gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0517.1
ειρημένον τὸ δόγμα μανθάνομεν , ὅτι πάντοτε τοῖς ἐπὶ τὰ μειζὼν προκείμενοις , ἀρμόδιός ἐστιν ἡ τοῦ Ἀποστόλου φωνὴ ἡ λέγουσα · Ἐγὼ δὲ δοκεῖ ἐγνωκέναι , οὐδὲν ἐγὼ καλῶς δεῖ γνῶναι . Ἐγὼ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐν τοῖς φάσμασιν ἡ ψυχὴ τοσοῦτον ὅσον κατέλαβεν . Ἄλλ' ἐπειδὴ τὸ μὴπω κατελημμένον ἀπεῖρεπλάσιον τοῦ καταληφθέντος ἐστὶ · διὰ τοῦτο ὡφθη πολλάκις τῇ ψυχῇ ὁ νυμφίος , καὶ ὡς μηδέπω ἐν ὀφθαλμοῖς γεγόνως , ὡφθήσεσθαι τῇ νύμφῃ διὰ τῆς φωνῆς ἐπαγγέλεται . Ὡς δ' ἂν σαφέστερον ἡμῖν τὸ νόημα γένοιτο , εἰκόνα τινὰ δι' ὑποδείγματος προσθήσω τῷ λόγῳ . Ὡσπερ γὰρ εἰ τις πλησίον ἐκείνης γένοιτο τῆς πηγῆς , ἣν ἀναβαίνειν εἴπεν ἐκ τῆς γῆς καὶ' ἀρχάς ἡ Γραφή , τοσαύτῃ οὖσαν τῷ πλήθει , ὡς ἅπαν τῆς γῆς ἐπικυλίζειν τὸ πρόσωπον . Θαυμάσει μὲν ὁ τῇ πηγῇ πλησιάσας τὸ ἀπειρον ὕδωρ ἐκεῖνο , ὁ πάντοτε αὐτὴς ἀνομβροῦν τε καὶ προχόμενον · οὐ μὴν εἰποὶ ἂν δλον ὡραχέναι τὸ ὕδωρ . Πῶς γὰρ ἂν ἴδοι τὸ ἐπὶ τοῖς κόλποις τῆς γῆς ἐγκυπτόμενον ; Ὡστε κἀν ἐπιπολὺ παραμεῖναι τῷ βρύοντι , ἀεὶ ἐν ἀρχαῖς ἐστὶ τῆς θεωρίας τοῦ ὕδατος . Οὐ γὰρ παύεται τὸ ὕδωρ ἀεὶ τε ρέον , καὶ ἀεὶ τοῦ βρύειν ἀρχόμενον . Οὕτως ὁ πρὸς τὸ θεῖον ἐκεῖνο καὶ ἀόριστον κάλλος βλέπων , ἐπειδὴ τὸ πάντοτε εὑρισκόμενον , καινότερον τε καὶ παραδοξότερον πάντως παρὰ τῷ εἰδε · κατελημμένον ὁρᾶται , θαυμάζει μὲν τὸ ἀεὶ προφαίνόμενον , οὐδέποτε δὲ ἴσταται τῆς τοῦ ἰδεῖν ἐπιθυμίας , διὰ τὸ παντὸς τῷ ὁρωμένῳ μεγαλοπρεπεστέρον τε καὶ θεώτερον εἶναι τὸ προσδοκώμενον . Διὰ τοῦτο οὖν καὶ ἐνταῦθα ἡ νύμφη ἀεὶ θαυμάζουσα τε καὶ ἐκπλασσομένη τὸ γινωσκόμενον , οὐδέποτε ἐν τοῖς ἐγνωσμένοις ἴσταται τοῦ θεωρητέου τὸν πόθον . Οὐ γάριν καὶ νῦν ὡς ἐτι θυροκοποῦντος τοῦ Λόγου αἰσθάνεται , καὶ πρὸς τὴν ὑπακοὴν διανίσταται καὶ φησι , Φωνὴ τοῦ ἀδελφιδού μου κρούει ἐπὶ τὴν θύραν . Εἶτα ἡσυχήν ταις