ciscoriordan/open-greek-corpus-annotations huggingface dataset:
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0561.3
Ὁ ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ Πέτρου μαρτυρηθείς , εἶναι Φίλιππος ὁ ἀπόστολος · ἐγνώμουν γὰρ μοι δοκεῖ τοῦ Φιλίππου τοῦτο , τὸ πολίτην αὐτὸν γενέσθαι τῶν ἀδελφῶν τῶν προθεασαμένων ἐν Εὐαγγελίῳ διὰ τῆς περὶ αὐτῶν ἱστορίας . Ὁ μὲν γὰρ Ἀνδρέας , ὑποδείξαντος τοῦ Βαπτιστοῦ , τίς ἐστιν ὁ Ἀμνὸς ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου , αὐτὸς τε τὸ μυστήριον κατενόησε , κατόπιν τοῦ δείχθεντος ἀκολουθήσας , καὶ ὅπου μένει μαθὼν · καὶ τῷ ἰδίῳ ἀδελφῷ παρέιναι τὸν προηγυμένεντα παρὰ τῆς προφητείας εὐαγγελίσεται . Ὁ δὲ φθάσας μικροῦ δεῖν τῇ πίστει τὴν ἀκοήν , ὅλη τῇ ψυχῇ προστίθεται τῷ ἀμνῷ , καὶ διὰ τῆς τοῦ ὀνόματος ὑπαλλαγῆς μεταποιεῖται παρὰ τοῦ Κυρίου D πρὸς τὸ θεῖον · ἀντὶ Σίμωνος Πέτρος καὶ ὀνομασθεὶς , καὶ γενόμενος . Καὶ τοῦ Ἀβραὰμ καὶ τῇ Σάρρᾳ πολλοῖς ὑστερον χρόνοις μετὰ πολλάς θεοφανείας , τῆς ἐκ τῶν ὀνομάτων μεταδοίσεως εὐλογίας ὁ Κύριος · τὸν μὲν πατέρα , τὴν δὲ ἀρχούσαν διὰ τῆς τῶν ὀνομάτων μεταποιήσεως χειροτονήσας . Ὁσαύτως δὲ καὶ ὁ Ἰακὼβ μετὰ τὴν παννύχιον πάλην , ἀξιοῦται τῆς τοῦ Ἰσραὴλ ἐπωνυμίας τε καὶ δυνάμεως . Ὁ δὲ μέγας Πέτρος οὐ κατὰ μικρὸν δι' αὔξεως προῆλθεν ἐπὶ τὴν χάριν ταύτην , ἀλλ' ἅμα τε ἤκουσε τοῦ ἀδελφοῦ , καὶ ἐπίστευσε τῷ ἀμνῷ , καὶ ἐτελειώθη διὰ τῆς πίστεως , καὶ προσφυεὶς τῇ πέτρᾳ Πέτρος ἐγένετο . Οὗτος τοίνυν ὁ Φίλιππος ὁ ἄξιος τῶν τοιούτων καὶ τηλικοῦτων πολίτης , ἐπεὶδὴ εὑρημα τοῦ Κυρίου γενόμενος , καθὼς φησιν Εὐαγγέλιον , ὅτι εὗρεν τὸν
Lemmas: ὁ ἐκ ὁ πόλις Ἀνδρέας καί Πέτρος μαρτυρέω , εἰμί Φίλιππος ὁ ἀπόστολος · γιγνώσκω γάρ ἐγώ δοκέω ὁ Φίλιππος οὗτος , ὁ πολίτης αὐτός γίγνομαι ὁ ἀδελφός ὁ προθεάομαι ἐν Εὐαγγέλιος διά ὁ περί αὐτός ἱστορία . ὁ μέν γάρ Ἀνδρέας , ὑποδείκνυμι ὁ βαπτιστής , τίς εἰμί ὁ ἀμνός ὁ ἀείρω ὁ ἁμαρτία ὁ κόσμος , αὐτός τε ὁ μυστήριον κατανοέω , κατόπιν ὁ δείκνυμι ἀκολουθέω , καί ὅπου μένω μανθάνω · καί ὁ ἴδιος ἀδελφός πάρειμι ὁ προηγυμένεντα παρά ὁ προφητεία εὐαγγελίζω . ὁ δέ φθάνω μικρός δήω ὁ πίστις ὁ ἀκοή , ὅλος ὁ Ψυχή προστίθημι ὁ ἀμνός , καί διά ὁ ὁ ὄνομα ὑπαλλαγή μεταποιέω παρά ὁ κύριος D πρός ὁ θέω · ἀντί Σίμων Πέτρος καί ὀνομάζω , καί γίγνομαι . καί ὁ Ἀβραάμ καί ὁ Σάρα πολύς ὕστερος χρόνος μετά πολύς θεοφάνεια , ὁ ἐκ ὁ ὄνομα μεταδοισις εὐλογία ὁ Κύριος · ὁ μέν πατήρ , ὁ δέ ἄρχω διά ὁ ὁ ὄνομα μεταποίησις χειροτονέω . ὁσάυτος δέ καί ὁ Ἰακώβ μετά ὁ παννύχιος πάλη , ἀξιόω ὁ ὁ Ἰσραήλ ἐπωνυμία τε καί δύναμις . ὁ δέ μέγας Πέτρος οὖον κατά μικρός διά αὖξις προέρχομαι ἐπί ὁ χάρις οὗτος , ἀλλά ἅμα τε ἀκούω ὁ ἀδελφός , καί πιστεύω ὁ ἀμνός , καί τελειόω διά ὁ πίστις , καί προσφυής ὁ πέτρα Πέτρος γίγνομαι . οὗτος τοίνυν ὁ Φίλιππος ὁ ἄξιος ὁ τοιοῦτος καί τηλικόσδε πολίτης , ἐπειδή εὕρημα ὁ κύριος γίγνομαι , καθώς φημί Εὐαγγέλιος , ὅτι εὑρίσκω ὁ
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0562.1
Φιλίππον ὁ Ἰησοῦς , ἀκόλουθον ἑχειροτονήθη τοῦ Λόγου τοῦ εἰπόντος , ὅτι Ἀκολούθει μοι · καὶ τῷ φωτὶ τῇ ἀληθινῇ προσερχόμενος , καθάπερ λύχνος ἐκείνῳ ἔστασεν πρὸς ἐαυτὸν τὴν τοῦ φωτὸς κοινωνίαν · καὶ περιλάμπει τὸν Ναθαναήλ , δεδοχῆσας αὐτῷ τῆς εὐσεβείας μυστήριον , δι’ ὃν φησιν · Ὅν ἔγραψε Μωϋσῆς καὶ οἱ προφῆται εὕρηκαμεν Ἰησοῦν τὸν υἱὸν Ναφαρὲτ τῆς Γαλιλαίας . Τοῦ δὲ Ναθαναὴλ ἐπιστατικῶς δεξαμένου τὸ Εὐαγγέλιον , διὰ τὸ μετὰ πάσης ἀκριβείας κατηχηθῆναι παρὰ τῆς προφητείας τὸ αὐτὸν τὸ περὶ τοῦ Κυρίου μυστήριον , καὶ εἰδεῖν μὲν ὅτι ἐκ Βηθλεὲμ ἡ πρώτη διὰ σαρκὸς γενήσεται θεοφάνεια , διὰ δὲ τὴν ἐν Ναζαρὲτ διαγωγὴν , Ναζαραῖος κληθήσεται · πρὸς ἀμφοτέρα τοίνυν ἀποσκοποῦντος καὶ λογιζομένου , ὅτι ἐν μὲν τῇ τῷ Δαβὶδ Βηθλεὲμ , διὰ τὴν οἰκονομίαν τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως , ἀναγκαῖον ἦν γενέσθαι τὸ κατὰ τὸ σπήλαιον καὶ τὰ σπάργανα καὶ τὴν φάτνην μυστήριον · ἡ δὲ Γαλιλαία ἐθνῶν τόπος ἐπωνομασθήσεται ποτε τῷ τοῖς ἔθνεσιν ἐμφιλοχωρήσαντι Λόγῳ · καὶ διὰ τοῦτο συνθεμένου τῷ τῷ φῶς αὐτῷ τῆς γνώσεως φάναντι , καὶ εἰπόντος ὅτι Ἐκ Ναφαρὲτ δύναται τι ἀγαθὸν εἶναι ; Τότε ὁδηγὸς πρὸς τὴν χάριν ὁ Φιλίππος γίνεται , λέγων , Ἔρχου καὶ Ἰδε . Δι’ ὃν καταλιπὼν ὁ Ναθαναὴλ τὴν τοῦ νόμου σκηνήν , ἧς ἡ σκιὰ πρὸς τὴν μετουσίαν τοῦ φωτὸς διεκώλυε , καταλαμβάνει τὸν τὰ φύλλα τῆς συκῆς διὰ τὴν τῶν ἀγαθῶν ἀκαρπίαν ἀποξηραίνοντα . Διὸ καὶ μαρτυρεῖται παρὰ τοῦ Λόγου γνήσιος εἶναι οὐχὶ νόθος Ἰσραηλίτης , ἐν τῇ ἀδελφῇ τῆς προαιρέσεως καθαρὸν ἐφ’ ἑαυτοῦ δεῖκνὺς τὸν χαρακτῆρα τοῦ πατριάρχου . Ἰδε γάρ,φησίν , Ἰσραηλίτης ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι .
Lemmas: Φίλιππος ὁ Ἰησοῦς , ἀκόλουθος χειροτονέω ὁ Λόγος ὁ εἶπον , ὅτι ἀκολουθέω ἐγώ · καί ὁ φάος ὁ ἀληθινός προσέρχομαι , καθάπερ λύχνος ἐκεῖνος ἵστημι πρός ἑαυτοῦ ὁ ὁ φάος κοινωνία · καί περιλάμπω ὁ Ναθαναήλ , δοκέω αὐτός ὁ εὐσέβεια μυστήριον , διά ὅς φημί · ὅς γράφω Μωϋσῆς καί ὁ προφήτης εὑρίσκω Ἰησοῦς ὁ υἱός Ναφαρὲτ ὁ Γαλιλαία . ὁ δέ Ναθαναήλ ἐπιστατικός δέχομαι ὁ Εὐαγγέλιος , διά ὁ μετά πᾶς ἀκρίβεια κατηχέω παρά ὁ προφητεία ὁ αὐτός ὁ περί ὁ κύριος μυστήριον , καί εἴδω μέν ὅτι ἐκ Βηθλεέμ ὁ πρῶτος διά σάρξ γίγνομαι θεοφάνεια , διά δέ ὁ ἐν Ναζαρά διαγωγή , Ναζωραῖος καλέω · πρός ἀμφότερος τοίνυν ἀποσκοπέω καί λογίζομαι , ὅτι ἐν μέν ὁ ὁ Δαυίδ Βηθλεέμ , διά ὁ οἰκονομία ὁ κατά σάρξ γέννησις , ἀναγκαῖος εἰμί γίγνομαι ὁ κατά ὁ σπήλαιον καί ὁ σπάργανον καί ὁ φάτνη μυστήριον · ὁ δέ Γαλιλαία ἔθνος τόπος ἐπονομάζω ποτός ὁ ὁ ἔθνος ἐμφιλοχωρέω Λόγος · καί διά οὗτος συντίθημι ὁ ὁ φάος αὐτός ὁ γνῶσις φαίνω , καί εἶπον ὅτι ἐκ Ναφαρὲτ δύναμαι τίς ἀγαθός εἰμί ; τότε ὁδηγός πρός ὁ χάρις ὁ Φίλιππος γίγνομαι , λέγω , ἔρχομαι καί μάργηλις . διά ὅς καταλείπω ὁ Ναθαναήλ ὁ ὁ νόμος σκηνή , ὅς ὁ σκιά πρός ὁ μετουσία ὁ φάος διακωλύω , καταλαμβάνω ὁ ὁ φύλλον ὁ συκέα διά ὁ ὁ ἀγαθός ἀκαρπία ἀποξηραίνω . Διὸ καί μαρτυρέω παρά ὁ Λόγος γνήσιος εἰμί οὐ νόθος Ἰσραηλίτης , ἐν ὁ ἀδελφός ὁ προαίρεσις καθαρός ἐπί ἑαυτοῦ δείκνυμι ὁ χαρακτήρ ὁ πατριάρχης . μάργηλις γάρ,φησίν , Ἰσραηλίτης ἐν ὅς δόλος οὐ εἰμί .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0562.2
Πρὸς δὲ τι βλέπει τὸ ἐν τῷ προοιμῳ δίχηγμα , φανερὸν ἔστι πάντως τοῖς εὐμεθετοῖς ἀκροαταῖς . ἐκ τῆς προτεθείσης κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἡμῖν ἀναγνώσεως τῆς ἐκ τοῦ Ἁσματός τῶν ἁσμάτων . Ὅς γὰρ ὁ μὲν Ἀνδρέας τῇ φωνῇ τοῦ Ἰωάννου πρὸς τὸν ἁμῶν ὁδηγήθη · ὁ δὲ Ναθαναὴλ φωταγωγηθεὶς παρὰ τοῦ Φιλίππου , καὶ τῆς περιεχούσης αὐτὸν τοῦ νόμου σκιᾶς ἔξω γενομένος , ἐν τῷ φωτὶ τῷ ἀληθινῷ γίνεται · οὕτω καὶ αἱ νεάνιδες πρὸς τὴν εὑρεσιν τοῦ μηνυμένου αὐταῖς ἀγαθοῦ καθηγεμόνι χρώμεναι τῇ τελεωθεῖσῃ διὰ τοῦ κάλλους ψυχῇ · λέγουσαι πρὸς αὐτήν · Ποῦ ἀπῆλθεν ὁ ἀδελφιδός σου , ἡ καλὴ ἐν γυναιξί ; Ποῦ ἀπέλειψεν ὁ ἀδελφιδός σου , καὶ ζητήσομεν αὐτὸν μετὰ σοῦ ; Ἀκολούθως δὲ προσάγουσι τῇ διδασκαλίῃ τὴν πεῦσιν αἱ παρθέναι ψυχαί . Πρώτων γὰρ περὶ τοῦ τι ἔστιν ἐποίησαν τὸν λόγον , ἐν τῷ πρὸ ταύτης τῆς ῥήσεως ἐρωτήματι λέγουσαι · Τί ἀδελφιδός σου , ἡ καλὴ ἐν γυναιξίν ; Ὅπερ διδάχθαι διὸ τῶν εἰρημένων σημειών , ὅτι λευκὸς καὶ πυρρός , καὶ τὰ λοιπὰ δι’ ὧν ὑπογράφει τὸ εἶδος τοῦ ζητουμένου , περὶ τοῦ ὅπου συνήθονται . Διὸ λέγουσι , Ποῦ ἀπῆλθεν ὁ ἀδελφιδός σου , ἢ ποῦ ἀπέλειψεν ; Ἵνα πάντως ὅπου μὲν ἔστι μαθοῦσαι , προσκυνήσωσιν
Lemmas: πρός δέ τίς βλέπω ὁ ἐν ὁ προοιμος δίχηγμα , φανερός εἰμί πάντως ὁ εὐμεθετοῖς ἀκροατής . ἐκ ὁ προτίθημι κατά ὁ ἀκόλουθος ἐγώ ἀνάγνωσις ὁ ἐκ ὁ ᾆσμα ὁ ᾆσμα . ὅς γάρ ὁ μέν Ἀνδρέας ὁ φωνή ὁ Ἰωάννης πρός ὁ ἡμεῖς ὁδηγέω · ὁ δέ Ναθαναήλ φωταγωγέω παρά ὁ Φίλιππος , καί ὁ περιέχω αὐτός ὁ νόμος σκιά ἔξω γίγνομαι , ἐν ὁ φάος ὁ ἀληθινός γίγνομαι · οὗτος καί ὁ νεᾶνις πρός ὁ εὐρύς ὁ μηνυμένος αὐτός ἀγαθός καθηγεμών χράω ὁ τελειόω διά ὁ κάλλος Ψυχή · λέγω πρός αὐτός · πός ἀπέρχομαι ὁ ἀδελφιδός σύ , ὁ κάλως ἐν γυνή ; πός ἀπολείπω ὁ ἀδελφιδός σύ , καί ζητέω αὐτός μετά σύ ; ἀκόλουθος δέ προσάγω ὁ διδασκαλία ὁ πεῦσις ὁ παρθένη Ψυχή . Πρώτων γάρ περί ὁ τίς εἰμί ποιέω ὁ λόγος , ἐν ὁ πρό οὗτος ὁ ῥῆσις ἐρώτημα λέγω · τις ἀδελφιδός σύ , ὁ κάλως ἐν γυνή ; ὅπερ διδάσκω διό ὁ εἴρω σημεῖον , ὅτι λευκός καί πυρρός , καί ὁ λοιπάς διά ὅς ὑπογράφω ὁ εἶδος ὁ ζητέω , περί ὁ ὅπου συντίθημι . Διὸ λέγω , πός ἀπέρχομαι ὁ ἀδελφιδός σύ , ἢ ποῦ ἀπολείπω ; ἵνα πάντως ὅπου μέν εἰμί μανθάνω , προσκυνέω
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0563.1
εἰς τὸν τόπον οὗ ἐστησαν οἱ πόδες αὐτοῦ , ὅπου δὲ ἀποβλέπει διδαχθεῖσαι , οὕτω στήσωσιν ἐαυτὰς · ὥστε καὶ αὐταὶ ἐπορθῆναι τὴν ὄψαν αὐτοῦ · οὗ ἡ ἐπιφάνεια σωτηρία τῶν ἐποπτευόντων γίνεται , καθὼς φησιν ὁ Προφήτης , ὅτι Ἐπείρανον τὸ πρόσωπόν σου , καὶ σωθησόμεθα . Καὶ ἡ διδάσκαλος καθ' ὁμοιότητα Φιλίππου τοῦ εἰπόντος · Ἔρχου καὶ ἴδε , καθήγεται τῶν πάντων πρὸς τὴν τοῦ ζητουμένου κατάληψιν , ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν , τὸ Ἴδε , τὸν τόπον ὑποδείκνυουσα ἐν ᾧ ἐστιν ὁ ζητούμενος , καὶ ὅπου βλέπει . Φησὶ γὰρ · ὅτι Ἀδελφιδός μου κατέβη εἰς κήπον εἰς φιάλας τοῦ ἀρώματος . Ἔως τούτου , ἐν ᾧ ἐστιν ὑπὸ τοῦ λόγου σημαίνεται . Τὸ δὲ ἀπὸ τούτου , τί ὁρᾷ , καὶ ὅπου βλέπει τῷ λόγῳ δείκνυσιν ἡ διδάσκαλος , λέγουσα · ὅτι Ποιμαίνειν ἐν κήποις καὶ συνάγειν κρίνα . Αὕτη μὲν ἡ σημαντική τοῦ λόγου πρὸς τὰς νεάνιδας ἐστιν ὁδηγία · δι' ὧν μαθάνουσιν καὶ ὅπου ἐστὶ , καὶ ὅπου βλέπει .
Lemmas: εἰς ὁ τόπος ὅς ἵστημι ὁ πούς αὐτός , ὅπου δέ ἀποβλέπω διδάσκω , οὗτος ἵστημι ἑαυτοῦ · ὥστε καί αὐτός ἐπόρνυμι ὁ ὄψαν αὐτός · ὅς ὁ ἐπιφάνεια σωτηρία ὁ ἐποπτεύω γίγνομαι , καθώς φημί ὁ Προφήτης , ὅτι επειραινω ὁ πρόσωπον σύ , καί σῴζω . καί ὁ διδάσκαλος κατά ὁμοιότης Φίλιππος ὁ εἶπον · ἔρχομαι καί ὁράω , καθηγέτης ὁ πᾶς πρός ὁ ὁ ζητέω κατάληψις , ἀντί ὁ εἶπον , ὁ εἶδον , ὁ τόπος ὑποδείκνυμι ἐν ὅς εἰμί ὁ ζητέω , καί ὅπου βλέπω . φημί γάρ · ὅτι ἀδελφιδός ἐγώ καταβαίνω εἰς κῆπος εἰς φιάλη ὁ ἄρωμα . ἔως οὗτος , ἐν ὅς εἰμί ὑπό ὁ λόγος σημαίνω . ὁ δέ ἀπό οὗτος , τίς ὁράω , καί ὅπου βλέπω ὁ λόγος δείκνυμι ὁ διδάσκαλος , λέγω · ὅτι ποιμαίνω ἐν κῆπος καί συνάγω κρίνον . ἄτη μέν ὁ σημαντικός ὁ λόγος πρός ὁ νεᾶνις εἰμί ὁδηγία · διά ὅς μανθάνω καί ὅπου εἰμί , καί ὅπου βλέπω .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0564.1
δεξαμένου ἡ εὐφροσύνη . Ὁ δὲ ἐφεξῆς λόγος διδάσκει ἡμᾶς ποίας νομᾶς τὰ ποίμνια τοῦ καλοῦ ποιμένος πινάνται . Οὐ γὰρ εἰς ἕρμους τινὰς καὶ ἀχανοφόρους τόπους ἐξελαύνει τὰ πρόβατα , ὥστε τὴν χορτώδη ὀρέγεσθαι · πᾶν · ἀλλὰ τροφὴ πρόκειται αὐτοῖς τὰ ἐκ τῶν κήπων ἀρώματα · ἀντὶ δὲ χόρτου , τὸ κρίνον γίνεται , ὅπερ φησὶ παρὰ τοῦ ποιμένος εἰς διατροφὴν τῶν προβάτων συλλέγεσθαι . Ταῦτα φιλοσοφοῦντος ἡμῖν διὰ τούτων τοῦ λόγου , ὅτι ἡ περιεκτικὴ τῶν ὄντων φύσις καὶ δύναμις , πάντα ἐν ἑαυτῇ περιεργουσα , τόπον ἑαυτῆς καὶ χῶρημα ποιεῖται τῶν δεχομένων τὴν καθαρότητα , ἐν οἷς ὁ πολυειδὴς διὰ τῶν ἀρετῶν γεωργούμενος κῆπος , κομᾶ μὲν τοῖς τῶν κρίνων ἀνθεσι , βρύει δὲ τῇ τῶν ἀρωμάτων καρπωνυγίᾳ . Τὰ μὲν γὰρ κρίνα τοῦ λαμπροῦ καὶ καθαροῦ τῆς διανοίας B αἴνυμα γίνεται · ἡ δὲ τῶν ἀρωμάτων εὐπνοία , τὸ πάσης ἁμαρτιῶν δυσωδίας ἀλλοτριῶς ἔχειν . Τοιούτοις γὰρ φησι τῶν λογικῶν ἐπιστάτην ποιμνίων ἐνανστρέφεσθαι , ἐν μὲν τοῖς κήποις νομεύοντα , τὰ δὲ κρίνα πρὸς τὴν τῶν προβάτων διατροφὴν κειροντὰ τε καὶ συλλέγοντα · ὅπερ διὰ τοῦ μεγάλου Παύλου τοῖς προβάτοις προτίθησι τοῦ ἐκ τῆς θείας ἀποθήκης προβάλλοντος ἡμῖν τὴν ἐκ τῶν κρίνων διατροφὴν · ἔστι δὲ ταῦτα , ὅσα ἀληθῆ , ὅσα σεμνά , ὅσα δίκαια , ὅσα πορφυλῆ , ὅσα ἅγια , ὅσα εὐφημα · εἴ τις ἀρετὴ , καὶ εἴ τις ἐπαίνος . Ταῦτά ἐστι , κατὰ γε τὸν ἐμὸν λόγον , τὰ κρίνα οἷς διατρέφεται παρὰ τοῦ καλοῦ ποιμένος τε καὶ διδασκάλου τὸ ποίμνιον .
