gregorius-nyssenus.in-inscriptiones-psalmorum pg044_0224.2
Τέλος τοῦ κατ' ἀρετὴν βίου μακαριότης ἐστίν . Πᾶν γὰρ τὸ κατὰ σπουδὴν κατορθούμενον πρὸς τι τὴν ἀναφορὰν πάντως ἔχει . Καὶ ὥσπερ ἡ μὲν ἰατρικὴ πρὸς τὴν ὑγείαν ὁρᾷ , τῆς δὲ γεωργίας ὁ σκοπὸς πρὸς τὸ ζῆν ἐστι παρασκευὴ · οὕτω καὶ ἡ τῆς ἀρετῆς κτῆσις πρὸς τὸ μακάριον γενέσθαι τὸν κατ' αὐτὴν ζῶντα βλέπει , τοῦτο γὰρ παντὸς τοῦ κατὰ τὸ ἀγαθὸν νοουμένου κεφάλαιον καὶ πέρας ἐστί . Τὸ μὲν οὖν ἀληθῶς τε καὶ κυρίως ἐν τῷ ὑψηλῷ τοῦτῳ νοήματι θεωρουμένων τε καὶ νοουμένων , ἡ θεία φύσις λέγεται ἂν εἰκῶς . Οὕτω γὰρ ὁ μέγας Παῦλος τὸν Θεὸν ὀνομάζει , πάντων τῶν θεολογικῶν ὀνομάτων προθεὶς τὸ ( 9 ) μακάριον , ἐν τινὶ τῶν ἐπιστολῶν οὕτως γράφας τοῖς Ῥωμαίοις · Ὁ μακάριος καὶ μόνος δυνάστης , ὁ Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων , ὁ μόνος ἔχων ἀθανασίαν , φῶς οἴκωρ ἀπρόσιτον , ὃν εἴδε ( 10 ) οὐδεὶς ἀνθρώπων , οὐδὲ ἰδεῖν δύναται , ὃ τιμὴ , καὶ κράτος αἰώνιον . Ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ὑψηλὰ περὶ τὸ θείον νοήματα , κατὰ γε τὸν ἐμὸν λόγον , ὁρίζω ἂν εἰς μακαριότητα . Εἰ γὰρ τις ἐρωτηθεὶν , τί ἐστι τὸ μακάριον , οὐκ ἂν τῆς εὐσεβοῦς ἀποκρίσεως ἀμάρτοι ἐπακολουθήσας τῇ Παύλου φωνῇ , καὶ εἰπών , ὅτι μακάριόν ἐστιν , ὃ κυρίως λέγεται καὶ πρῶτως , ἡ τοῦ παντὸς ἐπέκεινα φύσις · τοδὲ ἐν ἀνθρώποις μακάριον , τῇ μεθέξει τοῦ δυνάτως ὄντος , ἐκεῖνο ποσῶς γίνεται τε καὶ ὀνομάζεται , ὅπερ ἡ τοῦ μεταχεμένου φύσις ἐστίν . Οὕκουν ὅρος ἐστὶ τῆς ἀνθρωπίνης μακαριότητος ἡ πρὸς τὸ ( 11 ) Θείον ὁμοίωσις . Ἐπεὶ οὖν τὸ ἀληθῶς ἀγαθόν , ἤτοι τὸ ἐπέκεινα τοῦ ἀγαθοῦ , τοῦτο μόνον ἐστὶ καὶ ( 12 ) μακάριον καὶ ὁρεκτὸν τῇ φύσει , οὐ πᾶν τὸ μετέχον μακάριον γίνεται , καλῶς ἡ θεία τῆς ψαλμωδίας γραφὴ διὰ τινὸς τεχνικῆς τε καὶ φυσικῆς ἀκολουθίας , τὴν πρὸς τοῦτο ἡμῖν ( 13 ) ὁδὸν ὑποδείκνυσιν , ἐν ἀπλῇ κατὰ τὸ φαινόμενον , καὶ ἀκατασκευῇ τῇ διδασκαλίᾳ , ποικίλως τε καὶ πολυειδῶς τὴν μέθοδον τῆς ( 14 ) τοῦ μακαρισμοῦ κτίσεως τεχνολογοῦσα . Ἔξεστι μὲν οὖν καὶ ἀπ' αὐτῆς τῆς πρώτης ὑμνηδίας , ἔννοιάν τινα περὶ τοῦ προκειμένου λαβεῖν , ὅπως τριχῶν τὴν ἀρετὴν ὁ λόγος , ἑκάστῳ τμήματι κατὰ τινὰ πρόσφορον ἀναλογίαν προσμαρτυρεῖ τὸ μακάριον . Νῦν μὲν τὴν ἀλλοτρίωσιν τοῦ κακοῦ μακαρίζων , ὡς ἀρχὴν γενομένην ( 15 )
