gregorius-nyssenus.in-sanctum-pascha-vulgo-in-christi-resurrectionem-oratio pg046_0338.1
ποὺ τὰ ἴδια καὶ ἐξαίρετα · εὐθὺς δὲ ἐπ’ αὐτὴν χωροῦ , ὥσαι περιστερὰ πρὸς τὸν ἴδιον πύργον , χὴν πολλοὶ καὶ συνεχῆς περὶ τὸν αὐτὸν τόπον ὡσὲν δι’ ὁμοίων σχημάτων ἐκλάμποντες . Πόθεν πάλιν ἡ ἀνάμνησις καὶ ὁ ἀναλογισμὸς τοῦ προτέρου βίου , καὶ ἑκάστης πράξεως ἔννοια , οὕτως ὀξέως συναπαρτιζομένη τῷ ζῷῳ πρὸ τοσούτων αἰώνων διαλυθέντι ; Καίτοι γε καὶ ἐξ ὕπνου ἄνθρωπος ἀνεγερθεὶς βαθυτέρου , ἐπ’ ὀλίγον ἀγνοεῖ δοτὶς ἐστὶ καὶ ὅποι διάγει , καὶ τῶν συγγενῶν ἐπιλανθάνεται , μέχρις ἂν ἡ ἐγρήγορσις τὴν νάρκην ἀποσκαδάσασα , πάλιν τὸ μνημονικὸν καὶ ἐνεργὲς ἀναζωπυρήσῃ . Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα τοὺς λογισμοὺς τῶν πολλῶν ὑποτρέχοντα θαύματος ὑπερβλλόντος πλήρουσι τὴν διάνοιαν , συνεισάγουσι δὲ τὴν ἀπίστιαν τῷ θαύματι . Ἐπειδὴ γὰρ ὁ νοῦς οὐχ εὐρίσκει τῶν ἀπορουμένων καὶ ζητουμένων τὴν λύσιν , οὐδὲ δύναται τὴν ἐαυτοῦ πολυπραγμοσύνην εὕρειν καὶ καταλύσαι προσαναπαύσασθαι , χωρεῖ πρὸς ἀπίστιαν λοιπὸν ἐν τῇ ἀδυνείᾳ τῶν ἰδίων λογισμῶν , ἐκβάλλων καὶ ἀθετῶν τὴν τῶν πραγμάτων ἀλήθειαν . Μᾶλλον δὲ ἐπειδὴ ὁδὺ προβαίνει ὁ λόγος πρὸς τὸ συνεχῶς λαλούμενον ἀφίκετο ζήτημα , καὶ τῆς παρουσίας ἑορτῆς ὑπόθεσις οἰκεῖα καὶ συγγενής , φέρε μικρὸν εἰς ἀρχὴν πρέπουσαν ἀναγαγόντες τὸ προκείμενον , πληροφορίαν ἐμποιήσω πειραθῶμεν τοῖς πρὸς τὰ φανερά κακῶς ἀμφιβάλλουσι . Ὁ τῶν δὴν δημιουργὸς θελήσας κτίσαι τὸν ἄνθρωπον , οὐχ ὡς εὐκαταφρόνητον ζῷον , ἀλλ’ ὡς τιμιώτερον πάντων εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε , καὶ τῆς ὑπ’ οὐρανῶν κτίσεως ἀνέδειξε βασιλέα . Τοῦτο προελόμενος , καὶ τοιούτων ἀπαρτίσας σοφὸν καὶ θεοειδῆ , καὶ πολλῇ κατακοσμήσας τῇ χάριτι , ἀρα μετὰ γνώμης τοιαύτης εἰς τὸ εἶναι παρήγαγε , ἵνα γεννηθεὶς φθαρή , καὶ τελείαν ὑποσχή τὴν ἀπώλειαν ; Ἄλλα μάταιος ὁ σκοπός , καὶ σφόδρα ἀνάξιον τὴν τοιαύτην ἔννοιαν εἰς Θεὸν ἀναφέρειν . Παιδίοις γὰρ οὕτως ἀπεικάζεται , οἰκοδομοῦσι σπουδή , καὶ λύουσι ταχέως τὸ κατασκευάσῃμα , πρὸς οὐδὲν πέρας εὐχρηστον τῆς διανοίας αὐτῶν καταληγούσης . Πάν δὲ τοῦναντίον ἐδιδάχθμεν · ὅτι τὸν πρωτόπλαστον ἀθάνατον ἐκτίσεν . Ἐπισυμβῆσος δὲ τῆς παραβάσεως καὶ τῆς ἁμαρτίας , εἰς δίχην τοῦ πλημμελήματος τῆς ἀθανασίας ἐστέρησεν · εἶτα ἡ πηγὴ τῆς ἀγαθότητος ὑπερβλύζουσα τὴν φιλανθρωπίαν , καὶ πρὸς τὸ ἔργον ἐπιμιασθεῖσα τῶν ἰδίων χειρῶν , σοφίᾳ καὶ ἀπιστημῇ κατεδόμησεν , δὲ εἰς τὴν ἀρχαίαν ἡμᾶς εὐδόκησεν ἀνακαθίσαι κατάστασιν .
