gregorius-nyssenus.in-sanctum-pascha-vulgo-in-christi-resurrectionem-oratio pg046_0344.1
παρελθόντων καὶ τῶν μελλόντων , καὶ τὸ σῶμα κεῖται ἀναίσθητον , φίλον οὐκ εἰδὼς , ἐχθρὸν οὐ γινώσκων , τοὺς περιεστῶτας καὶ θεωροῦντας μὴ βλέπων , παρεῖμένον , νεκρὸν , πάσης ἀμοιροῦν ἐνεργείας , οὐδὲν διαφέρων τῶν ἀποκειμένων ἐν τάφῳ καὶ θήκαις . Οὕτω τοι συλὴς ὡς νεκρὸν , εἰ θέλεις , τὸν καθεύδοντα , ξένοις τὴν οἰκίαν , δεσμὰ προσάγεις , καὶ οὐδεμία τῶν πραττομένων αὐτῷ ἐπιγίνεται . Ὀλίγον δὲ ὕστερον , ὅταν ἀνοχὴ τις καὶ λῦσις γένηται τοῦ πάθους , ὡσπερ ἄρτι ζωοποιηθεὶς ὁ ἄνθρωπος διανίσταται , κατὰ μικρὸν εἰς συναισθήσιν ἑαυτοῦ καὶ τῶν πραγμάτων ἐρχόμενος , καὶ σχολὴν τὰς ἐνεργείας ἀναλαμβάνων , καὶ οἷον ψυχοῦμενος τῇ ζωηρᾷ τῆς ἐγρηγόρσεως . Εἰ δὲ ὑπεστίοις ἕτι τοῦ ζῴου καὶ περιόντος τοσαύται νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ἐκστάσεις , ἀλλιώσεις , μεταβολαί , λήθαι καὶ μνήμαι τῷ βίῳ παραπλήχθαι , λαν ἀνθὼν καὶ φιλονεικον , θεῷ μὴ πιστεύειν τὸν ἔσχατον ἀνακαινισμὸν ἐπαγγελόμενον , τῷ καὶ τὴν πρώτην πλάσιν δημιουργήσαντι . Ὁ δὲ μάλιστα φράττει τοὺς ἀντιλέγοντας , καὶ ἀπίστους παρασκευάζει , τοῦτο πρὸ πάντων , ὡς οἶμαι , τὸ νομίζειν ἀφανισμὸν παντελῆ γίνεσθαι τῶν σωμάτων . Ἔχει δὲ οὐχ οὕτως . Οὐ γὰρ τέλος ἀφανίζεται , ἀλλὰ διαλύεται εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετίθη · καὶ ἐστιν ἐν ὕδατι , καὶ ἀέρι , καὶ γῇ , καὶ πυρί . Τῶν δὲ πρωτοτύπων στοιχείων μενόντων , καὶ τῶν ἀπ’ ἐκείνων μετὰ τὴν διάλυσιν ἐκείνοις προσχωρησάντων , ἐν οἷς καθόλου σώζεται καὶ τὰ μέρη · Θεῷ δὲ μάλιστα μὲν εὐπορον ἐξ οὐκ ὄντων δημιουργεῖν ( καὶ γὰρ οὕτως ἐν ἀρχῇ ἔλαβε τὰ πάντα τὴν γένεσιν ) · τὸ δὲ ἐξ ἀρχῶν τῶν οὐσῶν γενεσιουργεῖν πολλῷ δήπου ῥᾴστων καὶ εὐκολώτατον . Μὴ τοίνυν τὴν καλὴν ἐλπίδα τῶν ἀνθρώπων ἀνέλυσαι , τὴν ἐπανορθωσὶν τῆς ἀθενείας ἡμῶν , καὶ τὴν δευτέραν , ὡς ἂν εἴποι τις , γένεσιν τὴν ἐλευθέραν θανάτου , μηδὲ φιληδονίας ὑπερβολὴ τὴν ἀγαθὴν καὶ φιλάνθρωπον τοῦ Θεοῦ ὑπόνοιαν καθυβρίσωμεν . Ἐμοὶ γὰρ δοκοῦσιν οἱ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως ἐναντίοι , ἄνδρες εἶναι κακίας ἑταῖροι καὶ ἀρετῆς ἐχθροί , λᾷγνοι καὶ πλεονέκται , καὶ ἀχρατεῖς ὀφθαλμοί , καὶ ἀκοὴ καὶ ὀσφρήσεις , καὶ πάσαις ταῖς αἰσθήσεσιν λέουσαι ἐπ’ αὐτοῖς τὴν ἡδονὴν ἐλδεχόμενοι . Ἐπεὶδὴ δὲ ὁ τῆς ἀναστάσεως λόγος προκειμένην ἔχει τὴν κρίσιν , καὶ τῶν ἱερῶν βιβλίων ἀκούουσι λεγούσων διαρρήδην , ὡς οὐκ ἀνεύθυνος ἡμῶν ὁ βίος · ἀλλ’ ὅταν πρὸς τὴν δευτέραν ἀνακαινισθῶμεν ζωήν , πάντες παραστησόμεθα τῷ βήματι τοῦ Χριστοῦ , ὡς ὑπ’ ἐκείνου κριθῆ τὰς πρὸς ἀξίαν ἀμοιβὰς τῶν βεβιωμένων κομισάμενοι · συνειδότες ἑαυτῶι πράξεις αἰσχίστας , πολλῶν ἀξίας τιμωριῶν , μίσει τῆς κρίσεως ἀναιροῦσι καὶ τὴν ἀνάστασιν . Ὡσπερ οἱ πονηροὶ τῶν δούλων , οἱ τὴν οὐσίαν τοῦ κυρίου δαπανήσαντες , θανάτου δὲ τοῦ δεσπότου καὶ ἀπωλείας ἑαυτοὺς ὑπογράφοντες , καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν ἐπιθυμίαν διακένους λογισμοὺς ἀναλάσσοντες .
