόγου τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν ἐκφαινόντος . Ἄλλ’ ἐπειδὴ μέρος τι τῶν μυστικῶν διδαγμάτων καὶ ἡ περὶ τοῦ λουτροῦ ἐστιν οἰ -
Lemmas: “ ἄν τοίνυν λογίζομαι ὁ ἐπουράνιος , ἢ ὁ ὑποχθόνιος , ἢ ὁ κατά ἑκάτερος ὁ πᾶς πέρας ὁ σύστασις , πανταχοῦ πρό λογισμός σύ προαπαντάω ὁ θεότης , μόνος κατά πᾶς μέρος ὁ εἰμί ἐνθεωρέω , καί ἐν ὁ εἰμί ὁ πᾶς συνέχω . εἴτε δή θεότης ὁ φύσις οὗτος ὀνομάζω χράω , εἴτε λόγος , εἴτε δύναμις , εἴτε σοφία , εἴτε ἄλλος τίς ὁ ὑψηλός τε καί μᾶλλον ἐνδείκνυμι δύναμαι ὁ ὑπέρχομαι , οὐδείς ὁ λόγος ἐγώ περί φωνή ἢ ὄνομα ἢ τύπος ὄνομα διαφέρω . ἐπεί οὖν πρός αὐτός πᾶς ὁ κτίσις βλέπω , καί περί αὐτός εἰμί , καί διά ἐκεῖνος πρός ἑαυτοῦ συμφυής γίγνομαι , ὁ ἄνω ὁ κάτω , καί ὁ πλάγιος πρός ἀλλήλων διά ἑαυτοῦ συμφύω , ἐσθίω μέν μόνος διά ἀκοή ἐγώ πρός ὁ ὁ θεότης κατανόησις χειραγωγέω · ἀλλά καί ὁ ἴδη γίγνομαι ὁ ὑψηλός νόημα διδάσκαλος , ὅθεν ὁ μέγας ὀρθμελὴς Παῦλος μυσταγωγέω ὁ ἐν Ἔφεσος λαός , δυνάμις αὐτός ἐντίθημι διά ὁ διδασκαλία πρός ὁ γιγνώσκω τίς εἰμί ὁ βάθος καί ὁ ὕψος , τότε πλάτος καί ὁ μήκος . ἕκαστος γάρ ὁ σταυρός συμπίπτω ἴδιος ῥῆμα κατονομάζω . ὕψος μέν ὁ ὑπερέχω · βάθος δέ ὁ ὑπόκειμαι , πλάτος τε καί μήκος , ὁ πλάγιος ἔκτασις λέγω . καί σαφής ἐπερωτάω ὁ τοιοῦτος νόημα πρός Φιλιππήσιος , οἴομαι , ποιέω , ὗς φημί · ὅτι ἐν ὁ ὄνομα Ἰησοῦς Χριστός πᾶς γόνυ κάμπτω , ἐπουράνιος καί ἐπίγειος , καί καταχθόνιος . ἐνταῦθα ὁ μέσος καί γαῖα ” μή προσηγορέω καταλαμβάνω , πᾶς ὁ διά μέσος ὁ ἐπουράνιος καί ὑποχθόνιος ὀνομάζω ἐπίγειος . οὗτος μανθάνω περί ὁ σταυρός ὁ μυστήριον . ὁ δέ ἀπό οὗτος τοιοῦτος κατά ὁ ἀκόλουθος περιέχω ὁ λόγος , ὡς ὁμολογέω καί παρά ὁ ἄπιστος , μηδείς ἀλλότριος εἰμί ὁ θεοπροπέω ὑπόληψις · ὁ γάρ μή ἐμμένω ὁ θάνατος , καί ὁ διά ὁ σίδηρος κατά ὁ σῶμα γίγνομαι πληγάς , μηδείς ἐμπόδιος πρός ὁ ἀνίστημι ποιέω , κατά ἐξουσία τε φαίνω ὁ μαθητής μετά ὁ ἀνάστασις ὅτε βούλομαι , πάρειμι τε αὐτός μή ὁράω , καί ἐν μέσος γίγνομαι , μηδέ ὁ εἴσοδος ὁ διά ὁ θύρα προσδέω , ἐνισχύω τε ὁ μαθητής ὁ προσφυσάω ὁ πνεῦμα , ἐπαγγέλλω τε καί ὁ μετά αὐτός εἰμί , καί μηδείς μέσος διατειχίζω , καί ὁ μέν φαίνω πρός ὁ οὐρανός ἀνίημι , ὁ δέ νοέω πανταχῇ εἰμί , καί ὅσος τοιοῦτος περιέχω ὁ ἱστορία , οὐδείς ὁ ἐκ ὁ λογισμός συμμαχέω προσδέω πρός ὁ θεῖος τε εἰμί , καί ὁ ὑψηλός καί ὑπερχέω δύναμις · περί ὅς οὐδείς οἴομαι δήω κατά ἕκαστος διεξέναι , αὐτός ὁ λόγος ὁ ὑπέρ ὁ φύσις ἐκφαίνω . ἄλλος ἐπεί μέρος τίς ὁ μυστικός δίδαγμα καί ὁ περί ὁ λουτρόν εἰμί ὁ -