gregorius-nyssenus.in-inscriptiones-psalmorum pg044_0229.2
Ἐπεὶ οὖν πᾶν τὸ κατὰ φύσιν φίλον τῇ φύσει , ἀπεδείχθη δὲ κατὰ φύσιν ἡμῖν οὖσα ἡ μουσική , τοῦτο γάρ , ὁ μέγας Δαυὶδ τῇ περὶ τῶν ἀρετῶν φιλοσοφίᾳ τὴν μελωδίαν κατέμειξεν · οἷόν τινα μέλιτος ἡδονὴν τῶν ὑψηλῶν καταχέας δογμάτων , δι’ ἧς ἑαυτὴν ἀναθεωρεῖ ( 38 ) τρόπον τινὰ καὶ θεραπεύει ἡ φύσις . Θεραπεία γὰρ φύσεώς ἐστιν ἡ τῆς ζωῆς εὐρυθμία , ἣν μοι δοκεῖ συμβουλεύειν δι’ αἰνιγμάτων ἡ μελωδία . Τάχα γὰρ αὐτὸ τοῦτο πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν τοῦ βίου κατάστασιν , παραίνεσις γίνεται . Τὸ μὴ δεῖν ἀμουσῶ τε καὶ ἑκτροπῶν καὶ παρηχημένων τῶν ἐν ἀρετῇ ζώντων εἶναι τὸ ἦθος , μήτε πέρα τοῦ μέτρου τῆς χορδῆς δευτονοῦσης · ῥήγνυται γὰρ πάντως ὑπερτεινόμενον τῆς χορδῆς τὸ εὐάρμοστον · μήτ’ αὖ πρὸς τὸ ἐναντίον ἐν ἀμετρίᾳ δι’ ἡδονῆς ὑποχαλῶν τὸν τόνον . Κωφὴ γὰρ καὶ ἄναυδος γίνεται ἡ ψυχὴ τοῖς τοιούτοις πάθεσιν ἐγχανουθείσα · καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὠσαύτως ἐπιτελεῖν τε κατὰ καιρὸν καὶ ὑφίεσθαι τοῦ τόνου · πρὸς τοῦτο βλέποντας , ὅπως ἂν ἡμῖν διὰ παντὸς εὐμελὴς τε καὶ εὐρυθμὸς ὁ ἐν τοῖς ἤθεσι διαμενὼν τρόπος , μήτ’ ἀμέτρως λυόμενος , μήτε πέρα τοῦ μέτρου ὑπερτεινόμενος . Ὦθεν καὶ τὰ κατορθώματα τῆς θείας ταύτης μουσικῆς προσμαρτυρεῖ τῷ Δαυὶδ ἡ ἱστορία · ὅτι παράφρονα ποτὲ καταλαβὸν τὸν Σαοὺλ , καὶ ἐξεστηκὸτα τῆς διανοίας , οὕτως ἐξιάσατο κατεπάδων τοῦ πάθους , ὥστε αὐτὸ πάλιν πρὸς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανελθεῖν τὴν διάνοιαν . Δῆλον οὖν ἐκ τούτων ἐστὶ πρὸς δ τι βλέπει τῆς μελωδίας τὸ αἴνυμα ὅτι τὴν τῶν παθημάτων καταστολὴν συμβουλεύει ποιεῖσθαι τῶν διαφόρως ἡμῖν ( 40 ) ἐγγινομένων ἐκ τῶν βιωτικῶν περιστάσεων . Ἄλλὰ καὶ τοῦτο προσῆκεί μὴ παραδραμεῖν ἀθεώρητον , ὅτι οὐ κατὰ τοὺς ἕξω τῆς ἡμετέρας σοφίας μελοποιούς , καὶ ταῦτα τὰ μέλη πεποίηται · οὐ γὰρ ἐν τῷ τῶν λέξεων τόνῳ κεῖται τὸ μέλος , ὡς περ ἐν ἐκείνοις ἐστιν ἰδεῖν , παρ’ οἷς ἐν τῇ ποιῇ τῶν προσφώνων συνθήκη , τοῦ ἐν τοῖς φθόγγοις τόνου βαρυνομένου τε καὶ δευτονοῦντος καὶ ( 41 ) βραχυνομένου τε καὶ παρατεινοῦτος , ὁ ῥυθμὸς ἀποτίθεται , ἀλλὰ καὶ ( 42 ) ἀχατάσκευόν τε καὶ ἀνεπιτήδευτον τοῖς θείοις λόγοις ἐνεῖραι τὸ μέλος , ἐρμηνεύειν τῇ μελωδίᾳ τὴν τῶν λεγομένων διάνοιαν βούλεται , τῇ ποιῇ συνδιαθέσει , τῷ κατὰ τὴν φωνὴν τόνῳ τὸν ἐγχειμένον τοῖς ῥήμασι νοῦν , ὡς δυνατόν , ἐκκαλύπτον ( 43 ) . Τὸ μὲν οὖν προσόθημα τῆς ἐδώδης τοιούτον , ὅ καταγλυκαίνεται καθάπερ τισιν ἡδύσμασιν ἡ ( 44 ) τῶν διδασμάτων τροφή .