Lemmas: δέχομαι ὁ Εὐφρόσυνος . ὁ δέ ἐφεξῆς λόγος διδάσκω ἐγώ Ποίας Νομάς ὁ ποίμνιον ὁ καλός ποιμήν πινάω . οὖον γάρ εἰς Ἕρμος τις καί αχανοφορος τόπος ἐξελαύνω ὁ πρόβατον , ὥστε ὁ χορτώδης ὀρέγω · πᾶς · ἀλλά τροφή πρόκειμαι αὐτός ὁ ἐκ ὁ κῆπος ἄρωμα · ἀντί δέ χόρτος , ὁ κρίνον γίγνομαι , ὅσπερ φημί παρά ὁ ποιμήν εἰς διατροφή ὁ πρόβατον συλλέγω . οὗτος φιλοσοφέω ἐγώ διά οὗτος ὁ λόγος , ὅτι ὁ περιεκτικός ὁ εἰμί φύσις καί δύναμις , πᾶς ἐν ἑαυτοῦ περιεργέω , τόπος ἑαυτοῦ καί χώρημα ποιέω ὁ δέχομαι ὁ καθαρότης , ἐν ὅς ὁ πολυειδής διά ὁ ἀρετή γεωργέω κῆπος , κομάω μέν ὁ ὁ κρίνω ἄνθος , βρύω δέ ὁ ὁ ἄρωμα καρπωνυγίᾳ . ὁ μέν γάρ κρίνον ὁ λαμπρός καί καθαρός ὁ διάνοια B αἴνυμα γίγνομαι · ὁ δέ ὁ ἄρωμα εὔπνοια , ὁ πᾶς ἁμαρτία δυσωδία ἀλλότριος ἔχω . τοιοῦτος γάρ φημί ὁ λογικός ἐπιστάτης ποίμνιον ἐνανστρέφεσθαι , ἐν μέν ὁ κῆπος νομεύω , ὁ δέ κρίνον πρός ὁ ὁ πρόβατον διατροφή κείρω τε καί συλλέγω · ὅσπερ διά ὁ μέγας Παῦλος ὁ πρόβατον προτίθημι ὁ ἐκ ὁ θεῖος ἀποθήκη προβάλλω ἐγώ ὁ ἐκ ὁ κρίνω διατροφή · εἰμί δέ οὗτος , ὅσος ἀληθής , ὅσος σεμνός , ὅσος Δίκαιος , ὅσος πορφυλῆ , ὅσος ἅγιος , ὅσος Εὔφημος · εἰμί τις ἀρετή , καί εἰμί τις ἔπαινος . ταῦτα εἰμί , κατά γε ὁ ἐμός λόγος , ὁ κρίνον ὅς διατρέφω παρά ὁ καλός ποιμήν τε καί διδάσκαλος ὁ ποίμνη .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0564.2
Ὁ δὲ ἐφεξῆς λόγος , ὅν ἡ καθαρά καὶ ἀκηλίδωτος C νύμφη πεποιήσεται λέγουσα · Ἐγὼ τῷ ἀδελφιδῷ μου , καὶ ὁ ἀδελφιδὸς μου ἐμοί · κακῶν καὶ δρος τῆς κατ’ ἀρετὴν ἐστι τελειώτης . Μανθάνομεν γὰρ διὰ τούτων , τὸ μὴ δεῖν πλὴν τοῦ Θεοῦ μηδὲν ἐν ἑαυτῇ ἔχειν , μηδὲ πρὸς ἄλλο τι βλέπειν τὴν κεκαθαμένην ψυχὴν · ἀλλ’ οὕτως ἑαυτὴν ἐκκαθάραι παντὸς ὀλικοῦ πράγματος τε καὶ νοήματος , ὡς ὅλην δι’ ὅλου μετατεθεῖσαν πρὸς τὸ νοητὸν τε καὶ δίλον . ἐναργεστάτην εἰκόνα τοῦ ἀρχετύπου κάλλους ἑαυτὴν ἀπεργάσασθαι . Καὶ ὡςπερ ὁ ἐπὶ τοῦ πίνακος ἰδὼν τὴν γραφὴν δι’ ἀχριδείας πρὸς τὴν τοῦ ἀρχετύπου μεμορφωμένην , μίαν ἀμφοτέρων εἶναι τὴν μορφὴν ἀποφαίνεται , καὶ τὸ ἐπὶ τῆς εἰκόνος κάλλος τοῦ πρωτοτύπου λέγων εἶναι , καὶ τὸ ἀρχέτυπον ἐναργῶς ἐν τῷ μιμήματι καθορᾶσθαι · τὸν αὐτὸν τρόπον ἡ εἰπούσα , ὅτι Ἐγὼ τῷ ἀδελφιδῷ μου , καὶ ὁ ἀδελφιδὸς μου ἐμοί · συμμεμορφωθῆναι λέγει τῷ Χριστῷ , τὸ ἴδιον κάλλος ἀπολαβοῦσα , τὴν πρώτην τῆς φύσεως ἡμῶν μακαριότητα , κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν τοῦ πρώτου κάλλους τοῦ ἀληθινοῦ καὶ μόνοῦ ὁραθείσεως . Καὶ οἷον ἐπὶ τοῦ κατόπτρου γίνεται , ὅταν τεχνικῶς τε καὶ καταλλήλως τῇ χρείᾳ κατασκευασμένον ἦ , ἐν καθαρᾷ τῇ ἐπιφανείᾳ δι’ ἀχριδείας ἐν ἑαυτῇ δείξῃ τοῦ ἐπιπρανέντος προσώπου τὸν χαρακτῆρα · οὕτως ἑαυτὴν ἡ ψυχὴ προσφόρως τῇ χρείᾳ κατασκευάσασα , καὶ πᾶσαν ὀλικὴν ἀπορρίψαμένη χλῖδα , καθαρὸν τοῦ ἀχρηστοῦ κάλλους ἐν ἑαυτῇ τὸ εἶδος ἀνετυπώσατο . Λέγει οὖν τὴν φωνὴν
Lemmas: ὁ δέ ἐφεξῆς λόγος , ὅς ὁ καθαρός καί ἀκηλίδωτος C νύμφη ποιέω λέγω · ἐγώ ὁ ἀδελφιδέος ἐγώ , καί ὁ ἀδελφιδός ἐγώ ἐγώ · κακός καί δρ ὁ κατά ἀρετή εἰμί τελειωτής . μανθάνω γάρ διά οὗτος , ὁ μή δήω πλήν ὁ Θεός μηδείς ἐν ἑαυτοῦ ἔχω , μηδέ πρός ἄλλος τίς βλέπω ὁ καθίημι ψυχή · ἀλλά οὕτως ἑαυτοῦ ἐκκαθαίρω πᾶς ολικός πρᾶγμα τε καί νόημα , ὡς ὅλος διά ὅλος μετατίθημι πρός ὁ νοητός τε καί δίλον . ἐναργής εἰκών ὁ ἀρχέτυπος κάλλος ἑαυτοῦ ἀπεργάζομαι . καί ὡς ὁ ἐπί ὁ πίναξ εἶδον ὁ γραφή διά ἀχριδείας πρός ὁ ὁ ἀρχέτυπος μορφόω , εἷς ἀμφότερος εἰμί ὁ μορφή ἀποφαίνω , καί ὁ ἐπί ὁ εἰκών κάλλος ὁ πρωτότυπος λέγω εἰμί , καί ὁ ἀρχέτυπος ἐναργής ἐν ὁ μίμημα καθοράω · ὁ αὐτός τρόπος ὁ εἶπον , ὅτι ἐγώ ὁ ἀδελφιδέος ἐγώ , καί ὁ ἀδελφιδός ἐγώ ἐγώ · συμμορφόομαι λέγω ὁ Χριστός , ὁ ἴδιος κάλλος ἀπολαμβάνω , ὁ πρῶτος ὁ φύσις ἐγώ μακαριότης , κατά εἰκών καί ὁμοίωσις ὁ πρῶτος κάλλος ὁ ἀληθινός καί μόνος ὁραθείσεως . καί οἷος ἐπί ὁ κάτοπτρον γίγνομαι , ὅταν τεχνικός τε καί κατάλληλος ὁ χρεία κατασκευάζω εἰμί , ἐν καθαρός ὁ ἐπιφάνεια διά ἀχριδείας ἐν ἑαυτοῦ δείκνυμι ὁ ἐπιπρανέντος πρόσωπον ὁ χαρακτήρ · οὕτως ἑαυτοῦ ὁ ψυχή προσφόρως ὁ χρεία κατασκευάζω , καί πᾶς ὀλικός ἀπορρίπτω χλίδα , καθαρός ὁ ἄχρηστος κάλλος ἐν ἑαυτοῦ ὁ εἶδος ἀνατυπόω . λέγος οὖν ὁ φωνή
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0565.2
Φησὶ γὰρ πρὸς τὴν νύμφην ὁ Λόγος · Καλὴ εἶ , ἡ πλῆσιόν μου , ὡς εὐδοκία · ὡραία ὡς Ἱερουσα -
Lemmas: φημί γάρ πρός ὁ νύμφη ὁ Λόγος · καλός εἰμί , ὁ πλησίος ἐγώ , ὡς εὐδοκία · ὡραῖος ὡς ἱερόω -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.1
ἀκοαῖς τῶν ποιμένων , ὅτε εἶδον γεννηθῆναι ἐπὶ γῆς audiientibus , quo tempore illi natam in terra
Lemmas: ἀκοή ὁ ποιμήν , ὅτε εἶδον γεννάω ἐπί γῆ audiientibus , quo tempore illi natam in terra
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.2
τὴν εἰρήνην · καὶ ὅτι πόλις τοῦ μεγάλου βασιλέως pacem viderant 74 ; itemque magni regis civitatem
Lemmas: ὁ εἰρήνη · καί ὅτι πόλις ὁ μέγας βασιλεύς pacem viderant 74 ; itemque magni regis civitatem
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.3
πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ πρὸς τὴν εὐδοκίαν συγ - buat , cum illam et cum Ierosolyma , et cum bene -
Lemmas: πρός ὁ Ἱεροσόλυμα καί πρός ὁ εὐδοκία συγ - buat , cum illam et cum Ierosolyma , et cum bene -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.4
ἐνδείκνυται , διὰ τῆς κατορθουμένης ἀνόδου , μέχρις velle Verbum dicere , usque adeo animam in sub -
Lemmas: ἐνδείκνυμι , διά ὁ κατορθόω ἄνοδος , μέχρι velle Verbum dicere , usque adeo animam in sub -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.5
ἑαυτοῦ τὴν ψυχὴν ὑψωθῆναι , ὡς πρὸς τὰ τοῦ Δεσπό - lime evectam esse prœclaro conscedendi eo -
Lemmas: ἑαυτοῦ ὁ ψυχή ὑψόω , ὡς πρός ὁ ὁ Δέσπο - lime evectam esse prœclaro conscedendi eo -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.6
του θαύματα ἑαυτὴν ἐπεκτείνειν . Εἰ γὰρ ὁ ἐν ὑψί - natu , ut jam ad ipsa Domini miracula enitatur .
Lemmas: ὁ θαῦμα ἑαυτοῦ ἐπεκτείνω . εἰμί γάρ ὁ ἐν ὕψι - natu , ut jam ad ipsa Domini miracula enitatur .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.7
σοις Θεός , ὧν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς , ὑπὲρ τῆς Nam si Deus ille in altissimis , qui est in sinu Pa -
Lemmas: σός Θεός , ὅς ἐν ὁ κόλπος ὁ πατήρ , ὑπέρ ὁ Nam si Deus ille in altissimis , qui est in sinu Pa -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.8
εὐδοκίας ἐν ἀνθρώποις αἰματι καὶ σαρκὶ κατακιννά - tris , declarandæ in homines benevolentia : causa
Lemmas: εὐδοκία ἐν ἄνθρωπος αἷμα καί σάρξ κατακιννά - tris , declarandæ in homines benevolentia : causa
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.9
ται , ἵνα γεννῆθῃ ἐπὶ τῆς γῆς εἰρήνη · δῆλον ὅτι πρὸς sanguini et carni miscetur , ut in terra pax oria -
Lemmas: ὁ , ἵνα γεννάω ἐπί ὁ γῆ εἰρήνη · δῆλος ὅτι πρός sanguini et carni miscetur , ut in terra pax oria -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.10
ταύτην τὴν εὐδοκίαν , τὸ ἑαυτὸς ὁμοιώσασα κάλλος , tur : planum est illam , quæ ad hanc benevolen -
Lemmas: οὗτος ὁ εὐδοκία , ὁ εαυτός ὁμοιόω κάλλος , tur : planum est illam , quæ ad hanc benevolen -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.11
τὸν Χριστὸν μιμεῖται τοῖς κατορθώμασιν · ἑαυτὸ γι - tiam conformavit suam pulchritudinem , prœclaris
Lemmas: ὁ Χριστός μιμέομαι ὁ κατόρθωμα · ἑαυτοῦ γι - tiam conformavit suam pulchritudinem , prœclaris
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.12
νομένη τοῖς ἄλλοις , ὅπερ ὁ Χριστὸς τῇ φύσει τῶν ἀν - operibus suis Christum imitari : quippe quæ aliis
Lemmas: νέμω ὁ ἄλλος , ὅσπερ ὁ Χριστός ὁ φύσις ὁ εἰς - operibus suis Christum imitari : quippe quæ aliis
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.13
θρώπων ἐγένετο · καθάπερ καὶ ὁ μιμητὴς τοῦ Χριστοῦ hoc sit , quod Christus humano generi fuit : quem -
Lemmas: τρωπάω γίγνομαι · καθάπερ καί ὁ μιμητής ὁ Χριστός hoc sit , quod Christus humano generi fuit : quem -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.14
ἰδίῳ πάθει τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἰσραὴλ ἀνταλλάξῃται , seipsum a vita velut exterminans , ut cum calami -
Lemmas: ἴδιος πάθος ὁ σωτηρία ὁ Ἰσραήλ ἀνταλλάσσω , seipsum a vita velut exterminans , ut cum calami -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.15
σάρκα . Πρὸς δὲ εἰκότως ἀρμόζει τῇ νύμφῃ τὸ εἰρη - meis , cognatis meis secundum carnem 75 . Eaquee de
Lemmas: σάρξ . πρός δέ εἰκότως ἁρμόζω ὁ νύμφη ὁ εἴρω - meis , cognatis meis secundum carnem 75 . Eaquee de
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.16
μένον εἰπεῖν , ὅτι Τοιούτον ἐστι τῆς ψυχῆς σου τὸ causa dici ad eum non-inepte posset , quod hic ad
Lemmas: μένω εἶπον , ὅτι τοιοῦτος εἰμί ὁ Ψυχή σύ ὁ causa dici ad eum non-inepte posset , quod hic ad
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.17
κάλλος , οἷα ἡ τοῦ Δεσπότου γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν εὐ - sponsum dicitur : Talis est animi pulchritudo ,
Lemmas: κάλλος , οἷος ὁ ὁ δεσπότης γίγνομαι ὑπέρ ἐγώ εὕω - sponsum dicitur : Talis est animi pulchritudo ,
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.18
δοκία , ὡς ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβών , καὶ qualis fuit Domini erga nos benevolentia : qui
Lemmas: δοκίον , ὡς ἑαυτοῦ κενόω μορφή δοῦλος λαμβάνω , καί qualis fuit Domini erga nos benevolentia : qui
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.19
ἔδοκεν ἑαυτὸν ἀντάλλαγμα ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς , seipsum exinanivit sumpta servi forma 76 ; et se -
Lemmas: δοκέω ἑαυτοῦ ἀντάλλαγμα ὑπέρ ὁ ὁ κόσμος ζωή , seipsum exinanivit sumpta servi forma 76 ; et se -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.20
καὶ δι' ἡμᾶς ἐπτώχευσε πλούσιος ὧν , ἵνα ἡμεῖς ἐν ipsam dedit pretium de mundi vita , et propter
Lemmas: καί διά ἐγώ πτωχεύω πλούσιος ὅς , ἵνα ἐγώ ἐν ipsam dedit pretium de mundi vita , et propter
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.21
τῷ θανάτῳ αὐτοῦ πλουτήσωμεν , καὶ ἐν τῇ πτωχείᾳ πλου - nos inops factus est , cum dives esset , ut nos in
Lemmas: ὁ θάνατος αὐτός πλουτέω , καί ἐν ὁ πτωχεία πλόος - nos inops factus est , cum dives esset , ut nos in
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.22
λὴμ ὡραιότης ὁμοίως ἐνδείκνυται , τὴν ἀνὸ δηλαδὴ regnaremus 77 . Eadem sponsæ majestas etiam per
Lemmas: λῆμα ὡραιότης ὁμοίως ἐνδείκνυμι , ὁ Ανό δηλαδή regnaremus 77 . Eadem sponsæ majestas etiam per
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.23
τέρα , ἣν πόλιν τοῦ μεγάλου βασιλέως εἶναι παρὰ τῆς licet illius Ierosolymæ , liberæ , liberorum matris ,
Lemmas: τέρας , ὅς πόλις ὁ μέγας βασιλεύς εἰμί παρά ὁ licet illius Ierosolymæ , liberæ , liberorum matris ,
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.24
αὐτῇ τὸν ἀχώρητον , ὥστε ἐνοικεῖν αὐτῇ καὶ ἐμπερι - intelleximus 78 . Etenim quæ comprehendit intra se
Lemmas: αὐτός ὁ ἀχώρητος , ὥστε ἐνοικέω αὐτός καί ἐμπερι - intelleximus 78 . Etenim quæ comprehendit intra se
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.25
κοῦντος καλλωπισθεῖσα , Ἱερουσαλὴμ ἐπουράνιος γί - ea Deus , hæc per habitantis in ea pulchritudinem
Lemmas: Κούντος καλλωπίζω , Ἱεροσόλυμα ἐπουράνιος γία - ea Deus , hæc per habitantis in ea pulchritudinem
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.26
νεται , τὸ ἑκείνης κάλλος ἐφ' ἑαυτῆς δεξαμένη · κάλλος ornata , cœlestis Ierosolyma fit . Pulchritudo an -
Lemmas: νω , ὁ ἐκεῖνος κάλλος ἐπί ἑαυτοῦ δέχομαι · κάλλος ornata , cœlestis Ierosolyma fit . Pulchritudo an -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.27
πάντως ἐστι τοῦ βασιλέως τὸ κάλλος . Ἐκεῖνος γὰρ regis est pulchritudo . Nam is est ( quemadmodum
Lemmas: πάντως εἰμί ὁ βασιλεύς ὁ κάλλος . ἐκεῖνος γάρ regis est pulchritudo . Nam is est ( quemadmodum
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.28
Θείον χαρακτῆριζεται , τῇ ἀληθείᾳ λέγω καὶ τῇ δι - characteres : veritas , inquam , et justitia , et man -
Lemmas: θεῖον χαρακτηρίζω , ὁ ἀλήθεια λέγω καί ὁ Ζεύς - characteres : veritas , inquam , et justitia , et man -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.29
καιοσύνη , καὶ τῇ πραότητι . Ἡ τοίνυν ἐν τοῖς τοιού - suetudo . Quamobrem anima talibus ornata pul -
Lemmas: καιοσύνη , καί ὁ πραότης . ὁ τοίνυν ἐν ὁ οιὁ - suetudo . Quamobrem anima talibus ornata pul -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.30
Ἱερουσαλὴμ , τῇ τοῦ βασιλέως ὥρᾳ καλλωπισθεῖσα . nustate regis coronata . Enimvero manifestum
Lemmas: Ἱεροσόλυμα , ὁ ὁ βασιλεύς ὥρα καλλωπίζω . nustate regis coronata . Enimvero manifestum
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.31
Ἄλλα ταῦτα μὲν πρόδηλον ἔχει τοῦ τῆς νύμφης κάλ - hoc sponsæ pulchritudinis encomium est , amplia -
Lemmas: ἄλλος οὗτος μέν πρόδηλος ἔχω ὁ ὁ νύμφη κάλη - hoc sponsæ pulchritudinis encomium est , amplia -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0566.32
Ἱερουσαλὴμ συγκρίσει πληρούμενον . et Ierosolyma .
