gregorius-nyssenus.in-ecclesiasten-homiliae-8 pg044_0388.2
Ταῦτα ἐν βραχεῖα φωνὴ ὁ τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ λόγος διελὼν , ἐπιδείκνυσι τῇ εὐκαιρῷ φιλιᾷ , καὶ τῷ κατὰ καιρὸν ἐνεργουμένῳ μίσει , τὴν ἑκάτερού τῶν κατὰ τὸ ἐναντίον νοουμένων φύσιν ἀποκαλύψας . Καὶρὸς , φησίν , τοῦ φιλῆσαι τὸ ἀγαθόν , καὶ καιρὸς πάλιν τοῦ μισῆσαι τὸ ἐναντίον . Λέγει δέ , ὅτι Σὺ , ὦ ἄνθρωπε , πρὸς τὸ καλὸν οἷον βλέπειν τὸν λόγον . Ἡ γὰρ ἐνηλλαγμένη τε καὶ πεπλανημένη πρὸς ἑκάτερον τούτων τῆς ψυχῆς ἡμῶν διάθεσις , ρίζα καὶ ἀρχὴ τῆς ἀμαρτίας ἐστίν . « Οὐδεὶς γὰρ δύναται , » φησίν , « δυσὶ κυρίοις δουλεύειν · ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει . » Ἐδίδαξεν ἡ ἀντιδιαστολή , τίς ὁ κακῶς κυριεύων , οὗ χρὴ διὰ τοῦ μίσους ἀλλοτριωθῆναι , καὶ τίς ὁ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ ἀρχομένου κρατῶν , ᾧ προσῆκει δι’ ἀγάπης συνάπτεσθαι . Εἰ δὲ τις τοῦ μισητοῦ μὲν ἀντέχοιτο , τοῦ δὲ ἀραπητοῦ καταφρονοίη , οὗτός ἐστιν ὁ ὑπαλλάσσων τῆς φιλίας καὶ τοῦ μίσους τὴν εὐκαιρίαν ἰδίῳ κακῷ . Ὁ γὰρ καταφρωνὼν πράγματος , καταφρονησεται ὑπ’ αὐτοῦ · ὁ δὲ ἀντεχόμενος τῆς ἀπωλείας , περιποιήσεται τοῦτο ἑαυτῷ οὗ ἀντέχετο . Διαστείλας τοίνυν τῷ λόγῳ τὰ κατ’ ἀρετὴν τε καὶ κακίαν νοούμενα , ἐπιγνῶσι τὴν εὐκαιρίαν , τοῦ πῶς χρὴ πρὸς ἑκάτερον τούτων ἔχειν . Ἐγκράτεια καὶ ἡδονή , σωφροσύνη καὶ ἀκολασία , μετριότης καὶ τύφος , εὐνοία καὶ κακονοία , καὶ πάντα τὰ ἐξ ἐναντίου νοούμενα , φανερῶς ὑπὸ τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ ὑποδεικνυται σοι ὅπως τῇ ψυχῇ περὶ ταῦτα εὖ διατιθέμενος , λυστέλως βουλευσῃ . Καὶρὸς οὖν τοῦ φιλῆσαι τὴν ἐγκράτειαν , καὶ τοῦ μισῆσαι τὴν ἡδονήν . ἵνα μὴ γένῃ φιλήδονος , μᾶλλον δὲ φιλόθεος , καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὡσαύτως , τὸ φιλοενεῖχον , τὸ φιλοσερδὲς τε καὶ φιλόδοξον , καὶ πάντα τὰ ἐπὶ τὰ μὴ δέοντα τῆς φιλίας χρήσει , τῆς πρὸς τὸ ἀγαθὸν σχέσεως ἀφορίζει · σὺν ἐκ παρόδου δόγμα ἐμδάμομεν , ὅτι πᾶσα τῆς ψυχῆς κίνησις ἐπ’ ἀγαθῷ παρὰ τῷ δημιουργήσαντι τὴν φύσιν ἡμῶν κατεσκευάσθη · ἀλλ’ ἡ τῆς ἁμαρτημένη τῶν τοιούτων κινήσεων χρήσις τὰς εἰς κακίαν ἐγέννησεν ἀφορμάς · καλὸν γὰρ οὖσα ἡ αὐτεξούσιος δύναμις ἡμῶν , ὅταν πρὸς τὸ κακὸν ἐνεργῆται , κακῶν ἔοχτον γίνεται . Καὶ τὸ ἐμπάλιν , ὀργανὸν ἀρετῆς ἐστιν ἡ ἀπο -
