gregorius-nyssenus.in-inscriptiones-psalmorum pg044_0225.3
Ὡς δ' ἂν ἀκριβέστερον ἐπιστάπημεν τῇ περὶ τῶν ἀρετῶν διδασκαλίᾳ , ἣν ὀργητικῶς διὰ πάσης τῆς ψαλμικῆς ὁδοῦ τῆς ὁ λόγος , καλῶς ἂν ἔχοι , πρότερον ἡμᾶς ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν διελέσθαι , σῶν τινὰ τεχνικὴν λόγον ἐν τάξει δι' ἀκολουθοῦν προάγοντας , πῶς ἔστιν ἐν ἀρετῇ γενέσθαι τὸν ἐραστὴν τοῦ τοιούτου βίου . Οὕτω γὰρ ἂν ἐπιγνοίημεν τῆς προδεικνυμένης διδασκαλίας ἡμῖν τὸ ἀκολούθον . Χρὴ τοίνυν τὸν μελλόντα πρὸς ἀρετὴν βλέπειν , πρότερον μὲν διακρίναι τὸν λόγον τὸν τε ἀστέτον καὶ τὸν ὕπατιον , ἰδίως ἑκάτερον ἐπισημειωσάμενον γνωρίσασιν , ὡς ἂν ἀσύγχυτος αὐτῶν ὁ λόγος εἴη μηδενὶ τῶν κοινωνούντων ( 17 ) ἐπιδοῦλος . Σημεῖα δὲ τῆς ἐκάτερου ( 17 ) · τούτων ἰδιότητος ἐστι μὲν ἴσως καὶ ἄλλα τινά · τὰ δὲ γενικώτερα τῶν ἄλλων , κατὰ γε τὴν ἐμὴν ὑπόληψιν , ἐστι ταῦτα · Τὸ μεμερισθαι πρὸς αἰσθησίν τε καὶ διάνοιαν τὴν ἐγγινομένην τῆς ἀνθρώπις παρ' αὐτῶν εὐφροσύνην · τῆς μὲν κακίας ἡδυνούσης τὴν αἰσθησιν , τῆς δὲ ἀρετῆς τὴν ψυχὴν εὐφραινούσης . Ἐπὶ τούτοις ἂν εἴη ἀκολουθοῦν τῇ εὐφημίᾳ τε καὶ διαβολῇς τὴν τῶν ἀκούοντων διάνοιαν ἀπάγειν τε τοῦ χειρόνος , καὶ προσοικεῖον τῷ βελτίονι · τῆς μὲν τοῦ πονηροῦ βίου διαβολῆς τὸ μῖσος πρὸς τὴν κακίαν φερούσης · τοῦ δὲ τῶν ἀγαθῶν ἐπαίνου , πρὸς τὸ εὐφημότερον τὴν ἐπιθυμίαν ἐρελκόμενου . Μετὰ τοῦτο δὲ ὡς ἂν ἐνεργότερον τοῦ ἀγαθοῦ βίου τὸ ἐγνώμιον γένοιτο , καὶ ἐμφυγότερον ὁ τοῦ χειρόνος ψόγος , αὐτῶν προσήκει τῶν ἐν ἀρετῇ θαυμασθέντων , καὶ τῶν ἐν κακίᾳ κατεγνωσμένων τὴν μνήμην ποιήσασθαι . Ἐπίτασιν γὰρ τινὰ τῆς ἐν τῇ ψυχῇ διαθέσεως ἐμποιεῖ καὶ βεβαιότητά , προφαίνεσθαι τῶν βίων τὰ ὑποδείγματα , πρὸς τὴν τῶν ἀρίστων ὁμοιμίαν τῆς ἐλπίδος τὴν ψυχὴν ἐρελκόμεν , καὶ τῆς ἐπὶ τὸν κατεγνωσμένων διαβολῆς πρὸς ἀποφυγὴν τε καὶ ἀλλοτρίωσιν τῶν ὁμοίων ἐπιτηδευμάτων παιδοτριβούσης . Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις ἀναγκαῖον ἂν εἴη πρὸς ἑκάτερον τούτων λεπτομερῆ τινὰ διδασκαλίαν ποιήσασθαι , ἥ καὶ τὸ κρεῖττον ὑποδείξει καὶ ἀποτρέψει ( 18 ) τοῦ χειρόνος · πρὸς τοῦτο μὲν ὑποθήκας τισιν καὶ συμβολαῖς ὁδηγοῦσα τὴν ἀκοήν , ἀπὸ δὲ τῶν χειρόνων διὰ τῶν ἀποτρεπτικῶν ἀπεῖργουσα λόγων .
