gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0434.1
τῇ καταστάσει τῆς ψυχῆς ἐν ἀταραξίᾳ γαληνίζουσα . Συμβαίνει τοίνυν ἀμέσως πρὸς τὴν κακίαν τῆς ἀρετῆς διαστῶσης , μὴ δύνασθαι κατὰ ταῦτον ἀμφοτέρον τῷ ἑνὶ παραγεῖναι · ὁ γὰρ τοῦ σωφρονεῖν ἀποστάς , ἐν τῷ ἀκολάστῳ πάντως γίνεται βίῳ , καὶ ὁ τὸν ἀκάθαρτον βεβελιξάμενος βίον , καταθρόνosen ἐν τῇ ἀποτροπῇ τοῦ κακοῦ τὸ ἀμύλουνον . Οὕτω καὶ τὰλλα πάντα , ὁ ταπεινῶρων τῆς ὑπερηφανίας κεχωρίσται , καὶ ὁ διὰ τοῦ τύφου ἑαυτὸν ἐξοχώσας , τὴν ταπείνοροσύνην ἀπώσατο . Καὶ τί χρή τὰ καθ' ἕκαστον λέγοντα δια - | τρίβειν ; Πῶς ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων τῇ φύσει ἢ τοῦ ἑνὸς ἀπουσία θέσις καὶ ὑπαρξὶς τοῦ ἑτέρου γίνεται , οὕτω τοίνυν ἔχούσης ἡμῶν τῆς προαιρέσεως , κατ' ἑξουσίαν ἔχειν ὅπτερ ἂν ἐθέλῃ τοῦτο συνηγματίζεσθαι , καλῶς φησι πρὸς τὴν ὡραιωθεῖσαν ὁ λόγος · ὅτι Ἀποστάσα μὲν τῆς τοῦ κακοῦ κοινωνίας ἐμοὶ προσήγγισας · πλησιάσασα δὲ τῇ ἀπροσείῳ κάλλει , καὶ αὐτὴ καλὴ γέγονας , οὐδὲν τῇ κάτοπτρω τῷ ἐμῷ χαρακτήρι ἐμμορφοθεῖσα . Κατόπτρω γὰρ εἰκεν ὡς ἀληθῶς τὸ ἀνθρώπινον κατὰ τὸν προαιρέσεων ἐμφάσεις || μεταποιούμενον . Ἄν τε γὰρ χρυσὸν ἴδω , χρυσὸς φαίνεται , καὶ τὰς αὐτὰς αὐγὰς τῆς ὑλῆς διὰ τῆς ἐμφάσεως δείκνυσιν · ἄν τε εἰ τῶν εἰδεχθῶν ἐμφανείῃ , καὶ τοῦτο τὸ αἰσχὸς δι' ὁμοιώσεως ἀπομάσσεται , βάτραχὸν τινα , ἢ φρύνον , ἢ σκολόπενδραν , ἢ ἄλλο τι τῶν - ἀπῶν θεαμάτων τῷ οἰκεῖω ὑποκρινόμενον , ὅπερ ἂν τούτων εὐρεθῇ ἀντιπρόσωπον . Ἐπεὶδὴ τοίνυν κατὰ νότου τὴν κακίαν ποιησάμενην τὴν κεκαθαμένην ψυχὴν ὑπὸ Λόγου , τὸν ἡλιαχὸν ἐν ἑαυτῇ κύκλον ἐδέξατο , καὶ τῷ ἀφθέντι ἐν αὐτῇ φωτὶ συνεξέλαμψε , διὰ τοῦτο φησι : πρὸς αὐτὴν ὁ Λόγος , ὅτι Γέγονας ἤδη καλὴ πλησιάσασα τῇ ἐμῇ φωτὶ , διὰ τοῦ προσεγγισμοῦ τὴν κοινωνίαν ἐκελχομένη τοῦ κάλλους . Ἰδοὺ εἰ καλή , φησίν , ἡ πλησίον μου . Εἶτα ἐπισχὼν , καὶ οἷον ἐν προσθήκῃ τινὶ καὶ ἐπινάσσει γενομένη τὴν κάλλος αὐτὴν θεασάμενος , - πάλιν τὸν αὐτὸν ἐπαναλαμβάνει λόγον , εἰπών · Ἰδοὺ εἰ καλή . Ἄλλ' ἂν