gregorius-nyssenus.in-ecclesiasten-homiliae-8 pg044_0393.1
ἀδέκαστος κρίσις , καὶ ἡ ἀπαρραλίστος τῶν βεβιωμένων ἐξέτασις . Τίς οὖν περισσεῖα τοῦ ποιούντος ἐν οἷς αὐτὸς μοχθεῖ ; Καὶ μετὰ ταῦτα , « Εἶδον , » φησίν , « τὴν περισπασμὸν τὸν ἔδωκε τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων τοῦ περισπάσθαι ἐν ἑαυτῷ τὰ σύμπαντα , ἃ ἐποίησε καλά ἐν καιρῷ αὐτοῦ . Καὶ γε τὸν αἰῶνα ἔδωκεν ἐν καρδίᾳ αὐτῶν , ὅπως μὴ εὕρῃ ἄνθρωπος τὸ ποίημα ὃ ἐποίησεν ὁ Θεὸς ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους . » Τί ταῦτα λέγει ; Ἐπέγνω , φησίν , ὅθεν περισπάσθη τῆς ζωῆς ἡ ἀνθρωπίνη φύσις , ἐκ τῶν θείων εὐεργεσιῶν τὰς ἀφορμὰς λαβοῦσα . Ὁ μὲν γὰρ ἐπ’ ἀγαθῷ τὰ πάντα ἐποίησε , καὶ λογισμὸν ἔδωκε τοῖς τῶν ὄντων μετέχουσι διακριτικὸν τοῦ βελτίονος , δι’ οὗ ἡ εὐκαιρία τῆς ἑκάστου χρήσεως ἐπιγνώσεως τὴν τοῦ καλοῦ ἀφορμὴν τοῖς κεχρημένοις χαρίζεται . Ἐπειδὴ δὲ ἀπεσφάλη τῆς ὀρθῆς περὶ τῶν ὄντων κρίσεως , διὰ πονηρᾶς συμβουλῆς παρατραπὲς τοῦ καθ’ ἑαυτὸν λογισμοῦ , ἡ ὑπαλλαγὴ τοῦ καιροῦ τὸ ἐπ’ ἑκάστου χρήσιμον εἰς ἀναντίαν ἐτρέψατο . Ὅσπερ εἰ τις ἐπὶ τραπέζης πᾶσαν προθεῖς παρασκευὴν εὐωχίας , καὶ σκεύη τινὰ πρὸς τὴν τῆς τροφῆς συνεργίαν ἐπιτήδεια ἔχοντα συμπαραθεῖν , οἷα δὴ παρὰ τῶν τὰ τοιαῦτα φιλοτεχνούντων κατασκευάζονται , ἢ λεπτάς μαχαίρας δι’ ὧν οἱ δαιτυμόνες ἑαυτοῖς τι διαιροῦνται τῶν προτεθέντων , ἢ τὰς ἀργυρὰς περόνας , αἷς ἡ συμπεφυκία κατὰ τὸ ἕτερον μέρος κοιλότης , πρὸς τὸ ἔθνος ἐπιτηδεῖως ἔχειν πεποίηται · Ἐπειτὰ τις τῶν ἐπ’ εὐωχία συγκεκλημένων ὑπαλλάξας τῶν προκειμένων τὴν χρῆσιν , ἑκάστου πρὸς τὰ μὴ δέοντα χρῆτο , καὶ τῇ μαχαίρᾳ μὲν , ἢ ἑαυτὸν ἢ τινὰ τῶν παρακειμένων τέμνοι , τῇ δὲ περόνῃ τὸν ὀφθαλμὸν ἢ τοῦ πέλας ἢ τοῦ ἑαυτοῦ ἐκκεντήσειεν · εἴποι τις ἂν , ὅτι τῇ παρασκευῇ τοῦ ἐστιᾶτορος ὁ δεῖνα εἰς κακὸν ἀπεχρήσατο , αὐτοῦ παρασκευάσαντος τὴν αἰτίαν τῶν ἐκδησομένων προετοιμασάντος , ἀλλὰ τῆς κακῆς τῶν προτεθέντων χρήσεως εἰς τοῦτο τὸ πᾶθος προαγαγούσης τὸν