Lemmas: ὡς δέ εἄν ἀκριβής ἐπιστέφω ὁ περί ὁ ἀρετή διδασκαλία , ὅς ὀργητικῶς διά πᾶς ὁ ψαλμικός ὁδός ὁ ὁ λόγος , καλῶς εἄν ἔχω , πρότερος ἐγώ ἐπί ἐγώ αὐτός διαιρέω , σός τις τεχνικός λόγος ἐν τάξις διά ἀκολουθέω προάγω , πῶς εἰμί ἐν ἀρετή γίγνομαι ὁ ἐραστής ὁ τοιοῦτος βίος . οὕτως γάρ εἄν ἐπιγιγνώσκω ὁ προδείκνυμι διδασκαλία ἐγώ ὁ ἀκόλουθος . χρή τοίνυν ὁ μέλλω πρός ἀρετή βλέπω , πρότερος μέν διακρίνω ὁ λόγος ὁ τε ἀστέτον καί ὁ ὕπατος , ἰδίως ἑκάτερος ἐπισημειόομαι γνωρίζω , ὡς εἄν ἀσύγχυτος αὐτός ὁ λόγος εἰμί μηδείς ὁ κοινωνέω ( 17 ) ἐπιδοῦλος . σημεῖον δέ ὁ εκάτερος ( 17 ) · οὗτος ἰδιότης εἰμί μέν ἴσως καί ἄλλος τις · ὁ δέ γενικός ὁ ἄλλος , κατά γε ὁ ἐμός ὑπόληψις , εἰμί οὗτος · ὁ μερίζω πρός αἴσθησις τε καί διάνοια ὁ ἐγγίγνομαι ὁ ἀνθρωπέω παρά αὐτός Εὐφρόσυνος · ὁ μέν κακία ἡδύνω ὁ αἴσθησις , ὁ δέ ἀρετή ὁ ψυχή εὐφραίνω . ἐπί οὗτος εἄν εἰμί ἀκολουθέω ὁ Εὐφημία τε καί διαβολή ὁ ὁ ἀκούω διάνοια ἀπάγω τε ὁ χείρων , καί προσοικέω ὁ ἀγαθός · ὁ μέν ὁ πονηρός βίος διαβολή ὁ μῖσος πρός ὁ κακία φέρω · ὁ δέ ὁ ἀγαθός ἔπαινος , πρός ὁ εὔφημος ὁ ἐπιθυμία ερελκομενω . μετά οὗτος δέ ὡς εἄν ἐνεργός ὁ ἀγαθός βίος ὁ ἐγνώμιον γίγνομαι , καί εμφυγοτερος ὁ ὁ χείρων ψόγος , αὐτός προσήκω ὁ ἐν ἀρετή θαυμάζω , καί ὁ ἐν κακία καταγιγνώσκω ὁ μνήμη ποιέω . ἐπίτασις γάρ τις ὁ ἐν ὁ Ψυχή διάθεσις ἐμποιέω καί βεβαιότητα , προφαίνω ὁ Βίων ὁ ὑπόδειγμα , πρός ὁ ὁ Ἀρίστων ομοιεις ὁ ἐλπίς ὁ ψυχή ῥέω , καί ὁ ἐπί ὁ καταγιγνώσκω διαβολή πρός ἀποφυγή τε καί ἀλλοτρίωσις ὁ ὅμοιος ἐπιτήδευμα παιδοτριβέω . ἐπί πᾶς δέ οὗτος ἀναγκαῖος εἄν εἰμί πρός ἑκάτερος οὗτος λεπτομερής τις διδασκαλία ποιέω , ὅς καί ὁ ἀγαθός ὑποδείκνυμι καί ἀποτρέπω ( 18 ) ὁ χείρων · πρός οὗτος μέν ὑποθήκη τις καί συμβολή ὁδηγέω ὁ ἀκοή , ἀπό δέ ὁ χείρων διά ὁ αποτρεπτικός ἀπείργω λόγος .