gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0036.1
ἀδύνατον , ἀγαθὸν οὐκ ἔστιν . Οὔτε ἡ δύναμις , τοῦ δικαίου τε καὶ σοφοῦ κεχωρισμένη , ἐν ἀρετῇ θεωρεῖται · θηριώδες γὰρ ἐστὶ τοιούτου καὶ τυραννικὸν τῆς δυνάμεως εἶδος . Ὥσαύτως δὲ καὶ τὰ λοιπά , εἰ ἕκασ τοῦ δικαίου τοῦ σοφοῦ φέροιτο , ἢ τὸ δικαῖον · εἰ μὴ μετὰ δυνατοῦ τε καὶ ἀγαθοῦ θεωροῖτο , κακίαν ἂν τις μᾶλλον τὰ τοιαῦτα κυρίως κατονόμαζε . Τὸ γὰρ ἐλλείπειν τοῦ χρείοντος , πῶς ἂν τις ἐν ἀγαθοῖς ἀριθμήσειεν ; Εἰ δὲ πάντα προσήκει συνδραμεῖν ἐν ταῖς περὶ Θεοῦ δόξαις , σκοπήσωμεν εἰ ἡ κατὰ ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ οἰκονομία λείπεται τι τῶν θεωρητῶν ὑπολήψεων . Ζητοῦμεν πάντως ἐπὶ τοῦ Θεοῦ τῆς ἀγαθότητος τὰ σημεῖα . Καὶ τίς ἂν γένοιτο φανερωτέρα τοῦ ἀγαθοῦ μαρτυρία , ἢ τὸ μεταποιῆσαι αὐτὸν τοῦ πρὸς τὸ ἐναντίον αὐτομαλῆσιν , μηδὲ συνδιαθέσθαι τῷ εὐμεταβλήτῳ τῆς ἀνθρωπίνης προαιρέσεως τὴν παγίαν ἐν τῷ ἀγαθῷ καὶ ἀμετάβλητον φύσιν ; Οὐ γὰρ ἂν ἤλασεν εἰς τὸ σῶσαι ἡμᾶς , καθὼς φησιν ὁ Δαβὶδ . μὴ ἀγαθότητος τὴν τοιαύτην πρόθεσιν ἐπικοινούσης . Ἄλλ’ οὐδὲν ἂν δύναι τὸ ἀγαθὸν τῆς προθέσεως , μὴ σοφίας ἐνεργὸν τὴν φιλανθρωπίαν ποιούσης . Καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν ἀρρώστων διακειμένων , πολλοὶ μὲν ἴσως οἱ βουλόμενοι μὴ ἐν κακοῖς εἶναι τὴν κείμενον · μόνοι δὲ τὴν ἀγάπην ὑπὲρ τῶν χαρμόντων προαίρεσιν εἰς πέρας ἄγουσιν , οἵς τεχνικὴ τις δύναμις συνεργεῖ πρὸς τὴν τοῦ χάμνοντος ἴασιν . Οὕκουν τὴν σοφίαν δεῖ συνεξευθῦναι πάντως τῇ ἀγαθότητι . Πῶς τοίνυν ἐν τοῖς γεγεννημένοις τὸ σοφὸν τῷ ἀγαθῷ συνδεύεται ; Ὡς οὐ γυμνὸν τὸ κατὰ πρόθεσιν ἀγαθὸν ἐστὶν ἰδεῖν . Πῶς γὰρ ἂν φανείη ἡ πρόθεσις μὴ διὰ τῶν γινομένων φανερουμένη ; Τὰ δὲ πεπραγμένα εἴργω τινὶ καὶ τάξει δι’ ἀκολούθου ποιούντα , τὸ σοφὸν τε καὶ τεχνικὸν τῆς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ διαδεικνύσιν . Ἐπεὶ δὲ , καθὼς ἐν τοῖς φθάσασιν εἴρηται , πάντως τῷ δικαίῳ τὸ σοφὸν συνεξευγμένον ἀρετὴ γίνεται · εἰ δὲ χωρισθείη , μὴ ἂν ἐφ’ ἑαυτῷ καταμείναι ἀγαθὸν εἶναι · καλῶς ἂν ἔχοι καὶ ἐπὶ τοῦ λόγου τῆς κατὰ ἄνθρωπον οἰκονομίας , τὰ δύο μετ’ ἀλλήλων κατανοήσαι , τὸ σοφὸν φημι καὶ τὸ δίκαιον .
