gregorius-nyssenus.oratio-catechetica-magna pg045_0053.1
Δ ἀντ’ οὐδενὸς εἶναι δόξει τοῦ πράγματος ἡ ἀρχὴ συγκρινομένη τῷ τέλει . Τί γὰρ ἴσον ἄνθρωπος , καὶ τὸ πρὸς τὴν σύστασιν τοῦ ζῴου καταβαλλόμενον ; Ἄλλ’ ὅμως εἰ μὴ ἐκεῖνο εἴη , οὐδ’ ἐν τούτῳ γένοιτο . Οὕτως καὶ τὸ κατὰ τὴν μεγάλην ἀνάστασιν μείζονα ὂν τῇ φύσει , τὰς ἀρχὰς ἐντεῦθεν καὶ τὰς αἰτίας ἔχει . Οὐ γὰρ ἔστι δυνατὸν ἐκεῖνο γενέσθαι , εἰ μὴ τοῦτο προαχθήγησαίτο . Μὴ δύνασθαι δὲ φημι δίχα τῆς κατὰ τὸ λουτρὸν ἀναγεννήσεως ἐν ἀναστάσει γενέσθαι τὸν ἄνθρωπον , οὐ πρὸς τὴν τοῦ συγχρήματος ἡμῶν ἀνάπλασιν τε καὶ ἀναστοιχείωσιν ἀναβλέποντες . Πρὸς τοῦτο γὰρ δεῖ πάντως πορευθῆναι τὴν φύσιν οἰκείαις ἀνάγκαις κατὰ τὴν τοῦ ζῴαντος οἰκονομίαν συνωθουμένην , κἂν προελάβη τὴν ἐκ τοῦ λουτροῦ χάριν , κἂν ἀμύρος μείνη τῆς τοιαύτης μύσεως , ἀλλὰ τὴν ἐπὶ τὸ μακάριον τε καὶ θείον καὶ πάσης κατηφείας χειρορισμένον ἀποκατάστασιν . Οὐ γὰρ ὅσα δι’ ἀναστάσεως τὴν ἐπὶ τὸ εἶναι πάλιν ἐπάνοδον ἔχουσι , πρὸς τὸν αὐτὸν ἐπάνεισι βίον . Ἄλλὰ πολὺ τὸ μέσον τῶν τε κεκαθαρμένων , καὶ τῶν τοῦ καθαρισμοῦ προσδεομένων ἐστίν . Ἐφ’ ὧν γὰρ κατὰ τὸν βίον τούτων ἡ διὰ τοῦ λουτροῦ προκαθηγήσατο κάθαρσις πρὸς τὴν συγγενεῖς τούτοις ἀναχώρησις ἔσται . Τῷ δὲ καθαρῷ τὸ ἀπαθὲς προσωκείσεται . Ἐν δὲ τῇ ἀπαθείᾳ τὸ μακάριον εἶναι οὐκ ἀμφισβᾶλλεται . Οὐς δὲ προσεπυρώθη τὰ πάθη , καὶ οὐδὲν προήγη τῆς κηλίδος καθαρισμὸν οὐχ ὕδωρ μυστιχόν , οὐχ ἐπίκλησις θείας δυνάμεως , οὐχ ἡ ἐκ μεταμελείας ὀρθωσις ἀνάγκη πᾶσα , καὶ τούτους ἐν τῷ καταλλήλῳ γενέσθαι . Κατάλληλον δὲ τῇ κακιηθηλευμένῳ χρυσίῳ τὸ χωνευτήριον , ὡς τῆς ἐμμιγείας αὐτοῖς κακίας ἀποταχείσης , μακροῖς ὕστερον αἰῶσιν καθαρὰν ἀποσώθηται τῷ Θεῷ τὴν φύσιν . Ἐπεὶ οὖν βυπτικὴ τις ἐστὶ δύναμις ἐν τῷ πυρὶ καὶ τῷ ὕδατι , οἱ διὰ τοῦ ὕδατος τοῦ μυστικοῦ τὴν τῆς κακίας μύπον ἀποκλυσάμενοι , τοῦ ἑτέρου τῶν καθαρισμῶν εἴδους οὐχ ἐπιδέονται . Οἱ δὲ ταύτης ἀμύτοι τῆς καθάρσεως , ἀναγκαίως τῷ πυρὶ καθαρίζονται .
