gregorius-nyssenus.in-ecclesiasten-homiliae-8 pg044_0384.1
Κεφ . γ , στίχ . η' . — « Καιρὸς τοῦ φιλήσαι , καὶ καιρὸς τοῦ μισήσαι . » Τίς ἄρα οὕτως ἔσται τὴν ἀκοὴν κεκαθαρισμένος , ὥστε καθαρῶς δέξασθαι τὸν περὶ τοῦ φιλήσαι λόγον , μηδὲν τῆς ῥυπαρότης φιλίας ἐκτὸς συνεισφέροντα ; Τάχα καὶ τὰ ῥυπώτερα ὄντα χρήζει τῶν δακτύλων Ἰησοῦ , ἵνα διὰ τῆς θείας ἐπαφῆς τοῦ ἀληθινοῦ Λόγου , ἐλευθερωθῇ παντὸς ῥύπου , τοῦ τὴν ἀκοὴν ἐφραδσαίνοντος , ἡ ἀκουστικὴ τῆς ψυχῆς ἡμῶν δύναμις ; ὥστε καὶ συνιέναι τὴν ἐπαινετὴν φιλίαν , καὶ τῇ ψυχῇ παραδέξασθαι , τίς ὁ καιρὸς τοῦ φιλήσαι , καὶ τίς ὁ καιρὸς τοῦ μισήσαι . Οὐχ οἶμαι τοῦτον ἄλλον εἶναι καιρὸν πλὴν τοῦ συμφέροντος . Ἡ γὰρ ἀφ' ἑκατέρου τούτων ὠφέλεια , κατὰ γε τὴν ἐμὴν κρίσιν , ἡ εὐκαιρία τῆς χρήσεως ἀμφοτέροις ἐστίν · ὡς εἴγε ἕκω τῷ λυσitelούντος γίνοιτο , ἕκω ἂν εἴη καὶ τοῦ καιροῦ τὸ γινόμενον · πρότερον δὲ μέν , οἶμαι , χρή νοῆσαι τῶν δύο τούτων ῥημάτων τὸ σημαίνονμενον , τοῦ φιλήσαι λέγω καὶ τοῦ μισήσαι , ἵν' οὕτως καὶ τὴν εὐκαιρον αὐτῶν χρῆσιν τῷ λόγῳ κατανοήσωμεν . Φᾶτρων ἐστὶν ἡ ἐνδιάθετος περὶ τὸ καταθύμιον σχέσις δι' ἧδονῆς καὶ προσπαθείας ἐνεργουμένη · μῖσος δὲ τὴ πρὸς τὸ ἄηδὲς ἀλλοτριωσις καὶ τὸ λυπούντος ἀποστροφή . Ἔστι δὲ τούτων ἑκατέρα τῶν διαθέσεων καὶ λυσitelῶς καὶ ἐπὶ τῶν ἐναντίων χρῆσασθαι , καὶ ὡσαρ πῶς ὁ κατ' ἀρετὴν βίος ἐντεῦθεν τὴν ἀρχὴν ἔχει . Ὅπου γὰρ ἂν τῇ ἀγάπῃ ρέψωμεν , ἐκεῖνο ταῖς ψυχαῖς οικειούμεθα , καὶ πρὸς ὅπερ ἂν μισητικῶς διατεθῶμεν , τοῦτο ἀλλοτριούμεθα . Ἐτε γὰρ πρὸς τὸ καλόν , εἴτε πρὸς τὸ κακὸν ἡ ψυχὴ γένηται σχέσις , κατακρινόταί πως τῇ ψυχῇ τὸ ἀγαπώμενον . Ὅ τι δ' ἂν εἴη καὶ ὅπερ ἂν παρεμπεσῇ διὰ μέσου τὸ μῖσος , τοῦτο τὸν χωρισμὸν κατεργάζεται , εἴτε τοῦ καλοῦ , εἴτε τοῦ χείρονος . Οὐκοῦν ἐπισκεπτέον ἂν εἴη , τί μέν ἀγαπητόν , τί δὲ μισητὸν ἐστὶ τῇ φύσει , ὡς ἂν ἐν καιρῷ τῇ τοιαύτῃ τῆς ψυχῆς διαθέσει χρησάμενοι , τῶν τε κακῶν ἀλλοτριώμεθ' διὰ τοῦ μίσους γενοίμεθα καὶ τῇ φύσει τῶν ἀγαθῶν συχραθεῖημεν . Καὶ εἰθε τοῦτο πρὸ πάντων ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐπαιδεύσει φύσις , εἰς τὴν τοῦ καλοῦ λέγω , καὶ μὴ τοιούτου διάκρισιν ! Οὐ γὰρ ἂν ἔσχεν πᾶρόδον κατὰ τῆς ζωῆς ἡμῶν τὰ πάθη , εἰ ἐξ ἀρχῆς τὸ καλὸν ἐγνωρίσαμεν . Νυνὶ δὲ τὴν ἄλογον αἴσθησιν τοῦ καλοῦ κρετῆριον παρὰ τὴν πρώτην ποιούμενοι , συντερέομεθα τῇ κατ' ἀρχὰς ἐγγινομένῃ περὶ τῶν ὄντων κρίσει , καὶ τοῦτο χάριν δυσἀποστότατος ἔχομεν τῶν τῇ αἰσθήσει νομισθέντων εἶναι καλῶν , ταυτοῖς τὴν περὶ ταῦτα σχέσιν τῇ συντροφίᾳ ποιήσαντες .