Lemmas: Ἱεροσόλυμα σύγκρισις πληρόω . et Ierosolyma .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0567.1
Τὸν δὲ ἐφεξῆς λόγον ἐγκώμιον μὲν εἶναι τῆς νύμφης οὐκ ἀμφιβάλλομεν · τὴν δὲ διάνοιαν καθ’ ἣν τῷ τοιούτῳ ἐπαίνῳ συμφύνεται , ἡ τῆς εὐφημίας ταύτης ἀξιοῦσθαι , οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ προχείρου μαθεῖν . Ἔχει γὰρ ἡ λέξις οὕτως · Θάμβος ὡς δυνάμεις τεταγμέναι . Τάχα δ’ ἄν τις τοῖς προθεωρηθεῖσιν ἐπόμενος εἴποι , διὰ τῆς πρὸς τὴν ὑπερκόσμον φύσιν συγκρίσεως μεγαλυνθῆναι ὑπὸ τοῦ λόγου διὰ τῶν ἐπαίνων τὴν νύμφην . Ἐκεῖναι γὰρ εἰσιν αἱ τεταγμέναι δυνάμεις , ὅπου αἱ μὲν Ἐξουσίαι διαπαντὸς ἐν τῇ κυριεύσει εἰσὶ κρατοῦσι δὲ δι’ ὅλου αἱ Κυριότητες · βεβήκασιν δὲ παγίως οἱ Θρόνοι , ἀδούλωτοι δὲ μένουσιν αἱ Ἀρχαί · εὐλογοῦσι δὲ τὸν Θεὸν ἀδιαλείπτως αἱ δυνάμεις , ἡ τε πτῆσις τῶν Σεραφὶμ οὐχ ἱσταται , καὶ ἡ στάσις οὐ μεταβαίνει · καὶ τὰ Χερουβὶμ ἀνέχοντα τὸν ὑψηλὸν τε καὶ ἐπηρμένον θρόνον οὐκ ἀπολύγει · οἱ τε λειτουργοὶ ποιοῦντες τὸ ἔργον , καὶ ἀκούοντες τῶν λόγων οὐ παύονται . Ἐπεὶ οὖν αἱ ἐξουσίαι αὗται ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τεταγμέναι εἰσὶ , καὶ ἡ τάξις τῶν νοητῶν καὶ ὑπερκοσμίων δυνάμεων , ἀσύγχυτος εἰς τὸ διηνεκὲς μένει , μηδεμιᾶς κακίας ἀναστρεφοῦσης τὴν εὐταξίαν · διὰ τοῦτο καὶ ἡ πρὸς μίμησιν ἐκείνων ψυχὴ πάντα κατὰ τάξιν καὶ εὐσχημόνως ποιοῦσα , τοιούτον ἐφ’ αὐτῆς κινεῖ τὸ θαῦμα , οἷον ἐν ταῖς δυνάμεσιν ἐκείναις ταῖς τεταγμέναις ἐστίν . Ἀπειλῆξις γὰρ ἡ τοῦ θαμβοῦ ἐρμηνεύεται διάνοια . Διὰ δὲ τῆς ἐκπλήξεως τὸ θαῦμα νοοῦντες , τῆς ἀληθείας οὐχ ἀμαρτάνομεν .
Lemmas: ὁ δέ ἐφεξῆς λόγος ἐγκώμιον μέν εἰμί ὁ νύμφη οὐ ἀμφιβάλλω · ὁ δέ διάνοια κατά ὅς ὁ τοιοῦτος ἔπαινος συμφύνω , ὁ ὁ Εὐφημία οὗτος ἀξιόω , οὐ εἰμί ἐκ ὁ πρόχειρος μανθάνω . ἔχις γάρ ὁ λέξις οὕτως · Θάμβος ὡς δύναμις τάσσω . Τάχα δέ ἄν τις ὁ προθεωρέω ἔπω εἶπον , διά ὁ πρός ὁ ὑπέρκοσμος φύσις σύγκρισις μεγαλύνω ὑπό ὁ λόγος διά ὁ ἔπαινος ὁ νύμφη . ἐκεῖνος γάρ εἰμί ὁ τάσσω δύναμις , ὅπου ὁ μέν Ἐξουσία διαπαντός ἐν ὁ κυριεύω εἰμί κρατέω δέ διά ὅλος ὁ Κυριότητες · βαίνω δέ πάγιος ὁ Θρόνοι , ἀδούλωτος δέ μένω ὁ Ἀρχή · εὐλογέω δέ ὁ θεός ἀδιαλείπτως ὁ δύναμις , ὁ τε πτῆσις ὁ σεραφίμ οὐ ἵστημι , καί ὁ στάσις οὖον μεταβαίνω · καί ὁ χερουβίν ἀνέχω ὁ ὑψηλός τε καί ἐπαίρω θρόνος οὐ ἀπολύζω · ὁ τε λειτουργός ποιέω ὁ ἔργον , καί ἀκούω ὁ λόγος οὖον παύω . ἐπεί οὖν ὁ ἐξουσία οὗτος ὑπό ὁ Θεός τάσσω εἰμί , καί ὁ τάξις ὁ νοητός καί ὑπερκόσμιος δύναμις , ἀσύγχυτος εἰς ὁ διηνεκής μένω , μηδείς κακία ἀναστρέφω ὁ εὐταξία · διά οὗτος καί ὁ πρός μίμησις ἐκεῖνος ψυχή πᾶς κατά τάξις καί εὐσχήμων ποιέω , τοιοῦτος ἐπί αὐτός κινέω ὁ θαῦμα , οἷος ἐν ὁ δύναμις ἐκεῖνος ὁ τάσσω εἰμί . Ἀπειλῆξις γάρ ὁ ὁ θαμβός ἑρμηνεύω διάνοια . Ζεύς δέ ὁ ἔκπληξις ὁ θαῦμα νοέω , ὁ ἀλήθεια οὐ ἁμαρτάνω .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0567.2
Ἡ δὲ τούτοις ἐκ τοῦ ἀκολούθου προκειμένη ῥῆσις , ἀμφίβολα ποιεῖ τὰ πρόσωπα , παρ’ ὃς τε εἴρηται , καὶ πρὸς δὲ εἴπεν · ὅτι Ἀπόστρεψον τοὺς ὀφθαλμοὺς σου ἀπεραντίον ἐμοῦ . Ὅτι αὐτοὶ ἀνεπέτρωσάν με . Τοῖς μὲν γὰρ δοκεῖ παρὰ τοῦ Δεσπότου πρὸς τὴν καθαρὰν εἰρηθῆναι · ταῦτα ψυχήν · ἐγὼ δὲ τῇ νύμφῃ πρέπεν ὑπονοοῦ μᾶλλον τὸ ῥητὸν ἐφαρμόζεσθαι . Ταύτῃ γὰρ κατάλληλον εὑρίσκω τὴν τῶν σημαινομένων ὑπὸ τοῦ λόγου διάνοιαν . Τὰ δὲ μοι παραστάντα δι’ ὀλίγων ἐχθήσομαι . Ἠκούσα πολλαχοῦ τῆς Θεοπνεύστου Γραφῆς πτέρυγας εἶναι τῷ Θεῷ διηγουμενῆς . Νῦν μὲν τῆς προσηγείας λεγούσης , ὅτι Ἐν σκέπῃ τῶν πτερύγων σου σκεπάσεις μέ · καὶ , ὅτι Ἵπὸ τὰς πτέρυγας αὐτοῦ ἐλπίεις . Πάλιν δὲ τοῦ Μωϋσέως ἐν τῇ μεγάλῃ ᾠδῇ τοῦτο ὑπογράφοντος , ἐν οἷς φησιν ὅτι Διείς τὰς πτέρυγας αὐτοῦ ἐδέξατο αὐτούς · καὶ τὸ παρὰ τῷ Κυρίῳ πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ εἰρημένον , ὅτι Ποσάκις ἠθέλησα ἐκισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου , ὡν ὀρνίθιον ὀρνὶς συνάγει τὰ νοσσία ὑπὸ τὰς πτέρυγας αὐτῆς ! ἄ οὐκ ἔξω τοῦ προκειμένου νοήματος εἴποι τις ἄν εἶναι , πρὸς τὸ ἀκόλουθον βλέπων . Εἰ τοίνυν κατὰ τινα λόγον ἀπρόρρητον πτέρυγας εἶναι περὶ τὴν θείαν φύσιν ὁ θεόπνευστος διορίζεται λόγος · ἡ δὲ πρώτη τοῦ ἀνθρώπου κατασκευὴ κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ γεγενῆσθαι τὴν φύσιν ἡμῶν μαρτυρεῖται · πάντως δτι διὰ πάντων εἶχε κατ’ εἰκόνα γενόμενος τὴν πρὸς τὸ ἀρχέτυπον ὁμοιότητα . Ἄλλὰ μὴν ἐπέτρωται κατὰ
Lemmas: ὁ δέ οὗτος ἐκ ὁ ἀκόλουθος πρόκειμαι ῥῆσις , ἀμφίβολος ποιέω ὁ πρόσωπον , παρά ὅς τε εἴρω , καί πρός δέ εἶπον · ὅτι ἀποστρέφω ὁ ὀφθαλμός σύ ἀπεραντίον ἐγώ . ὅτι2 αὐτός ἀνεπέτρωσάν ἐγώ . ὁ μέν γάρ δοκέω παρά ὁ δεσπότης πρός ὁ καθαρός λέγω · οὗτος Ψυχή · ἐγώ δέ ὁ νύμφη πρέπω ὑπονοέω μᾶλλον ὁ ῥητός ἐφαρμόζω . Ταύτη γάρ κατάλληλος εὑρίσκω ὁ ὁ σημαίνω ὑπό ὁ λόγος διάνοια . ὁ δέ ἐγώ παρίστημι διά ὀλίγος ἔχθω . ἥκω πολλαχοῦ ὁ θεόπνευστος γραφή πτέρυξ εἰμί ὁ Θεός διηγούμαι . νῦν μέν ὁ προσηγείας λέγω , ὅτι ἐν σκέπη ὁ πτέρυξ σύ σκεπάζω ἐγώ · καί , ὅτι Ἴπος ὁ πτέρυξ αὐτός ἐλπίζω . πάλιν δέ ὁ Μωϋσῆς ἐν ὁ μέγας ᾠδή οὗτος ὑπογράφω , ἐν ὅς φημί ὅτι διείς ὁ πτέρυξ αὐτός δέχομαι αὐτός · καί ὁ παρά ὁ κύριος πρός ὁ Ἱεροσόλυμα εἴρω , ὅτι ποσάκις ἐθέλω εκισυναγω ὁ τέκνον σύ , ὡς Ὀρνίθιον ὄρνις συνάγω ὁ νεόσσιον ὑπό ὁ πτέρυξ αὐτός ! ὅς οὐ ἔξω ὁ πρόκειμαι νόημα εἶπον τις ἄν εἰμί , πρός ὁ ἀκόλουθος βλέπω . εἰμί τοίνυν κατά τις λόγος ἀπόρρητος πτέρυξ εἰμί περί ὁ θεῖος φύσις ὁ θεόπνευστος διορίζω λόγος · ὁ δέ πρῶτος ὁ ἄνθρωπος κατασκευή κατά εἰκών καί ὁμοίωσις Θεός γίγνομαι ὁ φύσις ἐγώ μαρτυρέω · πάντως δ διά πᾶς ἔχω κατά εἰκών γίγνομαι ὁ πρός ὁ ἀρχέτυπος ὁμοιότης . ἀλλά μήv πετρόω κατά
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0568.2
D Πάλιν δὲ μετὰ τὰς φωνὰς ταύτας ἡ τοῦ κάλλους τῆς νύμφης ὑπόγραφη διαδέχεται , τῶν εἰς τὴν ὥραν αὐτοῦ συντελούντων ἕκαστον διὰ τινος προσφωσὺς ὁμοιώσεως τοῦ λόγου σημνύνοντος . Ἐπαινείται γὰρ αὐτῆς τῶν τε τριχῶν τὸ κάλλος , καὶ τῶν ὀδόντων ἡ θέσις , καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ χειλοὺς ἄνθος , καὶ τὸ ῥοῦ τῆς φωνῆς , τῆς τε παρεῖδος τὸ ἐρύθημα . Ὁ δὲ περὶ ἕκάστου τῶν εἰρημένων ἔπαινος , διὰ τινος καταλλήλου συγκρίσεως τε καὶ παραθέσεως πληροῦται τῇ νύμφῃ . Αἱ μὲν γὰρ τρίχες ἀγέλας αἰγῶν τὰς ἀναφανείσας ἀπὸ τοῦ Γαλαὰδ ὡμοιώθησαν · αἱ δὲ τῶν κεχαρμένων ἀγέλας διδύμοις τάχοις ἐπαγαλλόμεναι , τὸ τῶν ὀδόντων ἐγκώμιον πληροῦσι διὰ τῆς ὁμοιώσεως · σπαρτίω
Lemmas: D πάλιν δέ μετά ὁ φωνή οὗτος ὁ ὁ κάλλος ὁ νύμφη ὑπογράφω διαδέχομαι , ὁ εἰς ὁ ὥρα αὐτός συντελέω ἕκαστος διά τις προσφωσὺς ὁμοίωσις ὁ λόγος σημνύνοντος . ἐπαινέω γάρ αὐτός ὁ τε θρίξ ὁ κάλλος , καί ὁ ὀδούς ὁ θέσις , καί ὁ ἐπί ὁ χειλού ἄνθος , καί ὁ ῥόος ὁ φωνή , ὁ τε παρεῖδον ὁ ἐρύθημα . ὁ δέ περί ἕκαστος ὁ εἴρω ἔπαινος , διά τις κατάλληλος σύγκρισις τε καί παράθεσις πληρόω ὁ νύμφη . ὁ μέν γάρ θρίξ ἀγέλη αἴξ ὁ ἀναφαίνω ἀπό ὁ Γαλαάδ ὁμοιόω · ὁ δέ ὁ χαίρω ἀγέλη δίδυμος Ταχόϊς ἐπαγαλλόμεναι , ὁ ὁ ὀδούς ἐγκώμιον πληρόω διά ὁ ὁμοίωσις · σπαρτίον
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0569.2
Τὸ δὲ τῆς αἰγὸς ζῴων εἰς τὸν τῶν τριχῶν ἐπαίνον παρελήφθη , τάχα μὲν , ὅτι καὶ ἡ φύσις τοῦ τοῦ ὕσου
Lemmas: ὁ δέ ὁ αἴξ ζῷον εἰς ὁ ὁ θρίξ ἔπαινος παραλαμβάνω , τάχα μέν , ὅτι καί ὁ φύσις ὁ ὁ ὕω
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0571.1
'Ο δ' ἐφρεξῆς λόγος , ἐρμηνεία ἐστὶ τοῦ πρόσθεν αἰνύματος . Ἀλλὰν γὰρ ὠραΐαν ὀνομάζει τὸ σπαρτὶον τὸ κόκκινον , δι' οὗ πάλιν σημαίνει τὸ καθαρὸν καὶ ἔμμετρον . Τὸ γὰρ ἀκρίβως ὠραΐον , καὶ ἐν τῷ ἰδίῳ καιρῷ τῆς ἀκμῆς προφαινομένον , οὔτε ἀώρον ἐστίν , οὔτε ἐξωρον . Τὸ δὲ λεπύργῳ τῆς ῥόας τὸ μήλον τῆς παραείδος ὠραΐων , μεγάλην τινὰ προσαρματρεύει τῇ νύμφῃ τὴν ἐν τοῖς ἀγαθοῖς τελειότητα . Σημαίνει γὰρ μὴ ἐν ἄλλῳ τινὶ τὸν θησαυρὸν αὐτῆς παρεσκευάσθαι , ἀλλ' αὐτὴν εἶναι θησαυρὸν ἑαυτῆς , παντὸς ἀγαθοῦ παρασκευὴν ἐν ἑαυτῇ περιέχουσαν . Ὡς γὰρ τῷ λεπύργῳ περιέχεται τῆς ῥόας τὸ ἐδώδιμον · οὕτως ἐνδείκνυται τῷ φαινομένῳ χάλκεϊ τοῦ βίου τὸν ἔνδον αὐτῆς θησαυρὸν περιέχεσθαι . Οὕτως οὖν ἐστιν ὁ κρυπτὸς θησαυρὸς τῶν ἐλπίδων , ὁ ἴδιος καρπὸς τῆς ψυχῆς , D τὸ τῷ ἐναρέτῳ βίῳ καθάπερ τινὶ ῥόας λεπύργῳ περικρατούμενον . Τὸ δὲ , Ἐκτὸς τῆς σιωπῆσεώς σου , ταύτην ὀρμᾶ τὴν διάνοιαν ἔχειν , ὅτι Ὁ Ἐπαίνος σου οὐκ ἐκ τῶν φαινομένων τοσοῦτόν ἐστιν , ὅσα τῷ λόγῳ μηνύεται · ἀλλὰ μᾶλλον , ὅσα σιωπῇ ἀποκρύπτεται τὴν τοῦ λόγου διαφεύγοντα μῆνυνιν . Ὅσπερ γὰρ τὸ ἐκτὸς τοῦ λόγου ἡ σιωπὴ νοεῖται , οὕτω τὸ ἔκτος σιωπῆς τὸν λόγον νοοῦν τις , οὐχ ἀμαρτήσει . Ἐκεῖνο γὰρ σιωπῶμεν , ὁ διὰ τῶν ῥημάτων ἀδυνατοῦμεν ἐξαγγεῖλαι . Εἰ οὖν τὸ ἔκτος ἐκείνου ἡ σιωπὴ νοεῖται , τὸ ἔκτος σιωπῆς ἀκολουθῶν πάντως τὸν λόγον οἴεσθαι . Οὐκοῦν ὁ εἰπών , ὅτι Ἐκτὸς τῆς σιωπῆσεώς σου , τοῦτο σαφῶς τῷ λόγῳ παριστᾷ , ὅτι καλὰ μὲν ἐστι καὶ μεγάλα τὰ τῷ λόγῳ φανῆναι δυνάμενα , ὅσα ἐκτὸς ἐστὶ τῆς σιωπῆσεώς σου . Τὰ δὲ τοῦ λόγου ἔκτος , τὰ τῇ σιωπῇ καλυπτόμενα , τὰ ἀρρήτα τε καὶ ἀνεκφώνητα , πάντως καὶ θαυμασιώτερα τῶν ἐκφωνουμένων ἐστίν .
Lemmas: 'Ο δέ ἐφρεξῆς λόγος , ἑρμηνεία εἰμί ὁ πρόσθεν αινυμα . Ἀλλᾶς γάρ ὡραῖος ὀνομάζω ὁ σπαρτίον ὁ κόκκινος , διά ὅς πάλιν σημαίνω ὁ καθαρός καί ἔμμετρος . ὁ γάρ ἀκριβῶς ὡραῖος , καί ἐν ὁ ἴδιος καιρός ὁ ἀκμή προφαίνω , οὔτε ἄωρος εἰμί , οὔτε ἐξοράω . ὁ δέ λεπύργῳ ὁ ῥόος ὁ μῆλον ὁ παραείδος ὡραῖος , μέγας τις προσαρματρεύει ὁ νύμφη ὁ ἐν ὁ ἀγαθός τελειότης . σημαίνω γάρ μή ἐν ἄλλος τις ὁ θησαυρός αὐτός παρασκευάζω , ἀλλά αὐτός εἰμί θησαυρός ἑαυτοῦ , πᾶς ἀγαθός παρασκευή ἐν ἑαυτοῦ περιέχω . ὡς γάρ ὁ λεπύργῳ περιέχω ὁ ῥόος ὁ ἐδώδιμος · οὕτως ἐνδείκνυμι ὁ φαίνω χαλκεύς ὁ βίος ὁ ἔνδον αὐτός θησαυρός περιέχω . οὕτως οὖν εἰμί ὁ κρυπτός θησαυρός ὁ ἐλπίς , ὁ ἴδιος καρπός1 ὁ Ψυχή , D ὁ ὁ ἐνάρετος βίος καθάπερ τις ῥόος λεπύργῳ περικρατέω . ὁ δέ , ἐκτός ὁ σιώπησις σύ , οὗτος ὁρμή ὁ διάνοια ἔχω , ὅτι ὁ Ἔπαινος σύ οὐ ἐκ ὁ φαίνω τοσοῦτόν εἰμί , ὅσος ὁ λόγος μηνύω · ἀλλά μᾶλλον , ὅσος σιωπή ἀποκρύπτω ὁ ὁ λόγος διαφεύγω μηνυος . ὅσπερ γάρ ὁ ἐκτός ὁ λόγος ὁ σιωπή νοέω , οὗτος ὁ ἕκτος σιωπή ὁ λόγος νοέω τις , οὐ ἁμαρτάνω . ἐκεῖνος γάρ σιωπάω , ὁ διά ὁ ῥῆμα ἀδυνατέω ἐξαγγέλλω . εἰμί οὖν ὁ ἕκτος ἐκεῖνος ὁ σιωπή νοέω , ὁ ἕκτος σιωπή ἀκολουθέω πάντως ὁ λόγος οἴομαι . οὐκοῦν ὁ εἶπον , ὅτι ἐκτός ὁ σιώπησις σύ , οὗτος σαφῶς ὁ λόγος παρίστημι , ὅτι καλός μέν εἰμί καί μέγας ὁ ὁ λόγος φαίνω δύναμαι , ὅσος ἐκτός εἰμί ὁ σιώπησις σύ . ὁ δέ ὁ λόγος ἕκτος , ὁ ὁ σιωπή καλύπτω , ὁ ἄρρητα τε καί ανεκφώνητα , πάντως καί θαυμάσιος ὁ ἐκφωνέω εἰμί .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0571.2