Lemmas: Τέλος ὁ κατά ἀρετή βίος μακαριότης εἰμί . Πᾶν γάρ ὁ κατά σπουδή κατορθόω πρός τίς ὁ ἀναφορά πάντως ἔχω . καί ὥσπερ ὁ μέν ἰατρικός πρός ὁ ὑγεία ὁράω , ὁ δέ γεωργία ὁ σκοπός πρός ὁ ζῶ εἰμί παρασκευή · οὗτος καί ὁ ὁ ἀρετή κτῆσις πρός ὁ μακάριος γίγνομαι ὁ κατά αὐτός ζῶ βλέπω , οὗτος γάρ πᾶς ὁ κατά ὁ ἀγαθός νοέω κεφάλαιος καί πέρας εἰμί . ὁ μέν οὖν ἀληθής τε καί κύριος ἐν ὁ ὑψηλός τοῦτῳ νόημα θεωρέω τε καί νοέω , ὁ θεῖος φύσις λέγω εἄν ἵημι . οὕτως γάρ ὁ μέγας Παῦλος ὁ θεός ὀνομάζω , πᾶς ὁ θεολογικός ὄνομα προτίθημι ὁ ( 9 ) μακάριος , ἐν τις ὁ ἐπιστολή οὕτως Γράφας ὁ Ῥωμαῖος · ὁ μακάριος καί μόνος δυνάστης , ὁ Βασιλεύς ὁ βασιλεύω καί Κύριος ὁ κυριεύω , ὁ μόνος ἔχω ἀθανασία , φάος οἶκος ἀπρόσιτος , ὅς εἴδε ( 10 ) οὐδείς ἄνθρωπος , οὐδέ ὁράω δύναμαι , ὅς τιμή , καί κράτος αἰώνιος . οὗτος γάρ πᾶς ὁ ὑψηλός περί ὁ θεῖον νόημα , κατά γε ὁ ἐμός λόγος , ὁρίζω εἄν εἰς μακαριότης . εἰμί γάρ τις Ερωτώ , τίς εἰμί ὁ μακάριος , οὐ εἄν ὁ εὐσεβής ἀπόκρισις ἁμαρτάνω ἐπακολουθέω ὁ Παῦλος φωνή , καί εἶπον , ὅτι μακάριος εἰμί , ὅς κύριος λέγω καί πρῶτος , ὁ ὁ πᾶς ἐπέκεινα φύσις · ὅδε ἐν ἄνθρωπος μακάριος , ὁ μετέχω ὁ δυνατῶς εἰμί , ἐκεῖνος ποσός γίγνομαι τε καί ὀνομάζω , ὅσπερ ὁ ὁ μεταχέω φύσις εἰμί . κέω ὅρος εἰμί ὁ ἀνθρώπινος μακαριότης ὁ πρός ὁ ( 11 ) θεῖον ὁμοίωσις . ἐπεί οὖν ὁ ἀληθής ἀγαθός , ἤτοι ὁ ἐπέκεινα ὁ ἀγαθός , οὗτος μόνος εἰμί καί ( 12 ) μακάριος καί ὀρεκτός ὁ φύσις , οὖον πᾶς ὁ μετέχω μακάριος γίγνομαι , καλῶς ὁ θεῖος ὁ ψαλμῳδία γραφή διά τις τεχνικός τε καί φυσικός ἀκολουθία , ὁ πρός οὗτος ἐγώ ( 13 ) ὁδός ὑποδείκνυμι , ἐν ἁπλόος κατά ὁ φαίνω , καί ἀκατασκευῇ ὁ διδασκαλία , ποικίλως τε καί πολυειδῶς ὁ μέθοδος ὁ ( 14 ) ὁ μακαρισμός κτίσις τεχνολογέω . ἔξεστι μέν οὖν καί ἀπό αὐτός ὁ πρῶτος ὑμνηδίας , ἔννοια τις περί ὁ πρόκειμαι λαμβάνω , ὅπως θρίξ ὁ ἀρετή ὁ λόγος , ἕκαστος τμῆμα κατά τις πρόσφορος ἀναλογία προσμαρτυρέω ὁ μακάριος . νῦν μέν ὁ ἀλλοτρίωσις ὁ κακός μακαρίζω , ὡς ἀρχή γίγνομαι ( 15 )