Lemmas: δ ἀντί οὐδείς εἰμί δοκέω ὁ πρᾶγμα ὁ ἀρχή συγκρίνω ὁ τέλος . τις γάρ ἴσος ἄνθρωπος , καί ὁ πρός ὁ σύστασις ὁ ζῷον καταβάλλω ; ἄλλος ὅμως εἰμί μή ἐκεῖνος εἰμί , οὐδέ ἐν οὗτος γίγνομαι . οὕτως καί ὁ κατά ὁ μέγας ἀνάστασις μείζων εἰμί ὁ φύσις , ὁ ἀρχή ἐντεῦθεν καί ὁ αἴτιος ἔχω . οὖον γάρ εἰμί δυνατός ἐκεῖνος γίγνομαι , εἰμί μή οὗτος προάγω . μή δύναμαι δέ φημί δίχα ὁ κατά ὁ λουτρόν ἀναγέννησις ἐν ἀνάστασις γίγνομαι ὁ ἄνθρωπος , οὖον πρός ὁ ὁ συγχρήματος ἐγώ ἀνάπλασις τε καί ἀναστοιχείωσις ἀναβλέπω . πρός οὗτος γάρ δεῖ πάντως πορεύω ὁ φύσις οἰκεῖος ἀνάγκη κατά ὁ ὁ ζῷον οἰκονομία συνωθέω , κἀν προλαμβάνω ὁ ἐκ ὁ λουτρόν χάρις , κἀν Ἄμυρος μένω ὁ τοιοῦτος μύσις , ἀλλά ὁ ἐπί ὁ μακάριος τε καί θεῖον καί πᾶς κατήφεια χειρορισμένον ἀποκατάστασις . οὖον γάρ ὅσος διά ἀνάστασις ὁ ἐπί ὁ εἰμί πάλιν ἐπάνοδος ἔχω , πρός ὁ αὐτός ἐπάνειμι βίος . ἀλλά πολύς ὁ μέσος ὁ τε καθαρμένος , καί ὁ ὁ καθαρισμός προσδέω εἰμί . ἐπί ὅς γάρ κατά ὁ βίος οὗτος ὁ διά ὁ λουτρόν προκαθηγέομαι κάθαρσις πρός ὁ συγγενής οὗτος ἀναχώρησις εἰμί . ὁ δέ καθαρός ὁ ἀπαθής προσοικέω . ἐν δέ ὁ ἀπάθεια ὁ μακάριος εἰμί οὐ ἀμφισβᾶλλεται . οὖς δέ προσπυρόω ὁ πάθος , καί οὐδείς προάγω ὁ κηλίς καθαρισμός οὐ ὕδωρ μυστικός , οὐ ἐπίκλησις θεῖος δύναμις , οὐ ὁ ἐκ μεταμέλεια ὄρθωσις ἀνάγκη πᾶς , καί οὗτος ἐν ὁ κατάλληλος γίγνομαι . κατάλληλος δέ ὁ κακιηθηλευμένῳ χρυσίον ὁ χωνευτήριον , ὡς ὁ ἐμμιγείας αὐτός κακία ἀποτάσσω , μακρός ὕστερος αἰών καθαρός ἀποσῴζω ὁ Θεός ὁ φύσις . ἐπεί οὖν βυπτικὴ τις εἰμί δύναμις ἐν ὁ πῦρ καί ὁ ὕδωρ , ὁ διά ὁ ὕδωρ ὁ μυστικός ὁ ὁ κακία μύπον ἀποκλύζω , ὁ ἕτερος ὁ καθαρισμός εἶδος οὐ ἐπιδέω . ὁ δέ οὗτος αμυος ὁ κάθαρσις , ἀναγκαῖος ὁ πῦρ καθαρίζω .