gregorius-nyssenus.in-inscriptiones-psalmorum pg044_0228.2
Ἀληθῶς γὰρ τῆς ἀνερίκτου τε καὶ ἀρράστου Θεοῦ δόξης , ὅμως ἐστὶ τῷ τοιούτῳ ῥυθμῷ προσαγόμενος ( 30 ) , ἡ τῆς κτίσεως πᾶσης πρὸς ἑαυτὴν συνφώνια , διὰ τῶν ἐναντίων συγκεκραμένη . Ἐναντίως γὰρ ἔχει πρὸς ἀλλήλα στάσις καὶ κίνησις . Ταῦτα δὲ χέρματα μετ' ἀλλήλων ἐν τῇ φύσει τῶν δυνάων . Καὶ τις ἀμήχανος ἐν αὐτοῖς καθορᾶται τῶν ἀντικειμένων μέλες , ὡς καὶ ἐν τῇ κινήσει τὸ στάσιμον δείκνυσθαι , καὶ ἐν τῷ μὴ κινουμένῳ τὸ δεκτικόν . Κινεῖται μὲν γὰρ τὰ κατ' οὐρανὸν δεὶ πάντα , ἡ τῷ ἀπλανεῖ συμπεριπολοῦντα κύκλῳ , ἡ κατὰ τὸ ἐναντίον διὰ τῶν πλανητῶν ἀνελισσόμενα . Ἔστηκε δὲ πάντοτε καὶ ἐπὶ τῆς ταυτότητος μένει ὁ ἐν τούτοις εἴρμος , οὐδὲ ποτε ἀπὸ τοῦ ἐν ᾧ ἐστὶν ἐφ' ἕτερόν τι καινὸν μεθεστάμενος , ἀλλ' ἀεὶ ὡσαύτως ἔχων , καὶ ἐν τῷ αὐτῷ διαμένων . Ἡ τοίνυν τοῦ ἑστῶτος πρὸς τὸ κινούμενον σύνοδος ἐν τεταγμένῃ τινὶ καὶ ἀπαραβάτῳ γινομένη διὰ παντὸς εὐαρμονίᾳ , μουσικὴ τις ἐστὶν ἀρμονία σύγκρατος καὶ θεσπεσιαν τῆς ἐν διακρατοῦσης δυνάμεως ὁμψιδαν ἀποτελοῦσα . Ἡς μοι δοκεῖ καὶ ὁ μέγας Δαυὶδ ἐν ἀκροάσει γεγόμενος εἰπεῖν ἐν τινὶ τῶν ψαλμῶν , ὅτι αἰνοῦσι τὸν Θεὸν αἱ τε ἄλλαι δυνάμεις , ( 31 ) αἱ κατ' οὐρανὸν πτάσαι , καὶ τὸ ἀστρῶον φῶς , ὁ τε ἥλιος καὶ ἡ σελήνη , καὶ οἱ τῶν οὐρανῶν οὐρανοί , καὶ τὸ ὑπερουράνιον ὕδωρ , ( 32 ) ὅτι ποτὲ τὸ ὕδωρ λέγει καὶ τὰ ἔξης πάντα ὅσα ἡ κτίσις ἔχει . Ἡ γὰρ τῶν πάντων πρὸς ἀλλήλα σύμπτωσις τε καὶ συμπάθεια , τάξει καὶ κόσμῳ καὶ ἀκολουθίᾳ διοικούμενη , ἡ πρώτη τε καὶ ἀρχέτυπος καὶ ἀληθὴς ἐστὶ μουσική · ἣν ὁ τοῦ παντὸς ἀρμόστης , τῷ ἀρρήτῳ τῆς σοφίας λόγῳ διὰ τῶν ἀεὶ ἐγγινομένων ( 33 ) ἐν σοφίᾳ τεχνικῶς ἀναχρυστάται . Εἰ οὖν ὁ διάκοσμος ὅλος μουσικὴ τις ἀρμονία ἐστίν , ἥς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ Θεός , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος · μικρὸς δὲ κόσμος ὁ ἄνθρωπος , ὁ δὲ αὐτὸς οὗτος καὶ μίμημα τοῦ ἀρμοσαμένου τὸν κόσμον πεποίηται · ὅπερ ἐπὶ τοῦ μεγάλου κόσμου οἶδεν ὁ λόγος , τοῦτο κατὰ τὸ εἶδος καὶ ἐν τῷ μικρῷ βλέπει · τὸ γὰρ μέρος τοῦ ὅλου , ὁμογενὲς ἐστὶ πᾶντως τῷ ( 34 ) ὅλῳ . Ὡσπερ γὰρ ἐν τῷ ( 35 ) ψήγματι βραχείας ὀλίου κατὰ τὸ στιλβον μέρος , ὅλον ἐστιν ἰδεῖν ( 36 ) , ὡς ἐν κατοπτρῳ , τὸν κύκλον τοῦ ἡλίου δεικνύμενον , καθὼς χωρεῖ ἡ βραχύτης τοῦ στιλβοντος · οὕτως καὶ ἐν τῷ μικρῷ κόσμῳ , τῇ ἀνθρωπίνῃ λέγω φύσει , πᾶσα ἡ ἐν τῷ παντὶ θεωρουμένη μουσικὴ καθορᾶται , ἀναλογοῦσα τῷ ὅλῳ διὰ τοῦ μέρους , ὡς χωρεῖται τὸ ὅλον ὑπὸ τοῦ μέρους . Δεῖξιναι δὲ τοῦτο
