gregorius-nyssenus.in-sanctum-pascha-vulgo-in-christi-resurrectionem-oratio pg046_0330.1
Εὐαγγελίων μέχρι τοῦ , Ἐρωδοῦντο γάρ , ἔχει τὸ τέλος . Ἐν δὲ τισὶ προσδέκεται καὶ ταῦτα · Ἄναστάς δὲ πρωτὴ Σαββάτου ἐφάνη πρώτῳ Μαρίᾳ τῇ Μαγδαληνῇ , ἀφ’ ἧς ἐκδεδείλκει ἑπτὰ δαιμόνια . Τοῦτο δὲ ἐναντιωσὶν τινὰ δοκεῖ ἔχειν πρὸς τὰ ἡμῖν προσθεν ἡμῖν εἰρημένα . Τῆς γὰρ ὥρας τῆς νυκτὸς ἀγνώστου τυγχάνουσης , καθ’ ἣν ὁ Σωτὴρ ἀνέστη , πῶς ἐνταῦθα ἀναστῆναι πρωὶ γέγραπται ; Ἄλλ’ οὐδὲ ἐναντίον φανήσεται τὸ ῥητόν , εἰ μετ’ ἐπιστήμης ἀναγνωσόμεθα . Καὶ γὰρ ὑποστίξαι χρὴ συνεχῶς , ἀναστὰς δὲ , καὶ οὕτως ἐπαγαγεῖν , Πρωὶ Σαββάτου ἐφάνη πρώτῳ Μαρίᾳ τῇ Μαγδαληνῇ , ἵνα τὸ μὲν Ἄναστάς , ἔχῃ τὴν ἀναφορὰν συμφώνως τῷ Ματθαίῳ πρὸς τὸν προλαβόντα καιρόν · τὸ δὲ , Πρωὶ , πρὸς τὴν τῆς Μαρίας γενομένην ἐπιφάνειαν ἀποδοθεῖν , πρώτῃ σὺν τῇ ἄλλῃ Μαρίᾳ , καὶ πάλιν μόνῃ θεασαμένη τὸν Κύριον · πρωὶ γὰρ ἐστὶν ἅπαν τὸ διάστημα , τὸ μετὰ τὴν τῶν ἀλεχτρονῶν βοήν . Τετάρτων τοίνυν ὄντων καιρῶν , καὶ τοσούτων ἀρίξεων , καθ’ ἃς αἱ γυναῖκες ἐπὶ τὸ μνῆμα ἤλθον , ἕκαστον εὐαγγελιστὴν ἕνα καιρὸν μυχονόμησε γράφαι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖος , ἵς ὥρᾳ Σαββάτων παραγενομένων ἐπὶ τὸ μνῆμα ἱστόρησε , καὶ ἄγγελον ἕνα καταβεδηκότα ἐξ οὐρανοῦ καὶ τὸν λίθον ἀποκυλισαντα · ὁ δὲ Ἰωάννης , Μαρίαν τὴν Μαγδαληνὴν ἐληλυθυιαν μόνην ἐν τῷ σκότει πρὸ τῆς ἡλίου συγγενέας , καὶ δύο ἄγγέλους ἔνδον τοῦ τάφου θεάσασθαι · Λουκᾶς δὲ , ἄλλας κατὰ ταύτων τὸν ὄρθρον · Μᾶρκος δὲ , ἑτέραν ἀνίσχοντος ἤλιου , συναναμεμιγμένων τινῶν καὶ τῶν ἤδη παραγενομένων . Καὶ ταῖς μὲν δύο ἄνδρας ἐπιστάσθαι αὐταῖς · ταῖς δὲ καθήμενον ἐν τοῖς δεξίοις νεανίσκον ἰδεῖν · στολὰς δὲ ἀπαντας ἡμφιεσμένους λευκάς . Ὥστε δύνασθαι τινὰ κατὰ τὸν καιρὸν τάξειν τὰ παρ’ ἑκάστου γεγραμμένα συνθέντα , μίαν ἀρμονίαν καὶ ἐν σώμα πάσης τῆς ἱστορίας ἐργασάσθαι · καθάπερ ἐνὸς τὸ πᾶν γεγραφότος καὶ οὐ πολλῶν . Εἰ μὲν γὰρ μίας ἀρίξεως τῶν γυναικῶν ἐν ἑνὶ καιρῷ γενομένης οἱ τέσσαρες ἐμηνύνευσαν , καὶ οὐ τοὺς αὐτοὺς εἶπον ἄγγέλους ἐπιφανῆναι , ἢ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐπιφάνειαν , ἤγουν ὁπτασίαν , ἀπαντες εἰπόντες , ταύτην ἔφασαν ἐν διαφόροις γεγενῆσθαι καιροῖς , οὐχ ἕνος μνημονεύσαντες ἑκάστος χρόνου , διαφωνίας εἶχε μέμψιν ὁ λόγος . Εἰ δὲ καὶ οἱ καιροὶ διάφοροι καὶ τὰ πρόσωπα , καὶ αἱ τῶν ἐπιφανέντων δυνεῖς οὐχ αἱ αὐταὶ ( τοῦ Θεοῦ βουλομένου διὰ πολλῶν τρόπων πιστώσασθαι τὸ ἀπιστον θαῦμα τῆς ἀναστάσεως ) καὶ τὸ τῶν ἄλλων μὴ λεχθὲν ἕτερος ἱστόρησεν εὐαγγελιστής · πῶς οὐχ ἐστὶν ἡ διήγησις ὅλη καθαρά καὶ ἐλευθέρα πάσης λαβῆς ; edita , hanc in diversis temporibus accidisse dixissent , et non unius quisque temporis mentionem fecissent , discrepantiae atque dissensionis reprehensionem effugere narratio non posset . Sin autem et personae et tempora diversa fuerunt , et eorum qui apparuerunt , facies non eadem : cum Deus compluribus modis fidem facere voluerit incredibili miraculo resurrectionis ; et quod unus praetermisit , alius historia persecutus est evangelista : qui fieri potest , ut non tota narratio pura et ab omni reprehensione libera sit ?
