gregorius-nyssenus.in-ecclesiasten-homiliae-8 pg044_0350.1
Μὴ ἐκ τῶν κτηνῶν σοι γεγόνασιν ἄνθρωποι ; Μὴ αἱ βόες σοι τὴν ἀνθρωπίνην γονὴν ἐτεκνώσαντο ; Μία γὰρ δουλεία τῶν ἀνθρώπων τὰ ἄλογα . Ἐξανατέλλων γὰρ χόρτον τοῖς κτήνεσιν , καὶ χλῶν τῇ δουλείᾳ τῶν ἀνθρώπων . Σὺ δὲ τὴν φύσιν δουλείας καὶ κυριότητος σχίσας , αὐτὴν ἑαυτῇ δουλεύειν , καὶ ἑαυτῆς κυριεύειν ἐποίησας . « Ἐκτεσάμην γὰρ δούλους καὶ παῖδας . » Ποίας , εἰπὲ μοι , τιμῆς ; Τί εὗρες ἐν τοῖς οὖσι τῆς φύσεως ταύτης ἀντάξιον ; Πόσῳ κέρματι ἐτιμῶ τὸν λόγον ; Πόσῳ ; ὁβολοῖς τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ ἀντεστάθμησας ; Πόσων στατήρων τὴν θεόπλαστον φύσιν ἀπενεπώλησας ; Εἶπεν ὁ Θεός , « Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἡμετέραν καὶ ὁμοίωσιν . » Τὸν καθ’ ὁμοιότητα τοῦ Θεοῦ ὄντα , καὶ πᾶσης ἄρχοντα τῆς γῆς , καὶ πάντων τῶν ἐπὶ τῆς γῆς τὴν ἐξουσίαν παρὰ τοῦ Θεοῦ κληρωσάμενον , τίς ὁ ἀπεμυλῶν , εἰπέ , τίς ὁ ὀνοώμενος ; Μόνου Θεοῦ τὸ δυναθῆναι τοῦτο · μᾶλλον δὲ οὐδὲ αὐτοῦ σχεδὸν τοῦ Θεοῦ . « Ἀμεταμέλητα γὰρ αὐτοῦ , » φησί , « τὰ χαρίσματα . » Οὐκ ἂν οὖν ὁ Θεὸς τὴν φύσιν καταδουλώσειεν , ὡς γε καὶ αὐθαίρετάς ἡμᾶς τῇ ἁμαρτίᾳ δουλωθέντας εἰς ἐλευθερίαν ἀνεκάλεσεν . Εἰ δὲ ὁ Θεὸς οὐ δούλους ἐλευθερον , τίς ὁ ὑπερτιθεὶς τοῦ Θεοῦ τὴν αὐτοῦ δυναστείαν ; Πῶς δὲ καὶ πραθήσεται ὁ ἄρχων πάσης τῆς γῆς καὶ τῶν ἐπιγείων πάντων ; Ἀνάγκη γὰρ πᾶσα καὶ τὸ κτῆμα τοῦ πωλουμένου συναποδίδοσθαι . Πόσῳ τῶν ὑπὸ πᾶσαν τὴν γῆν τιμησόμεθα ; Εἰ δὲ ταῦτα ἀτίμητα , ὁ ὑπὲρ ταῦτα , ποίας ἀξίας τιμῆς , εἰπὲ μοι ; Κἄν τὸν κόσμον , ὅλον εἴπης , οὐδὲ οὕτως εὗρες τὴν πρὸς ἀξίαν τιμήν . Οὐδὲ γὰρ ὅλον εἶπε τὸν κόσμον ὁ εἰδὼς τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἀκριβῶς τιμᾶσθαι ἀξίον εἶναι τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου ἀντάλλαγμα . Ἄνθρωπος τοίνυν ὅταν ὡνὸς ἦ , οὐδὲν ἕτερον ἢ ὁ τῆς γῆς κύριος ἐπὶ τὸ πωλητήριον ἄγεται . Οὐκοῦν συναποκρυφθήσεται αὐτῇ δηλαδὴ καὶ ἡ ὑπάρχουσα κτῆσις . Αὕτη δέ ἐστι γῆ τε καὶ θάλασσα καὶ νῆσοι , καὶ τὰ ἐν τούτοις πάντα . Τί οὖν καταθήσεται ὀνοούμενος ; Τί δὲ λήψεται ἀποδιδόμενος , τοσοῦτου κτήματος ἐπομένου τοῦ συναλλάγματος ; ἀλλὰ τὸ βραχὺ βιβλίδιον , καὶ ἡ ἐγγεγραμμένη συνθήκη , καὶ ἡ τῶν ὀβολῶν ἀπαρίθμησις , δεσπότην σε τῆς εἰκόνος τοῦ Θεοῦ εἶναι σε ἠπάτησεν . Ὦ τῆς ἀνοίας . Εἰ δὲ ἀπόλοιτο τὸ συμβόλαιον , εἰ δὲ ὑπὸ σητῶν διαφθαρεῖν τὰ γράμματα , εἰ δὲ ὑδατὸς ποθεν παρεμπεσοῦσα βραχὺς ἐκκαλίψειεν , ποῦ σοι τὰ τῆς δουλείας ἐνέχυρα ; Ποῦ σοι τὰ τῆς δεσποτείας ἐφόδια ; Οὐδὲν γὰρ ὁρῶ πλέον παρὰ τὸν ὑποχείριον ἐκ τοῦ ὀνόματος σοι προσιγνόμενον , πλὴν τοῦ ὀνόματος . Τί γὰρ τῇ σῇ φύσει ἡ ἐξουσία προσέθηκεν ; Οὐ χρόνον , οὐ προτερήματα ἐκ τῶν αὐτῶν σοι ἡ γένεσις , ὁμοιότροπος ἡ ζωή , κατὰ τὸ ἴσον ἐπικρατεῖ τὰ τε τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος πάθη , σοὶ τε τοῦ κυριεύσεως καὶ ἐκείνῳ τοῦ ὑπεκχειμένου τῇ κυριότητι ἰδύναι καὶ εὐθυμίαι , εὐφροσύναι καὶ ἀδημονίαι , λύπαι καὶ ἡδοναί , θυμοὶ καὶ φόβοι , νόσοι καὶ θάνατοι . Μὴ τις ἐν τούτοις διαφοράς πρὸς τὸν δοῦλον τῷ κυριῶσιν ; Οὐ τὸν αὐτὸν ἔχουσιν ἀέρα διὰ τοῦ δασμοῦ ; Οὐχ ὡσαύτως ὁρᾷ τὸν ἥλιον ; Οὐχ ὁμοίως τῇ
Lemmas: μή ἐκ ὁ κτῆνος σύ γίγνομαι ἄνθρωπος ; μή ὁ βοῦς σύ ὁ ἀνθρώπινος γονή τεκνόω ; Μία γάρ δουλεία ὁ ἄνθρωπος ὁ ἄλογος . ἐξανατέλλω γάρ χόρτος ὁ κτῆνος , καί χλέω ὁ δουλεία ὁ ἄνθρωπος . σύ δέ ὁ φύσις δουλεία καί κυριότης σχίζω , αὐτός ἑαυτοῦ δουλεύω , καί ἑαυτοῦ κυριεύω ποιέω . « Ἐκτεσάμην γάρ δοῦλος καί παῖς . » Ποίας , εἶπον ἐγώ , τιμή ; τις εὑρίσκω ἐν ὁ εἰμί ὁ φύσις οὗτος ἀντάξιος ; πόσος κέρμα τιμάω ὁ λόγος ; πόσος ; ὀβολός ὁ εἰκών ὁ Θεός ἀνθίστημι ; πόσος στατήρ ὁ θεόπλαστος φύσις ἀπενεπώλησας ; εἶπον ὁ Θεός , « ποιέω ἄνθρωπος κατά εἰκών ἡμέτερος καί ὁμοίωσις . » ὁ κατά ὁμοιότης ὁ Θεός εἰμί , καί πᾶς ἄρχω ὁ γῆ , καί πᾶς ὁ ἐπί ὁ γῆ ὁ ἐξουσία παρά ὁ Θεός κληρόω , τίς ὁ απεμυλαω , εἶπον , τίς ὁ ὄνομαι ; Μόνος Θεός ὁ δύναμαι οὗτος · μᾶλλον δέ οὐδέ αὐτός σχεδόν ὁ Θεός . « ἀμεταμέλητος γάρ αὐτός , » φημί , « ὁ χάρισμα . » οὐ εἄν οὖν ὁ θεός ὁ φύσις καταδουλόω , ὡς γε καί αὐθαίρετος ἐγώ ὁ ἁμαρτία δουλόω εἰς ἐλευθερία ἀνακαλέω . εἰμί δέ ὁ θεός οὖον δοῦλος ἐλεύθερος , τίς ὁ ὑπερτίθημι ὁ Θεός ὁ αὐτός δυναστεία ; Πῶς δέ καί πέρνημι ὁ ἄρχω πᾶς ὁ γῆ καί ὁ ἐπίγειος πᾶς ; Ἀνάγκη γάρ πᾶς καί ὁ κτῆμα ὁ πωλέω συναποδίδωμι . πόσος ὁ ὑπό πᾶς ὁ γῆ τιμάω ; εἰμί δέ οὗτος ἀτίμητος , ὁ ὑπέρ οὗτος , Ποίας ἄξιος τιμή , εἶπον ἐγώ ; κἀν ὁ κόσμος , ὅλος εἶπον , οὐδέ οὕτως εὑρίσκω ὁ πρός ἄξιος τιμή . οὐδέ γάρ ὅλος εἶπον ὁ κόσμος ὁ εἰδοί ὁ ἀνθρώπινος φύσις ἀκριβῶς τιμάω ἄξιος εἰμί ὁ Ψυχή ὁ ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα . Ἄνθρωπος τοίνυν ὅταν ἀγκών εἰμί , οὐδείς ἕτερος ἢ ὁ ὁ γῆ κύριος ἐπί ὁ πωλητήριον ἄγω . οὐκοῦν συναποκρύπτω αὐτός δηλαδή καί ὁ ὑπάρχω κτῆσις . Ἄτη δέ εἰμί γῆ τε καί θάλασσα καί νῆσος , καί ὁ ἐν οὗτος πᾶς . τις οὖν κατατίθημι ὄνομαι ; τις δέ λαμβάνω ἀποδίδωμι , τοσοῦτος κτῆμα επόμενος ὁ συνάλλαγμα ; ἀλλά ὁ βραχύς βιβλίδιον , καί ὁ ἐγγράφω συνθήκη , καί ὁ ὁ ὀβολός ἀπαρίθμησις , δεσπότης σύ ὁ εἰκών ὁ Θεός εἰμί σύ ἀπατάω . ὦ ὁ ἄνοια . εἰμί δέ ἀπόλλυμι ὁ συμβόλαιον , εἰμί δέ ὑπό σός διαφθείρω ὁ γράμμα , εἰμί δέ ὑδατὸς πόθεν παρεμπίπτω βραχύς ἐκκαλίψειεν , ποῦ σύ ὁ ὁ δουλεία ἐνέχυρον ; πός σύ ὁ ὁ δεσποτεία ἐφόδια ; οὐδείς γάρ ὁράω πλέω παρά ὁ ὑποχείριος ἐκ ὁ ὄνομα σύ προσέρχομαι , πλήν ὁ ὄνομα . τις γάρ ὁ σός φύσις ὁ ἐξουσία προστίθημι ; οὖον χρόνος , οὖον προτέρημα ἐκ ὁ αὐτός σύ ὁ γένεσις , ὁμοιότροπος ὁ ζωή , κατά ὁ ἴσος ἐπικρατέω ὁ τε ὁ Ψυχή καί ὁ σῶμα πάθος , σύ τε ὁ κυρίευση καί ἐκεῖνος ὁ ὑπεκχέω ὁ κυριότης ἰδύναι καί εὐθυμία , Εὐφρόσυνος καί ἀδημονία , λύπη καί ἡδονή , θυμός καί φόβος , νόσος καί θάνατος . μή τις ἐν οὗτος διαφορά πρός ὁ δοῦλος ὁ κυριόω ; οὖον ὁ αὐτός ἔχω ἀήρ διά ὁ δασμός ; οὐχ ὡσαύτως ὁράω ὁ ἥλιος ; οὐχ ὁμοίως ὁ