Lemmas: ἀληθής γάρ ὁ ανερικτεω τε καί ἀρράστου Θεός δόξα , ὅμως εἰμί ὁ τοιοῦτος ῥυθμός προσάγω ( 30 ) , ὁ ὁ κτίσις πᾶς πρός ἑαυτοῦ συνφώνια , διά ὁ ἐναντίος συγκεράννυμι . ἐναντίος γάρ ἔχω πρός ἀλλήλων στάσις καί κίνησις . οὗτος δέ χερμάτης μετά ἀλλήλων ἐν ὁ φύσις ὁ δύναμαι . καί τις ἀμήχανος ἐν αὐτός καθοράω ὁ ἀντίκειμαι μέλω , ὡς καί ἐν ὁ κινέω ὁ στάσιμος δείκνυμι , καί ἐν ὁ μή κινέω ὁ δεκτικός . κινέω μέν γάρ ὁ κατά οὐρανός δεῖ πᾶς , ὁ ὁ ἀπλανής συμπεριπολέω κύκλος , ὁ κατά ὁ ἐναντίος διά ὁ πλανήτης ἀναιρέω . ἵστημι δέ πάντοτε καί ἐπί ὁ ταυτότης μένω ὁ ἐν οὗτος Ε̣ἶ̣ρμος , οὐδέ ποτός ἀπό ὁ ἐν ὅς εἰμί ἐπί ἕτερος τίς καινός μεθίστημι , ἀλλά ἀεί ὡσαύτως ἔχω , καί ἐν ὁ αὐτός διαμένω . ὁ τοίνυν ὁ ἵστημι πρός ὁ κινέω σύνοδος ἐν τάσσω τις καί ἀπαράβατος γίγνομαι διά πᾶς εὐαρμονία , μουσική τις εἰμί ἁρμονία σύγκρατος καί θεσπέσιος ὁ ἐν διακρατέω δύναμις ὁμψιδαν ἀποτελέω . εἰμί ἐγώ δοκέω καί ὁ μέγας Δαυίδ ἐν ἀκροάομαι γίγνομαι εἶπον ἐν τις ὁ ψαλμός , ὅτι αἰνέω ὁ θεός ὁ τε ἄλλος δύναμις , ( 31 ) ὁ κατά οὐρανός πέτομαι , καί ὁ ἀστρῷος φάος , ὁ τε ἥλιος καί ὁ σελήνη , καί ὁ ὁ οὐρανός οὐρανός , καί ὁ ὑπερουράνιος ὕδωρ , ( 32 ) ὅτι ποτέ ὁ ὕδωρ λέγω καί ὁ ἔξειμι πᾶς ὅσος ὁ κτίσις ἔχω . ὁ γάρ ὁ πᾶς πρός ἀλλήλων σύμπτωσις τε καί συμπάθεια , τάξις καί κόσμος καί ἀκολουθία διοικέω , ὁ πρῶτος τε καί ἀρχέτυπος καί ἀληθής εἰμί μουσικός · ὅς ὁ ὁ πᾶς ἁρμοστής , ὁ ἄρρητος ὁ σοφία λόγος διά ὁ ἀεί ἐγγίγνομαι ( 33 ) ἐν σοφία τεχνικός αναχρυστατος . εἰμί οὖν ὁ διάκοσμος ὅλος μουσική τις ἁρμονία εἰμί , ἥς τεχνίτης καί δημιουργός ὁ Θεός , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος · μικρός δέ κόσμος ὁ ἄνθρωπος , ὁ δέ αὐτός οὗτος καί μίμημα ὁ ἀρμόζω ὁ κόσμος ποιέω · ὅσπερ ἐπί ὁ μέγας κόσμος οἶδα ὁ λόγος , οὗτος κατά ὁ εἶδος καί ἐν ὁ μικρός βλέπω · ὁ γάρ μέρος ὁ ὅλος , ὁμογενής εἰμί πάντως ὁ ( 34 ) ὅλος . ὡς γάρ ἐν ὁ ( 35 ) ψῆγμα βραχύς ὀλίος κατά ὁ στίλβω μέρος , ὅλος εἰμί ὁράω ( 36 ) , ὡς ἐν κάτοπτρον , ὁ κύκλος ὁ ἥλιος δείκνυμι , καθώς χωρέω ὁ βραχύτης ὁ στίλβων · οὕτως καί ἐν ὁ μικρός κόσμος , ὁ ἀνθρώπινος λέγω φύσις , πᾶς ὁ ἐν ὁ πᾶς θεωρέω μουσική καθοράω , ἀναλογέω ὁ ὅλος διά ὁ μέρος , ὡς χωρέω ὁ ὅλος ὑπό ὁ μέρος . Δεῖξιναι δέ οὗτος