gregorius-nyssenus.in-ecclesiasten-homiliae-8 pg044_0383.1
τὸ καὶ ἀμηχανεῖ , καὶ πάλιν πρὸς τὸ συγγενὲς ἐπιστρέφεται , ἀγαπῶσα τοσοῦτον μόνον γνῶναι περὶ τοῦ ὑπερκειμένου , ὅσον πεπίσθηται , ὅτι ἄλλο ἐστὶ παρὰ τὴν τῶν γιγνωσκομένων φύσιν ἐστὶ . Διὰ τοῦτο ὅταν ἔλθῃ εἰς τὸ ὑπὲρ λόγον ὁ λόγος , γίνεται τότε καιρὸς τοῦ σιγᾶν , καὶ τῆς ἀρρήτου ἐκείνης δυνάμεως ἀνερμήνευτον ἐν τῷ ἀπορρήτῳ τῆς συνειδήσεως ἔχει τὸ θαῦμα , εἰδὼτα δτι καὶ οἱ μεγάλοι τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ καὶ οὐ τὸν Θεὸν ἐλάλουν , λέγοντες : « Τίς λαλήσει τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου ; » καὶ , « Διηγήσομαι πάντα τὰ ἔργα σου : » καὶ , « Γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα σου . » Αὐτὰ λαλοῦσι καὶ περὶ τούτων διεξέρχονται , καὶ τὴν τῶν γεγονότων ἐξαγόρευσιν τῇ φωνῇ ἐπιτρέπουσιν : ὅταν δὲ περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπερεστῶτος πάσης ἐννοίας ὁ λόγος , σωτὴν ἀντικρὺς δι’ ὧν λέγουσι , νομοθετοῦσι . Λέγουσι γὰρ δτι τῆς μεγαλοπρεπείας , τῆς δόξης , τῆς ἀγιωσύνης αὐτοῦ , οὐκ ἐστὶ πέρατος . « Ὦ τοῦ θαύματος ! πῶς ἐφρόθη τῇ τοῦ θείου θαύματος δόξῃ προσεγγίζειν ὁ λόγος , ὥστε οὐδὲ τῶν ἐξωθὲν τινος θεωρουμένων τὸ θαῦμα κατέλαβεν ; Οὐ γὰρ εἶπεν δτι τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ πέρας οὐκ ἐστὶ , τολμᾶν χρὴν νυν ὅλως τὸ εἰς ἐννοιαν τοῦτο λαβεῖν , ἀλλὰ τὴν ἐπιθεωρουμένην τῇ δόξῃ μεγαλοπρεπείαν θαυμάζει τὸ λόγῳ . Πάλιν δὲ οὐδὲ αὐτῆς τῆς δόξης τὴν οὐσίαν ἰδεῖν ἠδυνήθη : ἀλλὰ τῆς ἀγιωσύνης αὐτοῦ τὴν δόξαν ἐξεπλάγη κατανοήσας . Πόσον τοίνυν ἀπέχε τὸ τὴν φύσιν , ἥτις ἐστὶ , περιεργάσασθαι , ὅς γε τὸ ἔσχατον τῶν προφανειῶν θαυμάζειν οὐκ ἠδυνήθη ; Οὐτὲ γὰρ τὴν ἀγιωσύνην αὐτοῦ ἐθαύμασεν , οὔτε τὴν δόξαν τῆς ἀγιωσύνης , ἀλλὰ τὴν μεγαλοπρεπείαν μόνην τῆς δόξης τῆς ἀγιωσύνης θαυμάσαι προθέμενος , καὶ περὶ τοῦ ταύτης θαύματος ἠτόνησεν . Οὐ γὰρ διέλαβε τῇ διανοίᾳ τοῦ θαυμαζομένου τὸ πέρας . Διὸ φησίν : Τῆς δόξης , τῆς μεγαλοπρεπείας , τῆς ἀγιωσύνης αὐτοῦ οὐκ ἐστὶν πέρας . Οὐκοῦν ἐν τοῖς περὶ Θεοῦ λόγοις , ὅταν μὲν περὶ τῆς οὐσίας ἡ ζητησις ἦν , καιρὸς τοῦ σιγᾶν : ὅταν δὲ περὶ τινος ἀγαθῆς ἐνεργείας , ἥς ἡ γνώσις καὶ μέχρις ἡμῶν καταβαίνει , τότε λαλεῖν τὰς δυναστείας , ἐξαγγέλλειν τὰ θαύματα , διηγέσθαι τὰ ἔργα , μέχρις τούτου χειρῆσαι τῷ λόγῳ . Ἐν δὲ τοῖς ὑπὲρ ἐπέκεινα μὴ ἐριμέναι τῇ κτίσει τοὺς ἰδίους ὅρους ἐκβαίνειν , ἀλλ’ ἀγαπᾶν εἰ ἑαυτὴν εἴδη . Εἰ οὖτω γὰρ ἔγνω , κατὰ γε τὸν ἡμέτερον λόγον , ἑαυτὴν ἡ κτίσις , οὐδὲ κατέλαβεν οἷα τῆς ψυχῆς ἡ οὐσία , τοῦ σώματος ἡ φύσις , πόθεν τὰ ὄντα , πόθεν ἐξ ἀλλήλων γενέσεις , πῶς τὸ μὴ ὄν οὐσία ὦν , πῶς τὸ ὄν εἰς τὸ μὴ ὄν ἀνάλυεται , τις ἡ ἐκ τῶν ἐναντίων κατὰ τὸν κόσμον τούτων εὐαρμονία : εἰ ἑαυτὴν ἡ κτίσις οὐκ οἶδε , τὰ ὑπὲρ ἑαυτὴν πῶς διηγήσεται ; Οὐκοῦν καιρὸς τοῦ ταῦτα σιγᾶν : χρειτῶν γὰρ ἐν τούτοις ἡ σωτηρία . Καὶ ρὸς δὲ τοῦ λαλεῖν , δι’ ὧν ὁ βίος ἡμῶν πρὸς ἀρετὴν ἐπιδίδυται , ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν , ὅς ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων . Ἀμήν .
Lemmas: ὁ καί ἀμηχανέω , καί πάλιν πρός ὁ συγγενής ἐπιστρέφω , ἀγαπάω τοσοῦτος μόνος γιγνώσκω περί ὁ ὑπέρκειμαι , ὅσος πίνω , ὅτι ἄλλος εἰμί παρά ὁ ὁ γιγνώσκω φύσις εἰμί . Ζεύς οὗτος ὅταν ἔρχομαι εἰς ὁ ὑπέρ λόγος ὁ λόγος , γίγνομαι τότε καιρός ὁ σιγάω , καί ὁ ἄρρητος ἐκεῖνος δύναμις ἀνερμηνεύω ἐν ὁ ἀπόρρητος ὁ συνείδησις ἔχω ὁ θαῦμα , οἶδα δ καί ὁ μέγας ὁ ἔργον ὁ Θεός καί οὖον ὁ θεός λαλέω , λέγω : « Τῖς λαλέω ὁ δυναστεία ὁ κύριος ; » καί , « διηγέομαι πᾶς ὁ ἔργον σύ : » καί , « γενεά ἐπαινέω ὁ ἔργον σύ . » αὐτός λαλέω καί περί οὗτος διεξέρχομαι , καί ὁ ὁ γίγνομαι ἐξαγόρευσις ὁ φωνή ἐπιτρέπω : ὅταν δέ περί αὐτός ὁ ὑπερίστημι πᾶς ἔννοια ὁ λόγος , σάω ἀντικρύς διά ὅς λέγω , νομοθετέω . λέγω γάρ δ ὁ μεγαλοπρέπεια , ὁ δόξα , ὁ ἁγιωσύνη αὐτός , οὐ εἰμί πέρας . « ὦ ὁ θαῦμα ! πῶς φέρω ὁ ὁ θεῖον θαῦμα δόξα προσεγγίζω ὁ λόγος , ὥστε οὐδέ ὁ ἔξωθεν τις θεωρέω ὁ θαῦμα καταλαμβάνω ; οὖον γάρ εἶπον δ ὁ οὐσία ὁ Θεός πέρας οὐ εἰμί , τολμάω χράω νυν ὅλως ὁ εἰς ἔννοια οὗτος λαμβάνω , ἀλλά ὁ ἐπιθεωρέω ὁ δόξα μεγαλοπρέπεια θαυμάζω ὁ λόγος . πάλιν δέ οὐδέ αὐτός ὁ δόξα ὁ οὐσία ὁράω δύναμαι : ἀλλά ὁ ἁγιωσύνη αὐτός ὁ δόξα ἐκπλήσσω κατανοέω . πόσος τοίνυν ἀπέχω ὁ ὁ φύσις , ὅστις εἰμί , περιεργάζομαι , ὅς γε ὁ ἔσχατος ὁ προφάνεια θαυμάζω οὐ δύναμαι ; οὔτε γάρ ὁ ἁγιωσύνη αὐτός θαυμάζω , οὔτε ὁ δόξα ὁ ἁγιωσύνη , ἀλλά ὁ μεγαλοπρέπεια μόνος ὁ δόξα ὁ ἁγιωσύνη θαυμάζω προτίθημι , καί περί ὁ οὗτος θαῦμα ἀτονέω . οὖον γάρ διαλαμβάνω ὁ διάνοια ὁ θαυμάζω ὁ πέρας . Διὸ φημί : ὁ δόξα , ὁ μεγαλοπρέπεια , ὁ ἁγιωσύνη αὐτός οὐ εἰμί πέρας . οὐκοῦν ἐν ὁ περί Θεός λόγος , ὅταν μέν περί ὁ οὐσία ὁ ζήτησις εἰμί , καιρός ὁ σιγάω : ὅταν δέ περί τις ἀγαθός ἐνέργεια , ἥς ὁ γνῶσις καί μέχρι ἐγώ καταβαίνω , τότε λαλέω ὁ δυναστεία , ἐξαγγέλλω ὁ θαῦμα , διηγέομαι ὁ ἔργον , μέχρι οὗτος χειρόομαι ὁ λόγος . ἐν δέ ὁ ὑπέρ ἐπέκεινα μή ἐρίζω ὁ κτίζω ὁ ἴδιος ὅρος ἐκβαίνω , ἀλλά ἀγαπάω εἰμί ἑαυτοῦ εἶδος . εἰμί οὗτος γάρ γιγνώσκω , κατά γε ὁ ἡμέτερος λόγος , ἑαυτοῦ ὁ κτίσις , οὐδέ καταλαμβάνω οἷος ὁ Ψυχή ὁ οὐσία , ὁ σῶμα ὁ φύσις , πόθεν ὁ εἰμί , πόθεν ἐκ ἀλλήλων γένεσις , πῶς ὁ μή εἰμί οὐσία οὖν , πῶς ὁ εἰμί εἰς ὁ μή εἰμί ἀναλύω , τις ὁ ἐκ ὁ ἐναντίος κατά ὁ κόσμος οὗτος εὐαρμονία : εἰμί ἑαυτοῦ ὁ κτίσις οὐ οἶδα , ὁ ὑπέρ ἑαυτοῦ πῶς διηγέομαι ; οὐκοῦν καιρός ὁ οὗτος σιγάω : χρειος γάρ ἐν οὗτος ὁ σωτηρία . καί ἄρος δέ ὁ λαλέω , διά ὅς ὁ βίος ἐγώ πρός ἀρετή ἐπιδίδωμι , ἐν Χριστός Ἰησοῦς ὁ κύριος ἐγώ , ὅς ὁ δόξα καί ὁ κράτος εἰς ὁ αἰών ὁ αἰών . ἀμήν .