gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0047.1
A τοὺς ἔδει τοῦτο κατὰ τινὰ λόγον ἀπόρρητον · ἀλλ’ οὐ μὴ τῷ ἀτίμῳ τρόπῳ τοῦ θανάτου καθυβρισθῆναι . Τίς γὰρ ἄν γενοῖτο , φησί , τοῦ διὰ σταυροῦ θανάτου ἀτιμότερος ; Τί οὖν καὶ πρὸς ταῦτά φαμεν ; Ὅτι τὸν θάνατον μὲν ἀναγκαῖον ἡ γένεσις κατεργάζεται . Τὸν γὰρ ἅπαξ μετασχὲν ἐγνωκὼτα τῆς ἀνθρωπότητος , διὰ πάντων ἔδει γενέσθαι τῶν ἰδιωμάτων τῆς φύσεως . Εἰ τοίνυν δύο πέρας τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς διελημμένης , ἐν τῷ ἑνὶ γενόμενος τοῦ ἑτέρου μὴ προσήψατο , ἡμιτελὴς ἂν ἡ πρόθεσις ἔμεινε , τοῦ ἑτέρου τῆς φύσεως ἡμῶν ἰδιώματος οὐκ ἀψαμένου · τάχα δ’ ἂν τις δι’ ἀκριβείας καταμαθὼν τὸ μυστήριον , εὐλογώτερον εἴποι , μὴ διὰ τὴν γένεσιν συμβεβηκέναι τὸν θάνατον · ἀλλὰ τὸ ἔμπαιλιν τοῦ θανάτου χάριν παραληφθῆναι τὴν γένεσιν · οὗ γὰρ τοῦ ζηταιοδέμονος , ὁ δεῖ ζῶν τὴν σωματικὴν ὑποστάσει γέννησαι , ἀλλ’ ἡμεῖς ἐπὶ τὴν ζωὴν ἐκ τοῦ θανάτου ἀνακαλούμενος . Ὅτι οὖν ἔδει γενέσθαι ὅλης τῆς φύσεως ἡμῶν ἐκ τοῦ θανάτου πάλιν ἐπάνοδον , οἷονεὶ χεῖρα τῷ κεῖμένῳ ὀρέγων , καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὸ ἡμέτερον ἐπιψύχας πτώμα , τοσοῦτον τῷ θανάτῳ προσήψατο , ὅσον τῆς νεκρότητος ἅψασθαι · καὶ ἀρχὴν δοῦναι τὴν φύσιν τῆς ἀναστάσεως τῷ ἰδίῳ σώματι , ὅλον συναναστῆσαι τὸν ἄνθρωπον τῇ δυνάμει . Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἄλλοθεν , ἀλλ’ ἐκ τοῦ ἡμετέρου ψυμάτος ἡ θεοδόχος σάρξ ἦν , ἡ διὰ τῆς ἀναστάσεως συνεπαρθεῖσα τῇ θεότητι , ὡςπερ ἐπὶ τοῦ καθ’ ἡμᾶς σώματος ἡ τοῦ ἑνὸς τῶν αἰσθητηρίων ἐνέργεια πρὸς ἅπαν τὴν συναίσθησιν ἄγει τὸ ἡνωμένον τῷ μέρει · οὕτως καθάπερ τινὸς ὄντος ζῴου πάσης τῆς φύσεως , ἡ τοῦ μέρους ἀνάστασις ἐπὶ τὸ πᾶν διεξέρχεται , κατὰ τὴν συνεχὲς τε καὶ ἡνωμένην τῆς φύσεως , ἐκ τοῦ μέρους ἐπὶ τὸ ὅλον συνιδούσης . Τί οὖν ἔξω τοῦ εἰκότος ἐν τῷ μυστηρίῳ μανθάνομεν , εἰ κύπτεται πρὸς τὸν πεπτωκότα ὁ ἑστώς , ἢ ἐπὶ τὸ ἀναστῆσαι τὸν κεῖμενον ; ὁ δὲ σταυρὸς εἰ μὴ τινα καὶ ἕτερον