Lemmas: παρέρχομαι καί ὁ μέλλω , καί ὁ σῶμα κεῖμαι ἀναίσθητος , φίλος οὐ οἶδα , ἐχθρός οὐ γιγνώσκω , ὁ περιίστημι καί θεωρέω μή βλέπω , παρίημι , νεκρός , πᾶς ἀμοιρέω ἐνέργεια , οὐδείς διαφέρω ὁ ἀπόκειμαι ἐν τάφος καί θήκη . οὕτως τοι σύλη ὡς νεκρός , εἰμί θέλω , ὁ καθεύδω , ξένος ὁ οἰκία , δεσμός προσάγω , καί οὐδείς ὁ πράσσω αὐτός ἐπιγίγνομαι . ὀλίγος δέ ὕστερον , ὅταν ἀνοχή τις καί Λῦσις γίγνομαι ὁ πάθος , ὡς ἄρτι ζωοποιέω ὁ ἄνθρωπος διανίσταμαι , κατά μικρός εἰς συναίσθησις ἑαυτοῦ καί ὁ πρᾶγμα ἔρχομαι , καί σχολή ὁ ἐνέργεια ἀναλαμβάνω , καί οἷος ψυχόω ὁ ζωηρός ὁ ἐγρήγορσις . εἰμί δέ ὑφέστιος ἔτι ὁ ζῷον καί περίειμι τοσοῦτος νύκτωρ καί μετά ἡμέρα ἔκστασις , αλλιωθεω , μεταβολή , λήθη καί μνήμη ὁ βίος παραπλήσσω , λάω ἄνθος καί φιλόνικος , θεός μή πιστεύω ὁ ἔσχατος ἀνακαινισμός ἐπαγγέλλω , ὁ καί ὁ πρῶτος πλάσις δημιουργέω . ὁ δέ μάλιστα φράττω ὁ ἀντιλέγω , καί ἄπιστος παρασκευάζω , οὗτος πρό πᾶς , ὡς οἴομαι , ὁ νομίζω ἀφανισμός παντελής γίγνομαι ὁ σῶμα . Ἔχις δέ οὐ οὕτως . οὐ γάρ τέλος ἀφανίζω , ἀλλά διαλύω εἰς ὁ ἐκ ὅς συντίθημι · καί εἰμί ἐν ὕδωρ , καί ἀήρ , καί γῆ , καί πῦρ . Τοί δέ πρωτότυπος στοιχεῖον μένω , καί ὁ ἀπό ἐκεῖνος μετά ὁ διάλυσις ἐκεῖνος προσχωρέω , ἐν ὅς καθόλου σῴζω καί ὁ μέρος · θεός δέ μάλιστα μέν εὔπορος ἐκ οὐ εἰμί δημιουργέω ( καί γάρ οὕτως ἐν ἀρχή λαμβάνω ὁ πᾶς ὁ γένεσις ) · ὁ δέ ἐκ ἀρχή ὁ εἰμί γενεσιουργέω πολύς δήπου ῥᾴδιος καί εὔκολος . μή τοίνυν ὁ καλός ἐλπίς ὁ ἄνθρωπος ἀναλύω , ὁ ἐπανόρθωσις ὁ ἀθενείας ἐγώ , καί ὁ δεύτερος , ὡς ἄν λέγω τις , γένεσις ὁ ἐλεύθερος θάνατος , μηδέ φιληδονία ὑπερβολή ὁ ἀγαθός καί φιλάνθρωπος ὁ θεός ὑπόνοια καθυβρίζω . ἐμός γάρ δοκέω ὁ ὁ πρόκειμαι ὑπόθεσις ἐναντίος , ἀνήρ ἔρχομαι κακία ἑταῖρος καί ἀρετή ἐχθρός , λάγνος καί πλεονέκτης , καί ἀκρατής ὀφθαλμός , καί ἀκοή καί ὄσφρησις , καί πᾶς ὁ αἴσθησις λούω ἐπί αὐτός ὁ ἡδονή ελδεχομενω . ἐπειδή δέ ὁ ὁ ἀνάστασις λόγος πρόκειμαι ἔχω ὁ κρίσις , καί ὁ ἱερός βιβλίον ἀκούω λέγω διαρρήδην , ὡς οὐ ἀνεύθυνος ἐγώ ὁ βίος · ἀλλά ὅταν πρός ὁ δεύτερος ἀνακαινίζω ζωή , πᾶς παρίστημι ὁ βῆμα ὁ Χριστός , ὡς ὑπό ἐκεῖνος κριθή ὁ πρός ἄξιος ἀμοιβή ὁ βιόω κομίζω · σύνοιδα ἑαυτοῦ πρᾶξις αἰσχρός , πολύς ἄξιος τιμωρία , μῖσος ὁ κρίσις ἀναιρέω καί ὁ ἀνάστασις . ὡς ὁ πονηρός ὁ δοῦλος , ὁ ὁ οὐσία ὁ κύριος δαπανάω , θάνατος δέ ὁ δεσπότης καί ἀπώλεια ἑαυτοῦ ὑπογράφω , καί πρός ὁ ἴδιος ἐπιθυμία διάκενος λογισμός ἀναλάσσοντες .