ἀδούλως τοῖς προκειμένοις χρησάμενον · οὕτως , φησίν , ἔγνω καὶ ἐγώ , ὅτι παρὰ τοῦ Θεοῦ γέγονε μὲν ἕκαστον ἐπὶ παντὶ τῷ βελτίονι , εἴπερ ἐν καιρῷ κατὰ τὸ προσήκον ἑκάστου γένοιτο χρήσις · ἡ δὲ παρατροπὴ τῆς ὀρθῆς περὶ τῶν ὄντων κρίσεως εἰς ἀφορμὴν κακῶν τὰ ἀγαθὰ περιήγαγεν · οἷόν τι λέγω · Τί γλυκύτερον τῆς τῶν ὀφθαλμῶν ἐνεργείας ; Ἄλλ’ ὅταν ὀλις παθοῦσα ὑπηρετὴς γίνεται τοῖς τοιούτοις , τὸ ἐπ’ εὐεργείᾳ γεγόνον αἰτίον κακῶν γεγενῆσθαι λέγει · ὅπερ ἄλλο οὐδὲν ἐστιν , ἢ ὅτι κακῶς τῷ καλῷ τις χρησάμενος , πᾶθος τὴν χρήσιν ἐποίησεν . Οὕτω καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὅσα παρὰ τοῦ Θεοῦ ἔχει ἡ φύσις , ἐν τῇ προαιρέσει τῶν κεχρημένων κεῖται , ἢ καλῶν ἢ κακῶν ὑλὴ γενέσθαι . Διὸ φησι · « Τὰ σύμπαντα ἤ ἐποίησε καλά ἐν καιρῷ αὐτοῦ . » Καὶ γε τὸν αἰῶνα ἔδωκεν ἐν καρδίᾳ αὐτῶν . Ὁ δὲ αἰὼν διαστηματικὸν τι νόημα ὂν , πᾶσαν αὐτοῦ σημαίνει τὴν κτίσιν τὴν ἐν αὐτῷ γενομένην . Οὐκοῦν ἐκ τοῦ περιέχοντος ἅπαν τὸ ἐμπεριεχόμενον δείκνυσιν ὁ λόγος . Πάντα οὖν ὅσα ἐν τῷ αἰῶνι γέγονεν , ἔδωκε τῇ ἀνθρωπίνῃ καρδίᾳ ἐπ’ ἀγαθῷ ὁ Θεός , ὥστε διὰ μεγέθους καὶ καλλογίας κτισμάτων ἀναθεωρεῖν δι’ αὐτῶν τὸν ποιήσαντα . Οἱ δὲ δι’ ὧν εὐηργετήθησαν , διὰ τούτων ἐδλάφησαν , τῷ μὴ κατὰ
Lemmas: ἀδέκαστος κρίσις , καί ὁ ἀπαρραλίστος ὁ βιόω ἐξέτασις . Τῖς οὖν περισσεία ὁ ποιέω ἐν ὅς αὐτός μοχθέω ; καί μετά οὗτος , « εἶδον , » φημί , « ὁ περισπασμός ὁ δίδωμι ὁ υἱός ὁ ἄνθρωπος ὁ περισπάω ἐν ἑαυτοῦ ὁ σύμπας , ὁ ποιέω καλός ἐν καιρός αὐτός . καί γε ὁ αἰών δίδωμι ἐν Καρδία αὐτός , ὅπως μή εὑρίσκω ἄνθρωπος ὁ ποίημα ὅς ποιέω ὁ θεός ἀπό ἀρχή μέχρι τέλος . » τις οὗτος λέγω ; ἐπιγιγνώσκω , φημί , ὅθεν περισπάω ὁ ζωή ὁ ἀνθρώπινος φύσις , ἐκ ὁ θεῖον εὐεργεσία ὁ ἀφορμή λαμβάνω . ὁ μέν γάρ ἐπί ἀγαθός ὁ πᾶς ποιέω , καί λογισμός δίδωμι ὁ ὁ εἰμί μετέχω διακριτικός ὁ ἀγαθός , διά ὅς ὁ Εὐκαιρία ὁ ἕκαστος χρῆσις ἐπίγνωσις ὁ ὁ καλός ἀφορμή ὁ χράομαι χαρίζομαι . ἐπεί δέ ἀποσφάλλω ὁ ὀρθός περί ὁ εἰμί κρίσις , διά