Ἀκούσωμεν δὲ καὶ τῶν ἐφεξῆς ἐπαίνων , ὧν ἡ διάνοια τῷ τῆς ἱστορίας ἔοικε φρέατι , ὕπερ τις λίθος ἐπέκων τὸ στόμιον , ἀπορον ποιεῖ ταῖς ποιμαινοῦσαις τὴν μετουσίαν τοῦ ὕδατος · ἀλλ' ὁ Ἰακώβ ἐπιστὰς ἀναμυχλίζει τε τοῦ στομίου τὸν λίθον , καὶ πλήρη τὰ ποτιστήρια ποιήσας τοῦ ὕδατος , ἔδωκε τοῖς θρέμμασι κατ' ἐξουσίαν ἐντρυφῆσαι τῶν ναμάτων . Τίνα τοίνυν ἐστιν , ἃ τῷ τοιούτῳ φρέατι προσεικάζομεν ; Ἔξηκοντα εἰσι βασιλίσσαι , καὶ ὀγδοήκοντα καλλιαχαί , νεάνιδες δὲ οὐκ ἔστιν ἀριθμός . Μία ἐστὶ περιστερά μου , τελεία μου . Μία ἐστὶ τῇ μητρὶ αὐτῆς , ἐκλεκτικὴ ἐστὶ τῇ τεκοῦσῃ αὐτήν . Τίς οὖν ἡμῖν ἀποκυλίσει τῆς ἀσφαλείας ταύτης τὸν λίθον ; Τίς ἐξανήλησει τῶν νοημάτων τὸ ὕδωρ οὕτως ἐν βάθει κατακείμενον , ὡς ἀνέφικτον εἶναι τῷ ἡμετέρῳ λόγῳ ; Ἀλλὰ μοι καλῶς ἔχειν δοκεῖ τοῦτο ταῖς ἀκοαῖς ὑμῶν διαμαρτυράσθαι , ὅτι τὰ ταῦτα γνῶναι μόνων ἐκείνων ἐστίν , πρὸς οὓς φησιν ὁ Ἀπόστολος · ὅτι Ἐν παντὶ ἐπλουτίσθητε , ἐν παντὶ λόγῳ , καὶ
Lemmas: ἀκούω δέ καί ὁ ἐφεξῆς ἔπαινος , ὅς ὁ διάνοια ὁ ὁ ἱστορία ἔοικα φρέαρ , ὑπέρ τις λίθος Ἐπεκῶν ὁ στόμιον , ἄπορος ποιέω ὁ ποιμαίνω ὁ μετουσία ὁ ὕδωρ · ἀλλά ὁ Ἰακώβ ἐφίστημι αναμυχλιζω τε ὁ στόμιον ὁ λίθος , καί πλήρης ὁ ποτιστήρι ποιέω ὁ ὕδωρ , δίδωμι ὁ θρέμμα κατά ἐξουσία ἐντρυφάω ὁ νᾶμα . τίς τοίνυν εἰμί , ὁ ὁ τοιοῦτος φρέαρ προσεικάζω ; ἑξήκοντα εἰμί βασίλισσα , καί ὀγδοήκοντα καλλιηχη , νεᾶνις δέ οὐ εἰμί ἀριθμός . Μία εἰμί περιστερά ἐγώ , τέλειος ἐγώ . Μία εἰμί ὁ μήτηρ αὐτός , ἐκλεκτικός εἰμί ὁ τίκτω αὐτός . Τῖς οὖν ἐγώ ἀποκυλίω ὁ ἀσφάλεια οὗτος ὁ λίθος ; Τῖς ἐξαναλίσκω ὁ νόημα ὁ ὕδωρ οὕτως ἐν βάθος κατάκειμαι , ὡς ἀνέφικτος εἰμί ὁ ἡμέτερος λόγος ; ἀλλά ἐγώ καλῶς ἔχω δοκέω οὗτος ὁ ἀκοή σύ διαμαρτυρέω , ὅτι ὁ οὗτος γιγνώσκω μόνος ἐκεῖνος εἰμί , πρός ὅς φημί ὁ ἀπόστολος · ὅτι ἐν πᾶς πλουτίζω , ἐν πᾶς λόγος , καί
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0573.1
A συνάγων τοῖς ὑψηλοτέροις τὰς τῶν ἀγαθῶν ἀμοιβὰς , καὶ συμμετρῶν ἑκάστοι . Ταῦτα διὰ τῶν προκειμένων ῥητῶν φιλοσοφεῖν τὸν λόγον ὑπενοοῦμεν , τὴν διαφορὰν τῶν ψυχῶν , αἱ πρὸς τὸν νυμφιὸν ὁρῶσιν , ἐν τοῖς εἰρημένοις ἡμῖν διαστεῖλαντα . Τὰς μὲν γὰρ ὀνομάζει νεάνιδας , τὴν τοῦ ἀριθμοῦ φύσιν διὰ τοῦ πλήθους νικῶσας : ἕλλας δὲ παλλακίδας · καὶ ἄλλας βασιλίδας εἶναι φησιν · ὀκτωδεκάδι τῶν παλλακίδων τὸν ἀριθμὸν περιγράψας : τὰς δὲ βασιλίδας συντελεῖν εἴποιν εἰς ἑξήκοντα , ὑπερβῆσαι πασῶν τὴν ἐν τῇ μονάδι θεωρουμένην τελεῖαν περιστεράν , ἣν καὶ μόνην τῇ μητρὶ , καὶ ἐκλεκτικὴν εἶναι τῇ τεκοῦσῃ αὐτὴν ἀποφαίνεται . Ταῦτα οὖν διὰ τῶν θείων λόγων νοεῖν ἐναγγέλλεται , ὅτι οἱ μὲν ἄρα νηπίως τινὸς τῆς ἐν βάθει καμένης ἀπάτης ἐξω γενόμενοι , ἀργυρενεῖς τινες ὄντες , καὶ οὕτω διηθρωμένοι ἐν ἑαυτοῖς τὸν λόγον χωρήσαντες , τῇ ἀλογωτέρᾳ συγκαταθέσει τῆς πίστεως ἐν ἀπειρῶ θεωροῦνται πλήθει · σωτηρίων μὲν εἶναι πεπιστευκότες τοῦ μυστηρίου τὸν λόγον , οὐ μὴν ἐπιστήμῃ τινὶ καὶ τῇ διὰ τοῦ λόγου πληροφορίᾳ ἱσχυμένη ἑχούσης ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀλήθειαν . Αὗται εἰσιν αἱ ὀνομασθεῖσαι νεάνιδες , διὰ τὸ νέαν ἄγειν τὴν πνευματικὴν ἡλικίαν , αἱ γεννηθεῖσαι τῷ λόγῳ τῆς πίστεως , οὐδέπω διὰ τῆς καθῆκοντος αὐξήσεως τοιαῦται γεγονάσαι , ὡς ἐπὶ γάμων ἀρχὴν προελθεῖν , καὶ φθάσαι εἰς ἄνδρα τέλειον , εἰς μέτρον γαμικῆς ἡλικίας . Ὦστε τῷ φόβῳ τοῦ Κυρίου δύνασθαι κυοφορῆσαι , καὶ πνεῦμα σωτηρίας παιδοποιῆσαι . Ἀλλ’ ἐπὶ τῷ νηπίῳ τε καὶ ἀτελεῖ τῆς διανοίας , ἀλογωτέρας πως συζῶσι τῇ διαθέσει . Μᾶν ἄλλὰ καὶ οὗτοι τῶν σωζομένων εἰσὶν , καθὼς φησιν ὁ Προφήτης · ὅτι Ἀνθρώπους καὶ κτήνη σώσεις , Κύριε · κτηνὴ λέγων τὸ ἀλογώτερον μέρος τῶν σωζομένων .
Lemmas: A συνάγω ὁ ὑψηλός ὁ ὁ ἀγαθός ἀμοιβή , καί σύμμετρος ἕκαστος . οὗτος διά ὁ πρόκειμαι ῥητός φιλοσοφέω ὁ λόγος ὑπονοέω , ὁ διαφορά ὁ Ψυχή , ὁ πρός ὁ νυμφίος ὁράω , ἐν ὁ εἴρω ἐγώ διαστέλλω . ὁ μέν γάρ ὀνομάζω νεᾶνις , ὁ ὁ ἀριθμός φύσις διά ὁ πλῆθος Νίκη : ἕλλα δέ παλλακίς · καί ἄλλος βασιλίς εἰμί φημί · ὀκτωδεκάδι ὁ παλλακίς ὁ ἀριθμός περιγράφω : ὁ δέ βασιλίς συντελέω εἶπος εἰς ἑξήκοντα , ὑπερβαίνω πᾶς ὁ ἐν ὁ μόνος θεωρέω τέλειος περιστερά , ὅς καί μόνος ὁ μήτηρ , καί ἐκλεκτικός εἰμί ὁ τίκτω αὐτός ἀποφαίνω . οὗτος οὖν διά ὁ θεῖον λόγος νοέω ἐναγγέλλω , ὅτι ὁ μέν ἄρα νήπιος τις ὁ ἐν βάθος Καμένης ἀπάτη ἐξω γίγνομαι , ἀργυρενεῖς τις εἰμί , καί οὗτος διηθρωμένοι ἐν ἑαυτοῦ ὁ λόγος χωρέω , ὁ ἄλογος συγκατάθεσις ὁ πίστις ἐν ἤπειρος θεωρέω πλῆθος · Σωτηρίων μέν εἰμί πιστεύω ὁ μυστήριον ὁ λόγος , οὖον μήv ἐπιστήμη τις καί ὁ διά ὁ λόγος πληροφορία ἱσχύω ἔχω ἐν ἑαυτοῦ ὁ ἀλήθεια . οὗτος εἰμί ὁ ὀνομάζω νεᾶνις , διά ὁ νέος ἄγω ὁ πνευματικός ἡλικία , ὁ γεννάω ὁ λόγος ὁ πίστις , οὐδέπω διά ὁ καθήκω αὔξησις τοιοῦτος γίγνομαι , ὡς ἐπί γάμος ἀρχή προέρχομαι , καί φθάνω εἰς ἀνήρ τέλειος , εἰς μέτρον γαμικός ἡλικία . ὥστε ὁ φόβος ὁ κύριος δύναμαι κυοφορέω , καί πνεῦμα σωτηρία παιδοποιέω . ἀλλά ἐπί ὁ νήπιος τε καί ἀτελής ὁ διάνοια , ἄλογος πως συζάω ὁ διάθεσις . τιμή ἀλλά καί οὗτος ὁ σώζω εἰμί , καθώς φημί ὁ Προφήτης · ὅτι Ἄνθρωπος καί κτῆνος σῴζω , κύριος · κτῆνος λέγω ὁ ἄλογος μέρος ὁ σώζω .
