gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0477.1
βλέπων · οὐτω γὰρ ἀνομάζετο · ὀφθαλμὸς ὁ Ἰαζεκιήλ , ὁ σκοπεῖν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τεταγμένος , ἐπὶ τῇ τῶν φυλασσόμενων παρ’ αὐτῷ σωτηρίᾳ · ὀφθαλμὸς Μιχαίας ὁ ὁρῶν , καὶ Μωϋσῆς ὁ θεώμενος , ὁ δια τοῦτο καὶ θεὸς ὀνομασμένος · ὀφθαλμοὶ πάντες ἐκεῖνοι , οἳ εἰς ὁδηγίαν τοῦ λαοῦ τεταγμένοι , ὅς καὶ ὁρῶντας ὀνομάζοι οἱ τότε ἄνθρωποι · καὶ νῦν οἱ τῶν ἐκείνων τόπον ἀναπληροῦντες τῷ σώματι τῆς Ἐκκλησίας , καὶ ἐπισκοπεῖν τεταγμένοι , ὀφθαλμοὶ χωρὶς κατανομάζονται , ἐὰν ἀκριβῶς πρὸς τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον βλέπωσι , μηδαμῶ τοῖς ἔργοις τοῦ σκότους ἐναμιλῶντοῦντες · καὶ εἰ διακρίνοιεν τὸ ἄλλοτριον τοῖ ἰδίον , ἐν τῷ γινώσκειν , ὅτι πᾶν ἄλλοτριόν ἐστι τῆς φύσεως ἡμῶν , τὸ φαινομένον τε καὶ πρόσκαιρον · ἴδιον δὲ τὸ δι’ ἐλπίδος προκείμενον , οὐ ἡ κτῆσις μένει πρὸς τὸ διηνεκὲς ἀναφαίρετος . Ὀφθαλμῶν ἔργον καὶ τὸ διαγιγνώσκειν τὸν φίλόν τε καὶ τὸν πολέμιον , ὥστε ἀγαπῆν μὲν τὸν ἀληθινὸν φίλον ἐξ ὅλης καρδίας τε καὶ ψυχῆς καὶ δυνάμεως , τέλειον δὲ μῖσος κατὰ τοῦ ἐχθροῦ τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐπιδεικνυσθαι · Ἄλλὰ καὶ ὁ τῶν πρακτέων ὁδηγητής , καὶ τὸν συμφερόντων διδάσκαλος , καὶ τῆς ἐπὶ τὸν Θεὸν πορείας χειραγωγός , τοῦ καθαροῦ τε καὶ ὑγιαινοῦντος ὀφθαλμοῦ τὸ ἔργον δι’ ἀκριβείας ποιεῖ , καθ’ ὁμοιότητα τῶν σωματικῶν ὁμμάτων τῆς ὑψηλῆς πολιτείας τῶν λοιπῶν προφαινομένος . Διὰ τοῦτο ἐντεῦθεν ἐπαινεῖν ὁ Λόγος τὸ τῆς νύμφης ἄρχεται κάλλος , καὶ φησιν · Ὀφθαλμοὶ σου περιστεραῖ · ἀκέραιος γὰρ εἰς τὸ κακὸν τοὺς ἐν ὀφθαλμῶν τάξει προβεβλημένους ὁρῶν , τὴν ἀπλότητα τε καὶ τὸ ἀκέραιον τοῦ ἤθους αὐτῶν ἀποδεξάμενος , περιστερὰς κατῴνομασεν αὐτούς . Ἴδιον γὰρ ἐστὶν περιστερῶν τὸ ἀκέραιον . Ἡ τάχα τοιοῦτόν τινα ὁ λόγος μαρτυρεῖ τοῖς ὁμμασὶν ἐπαίνου . Ἐπειδὴ γὰρ πάντων τῶν ὁρατῶν αἱ εἰκόνες τῷ καπαρῷ τῆς κόρης ἐμπιπτούσαι , τὴν ὁρατικὴν ἐνέργειαν ἀποτελοῦσιν · ἀνάγκη πᾶσα πρὸς ὃ τις ὁρᾷ , τοῦτο τὴν μορφὴν ἀναλαμβάνειν διὰ τοῦ ὀφθαλμοῦ , κατοπτροῦν δίκην τοῦ φαινομένου τὸ εἶδος ἀναμαρτυρόμενος . Ὅταν τοίνυν ὁ τὴν ὀπτικὴν ταύτην ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας λαβὼν , πρὸς μηδὲν ὑλῶδες καὶ σωματικὸν βλέπη · ὁ πνευματικὸς τε καὶ δίλος ἐν αὐτῷ κατορθοῦται βίος . Ἡ δὲ τοιαύτη ζωὴ τῷ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτι καταμορφοῦται . Οὕκουν ὁ τελειότατος τῶν ὀφθαλμῶν ἐστὶν ἐπαῖνος , τὸ πρὸς τὴν τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου χάριν μεμορφοῦσθαι αὐτῶν τῆς ζωῆς τὸ εἶδος . Περιστερὰ γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον . Ἡ δὲ διὰς τῶν ὀφθαλμῶν ἐπαινείται , ὡς ἂν ὅλος γένοιτο ἐν ἐπαίνῳ ὁ ἄνθρωπος , ὁ φαινομένος τε καὶ νοούμενος . Διὰ τοῦτο γὰρ προσέθηκε τῷ ἐπαίνῳ καὶ ἄλλην ὑπεροχὴν , εἰπὼν ὅτι Ἐκτὸς τῆς σιωπήσεως σου · τοῦ γὰρ ἀγαθοῦ βίου , τὸ μὲν τι πρόδηλον ἐστίν , ὡς καὶ ἀνθρώποις γνῶριμον εἶναι · τὸ δὲ κρύφιον τε καὶ ἀπόρρητον , μόνῳ Θεῷ καθορώμενον . Ὅ τοίνυν τὸ ἀκατέργαστον βλέπων , καὶ εἰς τὰ κρύφια καθορῶν μαρτυρεῖ ἐπὶ τοῦ ἐπαινουμένου προσώπου πλεῖον εἶναι τοῦ φαινομένου τὸ σιωπώμενον , δι’ ὧν φησιν · ὅτι Ὀφθαλμοὶ σου περιστεραὶ ἐκτὸς τῆς σιωπῆσός σου . Ἐξωθεν γὰρ ἐστι τοῦ ἐπαινηθέντος ἔτι , τὸ διὰ τῆς σιωπῆς θαυμαζόμενον . Ὅθι δὲ
Lemmas: βλέπω · οὗτος γάρ ἀνομάζετο · ὀφθαλμός ὁ Ἰαζεκιήλ , ὁ σκοπέω ὑπό ὁ Θεός τάσσω , ἐπί ὁ ὁ φυλάω παρά αὐτός σωτηρία · ὀφθαλμός Μιχαίας ὁ ὁράω , καί Μωϋσῆς ὁ θεάομαι , ὁ διά οὗτος καί θεός ὀνομάζω · ὀφθαλμός πᾶς ἐκεῖνος , ἕ εἰς ὁδηγία ὁ λαός τάσσω , ὅς καί ὁράω ὀνομάζω ὁ τότε ἄνθρωπος · καί νῦν ὁ ὁ ἐκεῖνος τόπος ἀναπληρόω ὁ σῶμα ὁ ἐκκλησία , καί ἐπισκοπέω τάσσω , ὀφθαλμός Χωρὶς κατανομάζω , ἐάν ἀκριβῶς πρός ὁ ὁ δικαιοσύνη ἥλιος βλέπω , μηδαμός ὁ ἔργον ὁ σκότος ἐναμιλῶντοῦντες · καί εἰμί διακρίνω ὁ ἀλλότριος τοῖ ἴδιος , ἐν ὁ γιγνώσκω , ὅτι πᾶς ἀλλότριος εἰμί ὁ φύσις ἐγώ , ὁ φαίνω τε καί πρόσκαιρος · ἴδιος δέ ὁ διά ἐλπίς πρόκειμαι , οὖον ὁ κτῆσις μένω πρός ὁ διηνεκής ἀναφαίρετος . ὀφθαλμός ἔργον καί ὁ διαγιγνώσκω ὁ φίλος τε καί ὁ πολέμιος , ὥστε ἀγάπη μέν ὁ ἀληθινός φίλος ἐκ ὅλος Καρδία τε καί Ψυχή καί δύναμις , τέλειος δέ μῖσος κατά ὁ ἐχθρός ὁ ζωή ἐγώ ἐπιδείκνυμι · ἀλλά καί ὁ ὁ πρακτέος οδηγητής , καί ὁ συμφέρω διδάσκαλος , καί ὁ ἐπί ὁ θεός πορεία χειραγωγός , ὁ καθαρός τε καί ὑγιαίνω ὀφθαλμός ὁ ἔργον διά ἀκρίβεια ποιέω , κατά ὁμοιότης ὁ σωματικός ὄμμα ὁ ὑψηλός πολιτεία ὁ λοιπός προφαίνω . Ζεύς οὗτος ἐντεῦθεν ἐπαινέω ὁ Λόγος ὁ ὁ νύμφη ἄρχω κάλλος , καί φημί · ὀφθαλμός σύ περιστερά · Ἀκέραιος γάρ εἰς ὁ κακός ὁ ἐν ὀφθαλμός τάξις προβάλλω ὁράω , ὁ απλότητα τε καί ὁ ἀκέραιος ὁ ἦθος αὐτός ἀποδείκνυμι , περιστερά κατονομάζω αὐτός . Ἴδιον γάρ εἰμί περιστερά ὁ ἀκέραιος . ὁ τάχα τοιοῦτος τις ὁ λόγος μαρτυρέω ὁ ὄμμα ἔπαινος . ἐπεί γάρ πᾶς ὁ ὁρατής ὁ εἰκών ὁ καπαρός ὁ κόρη ἐμπίπτω , ὁ ὁρατικός ἐνέργεια ἀποτελέω · ἀνάγκη πᾶς πρός ὅς τις ὁράω , οὗτος ὁ μορφή ἀναλαμβάνω διά ὁ ὀφθαλμός , κατοπτροῦν δίκη ὁ φαίνω ὁ εἶδος ἀναμαρτυρέω . ὅταν τοίνυν ὁ ὁ ὀπτικός οὗτος ἐξουσία ἐπί ὁ ἐκκλησία λαμβάνω , πρός μηδείς ὑλώδης καί σωματικός βλέπω · ὁ πνευματικός τε καί δίλος ἐν αὐτός κατορθόω βίος . ὁ δέ τοιοῦτος ζωή ὁ ὁ ἅγιος πνεῦμα χάρις καταμορφόω . κέω ὁ τέλειος ὁ ὀφθαλμός εἰμί ἔπαινος , ὁ πρός ὁ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος χάρις μορφόω αὐτός ὁ ζωή ὁ εἶδος . Περιστερά γάρ ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος . ὁ δέ Διᾶς ὁ ὀφθαλμός ἐπαινέω , ὡς εἄν ὅλος γίγνομαι ἐν ἔπαινος ὁ ἄνθρωπος , ὁ φαίνω τε καί νοέω . Ζεύς οὗτος γάρ προστίθημι ὁ ἔπαινος καί ἄλλος ὑπεροχή , εἶπον ὅτι ἐκτός ὁ σιώπησις σύ · ὁ γάρ ἀγαθός βίος , ὁ μέν τίς πρόδηλος εἰμί , ὡς καί ἄνθρωπος γνώριμος εἰμί · ὁ δέ κρύφιος τε καί ἀπόρρητος , μόνος Θεός καθοράω . ὅς τοίνυν ὁ ἀκατέργαστος βλέπω , καί εἰς ὁ κρύφιος καθοράω μαρτυρέω ἐπί ὁ ἐπαινέω πρόσωπον πλείων εἰμί ὁ φαίνω ὁ σιωπάω , διά ὅς φημί · ὅτι ὀφθαλμός σύ περιστερά ἐκτός ὁ σιωπή σύ . ἐξωθεν γάρ εἰμί ὁ ἐπαινέω ἔτι , ὁ διά ὁ σιωπή θαυμάζω . ὅθι δέ