ἀκοαῖς ἐνδοῦσα , ἀκούει τοῦ διὰ τῆς φωνῆς προσηγγασαντος Λόγου · ὁ δὲ λόγος τοιούτός ἐστιν · Ἀνοίξω μοι , ἀδελφῇ μου , ἣ πλησίον μου , περιστερὰ μου , τελεία μου · δεῖ ἡ κεφαλὴ μου ἐπλί'σθη δρόσον , καὶ οἱ βόστρυχοί μου ψεκάδων νυκτός . Τούτου δὲ τὴν διάνοιαν οὕτως ἂν τις καταλάβοι τῇ θεωρίᾳ . Τῷ μεγάλῳ Μωϋσεῖ διὰ φωτὸς ἤρξατο ἡ τοῦ Θεοῦ ἐμφάνεια · μετὰ ταῦτα διὰ νεφέλης αὐτῷ διαλέγεται . Εἶτα ὑψηλότερος ἤδη καὶ τελειότερος γεγόνως , ἐν γνόφῳ τὸν Θεὸν βλέπει . Ὁ δὲ διὰ τούτου μανθάνομεν τοιούτός ἐστιν · Ἡ πρώτη ἀπὸ τῶν ψευδῶν καὶ πεπλανημένων περὶ Θεοῦ ὑπολήψεων ἀναχώρησις , ἡ ἀπὸ τοῦ σκότους εἰς φῶς ἐστὶ μετάστασις . Ἡ δὲ προσεχέστερα τῶν κρυπτῶν κατανόησις , ἡ διὰ τῶν φαινομένων χειραγωγοῦσα τὴν ψυχὴν πρὸς τὴν ἀόρατον φύσιν , οἷον τις νεφέλη γίνεται , τὸ φαινόμενον μὲν ἅπαν ἐπισκιάζουσα · πρὸς δὲ τὸ κρύφιον βλέπειν τὴν ψυχὴν χειραγωγούσα καὶ συνειθίζουσα . Ἡ δὲ διὰ τούτων δεῖουσα πρὸς τὰ ἄνω ψυχή , ὅσον ἀρκοτὸν ἐστὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει , τὰ κάτω καταλιποῦσα , ἐντὸς τῶν ἀδυτών τῆς θεογνωσίας γίνεται , τῷ θεῷ γνόφῳ πανταχόθεν διαληφθεῖσα · ἐν ᾧ τοῦ φαινομένου τε καὶ καταλαμβανομένον
Lemmas: εἴρω ὁ δόγμα μανθάνω , ὅτι πάντοτε ὁ ἐπί ὁ μείζων πρόκειμαι , Ἁρμόδιος εἰμί ὁ ὁ ἀπόστολος φωνή ὁ λέγω · ἐγώ δέ δοκέω γιγνώσκω , οὐδείς ἐγώ καλῶς δεῖ γιγνώσκω . ἐγώ μέν γάρ αὐτός ἐν ὁ φάσμα ὁ ψυχή τοσοῦτος ὅσος καταλαμβάνω . ἄλλος ἐπεί ὁ μήπω καταλαμβάνω ἀπεῖρεπλάσιον ὁ καταλαμβάνω εἰμί · διά οὗτος ὁράω πολλάκις ὁ Ψυχή ὁ νυμφίος , καί ὡς μηδέπω ἐν ὀφθαλμός γίγνομαι , ὁράω ὁ νύμφη διά ὁ φωνή ἐπαγγέλλω . ὡς δέ εἄν σαφής ἐγώ ὁ νόημα γίγνομαι , εἰκών τις διά ὑπόδειγμα προστίθημι ὁ λόγος . ὡς γάρ εἰμί τις πλησίος ἐκεῖνος γίγνομαι ὁ πηγή , ὅς ἀναβαίνω εἶπον ἐκ ὁ γῆ καὶι ἀρχή ὁ γραφή , τοσοῦτος εἰμί ὁ πλῆθος , ὡς ἅπας ὁ γῆ επικυλιζω ὁ πρόσωπον . θαυμάζω μέν ὁ ὁ πηγή πλησιάζω