gregorius-nyssenus.in-ecclesiasten-homiliae-8 pg044_0359.1
ἀνομάζεται , οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸ ἡγεμονικὸν τε καὶ προτεταγμένον ἀντὶ κεφαλῆς νοεῖται · καὶ ὃν τρόπον πτέρναν τὴν τοῦ ποδὸς βάσιν προσταγορεύομεν , οὕτως ἂν εἴη καὶ τῆς ψυχῆς βάσις δι’ ἧς ἐφάπτεται τῆς συμφύσεως τοῦ σώματος , ὅθεν τὴν αἰσθητικὴν δύναμιν τε καὶ ἐνέργειαν τῷ ὑποκειμένῳ ἐνίησιν . Ὅταν τοίνυν ἡ διορατικὴ τε καὶ θεωρητικὴ τῆς ψυχῆς δύναμις πρὸς τὰ αἰσθητὰ τὴν ἀσκόλην ἔχει , εἰς τὰς πτέρνας αὐτῆς ἡ τῶν ὀφθαλμῶν φύσις ἀντιμεθίσταται , δι’ ὧν τὰ κάτω βλέπει , τῶν ὑψηλῶν θεαμάτων ἀθέατος μένουσα . Εἰ δὲ γνωρίσασα τῶν ὑποκειμένων τὸ μάταιον , ἀναγάγοι τὰς ὀψεις ἐπὶ τὴν αὐτῆς κεφαλήν , ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστός , καθὼς διερμηνεύει ὁ Παῦλος , μακαριωτὴ ἂν γένοιο τῆς ὀξυωπίας , ἐκεῖ ἔχουσα τοὺς ὀφθαλμούς , ὅπου οὐκ ἔστιν ἡ τοῦ κακοῦ ἐπισκότισις . Παῦλος ὁ μέγας καὶ εἴ τινες ἄλλοι κατ’ ἐκεῖνον μεγάλοι ἐν τῇ κεφαλῇ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἶχον , καὶ πάντες οἱ ἐν Χριστῷ ζῶντες καὶ κινούμενοι καὶ ὄντες . Ὡς γὰρ οὐκ ἔστι τὸν ἐν φωτὶ ὄντα σκότος ἰδεῖν , οὕτως οὐκ ἔστι τὸν ἐν τῷ Χριστῷ τὸν ὀφθαλμὸν ἔχοντα πρὸς τι τῶν ματαίων ἐντείνειν . Ὁ οὖν ἐν τῇ κεφαλῇ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχων , κεφαλὴν δὲ τὴν παντὸς ἀρχὴν ἐνοήσαμεν , ἐν πάσῃ ἀρετῇ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχει ( Χριστὸς γὰρ ἐστὶν ἡ παντελὴς ἀρετή ) , ἐν ἀληθείᾳ , ἐν δικαιοσύνῃ , ἐν ἀφθαρσίᾳ , ἐν παντὶ ἀγαθῷ . Τοῦ οὖν σοφοῦ οἱ ὀφθαλμοί , ἐν κεφαλῇ αὐτοῦ · ὁ δὲ ἄφρων , ἐν σκότει πορεύεται . Ὁ γὰρ μὴ ἐπὶ τὴν λυχνίαν τὸν ἑαυτοῦ λύχνον προτείνας , ἀλλ’ ὑποβάλλων τῇ βάσει τῆς κλίνης , τὸ φέγγος ἑαυτῷ σκότος ἐποίησεν , δημιουργὸς τοῦ ἀνυπάρκτου γενομένος . Μάταιον δὲ τὸ ἀνύπαρκτον . Ἴσον οὖν ἐστὶ κατὰ τὸ σημαίνόμενον τῷ ματαίῳ τὸ σκότος . Τοῦ τοίνυν ἀφρονοῦ ἡ ψυχὴ φιλοσώματος τις καὶ σαρκώδης γεγεννημένη ἐν