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0573.2
Τῶν δὲ διὰ τῆς καθῆκοντος ἐπιμελείας αὐξηθέντων τῇ διανοίᾳ , καὶ καταλειποτότων ἤδη τὴν νηπιότητα , διπλὴν ὑπὸ τοῦ λόγου τὴν διαφορὰν διδασκόμεθα . Γίνονται μὲν γὰρ αἱ ψυχαὶ καὶ σύσσωμοι τῷ Λόγῳ , καὶ αὗται · κάκειναι · ἀλλ’ αἱ μὲν ἐρωτικῇ τινὶ διαθέσει προσκολλῶνται · οἷα ἦν ἡ τοῦ Δαβὶδ , καὶ ἡ τοῦ Παύλου ψυχή · ἡ μὲν λέγουσα τῷ , Ἐμοὶ δὲ τὸ προσκολλᾶσθαι τῷ Θεῷ ἀγαθὸν ἐστίν · ἡ δὲ τῷ , Οὐδεὶς χωρίσει ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ · οὔ ζωὴ , οὔ θάνατος , οὔ τὸ παρόν , οὔ τὸ μέλλον , οὔχ ἄλλο τι τῶν ὄντων οὐδέν . Αἱ δὲ φόβῳ κολάσεως τὰς μοιχὰς ἀποφεύγουσι πείρας . Μένουσι γὰρ ἐν ἀφθαρσίᾳ καὶ ἀγιασμῷ καὶ αὗται · ἀλλὰ τῷ φόβῳ μᾶλλον ἢ τῷ πόθῳ παιδαγωγούμεναι μόνῳ , τὸ κακὸν οὐ προσδέχονται . Αἱ μὲν οὖν διὰ τῆς τελειοτέρας διαθέσεως πόθῳ τῆς ἀφθαρσίας ἀναχραῖσθαι τῇ τοῦ Θεοῦ καθαρότητι , βασιλίσσαι διὰ τὴν κοινωνίαν τῆς βασιλείας κατονομάζονται . Τὰς δὲ τῷ τῆς ἀπειλῆς φόβῳ τὴν ἀρετὴν ἐκπονούσας , παλλακίδας ὀνομάζει ὁ λόγος . Οὐτω γὰρ τῶν αὐτῶν μήτηρ βα
Lemmas: ὁ δέ διά ὁ καθήκω ἐπιμέλεια αὐξάνω ὁ διάνοια , καί καταλείπω ἤδη ὁ νηπιότης , διπλός ὑπό ὁ λόγος ὁ διαφορά διδάσκω . γίγνομαι μέν γάρ ὁ ψυχή καί σύσσωμος ὁ Λόγος , καί οὗτος · ἐκεῖνος · ἀλλά ὁ μέν ἐρωτικός τις διάθεσις προσκολλάω · οἷος εἰμί ὁ ὁ Δαυίδ , καί ὁ ὁ Παῦλος ψυχή · ὁ μέν λέγω ὁ , ἐμός δέ ὁ προσκολλάω ὁ Θεός ἀγαθός εἰμί · ὁ δέ ὁ , οὐδείς χώρισις ἐγώ ἀπό ὁ ἀγάπη ὁ Χριστός · οὖον ζωή , οὖον θάνατος , οὖον ὁ πάρειμι , οὖον ὁ μέλλω , οὐ ἄλλος τίς ὁ εἰμί οὐδείς . ὁ δέ φόβος κόλασις ὁ μοιχάς ἀποφεύγω πείρω . μένω γάρ ἐν ἀφθαρσία καί ἁγιασμός καί οὗτος · ἀλλά ὁ φόβος μᾶλλον ἢ ὁ πόθος παιδαγωγέω μόνος , ὁ κακός οὖον προσδέχομαι . ὁ μέν οὖν διά ὁ τέλειος διάθεσις πόθος ὁ ἀφθαρσία ἀναχράομαι ὁ ὁ Θεός καθαρότης , βασίλισσα διά ὁ κοινωνία ὁ βασίλεια κατονομάζω . ὁ δέ ὁ ὁ ἀπειλή φόβος ὁ ἀρετή ἐκπονέω , παλλακίς ὀνομάζω ὁ λόγος . οὗτος γάρ ὁ αὐτός μήτηρ βάω
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0574.2
Εἰ δὲ τὴν ἐξάδα τῶν ἐντολῶν ἐν μιᾷ κατὰ τὸ δεκαπλάσιον γεωργηθεῖσαν ψυχὴν διὰ τῶν ἐξήκοντα βασιλίδων σημαίνειν δι’ αἰνιγματος , οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος ὑπενόησαμεν · ἀκολούθως καὶ διὰ τῶν ὀγδοήκοντα τῆς τῆς ὀγδόης μυστήριον παραδηλοῦσθαι φαμεν διὰ τοῦ ὁμοίου αἰνιγματος · πρὸς ἣν βλέποντες οἱ τῷ φόβῳ παιδαγωγούμενοι , τῆς τῶν κακῶν κοινωνίας ἀπεργονται . Οὕτως γὰρ ἐν ταῖς ψαλμωδίαις ἐμάθωμεν , ἐν αἷς προτέτακται διὰ τῆς ἐπιγραφῆς ἡ Ὀγδὼς · μαστιγουμένων δὲ ἀντιχρὶς εἰσιν αἱ φωναί , τῷ φόβῳ τῶν ἐλπιζομένων εἰς ἔλεον τὴν ἀκοὴν ἐπιχάρπτουσαι . Φησὶ γὰρ πρὸς τὸν φοβερὸν κριτὴν ὁ πρὸς τὴν Ὀγδὴν βλέπων · Κύριε , μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με , μηδὲ τῇ ὀργῇ σου παιδεύσῃς με . Ἐλέησόν με , Κύριε , ὅτι ἀσθενῆς εἰμι · Ἰασαί με , Κύριε , ὅτι ἐταράχθη τὰ ὀστᾶ μου . Καὶ δὴα ἐκ τοῦ ἀκολούθου τῷ ἀδελκώτῳ κριτῇ διὰ τῆς ἱκετηρίας προτείνεται , ἐν οἷς καὶ τὸ μὴ εἶναι Θεοῦ μνῆμην ἐν τῷ θανάτῳ ὀδύρε -
Lemmas: εἰμί δέ ὁ εξάδα ὁ ἐντολή ἐν εἷς κατά ὁ δεκαπλάσιος γεωργέω ψυχή διά ὁ ἐξήκω βασιλίς σημαίνω διά αἴνιγμα , οὐ ἔξω ὁ εἰκός ὑπονοέω · ἀκόλουθος καί διά ὁ ὀγδοήκοντα ὁ ὁ ὄγδοος μυστήριον παραδηλόω φημί διά ὁ ὁμοιόω αἴνιγμα · πρός ὅς βλέπω ὁ ὁ φόβος παιδαγωγέω , ὁ ὁ κακός κοινωνία ἀπέργω . οὕτως γάρ ἐν ὁ ψαλμῳδία μανθάνω , ἐν ὅς προτάσσω διά ὁ ἐπιγραφή ὁ Ὀγδὼς · μαστιγόω δέ ἀντιχρὶς εἰμί ὁ φωνή , ὁ φόβος ὁ ἐλπίζω εἰς ἔλεος ὁ ἀκοή επιχαρπτουω . φημί γάρ πρός ὁ φοβερός κριτής ὁ πρός ὁ Ὀγδής βλέπω · κύριος , μή ὁ θυμός σύ ἐλέγχω ἐγώ , μηδέ ὁ ὀργή σύ παιδεύω ἐγώ . ἐλεάω ἐγώ , κύριος , ὅτι ἀσθενής εἰμί · ἰάομαι ἐγώ , κύριος , ὅτι ταράσσω ὁ ὀστέον ἐγώ . καί δίειμι ἐκ ὁ ἀκόλουθος ὁ ἀδελκώτῳ κριτής διά ὁ ἱκετηρία προτείνω , ἐν ὅς καί ὁ μή εἰμί Θεός μνήμη ἐν ὁ θάνατος ὀδύρε -
gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0575.2
Πλὴν εἰ ἔξω βάλοι τὸν φόβον ἡ ἀγάπη τελείως , κατὰ τὸ γεγραμμένον , καὶ μεταποιηθεὶς ὁ φόβος , ἀγάπη γένοιτο · τότε εὑρίσκεται μονὰς τὸ σωζόμενον , ἐν τῇ πρὸς τὸ μόνον ἀγαθὸν συμφυΐᾳ , πάντων ἀλλήλοις ἐνωθέντων , διὰ τῆς κατὰ τὴν περιστέραν τελειότητος . Τοιοῦτον γὰρ τι νοοῦμεν ἐκ τοῦ ἐφεξῆς λόγου , ὃς φησιν · ὅτι Μία ἐστὶ περιστέρα μου , τελεία μου . Μία ἐστὶ τῇ μητρὶ αὐτῆς , ἐκλεκτικὴ ἐστὶ τῇ τεκοῦσῃ αὐτήν . Ὦπερ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ διὰ τῆς τοῦ Κυρίου φωνῆς σαφέστερον ἐρμηνεύεται . Πᾶσαν γὰρ τοῖς μαθηταῖς ἑαυτοῦ ἐναποτιθέμενος διὰ τῆς εὐλογίας δύναμιν , τὰ τε ἄλλα διὰ τῶν πρὸς τὸν Πατέρα λόγων ἀγαθὰ τοῖς ἁγίοις χαρίζεται , προστιθησι δὲ τῶν ἀγαθῶν τὸ κεφάλαιον , τὸ μηκέτι αὐτοὺς ἐν διαφορᾷ τινι προαιρέσεων ἐν τῇ περὶ τοῦ καλοῦ κρίσει πολλῇ διασχεῖσθαι · ἀλλ’ ἐν γενέσθαι τοὺς πάντας , τῷ ἐνὶ καὶ μόνῳ ἀγαθῷ συμφέροντας · ὥστε
Lemmas: πλήν εἰμί ἔξω βάλλω ὁ φόβος ὁ ἀγάπη τέλειος , κατά ὁ γράφω , καί μεταποιέω ὁ φόβος , ἀγάπη γίγνομαι · τότε εὑρίσκω μονή ὁ σῴζω , ἐν ὁ πρός ὁ μόνος ἀγαθός συμφυΐα , πᾶς ἀλλήλων νοέω , διά ὁ κατά ὁ περιστερά τελειότης . τοιοῦτος γάρ τίς νοέω ἐκ ὁ ἐφεξῆς λόγος , ὅς φημί · ὅτι Μία εἰμί περιστέρα ἐγώ , τέλειος ἐγώ . Μία εἰμί ὁ μήτηρ αὐτός , ἐκλεκτικός εἰμί ὁ τίκτω αὐτός . ὅσπερ ἐν ὁ Εὐαγγέλιος διά ὁ ὁ κύριος φωνή σαφής ἑρμηνεύω . πᾶσα γάρ ὁ μαθητής ἑαυτοῦ ἐναποτίθημι διά ὁ εὐλογία δύναμις , ὁ τε ἄλλος διά ὁ πρός ὁ πατήρ λόγος ἀγαθός ὁ ἅγιος χαρίζομαι , προστίθημι δέ ὁ ἀγαθός ὁ κεφάλαιος , ὁ μηκέτι αὐτός ἐν διαφορά τις προαίρεσις ἐν ὁ περί ὁ καλός κρίσις πολύς διασχίζω · ἀλλά ἐν γίγνομαι ὁ πᾶς , ὁ ἐν καί μόνος ἀγαθός συμφέρω · ὥστε