Lemmas: Εὐαγγελίων μέχρι ὁ , Ἐρωδοῦντο γάρ , ἔχω ὁ τέλος . ἐν δέ τις προσδέχομαι καί οὗτος · ἀνίστημι δέ πρωτός Σάββατο φαίνω πρῶτος Μαρία ὁ Μαγδαληνή , ἀπό ὅς ἐκδιαλύω ἑπτά δαιμόνιος . Τοῦτης δέ ἐναντίωσις τις δοκέω ἔχω πρός ὁ ἐγώ προστίθημι ἐγώ λέγω . ὁ γάρ ὥρα ὁ νύξ ἄγνωστος τυγχάνω , κατά ὅς ὁ Σωτήρ ανέστη , πῶς ἐνταῦθα ἀνίστημι πρωί γράφω ; ἄλλος οὐδέ ἐναντίος φαίνω ὁ ῥητός , εἰμί μετά ἐπιστήμη ἀναγιγνώσκω . καί γάρ ὑποστίζω χράω συνεχής , ἀνίστημι δέ , καί οὕτως ἐπάγω , πρωί Σάββατο φαίνω πρῶτος Μαρία ὁ Μαγδαληνή , ἵνα ὁ μέν ἀνίστημι , ἔχω ὁ ἀναφορά σύμφωνος ὁ Ματθαῖος πρός ὁ προλαμβάνω καιρός · ὁ δέ , πρωί , πρός ὁ ὁ Μαρία γίγνομαι ἐπιφάνεια αποδίδω , πρῶτος σύν ὁ ἄλλος Μαρία , καί πάλιν μόνος θεάομαι ὁ κύριος · πρωί γάρ εἰμί ἅπας ὁ διάστημα , ὁ μετά ὁ ὁ αλεχτροναω βοή . Τετάρτη τοίνυν εἰμί καιρός , καί τοσοῦτος αριξεω , κατά ὅς ὁ γυνή ἐπί ὁ μνῆμα ἔρχομαι , ἕκαστος εὐαγγελιστής εἷς καιρός μυχονόμησε γραφεύς ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . καί ὁ μέν Ματθαῖος , ἴς ὥρα σάββατον παραγίγνομαι ἐπί ὁ μνῆμα ἱστορέω , καί ἄγγελος εἷς καταβλέπω ἐκ οὐρανός καί ὁ λίθος αποκυλιοδοω · ὁ δέ Ἰωάννης , Μαρία Τάν Μαγδαληνή ἔρχομαι μόνος ἐν ὁ σκότος πρό ὁ ἥλιος συγγενής , καί δύο ἄγγελος ἔνδον ὁ τάφος θεάομαι · Λουκᾶς δέ , ἄλλος κατά οὗτος ὁ ὄρθρος · Μᾶρκος δέ , ἕτερος ἀνίσχω Ήλιος , συναναμείγνυμι τις καί ὁ ἤδη παραγίγνομαι . καί ὁ μέν δύο ἀνήρ ἐφίστημι αὐτός · ὁ δέ κάθημαι ἐν ὁ δεξιός νεανίσκος ὁράω · στολή δέ ἀπαντή ἀμφιέννυμι λευκός . Ὥστος δύναμαι τις κατά ὁ καιρός τήκω ὁ παρά ἕκαστος γράφω συντίθημι , εἷς ἁρμονία καί ἐν σώμα πᾶς ὁ ἱστορία ἐργάζομαι · καθά ἔνος ὁ πᾶς γράφω καί οὐ πολύς . εἰμί μέν γάρ μίας αριξις ὁ γυνή ἐν εἷς καιρός γίνομαι ὁ τέσσαρες μηνύω , καί οὐ ὁ αὐτός λέγω ἄγγελος ἐπιφαίνω , ἢ εἷς καί ὁ αὐτός ἐπιφάνεια , ἤγουν ὀπτασία , ἅπας λέγω , οὗτος φημί ἐν διάφορος γίγνομαι καιρός , οὐ ἕνος μνημονεύω ἕκαστος χρόνος , διαφωνία ἔχω μέμψις ὁ λόγος . εἰμί δέ καί ὁ καιρός διάφορος καί ὁ πρόσωπον , καί ὁ ὁ ἐπιφαίνω δύο οὐ ὁ αὐτός ( ὁ θεός βούλομαι διά πολύς τρόπος πιστόω ὁ ἄπιστος θαῦμα ὁ ἀνάστασις ) καί ὁ ὁ ἄλλος μή λέγω ἕτερος ἱστορέω εὐαγγελιστής · πῶς οὐ εἰμί ὁ διήγησις ὅλος καθαρός καί ἐλεύθερος πᾶς λαβή ; edita , hanc in diversis temporibus accidisse dixissent , et non unius quisque temporis mentionem fecissent , discrepantiae atque dissensionis reprehensionem effugere narratio non posset . Sin autem et personae et tempora diversa fuerunt , et eorum qui apparuerunt , facies non eadem : cum Deus compluribus modis fidem facere voluerit incredibili miraculo resurrectionis ; et quod unus praetermisit , alius historia persecutus est evangelista : qui fieri potest , ut non tota narratio pura et ab omni reprehensione libera sit ?