Lemmas: ἐπεί οὖν πᾶς ὁ κατά φύσις φίλος ὁ φύσις , ἀποδείκνυμι δέ κατά φύσις ἐγώ εἰμί ὁ μουσικός , οὗτος γάρ , ὁ μέγας Δαυίδ ὁ περί ὁ ἀρετή φιλοσοφία ὁ μελῳδία καταμείγνυμι · οἷος τις μέλι ἡδονά ὁ ὑψηλός καταχέω δόγμα , διά ὅς ἑαυτοῦ αναθεωρώ ( 38 ) τρόπος τις καί θεραπεύω ὁ φύσις . Θεραπεία γάρ φύσις εἰμί ὁ ὁ ζωή εὐρυθμία , ὅς ἐγώ δοκέω συμβουλεύω διά αἴνιγμα ὁ μελωδία . Τάχα γάρ αὐτός οὗτος πρός ὁ ὑψηλός ὁ βίος κατάστασις , παραίνεσις γίγνομαι . ὁ μή δήω ἀμάω τε καί εκτροπή καί παρέχω ὁ ἐν ἀρετή ζῶ εἰμί ὁ ἦθος , μήτε πέρα ὁ μέτρον ὁ χορδή δευτονουω · ῥήγνυμι γάρ πάντως ὑπερτείνω ὁ χορδή ὁ εὐάρμοστος · μήτε αὖος πρός ὁ ἐναντίος ἐν ἀμετρία διά ἡδονή ὑποχαλάω ὁ τόνος . κωφός γάρ καί ἄναυδος γίγνομαι ὁ ψυχή ὁ τοιοῦτος πάθος εγχανουτιθημι · καί ὁ ἄλλος πᾶς ὡσαύτως ἐπιτελέω τε κατά καιρός καί ὑφίημι ὁ τόνος · πρός οὗτος βλέπω , ὅπως εἄν ἐγώ διά πᾶς εὐμελής τε καί Εὔρυθμος ὁ ἐν ὁ ἦθος διαμένω τρόπος , μήτε ἄμετρος λύω , μήτε πέρα ὁ μέτρον ὑπερτείνω . ὤθω καί ὁ κατόρθωμα ὁ θεῖος οὗτος μουσικός προσμαρτυρέω ὁ Δαυίδ ὁ ἱστορία · ὅτι παράφρων ποτέ καταλαμβάνω ὁ Σαῦλος , καί ἐξίστημι ὁ διάνοια , οὕτως ἐξιάομαι κατεπᾴδω ὁ πάθος , ὥστε αὐτός πάλιν πρός ὁ κατά φύσις ἐπανέρχομαι ὁ διάνοια . Δῆλος οὖν ἐκ οὗτος εἰμί πρός δ τίς βλέπω ὁ μελῳδία ὁ αἴνυμα ὅτι ὁ ὁ πάθημα καταστολή συμβουλεύω ποιέω ὁ διάφορος ἐγώ ( 40 ) ἐγγίγνομαι ἐκ ὁ βιωτικός περίστασις . ἀλλά καί οὗτος προσήκω μή παρατρέχω ἀθεώρητος , ὅτι οὖον κατά ὁ ἔχω ὁ ἡμέτερος σοφία μελοποιός , καί οὗτος ὁ μέλος ποιέω · οὖον γάρ ἐν ὁ ὁ λέξις τόνος κεῖμαι ὁ μέλος , ὡς περ ἐν ἐκεῖνος εἰμί ὁράω , παρά ὅς ἐν ὁ ποιέω ὁ προσφωνέω συνθήκη , ὁ ἐν ὁ φθόγγος τόνος βαρύνω τε καί δευτονοῦντος καί ( 41 ) βραχύνω τε καί παρατείνω , ὁ ῥυθμός ἀποτίθημι , ἀλλά καί ( 42 ) ἀκατάσκευος τε καί ἀνεπιτήδευτος ὁ θεῖον λόγος ἐνείρω ὁ μέλος , ἑρμηνεύω ὁ μελωδία ὁ ὁ λέγω διάνοια βούλομαι , ὁ ποιέω συνδιάθεσις , ὁ κατά ὁ φωνή τόνος ὁ ἐγχέω ὁ ῥῆμα νόος , ὡς δυνατός , ἐκκαλύπτω ( 43 ) . ὁ μέν οὖν πρόσθημα ὁ ἐδωδή τοιοῦτος , ὅς καταγλυκαίνω καθάπερ τις ἥδυσμα ὁ ( 44 ) ὁ διδασμάτων τροφή .