περιέχει λόγον βαθυτέρων , εἰδοίεν ἂν οἱ τῶν κρυπτομένων ἐπιστόρεες . Ὁ δ’ οὖν εἰς ἡμᾶς ἐκ παραδόσεως ἦκει , τοιούτῳ ἐστίν · Ἐπειδὴ πάντα κατὰ τὸν ὑψηλότερον τε καὶ θεώτερον βίον ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ἐφράται καὶ γεγένηται · καὶ οὐδὲν τοιούτῳ ἐστιν , ἐν ᾧ οὐχὶ πάντως μῆς τις ἐμφαίνεται τοῦ θελοῦ πρὸς τὸ ἀνθρώπινον , τῆς μὲν φωνῆς ἢ τῆς πράξεως ἀνθρωπικῶς διεξαγομένης , τοῦ δὲ κατὰ τὸ κρυπτὸν νοουμένου τοῦ θεοῦ ἐμφαινομένου · ἀκολούθον ἂν εἴη καὶ ἐν τῷ μέρει τούτῳ , μὴ τὸ μὲν βλέπειν , παραρρήν δὲ τὸ ἕτερον · ἀλλ’ ἐν μὲν τῷ ἀθανάτῳ καθορῆν τὸ ἀνθρώπινον , ἐν δὲ τῷ ἀνθρώπῳ πολυπραγμονεῖν τὸ θεώτερον . Ἐπειδὴ γὰρ ἴδιόν ἐστι τῆς θεότητος τὸ διὰ πάντων ἕκειν , καὶ τῇ φύσει τῶν ὄντων κατὰ πᾶν μέρος συμπαρεκτείνεσθαι · οὗ γὰρ ἂν τι διαμείνῃ ἐν τῷ εἶναι , μὴ ἐν τῷ ὄντι μένον . Τὸ δὲ κυρίως καὶ πρῶτον ἂν , ἡ θεία φύσις ἐστίν , ἣν ἐξ ἀνάγκης πιστεύειν ἐν πᾶσιν εἶναι τοῖς οὖσιν , ἡ διαμονὴ τῶν ὄντων καταναγκάζει · τοῦτο διὰ τοῦ σταυροῦ διδασκόμεθα , τετραχῇ τοῦ κατ’ αὐτὸν σχήματος διηρημένου · ὡς ἐκ τοῦ μέσου , καθὼ πρὸς ἑαυτὸν συνάπτεται , τέσσαρας ἀριθμεῖσθαι τὰς προβολάς · ὅτι ὁ ἐπὶ τούτῳ ἐν τῷ καιρῷ τῆς κατὰ τὸν θάνατον οἰκονομίας διατεθεὶς , ὁ τὸ πᾶν πρὸς ἑαυτὸ συνέδησε τε καὶ συναράχθη , τὰς
Lemmas: A ὁ ἐσθίω οὗτος κατά τις λόγος ἀπόρρητος · ἀλλά οὖον μή ὁ ἄτιμος τρόπος ὁ θάνατος καθυβρίζω . Τῖς γάρ ἄν γίγνομαι , φημί , ὁ διά σταυρός θάνατος ἄτιμος ; τις οὖν καί πρός οὗτος φημί ; ὅτι2 ὁ θάνατος μέν ἀναγκαῖος ὁ γένεσις κατεργάζομαι . ὁ γάρ ἅπαξ μετέχω γιγνώσκω ὁ ἀνθρωπότης , διά πᾶς ἐσθίω γίγνομαι ὁ ἰδίωμα ὁ φύσις . εἰμί τοίνυν δύο πέρας ὁ ἀνθρώπινος ζωή διαλαμβάνω , ἐν ὁ εἷς γίγνομαι ὁ ἕτερος μή προσάπτω , ἡμιτελής εἄν ὁ πρόθεσις μένω , ὁ ἕτερος ὁ φύσις ἐγώ ἰδίωμα οὐ ἅπτω · τάχα δέ εἄν τις διά ἀκρίβεια καταμανθάνω ὁ μυστήριον , εὔλογος εἶπον , μή διά ὁ γένεσις συμβαίνω ὁ θάνατος · ἀλλά ὁ εμπαιλις ὁ θάνατος χάρις παραλαμβάνω ὁ γένεσις · ὅς γάρ ὁ ζηταιοδέμονος , ὁ δεῖ ζῶ ὁ σωματικός ὑπόστασις γεννάω , ἀλλά ἐγώ ἐπί ὁ ζωή ἐκ ὁ θάνατος ἀνακαλέω . ὅτι2 οὖν ἐσθίω γίγνομαι ὅλος ὁ φύσις ἐγώ ἐκ ὁ θάνατος πάλιν ἐπάνοδος , οἱονεί χείρ ὁ κεῖμαι ὀρέγω , καί διά οὗτος πρός ὁ ἡμέτερος ἐπιψύχω πτώμα , τοσοῦτος ὁ θάνατος προσάπτω , ὅσος ὁ νεκρότης ἅπτω · καί ἀρχή δίδωμι ὁ φύσις ὁ ἀνάστασις ὁ ἴδιος σῶμα , ὅλος συνανίστημι ὁ ἄνθρωπος ὁ δύναμις . ἐπεί γάρ οὐ ἄλλοθεν , ἀλλά ἐκ ὁ ἡμέτερος ψύμα ὁ θεοδόχος σάρξ εἰμί , ὁ διά ὁ ἀνάστασις συνεπαίρω ὁ θεότης , ὡς ἐπί ὁ κατά ἐγώ σῶμα ὁ ὁ εἷς ὁ αἰσθητήριον ἐνέργεια πρός ἅπας ὁ συναίσθησις ἄγω ὁ ἑνόω ὁ μέρος · οὕτως καθάπερ τις εἰμί ζῷον πᾶς ὁ φύσις , ὁ ὁ μέρος ἀνάστασις ἐπί ὁ πᾶς διεξέρχομαι , κατά ὁ συνεχής τε καί ἑνόω ὁ φύσις , ἐκ ὁ μέρος ἐπί ὁ ὅλος συνοράω . τις οὖν ἔξω ὁ εἰκός ἐν ὁ μυστήριον μανθάνω , εἰμί κύπτω πρός ὁ πίπτω ὁ ἵστημι , ἢ ἐπί ὁ ἀνίστημι ὁ κεῖμαι ; ὁ δέ σταυρός εἰμί μή τις καί ἕτερος περιέχω λόγος βαθύς , εἰδώ εἄν ὁ ὁ κρύπτω επιστορεω . ὁ δέ οὖν εἰς ἐγώ ἐκ παράδοσις ἥκω , τοιοῦτος εἰμί · ἐπεί πᾶς κατά ὁ ὑψηλός τε καί θεώτερος βίος ἐν ὁ Εὐαγγέλιος φράζω καί γίγνομαι · καί οὐδείς τοιοῦτος εἰμί , ἐν ὅς οὐ πάντως μείς τις ἐμφαίνω ὁ θέλω πρός ὁ ἀνθρώπινος , ὁ μέν φωνή ἢ ὁ πρᾶξις ἀνθρωπικός διεξάγω , ὁ δέ κατά ὁ κρυπτός νοέω ὁ θεός ἐμφαίνω · ἀκόλουθος εἄν εἰμί καί ἐν ὁ μέρος οὗτος , μή ὁ μέν βλέπω , παραρρέω δέ ὁ ἕτερος · ἀλλά ἐν μέν ὁ ἀθάνατος καθοράω ὁ ἀνθρώπινος , ἐν δέ ὁ ἄνθρωπος πολυπραγμονέω ὁ θεώτερος . ἐπεί γάρ ἴδιος εἰμί ὁ θεότης ὁ διά πᾶς ἔκω , καί ὁ φύσις ὁ εἰμί κατά πᾶς μέρος συμπαρεκτείνω · ὅς γάρ εἄν τίς διαμένω ἐν ὁ εἰμί , μή ἐν ὁ εἰμί μένω . ὁ δέ κύριος καί πρῶτος εἄν , ὁ θεῖος φύσις εἰμί , ὅς ἐκ ἀνάγκη πιστεύω ἐν πᾶς εἰμί ὁ εἰμί , ὁ διαμονή ὁ εἰμί καταναγκάζω · οὗτος διά ὁ σταυρός διδάσκω , τετραχῇ ὁ κατά αὐτός σχῆμα διερέω · ὡς ἐκ ὁ μέσος , καθίημι πρός ἑαυτοῦ συνάπτω , τέσσαρες ἀριθμέω ὁ προβολή · ὅτι ὁ ἐπί οὗτος ἐν ὁ καιρός ὁ κατά ὁ θάνατος οἰκονομία διατίθημι , ὁ ὁ πᾶς πρός ἑαυτοῦ συνδέω τε καί συναράσσω , ὁ