Lemmas: οὗτος ἐν βραχύς φωνή ὁ ὁ ἐκκλησιαστής λόγος διαιρέω , ἐπιδείκνυμι ὁ εὐκαιρέω Φιλιά , καί ὁ κατά καιρός ἐνεργέω μισέω , ὁ ἑκάτερος ὁ κατά ὁ ἐναντίος νοέω φύσις ἀποκαλύπτω . Καιρός , φημί , ὁ φιλέω ὁ ἀγαθός , καί καιρός πάλιν ὁ μισέω ὁ ἐναντίος . λέγος δέ , ὅτι σύ , εἰμί ἄνθρωπος , πρός ὁ καλός οἷος βλέπω ὁ λόγος . ὁ γάρ ἐναλλάσσω τε καί πλανάω πρός ἑκάτερος οὗτος ὁ Ψυχή ἐγώ διάθεσις , ρίζα καί ἀρχή ὁ ἁμαρτία εἰμί . « οὐδείς γάρ δύναμαι , » φημί , « δύο κύριος δουλεύω · ἢ γάρ ὁ εἷς μισέω καί ὁ ἕτερος ἀγαπάω . » διδάσκω ὁ ἀντιδιαστολή , τίς ὁ κακῶς κυριεύω , ὅς χρή διά ὁ μῖσος ἀλλοτριόω , καί τίς ὁ ἐπί ἀγαθός ὁ ἄρχω κράτος , ὅς προσήκω διά ἀγάπη συνάπτω . εἰμί δέ τις ὁ μισητός μέν ἀντέχω , ὁ δέ ἀραπητοῦ καταφρονέω , οὗτος εἰμί ὁ ὑπαλλάσσω ὁ φίλιος καί ὁ μῖσος ὁ εὐκαιρία ἴδιος κακός . ὁ γάρ καταφρονέω πρᾶγμα , καταφρονέω ὑπό αὐτός · ὁ δέ ἀντέχω ὁ ἀπώλεια , περιποιέω οὗτος ἑαυτοῦ ὅς ἀντέχω . διαστέλλω τοίνυν ὁ λόγος ὁ κατά ἀρετή τε καί κακία νοέω , ἐπιγιγνώσκω ὁ εὐκαιρία , ὁ πῶς χρή πρός ἑκάτερος οὗτος ἔχω . ἐγκράτεια καί ἡδονή , σωφροσύνη καί ἀκολασία , μετριότης καί τύφος , εὔνοια καί κακόνοια , καί πᾶς ὁ ἐκ ἐναντίος νοέω , φανερῶς ὑπό ὁ ἐκκλησιαστής ὑποδείκνυμι σύ ὅπως ὁ Ψυχή περί οὗτος εὕω διατίθημι , λυστέλως βουλεύω . καιρός οὖν ὁ φιλέω ὁ ἐγκράτεια , καί ὁ μισέω ὁ ἡδονή . ἵνα μή γίγνομαι φιλήδονος , μᾶλλον δέ φιλόθεος , καί ὁ ἄλλος πᾶς ὡσαύτως , ὁ φιλοενεχω , ὁ φιλοσερδὲς τε καί φιλόδοξος , καί πᾶς ὁ ἐπί ὁ μή δήω ὁ φίλιος χρῆσις , ὁ πρός ὁ ἀγαθός σχέσις ἀφορίζω · σύν ἐκ πάροδος δόγμα μέδομαι , ὅτι πᾶς ὁ Ψυχή κίνησις ἐπί ἀγαθός παρά ὁ δημιουργέω ὁ φύσις ἐγώ κατασκευάζω · ἀλλά ὁ ὁ ἁμαρτάνω ὁ τοιοῦτος κίνησις χρῆσις ὁ εἰς κακία γεννάω ἀφορμή · καλός γάρ εἰμί ὁ αὐτεξούσιος δύναμις ἐγώ , ὅταν πρός ὁ κακός ἐνεργέω , κακός ἔχω γίγνομαι . καί ὁ ἐμπαλῶ , ὄργανον ἀρετή εἰμί ὁ ἀπος -