Lemmas: ἀδύνατος , ἀγαθός οὐ εἰμί . οὔτε ὁ δύναμις , ὁ Δίκαιος τε καί σοφός χωρίζω , ἐν ἀρετή θεωρέω · θηριώδης γάρ εἰμί τοιοῦτος καί τυραννικός ὁ δύναμις εἶδος . ὡσαύτως δέ καί ὁ λοιπός , εἰμί Ἕκας ὁ Δίκαιος ὁ σοφός φέρω , ἢ ὁ Δίκαιος · εἰμί μή μετά δυνατός τε καί ἀγαθός θεωρέω , κακία εἄν τις μᾶλλον ὁ τοιοῦτος κύριος κατονομάζω . ὁ γάρ ἐλλείπω ὁ χρέω , πῶς εἄν τις ἐν ἀγαθός ἀριθμέω ; εἰμί δέ πᾶς προσήκω συντρέχω ἐν ὁ περί Θεός δόξα , σκοπέω εἰμί ὁ κατά ἄνθρωπος ὁ Θεός οἰκονομία λείπω τίς ὁ θεωρητής ὑπόληψις . ζητέω πάντως ἐπί ὁ Θεός ὁ ἀγαθότης ὁ σημεῖον . καί τίς εἄν γίγνομαι φανερός ὁ ἀγαθός μαρτυρία , ἢ ὁ μεταποιέω αὐτός ὁ πρός ὁ ἐναντίος αὐτομαλῆσιν , μηδέ συνδιαθέω ὁ εὐμετάβλητος ὁ ἀνθρώπινος προαίρεσις ὁ πάγιος ἐν ὁ ἀγαθός καί ἀμετάβλητος φύσις ; οὖον γάρ εἄν ἐλαύνω εἰς ὁ σῴζω ἐγώ , καθώς φημί ὁ Δαυίδ . μή ἀγαθότης ὁ τοιοῦτος πρόθεσις ἐπικοινόω . ἄλλος οὐδείς εἄν δύο ὁ ἀγαθός ὁ πρόθεσις , μή σοφία ἐνεργός ὁ φιλανθρωπία ποιέω . καί γάρ ἐπί ὁ ἄρρωστος διάκειμαι , πολύς μέν ἴσως ὁ βούλομαι μή ἐν κακός εἰμί ὁ κεῖμαι · μόνος δέ ὁ ἀγάπη ὑπέρ ὁ χάρμων προαίρεσις εἰς πέρας ἄγω , οἶς τεχνικός τις δύναμις συνεργέω πρός ὁ ὁ κάμνω ἴασις . κέω ὁ σοφία δεῖ συνεξευθυνα πάντως ὁ ἀγαθότης . Πῶς τοίνυν ἐν ὁ γεννάω ὁ σοφός ὁ ἀγαθός συνδεύω ; ὡς οὖον γυμνός ὁ κατά πρόθεσις ἀγαθός εἰμί ὁράω . Πῶς γάρ εἄν φαίνω ὁ πρόθεσις μή διά ὁ γίγνομαι φανερόω ; ὁ δέ πράσσω εἴργω τις καί τάξις διά ἀκόλουθος ποιέω , ὁ σοφός τε καί τεχνικός ὁ οἰκονομία ὁ Θεός διαδείκνυμι . ἐπεί δέ , καθώς ἐν ὁ φθάνω εἴρω , πάντως ὁ Δίκαιος ὁ σοφός συνεκφεύγω ἀρετή γίγνομαι · εἰμί δέ χωρίζω , μή εἄν ἐπί ἑαυτοῦ καταμένω ἀγαθός εἰμί · καλῶς εἄν ἔχω καί ἐπί ὁ λόγος ὁ κατά ἄνθρωπος οἰκονομία , ὁ δύο μετά ἀλλήλων κατανοέω , ὁ σοφός φημί καί ὁ Δίκαιος .