gregorius-nyssenus.in-sanctum-pascha-vulgo-in-christi-resurrectionem-oratio pg046_0347.1
A ἐν ἀμαρτήμασιν οὐχ ἀπολιμπάνεται · πόθεν δρῶμενος μόνην τὴν ἀσώματον ἐπὶ τὸ δικαστήριον ἄγεις ; Ἄλλ’ οὐκ ἔστιν οὔτε δικαῖος οὔτε σωφρονούντων ὁ λόγος . Εἰ μόνη καὶ γυμνὴ διήμαρτε , μόνη καὶ κολάσεται · εἰ δὲ φανερὸν ἔχει τὸν συνεργόν , οὐκ ἀφήσει τοῦτον ὁ κριτὴς δικαῖος ὢν . Ἐγὼ δὲ καὶ τοῦτο τῆς Γραφῆς ἀκούω λεγούσης , ὅτι τοῖς κατεγνωσμένοις ἐπιτεθῆναι δικαῖαι τιμωρίαι , πῦρ , καὶ σκότος , καὶ σκώληξ . Ἃ πάντα τῶν συνθέτων καὶ ὑλικῶν σωματῶν κόλασις εἰσίν · ψυχὴ δὲ καθ’ ἑαυτὴν οὐποτ’ ἂν δέχοιτο πῦρ · οὐδ’ ἂν σκότος αὐτῇ λυπήσειεν ἀμοιρούσαν ὀφθαλμῶν καὶ τῶν βλέπτικῶν ὀργάνων . Τί δ’ ἂν καὶ σκώληξ πράξειε , σώματιν ὑπάρχον φθαρτικός , οὐ πνευμάτων ; Καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ἀκολούθοις λογισμοῖς πανταχόθεν συνελανυόμεθα πρὸς συγκατά - B θεσιν τῆς ἐγέρσεως τῶν νεκρῶν , ἣν τοῖς καθήκουσι χρόνοις ἐκτελεῖν ὁ Θεός , ἔργους δεδωκέναι τὰς ἰδίας ἐπαγγελίας . Πιστεύσωμεν τοίνυν τῷ λέγοντι · Σαλπίσει γάρ , καὶ οἱ νεκροὶ ἀναστήσονται · καὶ πάλιν · Ἐρχεται ὥρα , ἐν ᾗ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις ἀκούσονται τῆς φωνῆς αὐτοῦ , καὶ ἐκπορεύσονται οἱ τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς , οἱ δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως . Οὐ γὰρ ὑπισχνεῖται μόνον , ἀλλὰ καὶ τοῖς ἔργοις , οἷς ἐκτελεῖ καθ’ ἡμέραν , διδάσκει σαφῶς ὡς ἐστὶ παντοδύναμος . Οὔτε γὰρ ἐν ἀρχῇ δημιουργῶν ἔκοπεν , οὔτε μεταμορφῶν ἀπορήσει σοφίας . Τὰ παρόντα θεωρήσωμεν , καὶ τῷ μέλλοντι οὐκ ἀπιστήσωμεν . Πάσης γὰρ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ ἀκόλουθον ἔχούσης τὴν ἐκπλήξιν , καὶ πολὺ τὸ θαῦμα καὶ ἄρρητον , ὅταν τὰς τῶν πατέρων καὶ προπαππῶν ὁμοιότητας καταψωμεν μεταβαίνουσα·ς , ἀκριβῶς εἰς τὰς τῶν ἀπογόνων μορφάς , καὶ ἐκμαγεῖα γινόμενους τοὺς παῖδας ἀπὸ τῶν προπατόρων . Τότε δὴ τὴν πάνσοφον τέχνην τοῦ ἀριστοτέχνου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ὑπερεκπλήττομαι , πῶς τῶν μήτε ὄντων μήτε φαινομένων ἀρχετύπων αἱ μιμήσεις ἐν ἀπορρήτῳ μυστηρίῳ δημιουργοῦνται καὶ ἀναπλάσσονται , ἄλλους τινὰς τοὺς τεθνεῶτας διὰ τῆς ἐνεργείας τῶν τύπων ἐγείρουσαι . Πολλάκις δὲ καὶ πολλῶν ὁμοῦ προσώπων τὰ ἰδιώματα ἐν ἐνὶ ἐξεικονίζεται σώματι · τοῦ πατρὸς ἡ ῥίς , τοῦ πάππου ὁ ὀφθαλμός , τοῦ θεοῦ τὸ βάδιον , τῆς μητρὸς τὸ φθέγμα · καὶ εἷς ἀνθρώπος θεωρεῖται ἐπαχὺν τι φυτὸν πολλῶν δένδρων τὰς ἐπιβολὰς δεξάμενον , καὶ μυρία καρποφοροῦν γένη τοῖς ὀπωρίζουσιν . Ταῦτα πάντα θαυμαστὰ μὲν , καὶ ὅπως γίνεται ἡμῖν ἀγνοούμενα , πρὸς γὰρ δὲ τῷ Δημιουργῷ καὶ μετὰ πολλῆς , ὡς ἴσμεν , τῆς ῥαστῶνης ἐπιτελούμενα . Ἄτοπον δὲ λίαν καὶ ἀμαθὲς , τὰ μὲν τῶν σαπέντων καὶ φθαρέντων ἤδη σωμάτων γνωρίσματα ἐν τοῖς νῦν καθ’ ἡμέραν φυομένοις ἐγείρεσθαι , καὶ τὰ ἀλλότρια μεταβαίνειν εἰς ἄλλους , τὰ δὲ ἴδια καὶ ἑξαίρετα , περὶ αὐτῶν τῶν ποτε κεκτημένων ἀνενεύσθαι καὶ ἀναδιώσεσθαι μὴ συνομολογεῖν , ἀλλὰ τοῦναντίον ἀχρουν καὶ διαμύζειν , καὶ μύθον , οὐ λόγον τὴν ἐπαγγελίαν νομῖζειν , τοῦ πᾶν τόδε τὸ δρώμενον συστησαμένου καὶ