πονηρός συμβουλή παρατρέπω ὁ κατά ἑαυτοῦ λογισμός , ὁ ὑπαλλαγή ὁ καιρός ὁ ἐπί ἕκαστος χρήσιμος εἰς ἀναντίαν τρέπω . ὅσπερ εἰμί τις ἐπί τράπεζα πᾶς προτίθημι παρασκευή εὐωχία , καί σκεῦος τις πρός ὁ ὁ τροφή συνεργία ἐπιτήδειος ἔχω συμπαραθέω , οἷος δή παρά ὁ ὁ τοιοῦτος φιλοτεχνέω κατασκευάζω , ἢ λεπτός μάχαιρα διά ὅς ὁ δαιτυμών ἑαυτοῦ τίς διαιρέω ὁ προτίθημι , ἢ ὁ ἀργυρός περόνη , ὅς ὁ συμφύω κατά ὁ ἕτερος μέρος κοιλότης , πρός ὁ ἔθνος ἐπιτηδείως ἔχω ποιέω · ἔπειτα τις ὁ ἐπί εὐωχία συγκαλέω ὑπαλλάσσω ὁ πρόκειμαι ὁ χρῆσις , ἕκαστος πρός ὁ μή δήω χράω , καί ὁ μάχαιρα μέν , ἢ ἑαυτοῦ ἢ τις ὁ παράκειμαι τέμνω , ὁ δέ περόνη ὁ ὀφθαλμός ἢ ὁ πέλας ἢ ὁ ἑαυτοῦ ἐκκεντέω · εἶπον τις εἄν , ὅτι ὁ παρασκευή ὁ ἐσθιάτωρ ὁ Δεῖνα εἰς κακός ἀποχράω , αὐτός παρασκευάζω ὁ αἴτιος ὁ ἐκδέω προετοιμάζω , ἀλλά ὁ κακός ὁ προτίθημι χρῆσις εἰς οὗτος ὁ πάθος προάγω ὁ ἄδουλος ὁ πρόκειμαι χράω · οὕτως , φημί , γιγνώσκω καί ἐγώ , ὅτι παρά ὁ Θεός γίγνομαι μέν ἕκαστος ἐπί πᾶς ὁ ἀγαθός , εἴπερ ἐν καιρός κατά ὁ προσήκω ἕκαστος γίγνομαι χρῆσις · ὁ δέ παρατροπή ὁ ὀρθός περί ὁ εἰμί κρίσις εἰς ἀφορμή κακός ὁ ἀγαθός περιάγω · οἷος τίς λέγω · τις γλυκύς ὁ ὁ ὀφθαλμός ἐνέργεια ; ἄλλος ὅταν ὀλις πάσχω ὑπηρετέω γίγνομαι ὁ τοιοῦτος , ὁ ἐπί εὐέργεια γόνος αἴτιος κακός γίγνομαι λέγω · ὅσπερ ἄλλος οὐδείς εἰμί , ἢ ὅτι κακῶς ὁ καλός τις χράω , πάθος ὁ χρῆσις ποιέω . οὕτως καί ὁ ἄλλος πᾶς ὅσος παρά ὁ Θεός ἔχω ὁ φύσις , ἐν ὁ προαίρεσις ὁ χράομαι κεῖμαι , ἢ καλός ἢ κακός ὕλη γίγνομαι . Διὸ φημί · « ὁ σύμπας ἤ ποιέω καλός ἐν καιρός αὐτός . » καί γε ὁ αἰών δίδωμι ἐν Καρδία αὐτός . ὁ δέ αἰών διαστηματικός τίς νόημα εἰμί , πᾶς αὐτός σημαίνω ὁ κτίσις ὁ ἐν αὐτός γίγνομαι . οὐκοῦν ἐκ ὁ περιέχω ἅπας ὁ ἐμπεριέχω δείκνυμι ὁ λόγος . Πάν οὖν ὅσος ἐν ὁ αἰών γίγνομαι , δίδωμι ὁ ἀνθρώπινος Καρδία ἐπί ἀγαθός ὁ Θεός , ὥστε διά μέγεθος καί καλλογίας κτίσμα ἀναθεωρέω διά αὐτός ὁ ποιέω . ὁ δέ διά ὅς εὐεργετέω , διά οὗτος ἐδλάφησαν , ὁ μή κατά