gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0518.2
Τούτων δὲ ἡμῖν οὕτω θεωρηθέντων , σκεπτέον ἂν εἴη καὶ τῶν προκειμένων ἡμῖν ῥητῶν τὴν πρὸς τὰ εἰρημένα συγγένειαν . Ἦν ὅτε μέλαινα ἦν ἡ νύμφη , τοῖς ἀφωτίστοις δόγμασιν ἐποκοιμμένη , παραβλησαμένη αὐτὴν τοῦ ἡλίου , τοῦ διὰ τῶν πειρασμῶν τὴν ἀρρίφον ἐπὶ τῶν πετρῶν σπορὰν ἐπικαιόντος · ὅτε τῶν ἐν αὐτῇ μαχησαμένων ἠττηθείσα , τὸν ἀμπελῶνα τὸν ἑαυτῆς οὐκ ἐφύλαξεν · ὅτι ἑαυτὴν ἀγνοήσασα τὰς τῶν ἐχθρῶν ἀγέλας ἀντὶ τῶν προβάτων ἐποιήσατο . Ἄλλ’ ἐπειδὴ τῆς πρὸς τὸ κακὸν συμφυίας ἑαυτὴν ἀποστήσασα , διὰ τοῦ μυστικοῦ ἐκείνου φιλήματος τῇ πηγῇ τοῦ φωτὸς προσαναγεῖν τὸ στόμα ἐπόθησε , τότε καλὴ γίνεται , τῷ φωτὶ τῆς ἀληθείας περιλαμβευθεῖσα , καὶ τὸ μέλαν τῆς ἀγνοίας ἀποκλυσάμενη τῷ ὕδατι . Εἶτα ἵππω ὁμοιοῦται διὰ τὸ εὐδρομον , καὶ τῇ περιστερᾷ διὰ τὸ τάχος τῆς διανοίας . Δι’ ὧν πᾶν τὸ καταλαμβανόμενον τε καὶ φαινόμενον ὡς ἵππος διαδραμούσα , καὶ ὡς περιστερὰ διαπτὰσα , πρότερον μὲν τῇ σκιᾷ τοῦ μήλου μετὰ ἐπιθυμίας ἐπαναπαύεται , μήλων ἀντὶ νεφελῶν τὸ ἐπισκιάζον κατανυμίζουσα · νῦν δὲ ἤδη ὑπὸ τῆς θείας νυκτὸς περιέγεται , καθ’ ἣν ὁ νυμφίος παραγίνεται μέν , οὐ φαίνεται δέ . Πῶς γὰρ ἐν νυκτὶ φαίνει τὸ μὴ ὁρώμενον ; ἀλλ’ αἰσθῆσιν μαντινὰ διδωσι τῇ ψυχῇ τῆς παρουσίας , ἐκφεύγει δὲ τὴν ἀναρχὴ κατανόησιν τῷ ἀοράτῳ τῆς φύσεως ἐγχειρυστόμενος . Τίς τοίνυν ἐστὶν ἡ γινωμένη τῇ ψυχῇ διὰ τῆς νυκτὸς ταύτης μυσταγωγία ; Ἀπεταῖς τὰς θύρας ὁ Λόγος . Θύραν δὲ νοοῦμεν τὴν στοχαστικὴν τῶν ἀδήτων διάνοιαν , δι’ ἧς εἰσποιεῖται τὸ ζητούμενον . Ἔξω τοίνυν ἐστῶσα τῆς φύσεως ἡμῶν ἡ ἀλήθεια διὰ τῆς ἐκ μέρους γνώσεως , καθὼς φησιν ὁ Ἀπόστολος , ἐν ὑπονοίαις τισὶ καὶ αἰνίγμασι θυροκοροῦσται τὴν διάνοιαν , Ἄνοιξον λέγουσα · καὶ μετὰ προτροπῆς ὑποτιθεμένη τὸν τρόπον , ὅπως ἀνοιγῆναι προσήκει τὴν θύραν , οἷον τινὰς κλεῖς ὀρέγουσα , τὰ καλά ταῦτα ὀνόματα , δι’ ὧν τὸ κεκλεισμένον ἀνοίγεται . Κλεῖδες γὰρ εἰσιν ἀντίχρυς αἱ τῶν ὀνομάτων τούτων ἐμφάσεις , αἱ τὰ κρυπτὰ διανοίγουσαι , ἀδελφὴ καὶ πλησίον καὶ περιστερὰ καὶ τελεία . Εἰ γὰρ βούλει σοι , φησίν , ἀνοιγῆναι τὴν θύραν , καὶ ἐπαρθῆναι τῆς ψυχῆς σου τὰς πύλας , ἵνα εἰσέλθῃ ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης , χρὴ σε ἀδελφὴν μου γενέσθαι , ἐν τοῖς δελήμασι μου τῇ ψυχῇ παραδέεσθαι , καθὼς ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ φησιν ἀδελφὸν αὐτοῦ καὶ ἀδελφὴν γίνεσθαι τὸν ἐν τοῖς θελήμασιν αὐτοῦ ζῶντα . Χρὴ δὲ σε καὶ προσγγίσαι τῇ ἀληθείᾳ , καὶ πλησίον γενέσθαι , ὥστε μηδενὶ μέσῳ διατειχίζεσθαι , καὶ ἐν τῇ φύσει τῆς περιστερᾶς ἔχειν τὸ τέλειον · τοῦτο δὲ ἐστι τὸ ἀνελλιπὴ καὶ πεπληρωμένην εἶναι πάσης ἀκακίας καὶ καθαρότητος . Ταῦτα λαθούσα , ὦ ψυχή , οἷον τινὰς κλεῖς τὰ ὀνόματα , ἀνοῖξον δι’ αὐτῶν τῇ ἀληθείᾳ τὴν εἴσοδον , ἀδελφὴ γενομένη καὶ πλησίον καὶ περιστερὰ καὶ τελεία . Ἔσται δὲ σου