Lemmas: A ἐν ἁμάρτημα οὐ ἀπολείπω · πόθεν δράω μόνος ὁ ἀσώματος ἐπί ὁ δικαστήριον ἄγω ; ἄλλος οὐ εἰμί οὔτε δίκαιος οὔτε σωφρονέω ὁ λόγος . εἰμί μόνος καί γυμνός διαμαρτάνω , μόνος καί κολάζω · εἰμί δέ φανερός ἔχω ὁ συνεργός , οὐ ἀφίημι οὗτος ὁ κριτής δίκαιος εἰμί . ἐγώ δέ καί οὗτος ὁ Γραφής ἀκούω λέγω , ὅτι ὁ καταγιγνώσκω ἐπιτίθημι δίκαιος τιμωρία , πῦρ , καί σκότος , καί σκώληξ . ὅς πᾶς ὁ σύνθετος καί ὑλικός σῶμα κόλασις εἰμί · ψυχή δέ κατά ἑαυτοῦ οὔποτε ἄν δέχομαι πῦρ · οὐδέ ἄν σκότος αὐτός λυπέω ἀμοιρέω ὀφθαλμός καί ὁ βλεπτικως ὄργανον . Τι δέ ἄν καί σκώληξ πράσσω , σῶμα ὑπάρχω φθαρτικός , οὐ πνεῦμα ; καί διά οὗτος ὁ ἀκόλουθος λογισμός πανταχόθεν συνελαύνω πρός συγκατά - B θέσις ὁ ἔγερσις ὁ νεκρός , ὅς ὁ καθήκω χρόνος ἐκτελέω ὁ θεός , ἔργω δίδωμι ὁ ἴδιος ἐπαγγελία . πιστεύω τοίνυν ὁ λέγω · σαλπίζω γάρ , καί ὁ νεκρός ἀνίστημι · καί πάλιν · ἔρχομαι ὥρα , ἐν ὅς πᾶς ὁ ἐν ὁ μνημεῖον ἀκούω ὁ φωνή αὐτός , καί ἐκπορεύω ὁ ὁ ἀγαθός ποιέω εἰς ἀνάστασις ζωή , ὁ δέ ὁ φαῦλος πράσσω εἰς ἀνάστασις κρίσις . οὐ γάρ ὑπισχνέομαι μόνος , ἀλλά καί ὁ ἔργον , ὅς ἐκτελέω κατά ἡμέρα , διδάσκω σαφής ὡς εἰμί παντοδύναμος . οὔτε γάρ ἐν ἀρχή δημιουργός κόπτω , οὔτε μεταμορφόω ἀπορέω σοφία . Τά πάρειμι θεωρέω , καί ὁ μέλλω οὐ ἀπιστέω . Πάσης γάρ ἐνέργεια ὁ θεός ἀκόλουθος ἔχω ὁ ἔκπληξις , καί πολύς ὁ θαῦμα καί ἄρρητος , ὅταν ὁ ὁ πατήρ καί πρόπαππος ὁμοιότης καταψάω μεταβαίνω , ἀκριβῶς εἰς ὁ ὁ ἀπόγονος μορφή , καί ἐκμαγεῖον γίνομαι ὁ παῖς ἀπό ὁ προπάτωρ . τότε δή ὁ πάνσοφος τέχνη ὁ ἀριστοτέχνης θεός καί Σωτήρ ὑπερεκπλήσσω , πῶς ὁ μήτε εἰμί μήτε φαίνω ἀρχέτυπος ὁ μίμησις ἐν ἀπόρρητος μυστήριον δημιουργέω καί ἀναπλάσσω , ἄλλος τις ὁ θνῄσκω διά ὁ ἐνέργεια ὁ τύπος ἐγείρω . πολλάκις δέ καί πολύς ὁμοῦ πρόσωπον ὁ ἰδίωμα ἐν ἐν εξεικονίζομαι σῶμα · ὁ πατήρ ὁ ῥίς , ὁ πάππος ὁ ὀφθαλμός , ὁ θεός ὁ βάδιον , ὁ μήτηρ ὁ φθέγμα · καί εἷς ἄνθρωπος θεωρέω παχύς τίς φυτόν πολύς Δένδρος ὁ ἐπιβολή δέχομαι , καί μύριοι καρποφορέω γένος ὁ ὀπωρίζω . Ταΰς πᾶς θαυμαστός μέν , καί ὅπως γίγνομαι ἐγώ ἀγνοέω , πρός γάρ δέ ὁ Δημιουργός καί μετά πολύς , ὡς οἶδα , ὁ ῥᾳστώνη ἐπιτελέω . ἄτοπος δέ λίαν καί ἀμαθής , ὁ μέν ὁ σήπω καί φθείρω ἤδη σῶμα γνώρισμα ἐν ὁ νῦν κατά ἡμέρα φύω ἐγείρω , καί ὁ ἀλλότριος μεταβαίνω εἰς ἄλλος , ὁ δέ ἴδιος καί ἐξαίρετος , περί αὐτός ὁ ποτέ κτάομαι ἀνανεύω καί ἀναδίδωμι μή συνομολογέω , ἀλλά τουναντίον ἄχρους καί διαμυζεω , καί μῦθος , οὐ λόγος ὁ ἐπαγγελία νομίζω , ὁ πᾶς ὅδε ὁ δράω συνίστημι καί