gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0522.1
τὸ ἔχον · ἤκουσεν οὖν αὐτοῦ τῆς φωνῆς , καὶ τῷ προστάγματι πειθεται . Ἄνοιγε τὴν θύραν , περιελομένη τὸ κάλυμμα τῆς καρδίας · διέκτισε αὐτὴς τὴς θύρας , τὸ τῆς σαρκὸς διαπέτασμα , πᾶσα ἡνοίγη τῆς ψυχῆς ἡ πύλη , ἵνα εἰσέλθῃ ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης . Ἄλλ’ ἡ τῆς πύλης εὐρυχωρία μικρὰ τις ἀπεδείχθη τραυμάλι στενὴ καὶ βραχεῖα , ὅτι ἡς οὐκ αὐτὸς ὁ νυμφίος , ἀλλ’ ἡ χεὶρ αὐτοῦ μόγις ἐχώρησεν , ὥστε δι’ αὐτῆς ἐπὶ τὸ ἔνδὸς γενέσθαι , καὶ ἀψάσθαι τῆς ἐπιθυμοῦσης τὸν νυμφιον ἰδεῖν , ὅ τοσοῦτον ἐκέχρανε μόνον , ὅσον γνῶναι , ὅτι ἡ χεὶρ ἐκείνη τοῦ ποθουμένου ἐστίν . Οἷα δὲ ἡμῖν ὑποδείκνυνται δόγματα , διὰ τῆς ἐν τοῖς εἰρημένοις φιλοσοφίας μάθοιμεν ἂν , εἰ μικρὸν τῷ λόγῳ προσδιατρίψωμεν . Ἡ ἀνθρωπίνη ψυχὴ διὸ φύσεων οὖσα μεθόριος , ἣν ἡ μὲν ἀσωμάτος ἐστὶ καὶ νοερὰ καὶ ἀκήρατος · ἡ δὲ ἑτέρα σωματική , καὶ ὑλῶδης , καὶ ἀλόγος . Ἐπειδὰν δὲ τάχιστα τῆς πρὸς τὸν παγόν τε καὶ γεωδὴ βίου σχέσεως ἐκκαθαρθεῖσα , δι’ ἀρετῆς ἀναβληθῇ πρὸς τὸ συγγενὲς καὶ θειότατον , οὐ παύεται διερευνωμένη καὶ ἀναζητοῦσα τὴν τῶν ὄντων ἀρχήν · τίς ἡ τοῦ κάλλους τῶν ὄντων πηγὴ , πόθεν βροῦε ἡ δύναμις , τί τὸ πηγάζον τὴν ἐμφαινομένην τῆς οὐσίας σοφίαν . Πάντας δὲ λογισμοὺς καὶ πάσας ἐρυσμένη νοημάτων δυνάμεις διακινεῖσα καὶ περιεργαζομένη καταλαβεῖν τὸ ζητούμενον , ὅρον ποιεῖται τῆς καταλήψεως τοῦ Θεοῦ τὴν ἐνέργειαν μόνην τὴν μέχρι ἡμῶν κατιούσαν , ἥς διὰ τῆς ζωῆς ἡμεῖς αἰσθανόμεθα . Καὶ ὡςπερ τὸ τῷ ὕδατι συναναδιδόμενον ἐκ τῆς γῆς πνεῦμα οὐχ ἴσταται περὶ τὸν πυθμένα τῆς λίμνης , ἀλλὰ πομφόλυξ γενόμενον ἐπὶ τὸ ἄνω πρὸς τὸ συγγενὲς ἀνατρέχει , καὶ ὅταν διέλθῃ τὴν τοῦ ὕδατος ἄκραν ἐπιφάνειαν , καὶ καταμιχθῇ πρὸς τὸν ἀέρα , τότε τῆς ἐπὶ τὰ ἄνω κινήσεως ἴσταται · τοιούτου τι πάσχει καὶ ἡ τὰ θεῖα διερευνομένη ψυχή · ἐπειδὰν ἐκ τῶν κάτωθεν πρὸς τὴν τῶν ὑπερκειμένων γνώσιν ἔαντὴν ἀνατείνη , τὰ τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ θαύματα καταλαβοῦσα , περαιτέρω προελθεῖν διὰ τῆς πολυπραγμοσύνης οὐ δύναται · ἀλλὰ θαυμάζει καὶ σέβεται τὸν ὁτι ἐστιν·μόνον δι’ ὧν ἐνεργεῖ γινωσκόμενον . Ὅρᾷ τὸ οὐράνιον κάλλος , τὰς τῶν φωστῆρων εὐγάς , τὴν ὀξεῖαν τοῦ πόλου κυκλοφορίαν , τὴν εὐτακτὸν τε καὶ ἐναρμόνιον ἐν τοῖς ἀστεροῖς περιφορὰν , τὸν ἐνιαύσιον κύκλον τέσσαρας καιροὺς εἰς ἑαυτὸν ἀναστρέφοντα · τὴν γὴν συνδιατιθεμένην τῷ περιέχοντι , καὶ τῇ διαφορὰ τῆς τῶν ὑπερκειμένων κινήσεως τὰς ἰδίας ἐνεργείας συνεξαλλάσσουσαν , τὰς τε πολυειδεῖς ἐν τοῖς ζῴοις φύσεις , τῶν τε καθ’ ὅδαν διαττωμένων , καὶ τῶν τὴν ἀέριον ἀπολαχόντων φορὰν , καὶ οἷς χερσαῖος ὁ βίος · τὰς τε παντοειδεῖς τῶν φυτῶν ἰδέας , καὶ τὰς ποικίλας πᾶς , ποιότητι , καὶ δυνάμει , καὶ σχήματι ἀλλήλων διαφερούσας , καὶ τὰς τῶν καρπῶν τε καὶ χυμῶν ἰδιότητας , καὶ τὰ ἄλλα , δι’ ὧν ἡ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ διαδεικνυται , βλέπουσα ἡ ψυχή , διὰ τοῦ θαύματος τῶν φαινομένων ἀναλογίζεται τῇ διανοίᾳ τὸν διὰ τῶν ἔργων νοούμενον ὅτι ἐστίν . Ἴσως δὲ κατὰ τὸν αἰῶνα τὸν μέλλοντα , ὅταν παρέλθῃ πᾶν τὸ ὁρώμενον , κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν , ὅς φησιν · Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται · τὰ δὲ ῥήματά μου οὐ μὴ παρελεύσονται , καὶ εἰς ἐκείνην μετέλθωμεν τὴν ζωήν ,
Lemmas: ὁ ἔχω · ἀκούω οὖν αὐτός ὁ φωνή , καί ὁ πρόσταγμα πείθω . ἀνοίγω ὁ θύρα , περιαιρέω ὁ κάλυμμα ὁ Καρδία · δικτιζω αὐτός σής θύρα , ὁ ὁ σάρξ διαπέτασμα , πᾶς ἀνοίγω ὁ Ψυχή ὁ πύλη , ἵνα εἰσέρχομαι ὁ Βασιλεύς ὁ δόξα . ἄλλος ὁ ὁ πύλη εὐρυχωρία μικρός τις ἀποδείκνυμι τραυμάλι στενός καί βραχύς , ὅτι εἰμί οὐ αὐτός ὁ νυμφίος , ἀλλά ὁ χείρ αὐτός μόγις χωρέω , ὥστε διά αὐτός ἐπί ὁ ἔνδον γίγνομαι , καί ἅπτω ὁ ἐπιθυμέω ὁ νυμφίος ὁράω , ὅς τοσοῦτος χράω μόνος , ὅσος γιγνώσκω , ὅτι ὁ χείρ ἐκεῖνος ὁ ποθέω εἰμί . οἷος δέ ἐγώ ὑποδείκνυμι δόγμα , διά ὁ ἐν ὁ εἴρω φιλοσοφία μανθάνω εἄν , εἰμί μικρός ὁ λόγος προσδιατρίβω . ὁ ἀνθρώπινος ψυχή διό φύσις εἰμί μεθόριος , ὅς ὁ μέν Ασωμάτος εἰμί καί νοερός καί