ὁ ἤπειρος ὕδωρ ἐκεῖνος , ὁ πάντοτε αὐτός ἀνομβρέω τε καί προέχω · οὖον μήv εἶπον εἄν δλον ὁράω ὁ ὕδωρ . Πῶς γάρ εἄν ὁράω ὁ ἐπί ὁ κόλπος ὁ γῆ ἐγκύπτω ; ὡστε ἐν ἐπιπολύ παραμένω ὁ βρύω , ἀεί ἐν ἀρχή εἰμί ὁ θεωρία ὁ ὕδωρ . οὖον γάρ παύω ὁ ὕδωρ ἀεί τε ῥέω , καί ἀεί ὁ βρύω ἄρχω . οὕτως ὁ πρός ὁ θέω ἐκεῖνος καί ἀόριστος κάλλος βλέπω , ἐπεί ὁ πάντοτε εὑρίσκω , καινός τε καί παράδοξος πάντως παρά ὁ ὁράω · καταλαμβάνω ὁράω , θαυμάζω μέν ὁ ἀεί προφαίνω , οὐδέποτε δέ ἴστημι ὁ ὁ ὁράω ἐπιθυμία , διά ὁ πᾶς ὁ ὁράω μεγαλοπρεπής τε καί θεώτερος εἰμί ὁ προσδοκάω . Ζεύς οὗτος οὖν καί ἐνταῦθα ὁ νύμφη ἀεί θαυμάζω τε καί ἐκπλάσσω ὁ γιγνώσκω , οὐδέποτε ἐν ὁ γιγνώσκω ἴστημι ὁ θεωρητέος ὁ πόθος . οὖον γάριν καί νῦν ὡς ἔτι θυροκοπέω ὁ Λόγος αἰσθάνομαι , καί πρός ὁ ὑπακοή διανίσταμαι καί φημί , φωνή ὁ ἀδελφιδῆς ἐγώ κρούω ἐπί ὁ θύρα . εἶτα ἡσυχήν ὅς ἀκοή ἐνδέω , ἀκούω ὁ διά ὁ φωνή προσάγω Λόγος · ὁ δέ λόγος τοιοῦτος εἰμί · ἀνοίγνυμι ἐγώ , ἀδελφός ἐγώ , ὅς πλησίος ἐγώ , περιστερά ἐγώ , τέλειος ἐγώ · δεῖ ὁ κεφαλή ἐγώ πλίσσω δρόσος , καί ὁ βόστρυχος ἐγώ ψακάς νύξ . οὗτος δέ ὁ διάνοια οὕτως εἄν τις καταλαμβάνω ὁ θεωρία . ὁ μέγας Μωϋσῆς διά φάος ἄρχω ὁ ὁ Θεός ἐμφάνεια · μετά οὗτος διά νεφέλη αὐτός διαλέγω . εἶτα ὑψηλός ἤδη καί τέλειος γίγνομαι , ἐν γνόφος ὁ θεός βλέπω . ὁ δέ διά οὗτος μανθάνω τοιοῦτος εἰμί · ὁ πρῶτος ἀπό ὁ ψευδής καί πλανάω περί Θεός ὑπόληψις ἀναχώρησις , ὁ ἀπό ὁ σκότος εἰς φάος εἰμί μετάστασις . ὁ δέ προσεχής ὁ κρυπτός κατανόησις , ὁ διά ὁ φαίνω χειραγωγέω ὁ ψυχή πρός ὁ ἀόρατος φύσις , οἷος τις νεφέλη γίγνομαι , ὁ φαίνω μέν ἅπας ἐπισκιάζω · πρός δέ ὁ κρύφιος βλέπω ὁ ψυχή χειραγωγώ καί συνεθίζω . ὁ δέ διά οὗτος δείδω πρός ὁ ἄνω ψυχή , ὅσος ἀρκότος εἰμί ὁ ἀνθρώπινος φύσις , ὁ κάτω καταλιμπάνω , ἐντός ὁ ἄδυτος ὁ θεογνωσία γίγνομαι , ὁ θεός γνόφος πανταχόθεν διαλαμβάνω · ἐν ὅς ὁ φαίνω τε καί καταλαμβάνω