Lemmas: Κεφ . γ , στίξ . ἤ . — « Καιρός ὁ φιλέω , καί καιρός ὁ μισέω . » Τῖς ἄρα οὕτως εἰμί ὁ ἀκοή καθαρίζω , ὥστε καθαρός δέχομαι ὁ περί ὁ φιλέω λόγος , μηδείς ὁ ῥυπαρότης φίλιος ἐκτός συνεισφέρω ; Τάχα καί ὁ ῥύπος εἰμί χρῄζω ὁ δάκτυλος Ἰησοῦς , ἵνα διά ὁ θεῖος ἐπαφή ὁ ἀληθινός Λόγος , ἐλευθερόω πᾶς ῥύπος , ὁ ὁ ἀκοή ἐφραδσαίνοντος , ὁ ἀκουστικός ὁ Ψυχή ἐγώ δύναμις ; ὥστε καί συνίημι ὁ ἐπαινετός φίλιος , καί ὁ Ψυχή παραδέχομαι , τίς ὁ καιρός ὁ φιλέω , καί τίς ὁ καιρός ὁ μισέω . οὐχ οἴομαι οὗτος ἄλλος εἰμί καιρός πλήν ὁ συμφέρω . ὁ γάρ ἀπό ἑκάτερος οὗτος ὠφέλεια , κατά γε ὁ ἐμός κρίσις , ὁ Εὐκαιρία ὁ χρῆσις ἀμφότερος εἰμί · ὡς εἰ ἔκω ὁ λυσitelούντος γίγνομαι , ἔκω εἄν εἰμί καί ὁ καιρός ὁ γίγνομαι · πρότερος δέ μέν , οἴομαι , χρή νοέω ὁ δύο οὗτος ῥῆμα ὁ σημαίνω , ὁ φιλέω λέγω καί ὁ μισέω , ἵνα οὕτως καί ὁ Εὔκαιρον αὐτός χρῆσις ὁ λόγος κατανοέω . Φᾶτρα εἰμί ὁ ἐνδιάθετος περί ὁ Καταθύμιον σχέσις διά ἡδονή καί προσπάθεια ἐνεργέω · μῖσος δέ ὅς πρός ὁ ἀηδής ἀλλοτρίωσις καί ὁ λυπέω ἀποστροφή . εἰμί δέ οὗτος ἑκάτερος ὁ διάθεσις καί λυσitelῶς καί ἐπί ὁ ἐναντίος χράω , καί ὡσαρ πῶς ὁ κατά ἀρετή βίος ἐντεῦθεν ὁ ἀρχή ἔχω . ὅπου γάρ εἄν ὁ ἀγάπη ῥέπω , ἐκεῖνος ὁ Ψυχή οἰκειόω , καί πρός ὅσπερ εἄν μισητικῶς διατίθημι , οὗτος ἀλλοτριόω . ἵημι γάρ πρός ὁ καλός , εἴτε πρός ὁ κακός ὁ ψυχή γίγνομαι σχέσις , κατακρίνω πως ὁ Ψυχή ὁ ἀγαπάω . ὅς τίς δέ εἄν εἰμί καί ὅσπερ εἄν παρεμπίπτω διά μέσος ὁ μῖσος , οὗτος ὁ χωρισμός κατεργάζομαι , εἴτε ὁ καλός , εἴτε ὁ χείρων . οὐκοῦν ἐπισκεπτέος εἄν εἰμί , τίς μέν ἀγαπητός , τίς δέ μισητός εἰμί ὁ φύσις , ὡς εἄν ἐν καιρός ὁ τοιοῦτος ὁ Ψυχή διάθεσις χράω , ὁ τε κακός ἀλλοτριόω διά ὁ μῖσος γίγνομαι καί ὁ φύσις ὁ ἀγαθός συχραθεῖημεν . καί εἴθε οὗτος πρό πᾶς ὁ ὁ ἄνθρωπος παιδεύω φύσις , εἰς ὁ ὁ καλός λέγω , καί μή τοιοῦτος διάκρισις ! οὖον γάρ εἄν ἔχω πάροδος κατά ὁ ζωή ἐγώ ὁ πάθος , εἰμί ἐκ ἀρχή ὁ καλός γνωρίζω . νυνί δέ ὁ ἄλογος αἴσθησις ὁ καλός κρετῆριον παρά ὁ πρῶτος ποιέω , συντερεομεθη ὁ κατά ἀρχή ἐγγίγνομαι περί ὁ εἰμί κρίσις , καί οὗτος χάρις δυσἀποστότατος ἔχω ὁ ὁ αἴσθησις νομίζω εἰμί καλός , αὐτός ὁ περί οὗτος σχέσις ὁ συντροφία ποιέω .