Lemmas: οὗτος δέ ἐγώ οὗτος θεωρέω , σκεπτέος εἄν εἰμί καί ὁ πρόκειμαι ἐγώ ῥητός ὁ πρός ὁ εἴρω συγγένεια . ἦς ὅτε μέλας εἰμί ὁ νύμφη , ὁ ἀφώτιστος δόγμα ἐποκοιμμένη , παραβάλλω αὐτός ὁ ἥλιος , ὁ διά ὁ πειρασμός ὁ ἀρρίφον ἐπί ὁ πέτρα σπορά ἐπικαίω · ὅτε ὁ ἐν αὐτός μαχάω ἠττηθείσα , ὁ ἀμπελών ὁ ἑαυτοῦ οὐ φυλάσσω · ὅτι ἑαυτοῦ ἀγνοέω ὁ ὁ ἐχθρός ἀγέλη ἀντί ὁ πρόβατον ποιέω . ἄλλος ἐπεί ὁ πρός ὁ κακός συμφυία ἑαυτοῦ ἀφίστημι , διά ὁ μυστικός ἐκεῖνος φίλημα ὁ πηγή ὁ φάος προσανάγω ὁ στόμα ποθέω , τότε κάλως γίγνομαι , ὁ φάος ὁ ἀλήθεια περιλαμβάνω , καί ὁ μέλας ὁ ἄγνοια ἀποκλύζω ὁ ὕδωρ . εἶτα ἵππος ὁμοιόω διά ὁ εὐδρομέω , καί ὁ περιστερά διά ὁ τάχος ὁ διάνοια . διά ὅς πᾶς ὁ καταλαμβάνω τε καί φαίνω ὡς ἵππος διατρέχω , καί ὡς περιστερά διαπτὰσα , πρότερος μέν ὁ σκιά ὁ μῆλον μετά ἐπιθυμία ἐπαναπαύω , μῆλον ἀντί νεφέλη ὁ ἐπισκιάζω κατανυμιζεω · νῦν δέ ἤδη ὑπό ὁ θεῖος νύξ περιάγω , κατά ὅς ὁ νυμφίος παραγίγνομαι μέν , οὖον φαίνω δέ . Πῶς γάρ ἐν νύξ φαίνω ὁ μή ὁράω ; ἀλλά αἴσθησις Μαντίνα δίδωμι ὁ Ψυχή ὁ παρουσία , ἐκφεύγω δέ ὁ άναρχος κατανόησις ὁ ἀόρατος ὁ φύσις ἐγχειρυστόμενος . Τῖς τοίνυν εἰμί ὁ γινωμένος ὁ Ψυχή διά ὁ νύξ οὗτος μυσταγωγία ; Ἀπεταῖος ὁ θύρα ὁ Λόγος . θύρα δέ νοέω ὁ στοχαστικός ὁ ἄδητος διάνοια , διά ὅς εἰσποιέω ὁ ζητέω . ἔσσομαι τοίνυν ἵστημι ὁ φύσις ἐγώ ὁ ἀλήθεια διά ὁ ἐκ μέρος γνῶσις , καθώς φημί ὁ ἀπόστολος , ἐν ὑπόνοια τις καί αἴνιγμα θυροκορουω ὁ διάνοια , ἀνοίγνυμι λέγω · καί μετά προτροπή ὑποτίθημι ὁ τρόπος , ὅπως ἀνοίγνυμι προσήκω ὁ θύρα , οἷος τις κλείς ὀρέγω , ὁ καλός οὗτος ὄνομα , διά ὅς ὁ καλέω ἀνοίγω . Κλείς γάρ εἰμί αντίκρυ ὁ ὁ ὄνομα οὗτος ἔμφασις , ὁ ὁ κρυπτός διανοίγω , ἀδελφή καί πλησίος καί περιστερά καί τέλειος . εἰμί γάρ βούλομαι σύ , φημί , ἀνοίγνυμι ὁ θύρα , καί ἐπαίρω ὁ Ψυχή σύ ὁ πύλη , ἵνα εἰσέρχομαι ὁ βασιλεύς ὁ δόξα , χρή σύ ἀδελφή ἐγώ γίγνομαι , ἐν ὁ δελήμασι ἐγώ ὁ Ψυχή παραδέω , καθώς ἐν ὁ Εὐαγγέλιος φημί ἀδελφός αὐτός καί ἀδελφή γίγνομαι ὁ ἐν ὁ θέλημα αὐτός ζῶ . χρή δέ σύ καί προσεγγίζω ὁ ἀλήθεια , καί πλησίος γίγνομαι , ὥστε μηδείς μέσος διατειχίζω , καί ἐν ὁ φύσις ὁ περιστερά ἔχω ὁ τέλειος · οὗτος δέ εἰμί ὁ ανελλιπής καί πληρόω εἰμί πᾶς ἀκακία καί καθαρότης . οὗτος λανθάνω , εἰμί ψυχή , οἷος τις κλείς ὁ ὄνομα , ἀνοίγω διά αὐτός ὁ ἀλήθεια ὁ εἴσοδος , ἀδελφή γίγνομαι καί πλησίος καί περιστερά καί τέλειος . εἰμί δέ σύ