gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0526.1
τὰς ἐνεργητικὰς τῆς ψυχῆς ἰσχύσεις ἀφ' ἑαυτῶν στάζει τὴν σμύρναν , τὴν οἰκοθεν ἐκ προαιρέσεως τῶν σωματικῶν γινομένην νέκρωσιν · διὰ τοῦτο σημαίνων τὴν ἐν πᾶσι τοῖς δακτύλοις πεπληρωμένην . λέγει δὲ τὰ καλ' ἕκαστον εἴδη τὰ διηρημένας δι' ἀρετῆς σπουδαζόμενα , τῷ τῶν δακτύλων διερμηνεύων ὀνόματι , ὡς εἶναι πάντα τὸν νοῦν τῶν λεγομένων τοιούτων · ὅτι Ἐλαβον δύναμιν ἀναστάσεως διὰ τοῦ νεκρώσαι τὰ μέλη μου τὰ ἐπὶ τῆς γῆς , ἔχουσίως μοι τῆς τῶν μελῶν τῶν τοιούτων ἐνῃρηθείσης νεκρώσεως , οὐ παρ' ἄλλου ταῖς χερσὶν ἐντεθείσης τῆς σμύρνης , ἀλλ' ἐκ τῆς ἐμῆς προαιρέσεως ἀπορρέουσης · ὡς καὶ πᾶσι τοῖς κατ' ἀρετὴν ἐπιτηδεύμασιν , ἄπερ δακτύλους ὠνόμασεν , ἀνειλίπῃ τὴν τοιαύτην ἀρδάνειν διάθεσιν . Ἔστι γὰρ ἐπὶ τῶν τῆς ἀρετῆς μεσιόντων ἰδεῖν , ἐν μὲν αὐτοῖς τινὶ τεθνεώτας πάθει , ἐν ἑτέροις δὲ ζῶντας · καθάπερ ὁρῶμεν τινὰς , νεκρούοντας μὲν ἑαυτοῖς τὸ ἀχλάστον , ἂν οὖτω τύχοι , τρέφοντας δὲ δι' ἐπιμελείας τὸν τύφον , ἢ ἐτέρῳ τὸ πάθος τῆ ψυχῆν λυμαίνον · ὅν τὸ φιλόχρηματον , ἢ τὸ ὀργίλον , ἢ τὸ φιλόχρηστον καὶ φιλόδοξον , ἢ ἄλλο τοιούτων · οὐ κακὸς ἐν τῇ ψυχῇ ζῶντος , οὐκ ἔστι πλήρεις τοὺς δακτύλους ἐπιδεῖξαι τῆς σμύρνης . Οὐ γὰρ διὰ πάντων φαίνεται ἐπιτηδευμάτων ἢ τοῦ κακοῦ νέκρωσις τε καὶ ἀλλοτρίωσις . Πάντων δὲ πληρωθέντων τῶν τοιούτων δακτύλων τῆς νηθείσης σμύρνης , καὶ ἀνοίταται ἡ ψυχή , καὶ ἀνοίει τὴν νυμφίῳ τὴν εἴσοδον . Διὰ τοῦτο τάχα καὶ ὁ μέγας Παῦλος καλῶς νοήσας τὸν τοῦ Δεσπότου φωνήν , ἢ φησιν , ὅτι Οὐκ ἔστι ζυῆσαι στάχυν , ἂν μὴ προδιαλυθῇ τῷ θανάτῳ ὁ κόκκος . C Τοῦτο χρῆσει τῇ Ἐκκλησίᾳ τὸ δόγμα , ὅτι χρὴ θάνατον τῆς ζωῆς καθηγησάσθαι , ὡς οὖν ἐνδεόμενον ἄλλως ἐν ἀνθρώπῳ τὴν ζωὴν γενέσθαι , εἰ μὴ διὰ θανάτου λάβει τὴν πᾶρόδον . Διπλῆς γὰρ ἐν ἡμῖν ὑσης τῆς φύσεως , τῆς μὲν λεπτικῆς τε καὶ νοερᾶς καὶ κούφης · τῆς δὲ παχεῖας καὶ ὀλίγης καὶ βαρεῖας · ἀνάγκη πᾶσα ἀσύμβατον πρὸς τὴν ἑτέραν ἐν ἑκατέρᾳ τούτων τὴν ὁρμὴν εἶναι καὶ ἰδιαζούσαν . Τὸ μὲν γὰρ νοερόν τε καὶ κοῦφον οἴκειαν ἔχει τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω φορὰν · τὸ δὲ βαρύ καὶ ὀλιόδες , ἀεὶ πρὸς τὸ κάτω ῥέπει καὶ φέρεται . Ἐξ ἐναντίου τοίνυν γινομένης αὐτῆς ψυχικῶς τῆς κινήσεως , οὐκ ἔστιν εὐνοηθῆναι τὸ ἕτερον , μὴ ἀτονήσαντος τοῦ ἄλλου πρὸς τὴν κατὰ φύσιν φορὰν · μέσῃ δὲ ἀμφοῖν ἑστῶσα ἢ αὐτεξούσιος ἡμῶν δύναμις τε καὶ προαίρεσις , δι' ἑαυτῆς ἐμποιοῖται D τόνον τῷ κάμνοντι καὶ ἀτονίαν τῷ ἀτονήσῳ . Ἐν ᾧ γὰρ γένηται μέρει , τοῦτο διδωσι κατὰ τοῦ ἄλλου τὰ νικητήρια . Οὕτως ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ ἐπαινείται μὲν ὁ πιστὸς καὶ φρόνιμος οἰκονόμος · οὗτος γὰρ ἐστι , κατὰ γε τὸν ἐμὸν λόγον , ἢ καλὸς τῶν ἐν ἡμῖν ἐπιστατοῦσα προαίρεσις . Ἐπαινείται γὰρ ὅτι τρέφει τὴν οἰκεσίαν τοῦ δεσπότου , διὰ τῆς τῶν ἐναντίων νεκρώσεως · ἢ γὰρ ἐκείνων φθορά , τροφὴ τε καὶ εὐεξία τῶν χρειεστώνων ἐστι . Κατηγορεῖται δὲ ὁ κακὸς δοῦλος ἐκείνος , ὁ διὰ τοῦ τοῖς μεθούσι συνείναι , πληγὰς αἰκιζόμενος τὴν τοῦ Θεοῦ οἰκεσίαν . Πληγὴ γὰρ ὁστις ὡς ἀληθῶς κατὰ τῶν ἀρετῶν , ἢ τῆς κακίας εὐημερία . Οὐκ -
Lemmas: ὁ ἐνεργητικός ὁ Ψυχή ἰσχύω ἀπό ἑαυτοῦ στάζω ὁ Σμύρνα , ὁ οἴκοθεν ἐκ προαίρεσις ὁ σωματικός γίγνομαι νέκρωσις · διά οὗτος σημαίνω ὁ ἐν πᾶς ὁ δάκτυλος πληρόω . λέγω δέ ὁ καλός ἕκαστος εἶδος ὁ διαιρέω διά ἀρετή σπουδάζω , ὁ ὁ δάκτυλος διερμηνεύω ὄνομα , ὡς εἰμί πᾶς ὁ νόος ὁ λέγω τοιοῦτος · ὅτι λαμβάνω δύναμις ἀνάστασις διά ὁ νεκρόω ὁ μέλος ἐγώ ὁ ἐπί ὁ γῆ , ἔχω ἐγώ ὁ ὁ μέλος ὁ τοιοῦτος ἐναιρέω νέκρωσις , οὖον παρά ἄλλος ὁ χείρ ἐντίθημι ὁ Σμύρνα , ἀλλά ἐκ ὁ ἐμός προαίρεσις απορρέων · ὡς καί πᾶς ὁ κατά ἀρετή ἐπιτήδευμα , Ἄπερ δάκτυλος ὀνομάζω , ανειλιπος ὁ τοιοῦτος ἄρδω διάθεσις . εἰμί γάρ ἐπί ὁ ὁ ἀρετή μεσιειμι ὁράω , ἐν μέν αὐτός τις θνῄσκω πάθος , ἐν ἕτερος δέ ζῶ · καθάπερ ὁράω τις , νεκρόω μέν ἑαυτοῦ ὁ ἀχλάστον , εἄν οὗτος τυγχάνω , τρέφω δέ διά ἐπιμέλεια ὁ τύφω , ἢ ἔς ὁ πάθος τῆ Ψυχή λυμαίνω · ὅς ὁ φιλοχρηματέω , ἢ ὁ ὀργίλος , ἢ ὁ φιλόχρηστος καί φιλόδοξος , ἢ ἄλλος τοιοῦτος · οὖον κακός ἐν ὁ Ψυχή ζῶ , οὐ εἰμί πλήρης ὁ δάκτυλος ἐπιδείκνυμι ὁ Σμύρνα . οὖον γάρ διά πᾶς φαίνω ἐπιτήδευμα ἢ ὁ κακός νέκρωσις τε καί ἀλλοτρίωσις . Πάντων δέ πληρόω ὁ τοιοῦτος δάκτυλος ὁ νήθω Σμύρνα , καί ἀναφέρω ὁ ψυχή , καί ἀναφέρω ὁ νυμφίος ὁ εἴσοδος . Ζεύς οὗτος τάχα καί ὁ μέγας Παῦλος καλῶς νοέω ὁ ὁ δεσπότης φωνή , ἢ φημί , ὅτι οὐ εἰμί ζεύγνυμι στάχυς , εἄν μή προδιαλύω ὁ θάνατος ὁ κόκκος . C οὗτος χρῆσις ὁ ἐκκλησία ὁ δόγμα , ὅτι χρή θάνατος ὁ ζωή καθηγέομαι , ὡς οὖν ἐνδέω ἄλλως ἐν ἄνθρωπος ὁ ζωή γίγνομαι , εἰμί μή διά θάνατος λαμβάνω ὁ πάροδος . διπλόος γάρ ἐν ἐγώ ὕω ὁ φύσις , ὁ μέν λεπτικός τε καί νοερός καί κοῦφος · ὁ δέ παχύς καί ὀλίγος καί βαρύς · ἀνάγκη πᾶς ἀσύμβατος πρός ὁ ἕτερος ἐν ἑκάτερος οὗτος ὁ ὁρμή εἰμί καί ἰδιάζω . ὁ μέν γάρ νοερός τε καί κοῦφος οἰκεῖος ἔχω ὁ ἐπί ὁ ἄνω φορά · ὁ δέ βαρύς καί ὀλιόδες , ἀεί πρός ὁ κάτω ῥέπω καί φέρω . ἐς ἐναντίος τοίνυν γίγνομαι αὐτός ψυχικός ὁ κίνησις , οὐ εἰμί εὐνοέω ὁ ἕτερος , μή ἀτονέω ὁ ἄλλος πρός ὁ κατά φύσις φορά · μέσος δέ ἄμφω ἵστημι ἢ αὐτεξούσιος ἐγώ δύναμις τε καί προαίρεσις , διά ἑαυτοῦ ἐμποιέω D τόνος ὁ κάμνω καί ἀτονία ὁ ατονώ . ἐν ὅς γάρ γίγνομαι μέρος , οὗτος δίδωμι κατά ὁ ἄλλος ὁ νικητήριος . οὕτως ἐν ὁ Εὐαγγέλιος ἐπαινέω μέν ὁ πιστός καί φρόνιμος οἰκονόμος · οὗτος γάρ εἰμί , κατά γε ὁ ἐμός λόγος , ἢ καλός ὁ ἐν ἐγώ ἐπιστατέω προαίρεσις . ἐπαινέω γάρ ὅτι τρέφω ὁ οἰκέω ὁ δεσπότης , διά ὁ ὁ ἐναντίος νέκρωσις · ἢ γάρ ἐκεῖνος φθορά , τροφή τε καί εὐεξία ὁ χρειεστώνων εἰμί . κατηγορέω δέ ὁ κακός δοῦλος ἐκείνος , ὁ διά ὁ ὁ μεθέω συνίημι , πληγάς αἰκίζω ὁ ὁ Θεός οἰκέω . πληγή γάρ ὅστις ὡς ἀληθής κατά ὁ ἀρετή , ἢ ὁ κακία Εὐημερία . οὐ -