ἀκήρατος · ὁ δέ ἕτερος σωματικός , καί ὑλώδης , καί ἄλογος . ἐπειδάν δέ ταχύς ὁ πρός ὁ πάγος τε καί γεώδης βίος σχέσις ἐκκαθαίρω , διά ἀρετή ἀναβάλλω πρός ὁ συγγενής καί θεῖος , οὖον παύω διερευνάω καί ἀναζητέω ὁ ὁ εἰμί ἀρχή · τίς ὁ ὁ κάλλος ὁ εἰμί πηγή , πόθεν βιβρώσκω ὁ δύναμις , τίς ὁ πηγάζω ὁ ἐμφαίνω ὁ οὐσία σοφία . Πᾶς δέ λογισμός καί πᾶς ἐρύω νόημα δύναμις διακινέω καί περιεργάζομαι καταλαμβάνω ὁ ζητέω , ὅρος ποιέω ὁ κατάληψις ὁ Θεός ὁ ἐνέργεια μόνος ὁ μέχρι ἐγώ κατέρχομαι , ἥς διά ὁ ζωή ἐγώ αἰσθάνομαι . καί ὡς ὁ ὁ ὕδωρ συναναδίδωμι ἐκ ὁ γῆ πνεῦμα οὐ ἴστημι περί ὁ πυθμήν ὁ λίμνη , ἀλλά πομφόλυξ γίγνομαι ἐπί ὁ ἄνω πρός ὁ συγγενής ἀνατρέχω , καί ὅταν διέρχομαι ὁ ὁ ὕδωρ ἄκρος ἐπιφάνεια , καί καταμείγνυμι πρός ὁ ἀήρ , τότε ὁ ἐπί ὁ ἄνω κίνησις ἴστημι · τοιοῦτος τίς πάσχω καί ὁ ὁ θεῖον διερευνάω ψυχή · ἐπειδάν ἐκ ὁ κάτωθεν πρός ὁ ὁ ὑπέρκειμαι γνῶσις ἔνατος ἀνατείνω , ὁ ὁ ἐνέργεια αὐτός θαῦμα καταλαμβάνω , περαιτέρω προέρχομαι διά ὁ πολυπραγμοσύνη οὖον δύναμαι · ἀλλά θαυμάζω καί σέβομαι ὁ ὅτι ἐστιν·μόνον διά ὅς ἐνεργέω γιγνώσκω . ὁράω ὁ οὐράνιος κάλλος , ὁ ὁ φωστήρ Εὔγας , ὁ ὀξύς ὁ πόλος κυκλοφορία , ὁ εὔτακτος τε καί ἐναρμόνιος ἐν ὁ ἀστήρ περιφορά , ὁ ἐνιαύσιος κύκλος τέσσαρες καιρός εἰς ἑαυτοῦ ἀναστρέφω · ὁ γή συνδιατίθημι ὁ περιέχω , καί ὁ διαφορά ὁ ὁ ὑπέρκειμαι κίνησις ὁ ἴδιος ἐνέργεια συνεξαλλάσσω , ὁ τε πολυειδής ἐν ὁ ζῷον φύσις , ὁ τε κατά ὁδάω διαττάω , καί ὁ ὁ ἀέριος ἀπολέγω φορά , καί ὅς χερσαῖος ὁ βίος · ὁ τε παντοειδής ὁ φυτός ἰδέα , καί ὁ ποικίλος πᾶς , ποιότης , καί δύναμις , καί σχῆμα ἀλλήλων διαφέρω , καί ὁ ὁ καρπός τε καί χυμός ἰδιότης , καί ὁ ἄλλος , διά ὅς ὁ ἐνέργεια ὁ Θεός διαδείκνυμι , βλέπω ὁ ψυχή , διά ὁ θαῦμα ὁ φαίνω ἀναλογίζομαι ὁ διάνοια ὁ διά ὁ ἔργον νοέω ὅτι εἰμί . ἴσος δέ κατά ὁ αἰών ὁ μέλλω , ὅταν παρέρχομαι πᾶς ὁ ὁράω , κατά ὁ ὁ κύριος φωνή , ὅς φημί · ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ παρέρχομαι · ὁ δέ ῥῆμα ἐγώ οὖον μή παρέρχομαι , καί εἰς ἐκεῖνος μετέρχομαι ὁ ζωή ,