μὲν τῷ προτέρω τῇ πλησίον ὀνόμασεν · ἐνταῦθα δὲ τὴν ἐκ τοῦ εἴδους τῶν ὀμμάτων γνωριζομένην · Ὀφθαλμοὶ γὰρ σου , φησὶ , περιστεράς . Πρότερον μὲν γὰρ ὅτε Ἰππω ἀφωμοιώθη , ἐν σιαγόνιτε καὶ τραχήλῳ ὁ ἐπαίνος ἦν . Νῦν δὲ ὅτε τὸ ἴδιον αὐτῆς ἀνεφάνη κάλλος , ἢ τῶν ὀφθαλμῶν χάρις ἐγκωμιάζεται · ὁ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν ἐπαίνος ἐστὶ τὸ περιστερὰς τὰ ὀμματα εἶναι , ὅπερ μοι δοκεῖ τοιαύτην ἐμφαίνειν διάνοιαν , ἐπειδὴ ταῖς καθαραῖς τῶν ὀμμάτων-D χώραις ὁρᾶται τῶν ἀτενιζόντων τὰ πρόσωπα . Φασὶ γὰρ οἱ τοιαῦτα φυσιολογεῖν ἐπιστήμονες , ὅτι τὰς τῶν εἰδώλων ἐμπτώσεις δεχόμενος , αἱ τῶν ὀρατῶν ἀποβλέουσιν , οὕτως ἐνεργεῖ τὴν δύναμὶ ὁ ὀφθαλμός . Τοῦτο χάριν ἐπαίνος γίνεται τῆς τῶν ὀφθαλμῶν εὐμορφίας · τὸ τῆς περιστέρας εἶδος , τὰς χώρας αὐτῶν ἐμφαινόμενον . Πρὸς δ' γὰρ ἂν τις ἐναντενίσῃ , τοῦτο δέχεται ἐν ἑαυτῷ τὸ ὁμοίωμα . Ἐπεὶ οὖν μηκέτι πρὸς σάρκα καὶ αἷμα βλέπων , πρὸς τὸν πνευματικὸν βίον ὁρά , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , ζῶν πνεύματι , καὶ πνεύματι στοχῶν , καὶ τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατῶν τῷ πνεύματι , καὶ ὅλος δι' ὅλου πνευματικὸς γεγόνενος , οὐ ψυχικός , οὐδὲ σάρκινος · τοῦτο χάριν μαρ -
Lemmas: ὁ κατάστασις ὁ Ψυχή ἐν ἀταραξία γαληνίζω . συμβαίνω τοίνυν ἀμέσως πρός ὁ κακία ὁ ἀρετή διΐστημι , μή δύναμαι κατά ταῦτος ἀμφότερος ὁ εἷς παραγίγνομαι · ὁ γάρ ὁ σωφρονέω ἀφίστημι , ἐν ὁ ἀκόλαστος πάντως γίγνομαι βίος , καί ὁ ὁ ἀκάθαρτος βλίσσω βίος , καταίρω ἐν ὁ ἀποτροπή ὁ κακός ὁ ἀμύλουνον . οὕτως καί ὅς πᾶς , ὁ ταπεινῶρων ὁ ὑπερηφανία χωρίζω , καί ὁ διά ὁ τύφω ἑαυτοῦ ἐκχώννυμι , ὁ ταπεινοροσυνειμι ἀπωθέω . καί τίς χρή ὁ κατά ἕκαστος λέγω διά - | τρίβω ; Πῶς ἐπί ὁ ἀντίκειμαι ὁ φύσις ἢ ὁ εἷς ἀπουσία θέσις καί ὕπαρξις ὁ ἕτερος γίγνομαι , οὗτος τοίνυν ἔχω ἐγώ ὁ προαίρεσις , κατά ἐξουσία ἔχω ὅς εἄν ἐθέλω οὗτος συνηγματιζω , καλῶς φημί πρός ὁ ὡραιόω ὁ λόγος · ὅτι ἀφίστημι μέν ὁ ὁ κακός κοινωνία ἐγώ προσάγω · πλησιάζω δέ ὁ ἀπροσείῳ κάλλος , καί αὐτός κάλως γίγνομαι , οὐδείς ὁ κάτοπτρον ὁ ἐμός χαρακτήρ ἐμμορφόω . κάτοπτρον γάρ ἵημι ὡς ἀληθής ὁ ἀνθρώπινος κατά ὁ προαίρεσις ἔμφασις || μεταποιέω . ἄν τε γάρ χρυσός ὁράω , χρυσός φαίνω , καί ὁ αὐτός αὐγή ὁ ὕλη διά ὁ ἔμφασις δείκνυμι · ἄν τε εἰμί ὁ εἰδεχθής ἐμφαίνω , καί οὗτος ὁ αἶσχος διά ὁμοίωσις ἀπομάζω , βάτραχος τις , ἢ φρῦνος , ἢ σκολόπενδρα , ἢ ἄλλος τίς ὁ - ἄπειμι θέαμα ὁ οἰκέω ὑποκρίνομαι , ὅσπερ εἄν οὗτος εὑρίσκω ἀντιπρόσωπος . ἐπειδή τοίνυν κατά νότος ὁ κακία ποιέω ὁ καθίημι ψυχή ὑπό Λόγος , ὁ ἡλιακός ἐν ἑαυτοῦ κύκλος δέχομαι , καί ὁ ἅπτω ἐν αὐτός φάος συνεκλάμπω , διά οὗτος φημί : πρός αὐτός ὁ Λόγος , ὅτι γίγνομαι ἤδη κάλως πλησιάζω ὁ ἐμέω φάος , διά ὁ προσεγγισμός ὁ κοινωνία ἐκλέγω ὁ κάλλος . ἰδέ εἰμί καλός , φημί , ὁ πλησίος ἐγώ . εἶτα ἐπέχω , καί οἷος ἐν προσθήκη τις καί ἐπινάσσω γίγνομαι ὁ κάλλος αὐτός θεάομαι , - πάλιν ὁ αὐτός ἐπαναλαμβάνω λόγος , εἶπον · ἰδέ εἰμί καλός . ἄλλος εἄν μέν ὁ πρότερος ὁ πλησίος ονομάζω · ἐνταῦθα δέ ὁ ἐκ ὁ εἶδος ὁ ὄμμα γνωρίζω · ὀφθαλμός γάρ σύ , φημί , περιστερά . πρότερος μέν γάρ ὅτε Ἵππος ἀφομοιόω , ἐν σιαγών καί τράχηλος ὁ ἔπαινος εἰμί . νῦν δέ ὅτε ὁ ἴδιος αὐτός ἀναφαίνω κάλλος , ἢ ὁ ὀφθαλμός χάρις ἐγκωμιάζω · ὁ δέ ὁ ὀφθαλμός ἔπαινος εἰμί ὁ περιστερά ὁ ὄμμα εἰμί , ὅσπερ ἐγώ δοκέω τοιοῦτος ἐμφαίνω διάνοια , ἐπεί ὁ καθαρός ὁ ὄμμα χώρα ὁράω ὁ ἀτενίζω ὁ πρόσωπον . φημί γάρ ὁ τοιοῦτος φυσιολογέω ἐπιστήμων , ὅτι ὁ ὁ εἴδωλον ἔμπτωσις δέχομαι , ὁ ὁ ορατός ἀποβάλλω , οὕτως ἐνεργέω ὁ δύναμις ὁ ὀφθαλμός . οὗτος χάρις ἔπαινος γίγνομαι ὁ ὁ ὀφθαλμός εὐμορφία · ὁ ὁ περιστέρα εἶδος , ὁ χώρα αὐτός ἐμφαίνω . πρός δέ γάρ εἄν τις ἐναντενίσῃ , οὗτος δέχομαι ἐν ἑαυτοῦ ὁ ὁμοίωμα . ἐπεί οὖν μηκέτι πρός σάρξ καί αἷμα βλέπω , πρός ὁ πνευματικός βίος ὁράω , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , ζῶ πνεῦμα , καί πνεῦμα στόχος , καί ὁ πρᾶξις ὁ σῶμα θανατάω ὁ πνεῦμα , καί ὅλος διά ὅλος πνευματικός γίγνομαι , οὖον ψυχικός , οὐδέ σάρκινος · οὗτος χάρις Μάρτιος -