gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0400.1
τοῦ Ἄσματός τῶν ᾨσμάτων . Ὑμεῖς ἐντὸς γίνεσθε τοῦ ἀκήρατου νυμφῶνος , λευχειμονούντες τοῖς καθαροῖς τε καὶ ἀμολύντοις νοήμασι . Μὴ τις ἐμπαθῆ καὶ σαρκίωδη λογισμὸν ἐπαγωγίαν , καὶ μὴ ἔχων πρὸς τῷ θείῳ γάμῳ τὸ τῆς συνειδήσεως ἐνδυμα , συνδεθῇ τοῖς ἰδίοις νοήμασι , τὰς ἀκήρατους τοῦ νυμφίου τε καὶ τῆς νύμφης φωνὰς εἰς κτηνοδὴ καὶ ἄλογα καθέλκων πάθη , καὶ δι’ αὐτῶν καὶς ἀσ-χραῖς ἐνδυθεὶς φαντασίας ἐξω τῶν ἐν τῷ γάμῳ φαι-δρυνομένων ἀπορρίψῃ , τὸν βρυγμὸν καὶ τὸ δάκρυον ἀντὶ τῆς ἐν παστάδι χαρᾶς ἀνταλλάξας . Ταῦτα διαμαρτύρομαι μέλλων ἀπεσθαι τὴς ἐν τῷ Ἄσματι τῶν ᾨσμάτων μυστικῆς θεωρίας . Διὰ γὰρ τῶν ἐν-ταῦθα γεγραμμένων , νυμφροπολεῖται τρόπον τινὰ ἡ ψυχὴ πρὸς τὴν ἀσώματον τε καὶ πνευματικὴν καὶ ἄλλον τοῦ Θεοῦ σύζυγον . Ὁ γὰρ πάντας θέλων σω-θῆναι , καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν , τὸν τελειό-τατον ἐνταῦθα καὶ μακάριον τῆς σωτηρίας ὑποδεί-κνυσι τρόπον , τὸν διὰ τῆς ἀγάπης λέγω . Ἔστι μὲν γὰρ καὶ διὰ φόβου τισὶ γινομένη ἡ σωτηρία , ὅταν πρὸς τὰς ἀπειλὰς τῆς ἐν τῇ γέννῃ κολάσεως βλέ-ποντες τοῦ κακοῦ χωριζόμεθα . Εἰσὶ δὲ καὶ οἱ καὶ διὰ τὴν ἀποκεῖμένην τοῖς εὐσεβῶς βεβιωκόσι τὸν μισθὸν ἐλπίδα τὴν ἀρετὴν κατορθοῦντες , οὐκ ἀγάπῃ τὸ ἀγαθὸν ἀλλὰ τῇ προσδοκίᾳ τῆς ἀμοιβῆς κατακτώ-μενοι . Ὁ μέντοι πρὸς τὸ τέλειον ἀναδραμὼν τῇ ψυχῇ , ἀποθεῖται μὲν τὸν φόβον · ἀνθρωπόδωγος γὰρ ἡ τοιαύτη διάθεσις , τῇ μὴ δι’ ἀγάπης παραμένειν τῷ κυριεύοντι , ἀλλὰ τῷ τῶν μαστιγίων φόβῳ μὴ δραστε-τεύειν · ὑπερορᾷ δὲ καὶ αὐτῶν τῶν μισθῶν , ὡς ἂν μὴ δοκοῖν τὸν μισθὸν ποιεῖσθαι προτιμότερον τοῦ δωρου-μένου τὸ κέρδος · ἀγαπᾷ δὲ ἐξ ὅλης καρδίας τε καὶ ψυχῆς καὶ δυνάμεως , οὐκ ἄλλο τι τῶν παρ’ αὐτοῦ γινομένων , ἀλλ’ αὐτὸν ἐκεῖνον ὃς ἐστὶ τῶν ἀγαθῶν ἡ πηγὴ . Ταύτην τοίνυν ὁ καλῶν ἡμᾶς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ μετουσίαν , νομοθετεῖ ταῖς τῶν ἀκούοντων ψυχαῖς τὴν διάθεσιν . Ὁ δὲ βεβαιῶν τὴν νομοθεσίαν ταύτην , ἐστὶ Σολομὼν · οὗ ἡ σοφία κατὰ τὴν θείαν μαρτυρίαν μέ-τρον οὐκ ἔχει , πᾶσιν ἐπίσης τοῖς τε προγεγονόσι καὶ τοῖς ἐσομένοις ἀσύγκριτος οὖσα καὶ ἀπράητος , ὅν ἔλαθε τῶν δυναν οὐδὲν . Ἄρα μέ τοῦτον οἰεῖ λέγειν τὸν ἐκ τῆς Βηρσαβεὲ Σολομῶντα , τὸν ἐπὶ τοῦ θρόνου ἀνενηχότα τὴν χιλιάδα , τὸν τῇ Σιδωνίᾳ συμβούλῳ πρὸς τὴν ἁμαρτίαν χρησάμενον ; Ἄλλος Σολομὼν δι’ αὐτοῦ σημαίνεται , ὁ καὶ αὐτὸς ἐκ τοῦ σπέρματος τοῦ Δαβὶδ τὸ κατὰ σάρκα γενόμενος , ὃ δνομα εἰρήνη , ὁ ἀληθὴς τοῦ Ἰσραὴλ βασιλεύς , ὁ οἰκοδόμος τοῦ ναοῦ τοῦ Θεοῦ · ὁ πάντων ἐμπειριελήφως τὴν γνῶσιν , οὐ ἀόριστος ἡ σοφία , μᾶλλον δὲ τὸ εἶναι σοφία ἐστὶ καὶ ἀλήθεια , καὶ πᾶν θεοπρεπὲς τε καὶ ὑψηλὸν ὄνομα τε καὶ νόημα . Οὗτος ὁράνῳ τῷ Σολομῶντι τούτῳ χρησάμενος , δι’ ἐκείνου ἡμῖν διαλέγεται , πρότερον μὲν ἐν Παροιμίαις , εἶτα ἐν τῷ Ἐκκλησιαστῇ · καὶ μετὰ ταῦτα ἐν τῇ προκειμένῃ τοῦ Ἄσματος τῶν ᾨσμάτων φιλοσοφίᾳ , ὅδὼ καὶ τάξει τὴν πρὸς τὸ τέ-λειον ἄνοδον ὑποδεικνύων τῷ λόγῳ .
Lemmas: ὁ ᾆσμα ὁ ἵσμα . σύ ἐντός γίγνομαι ὁ ακήρατος νύμφη , λευχειμονώ ὁ καθαρός τε καί ἀμόλυντος νόημα . μή τις ἐμπαθής καί σαρκίωδη λογισμός ἐπαγωγία , καί μή ἔχω πρός ὁ θεῖον γάμος ὁ ὁ συνείδησις ἔνδυμα , συνδέω ὁ ἴδιος νόημα , ὁ ακήρατος ὁ νυμφίος τε καί ὁ νύμφη φωνή εἰς κτηνώδης καί ἄλογος καθέλκω πάθος , καί διά αὐτός Καΐς ἀσ-χραῖς ενδύομαι φαντασία ἐξω ὁ ἐν ὁ γάμος φαιδρύνω ἀπορρίπτω , ὁ βρυγμός καί ὁ δάκρυ ἀντί ὁ ἐν παστάς χαρά ἀνταλλάσσω . οὗτος διαμαρτύρομαι μέλλω ἀφίημι σής ἐν ὁ ἄσμα ὁ ἵσμα μυστικός θεωρία . Ζεύς γάρ ὁ ἐνταῦθα γράφω , νυμφροπολεω τρόπος τις ὁ ψυχή πρός ὁ ἀσώματος τε καί πνευματικός καί ἄλλος ὁ Θεός σύζυγος . ὁ γάρ πᾶς ἐθέλω σῴζω , καί εἰς ἐπίγνωσις ἀλήθεια ἔρχομαι , ὁ τελέω ἐνταῦθα καί μακάριος ὁ σωτηρία ὑποδείκνυμι τρόπος , ὁ διά ὁ ἀγάπη λέγω . εἰμί μέν γάρ καί διά φόβος τις γίγνομαι ὁ σωτηρία , ὅταν πρός ὁ ἀπειλή ὁ ἐν ὁ γέννα κόλασις βλέπω ὁ κακός χωρίζω . εἰσί δέ καί ὁ καί διά ὁ ἀπόκειμαι ὁ εὐσεβής βιόω ὁ μισθός ἐλπίς ὁ ἀρετή κατορθόω , οὐ ἀγάπη ὁ ἀγαθός ἀλλά ὁ προσδοκία ὁ ἀμοιβή κατακτάομαι . ὁ μέντοι πρός ὁ τέλειος ἀνατρέχω ὁ Ψυχή , ἀποθέω μέν ὁ φόβος · ἀνθρωπόδωγος γάρ ὁ τοιοῦτος διάθεσις , ὁ μή διά ἀγάπη παραμένω ὁ κυριεύω , ἀλλά ὁ ὁ μαστίγιον φόβος μή δραστε-τευεν · ὑπεροράω δέ καί αὐτός ὁ μισθός , ὡς εἄν μή δοκός ὁ μισθός ποιέω πρότιμος ὁ δωρέω ὁ κέρδος · ἀγαπάω δέ ἐκ ὅλος Καρδία τε καί Ψυχή καί δύναμις , οὐ ἄλλος τίς ὁ παρά αὐτός γίγνομαι , ἀλλά αὐτός ἐκεῖνος ὅς εἰμί ὁ ἀγαθός ὁ πηγή . οὗτος τοίνυν ὁ καλός ἐγώ πρός ὁ ἑαυτοῦ μετουσία , νομοθετέω ὁ ὁ ἀκούω Ψυχή ὁ διάθεσις . ὁ δέ βεβαιόω ὁ νομοθεσία οὗτος , εἰμί Σολομών · ὅς ὁ σοφία κατά ὁ θεῖος μαρτυρία μέτρον οὐ ἔχω , πᾶς ἐπίσης ὁ τε προγίγνομαι καί ὁ εἰμί Ἀσύγκριτος εἰμί καί ἀπράητος , ὅς λανθάνω ὁ δύο οὐδείς . ἄρας ἐγώ οὗτος οἴομαι λέγω ὁ ἐκ ὁ Βηρσαβεέ Σολομών , ὁ ἐπί ὁ θρόνος ἀναφέρω ὁ χιλιάς , ὁ ὁ Σιδωνία σύμβουλος πρός ὁ ἁμαρτία χράω ; ἄλλος Σολομών διά αὐτός σημαίνω , ὁ καί αὐτός ἐκ ὁ σπέρμα ὁ Δαυίδ ὁ κατά σάρξ γίγνομαι , ὅς δνομα εἰρήνη , ὁ ἀληθής ὁ Ἰσραήλ βασιλεύς , ὁ οἰκοδόμος ὁ ναός ὁ Θεός · ὁ πᾶς ἐμπειριελήφως ὁ γνῶσις , οὖον ἀόριστος ὁ σοφία , μᾶλλον δέ ὁ εἰμί σοφία εἰμί καί ἀλήθεια , καί πᾶς θεοπρεπής τε καί ὑψηλός ὄνομα τε καί νόημα . οὗτος οὐρανός ὁ Σολομών οὗτος χράω , διά ἐκεῖνος ἐγώ διαλέγω , πρότερος μέν ἐν παροιμία , εἶτα ἐν ὁ ἐκκλησιαστής · καί μετά οὗτος ἐν ὁ πρόκειμαι ὁ ἄσμα ὁ ἵσμα φιλοσοφία , ὁδός καί τάξις ὁ πρός ὁ τέλειος ἄνοδος ὑποδείκνυμι ὁ λόγος .