τῷ ταῦτα βλέπειν , βλέπει οὐδὲν · σκότος γὰρ ἐστὶν ἀληθῶς ἡ ἐν τούτοις ὄψις . Ὅρᾷς τοὺς ὀριμεῖς τούτους καὶ εὐστρόφους κατὰ τὸν βίον , οὓς δικανικοὺς ὀνομάζομεν , ὅπως ἑαυτοὺς τὴν ἀδικίαν ἐξευμαρίζουσι , μάρτυσι , συνηγόροις , γραφαῖς , τῇ τῶν δικαστῶν θεραπείᾳ , ὥστε καὶ τὸ κακὸν κατεργάζεσθαι καὶ ἐκδιδναί τὴν τιμωρίαν ; Τίς οὐ θαυμάζει τὴν ἀγχινουν τῶν τοιούτων καὶ εὐπερίτρεπτον ; Ἄλλ’ ὅμως τυφλοὶ εἰσιν οἱ τοιούτοι , εἰ πρὸς ἐκεῖνον τὸν ὀφθαλμὸν ἐξετάζοιμεν , τὸν τὰ ἄνω βλέποντα , τὸν ἐν τῇ κεφαλῇ τῶν ὄντων ἐγκείμενον , τυφλοὶ εἰσιν ἀντίκρυς , οἱ τὴν πτέρναν ἑαυτῶν καλλωπίζοντες , τὴν σπαρρασομένην τοῖς ὀδοῦσι τοῦ δρεως . Δι’ ὧν γὰρ τὰ κάτω βλέπουσι , τὰ δόγματα τῆς ἁμαρτίας ἑαυτοῖς ἐγχαράσσουσι . Ὁ γὰρ ἀγαπῶν ἀδικίαν , μισεῖ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν , » καὶ τὸ μακαριζόμενον αὐτοῖς ἐν ἀνθρώποις , πάσης δυσπραγίας ἐλεεινότερον . Ἵσοι δὲ πάλιν ἐκ τοῦ ἐναν-τίου τῶν ἐν τῷ ὑψεῖ ἀγώνων ἐμπροφρούμενοι , καὶ τῇ θεωρίᾳ τῶν ὄντως ὄντων ἀπασχολῶντες , τυφλοὶ τινες ἐν τοῖς οὐλοῖς πράγμασιν εἶναι νομίζονται καὶ ἀνόνητοι , οἷον καὶ ὁ Παῦλος εἶναι χαυμάζων , μωρὸν ἑαυτὸν διὰ τὸν Χριστὸν εἶναι λέγων . Ἡ γὰρ φρόνησις αὐτοῦ καὶ ἡ σοφία πρὸς οὐδὲν τῶν ὧδε σπουδάζομενῶν ἠσχολεῖτο . Διὸ λέγει , « Ἡμεῖς μωροὶ διὰ τὸν Χρι -
Lemmas: ἀνομάζεται , οὗτος καί ἐπί ὁ Ψυχή ὁ ἡγεμονικός τε καί προτάσσω ἀντί κεφαλή νοέω · καί ὅς τρόπος πτέρνη ὁ ὁ πούς βάσις προσταγορευω , οὕτως εἄν εἰμί καί ὁ Ψυχή βάσις διά ὅς ἐφάπτω ὁ σύμφυσις ὁ σῶμα , ὅθεν ὁ αἰσθητικός δύναμις τε καί ἐνέργεια ὁ ὑπόκειμαι ἐνίημι . ὅταν τοίνυν ὁ διορατικός τε καί θεωρητικός ὁ Ψυχή δύναμις πρός ὁ αἰσθητός ὁ ἀσκόλην ἔχω , εἰς ὁ πτέρνη αὐτός ὁ ὁ ὀφθαλμός φύσις ἀντιμεθίστημι , διά ὅς ὁ κάτω βλέπω , ὁ ὑψηλός θέαμα ἀθέατος μένω . εἰμί δέ γνωρίζω ὁ ὑπόκειμαι ὁ μάταιος , ἀνάγω ὁ ὄψις ἐπί ὁ αὐτός κεφαλή , ὅστις εἰμί ὁ Χριστός , καθώς διερμηνεύω ὁ Παῦλος , Μακαριώτη εἄν γίγνομαι ὁ ὀξυωπίας , ἐκεῖ ἔχω ὁ ὀφθαλμός , ὅπου οὐ εἰμί ὁ ὁ κακός ἐπισκότισις . Παῦλος ὁ μέγας καί εἰμί τις ἄλλος κατά ἐκεῖνος μέγας ἐν ὁ κεφαλή ὁ ὀφθαλμός ἔχω , καί πᾶς ὁ ἐν Χριστός ζῶ καί κινέω καί εἰμί . ὡς γάρ οὐ εἰμί ὁ ἐν φάος εἰμί σκότος ὁράω , οὕτως οὐ εἰμί ὁ ἐν ὁ Χριστός ὁ ὀφθαλμός ἔχω πρός τίς ὁ μάταιος ἐντείνω . ὁ οὖν ἐν ὁ κεφαλή ὁ ὀφθαλμός ἔχω , κεφαλή δέ ὁ πᾶς ἀρχή νοέω , ἐν πᾶς ἀρετή ὁ ὀφθαλμός ἔχω ( Χριστός γάρ εἰμί ὁ παντελής ἀρετή ) , ἐν ἀλήθεια , ἐν δικαιοσύνη , ἐν ἀφθαρσία , ἐν πᾶς ἀγαθός . ὁ οὖν σοφός ὁ ὀφθαλμός , ἐν κεφαλή αὐτός · ὁ δέ ἄφρων , ἐν σκότος πορεύω . ὁ γάρ μή ἐπί ὁ λυχνία ὁ ἑαυτοῦ λύχνος προτείνω , ἀλλά ὑποβάλλω ὁ βάσις ὁ κλίνη , ὁ φέγγος ἑαυτοῦ σκότος ποιέω , δημιουργός ὁ ἀνύπαρκτος γίγνομαι . μάταιος δέ ὁ ἀνύπαρκτος . Ἴσος οὖν εἰμί κατά ὁ σημαίνω ὁ μάταιος ὁ σκότος . ὁ τοίνυν ἀφρονέω ὁ ψυχή φιλοσώματος τις καί σαρκώδης γεννάω ἐν ὁ οὗτος βλέπω , βλέπω οὐδείς · σκότος γάρ εἰμί ἀληθής ὁ ἐν οὗτος ὄψις . ὁράω ὁ ὀριμεῖς οὗτος καί εὔστροφος κατά ὁ βίος , ὅς δικανικός ὀνομάζω , ὅπως ἑαυτοῦ ὁ ἀδικία ἐξευμαρίζω , μάρτυς , συνήγορος , γραφεύς , ὁ ὁ δικαστής θεραπεία , ὥστε καί ὁ κακός κατεργάζομαι καί ἐκδιδναί ὁ τιμωρία ; Τῖς οὖον θαυμάζω ὁ ἀγχίνοος ὁ τοιοῦτος καί εὐπερίτρεπτος ; ἄλλος ὅμως τυφλός εἰμί ὁ τοιοῦτος , εἰμί πρός ἐκεῖνος ὁ ὀφθαλμός ἐξετάζω , ὁ ὁ ἄνω βλέπω , ὁ ἐν ὁ κεφαλή ὁ εἰμί ἔγκειμαι , τυφλός εἰμί αντίκρυ , ὁ ὁ πτέρνη ἑαυτοῦ καλλωπίζω , ὁ σπείρω ὁ ὀδούς ὁ δρεως . διά ὅς γάρ ὁ κάτω βλέπω , ὁ δόγμα ὁ ἁμαρτία ἑαυτοῦ ἐγχαράσσω . ὁ γάρ ἀγάπη ἀδικία , μισέω ὁ ἑαυτοῦ Ψυχή , » καί ὁ μακαρίζω αὐτός ἐν ἄνθρωπος , πᾶς δυσπραγία ἐλεεινός . Ἴσος δέ πάλιν ἐκ ὁ ἐνάντιος ὁ ἐν ὁ ὕψος ἀγών εμπροφρουμενοω , καί ὁ θεωρία ὁ εἰμί εἰμί ἀπασχολέω , τυφλός τις ἐν ὁ ὅλος πρᾶγμα εἰμί νομίζω καί ἀνόνητος , οἷος καί ὁ Παῦλος εἰμί χαυμαστος , μωρός ἑαυτοῦ διά ὁ Χριστός εἰμί λέγω . ὁ γάρ φρόνησις αὐτός καί ὁ σοφία πρός οὐδείς ὁ ὧδε σπουδάζω ἀσχολέω . Διὸ λέγω , « ἐγώ μωρός διά ὁ Χρις -