Lemmas: πού ὁ ἴδιος καί ἐξαίρετος · εὐθύς δέ ἐπί αὐτός χῶρος , ὠθέω περιστερά πρός ὁ ἴδιος πύργος , χήν πολύς καί συνεχής περί ὁ αὐτός τόπος ὠθέω διά ὅμοιος σχῆμα ἐκλάμπω . πόθεν πάλιν ὁ ἀνάμνησις καί ὁ ἀναλογισμός ὁ πρότερος βίος , καί ἕκαστος πρᾶξις ἔννοια , οὕτως ὀξύς συναπαρτίζω ὁ ζῷον πρό τοσοῦτος αἰών διαλύω ; καίτοι γε καί ἐκ ὕπνος ἄνθρωπος ἀνεγείρω βαθύς , ἐπί ὀλίγος ἀγνοέω δοτός εἰμί καί ὅποι διάγω , καί ὁ συγγενής ἐπιλανθάνω , μέχρι ἄν ὁ ἐγρήγορσις ὁ νάρκη ἀποσκαδάσασα , πάλιν ὁ μνημονικός καί ἐνεργός αναζωπύρωση . Ταΰς καί ὁ τοιοῦτος ὁ λογισμός ὁ πολύς ὑποτρέχω θαῦμα ὑπερβάλλω πληρόω ὁ διάνοια , συνεισάγω δέ ὁ ἀπιστία ὁ θαῦμα . ἐπειδή γάρ ὁ Νοῦς οὐ εὑρίσκω ὁ ἀπορέω καί ζητάω ὁ λύσις , οὐδέ δύναμαι ὁ ἑαυτοῦ πολυπραγμοσύνη εὑρίσκω καί καταλύω προσαναπαύω , χωρέω πρός ἀπιστία λοιπός ἐν ὁ αδυνειος ὁ ἴδιος λογισμός , ἐκβάλλω καί ἀθετέω ὁ ὁ πρᾶγμα ἀλήθεια . μᾶλλον δέ ἐπεί ὁδός προβαίνω ὁ λόγος πρός ὁ συνεχής λαλέω ἀφικνέομαι ζήτημα , καί ὁ παρουσία ἑορτή ὑπόθεσις οἰκεῖος καί συγγενής , φέρω μικρός εἰς ἀρχή πρέπω ἀνάγω ὁ πρόκειμαι , πληροφορία ἐμποιέω πειράω ὁ πρός ὁ φανερός κακῶς ἀμφιβάλλω . ὁ ὁ δήν δημιουργός ἐθέλω κτίζω ὁ ἄνθρωπος , οὐ ὡς εὐκαταφρόνητος ζῷον , ἀλλά ὡς τίμιος πᾶς εἰς ὁ ἔρχομαι παράγω , καί ὁ ὑπό οὐρανός κτίσις ἀναδείκνυμι βασιλεύς . Τοῦτης προαιρέω , καί τοιοῦτος ἀπαρτίζω σοφός καί θεοειδής , καί πολύς κατακοσμέω ὁ χάρις , ἀρά μετά γνώμη τοιοῦτος εἰς ὁ ἔρχομαι παράγω , ἵνα γεννάω φθείρω , καί τέλειος ὑπισχνέομαι ὁ ἀπώλεια ; Ἀλλᾶ μάταιος ὁ σκοπός , καί σφόδρα ἀνάξιος ὁ τοιοῦτος ἔννοια εἰς θεός ἀναφέρω . παιδίον γάρ οὕτως ἀπεικάζω , οἰκοδομέω σπουδή , καί λύω ταχέως ὁ κατασκευάζω , πρός οὐδείς πέρας εὔχρηστος ὁ διάνοια αὐτός καταλήγω . Πάν δέ τουναντίον διδάσκω · ὅτι ὁ πρωτόπλαστος ἀθάνατος κτίζω . Ἐπισυμβῆσος δέ ὁ παράβασις καί ὁ ἁμαρτία , εἰς διχή ὁ πλημμέλημα ὁ ἀθανασία στερέω · εἶτα ὁ πηγή ὁ ἀγαθότης ὑπερβλύζω ὁ φιλανθρωπία , καί πρός ὁ ἔργον ἐπιμιαίνω ὁ ἴδιος χείρ , σοφία καί ἀφίστημι καταδίδωμι , δέ εἰς ὁ ἀρχαῖος ἐγώ εὐδοκέω ἀνακαθίζω κατάστασις .