gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0419.1
ποίμαινε τοὺς ἐρίφους·ἐπὶ σκηνώμασι τῶν ποιμένων . Τοῦτοὺν δὲ τῶν ῥημάτων ἡ μὲν διδόναι πρόθελος ἐκ τῆς τῶν ἐξετασθέντων ἀκολουθίας ἐστίν , ἡ δὲ σύνταξις δοκεῖ πως τὴν ἀσάφειαν ἔχειν . Τίς οὖν ἡ διάνοια ; Ἄσφαλέστατον ἐστι φυλακτήριον ἡμῶν τῶν ἑαυτὸν μὴ ἀγνοῆσαι , μηδὲ τι ἄλλο τῶν περὶ αὐτὸν βλέποντα , ἑαυτὸν οἴεσθαι βλέπειν ὅπερ δὴ πάσχουσιν οἱ ἑαυτὸν ἀνεπισκέπτου , ἰσχὺν ἢ κάλλος , ἢ δόξαν , ἢ δυναστείαν , ἢ τὶνα πλοῦτου περιουσίαν , ἢ τύφον , ἢ ὕψος , ἢ σώματος μέγεθος , ἢ μορφῆς εὐμορφίαν , ἢ ἄλλο τι τοιούτων ἐν ἑαυτοῖς ὁρῶντες , τοιούτους ἑαυτοὺς εἶναι νομίζουσι . Διὰ τοῦτο σφαλεροὶ φύλακες εἰσιν ἑαυτῶν , τῇ περὶ τὸ ἀλλότριον σχέσει , ἀφῃλακτον περιορῶντες τὸ ἴδιον . Πῶς γὰρ ἂν τις φυλάξειεν ὃ μὴ ἐπίσταται ; Οὐκοῦν ἀσφαλεστάτη φρουρὰ τῶν ἐν ἡμῖν ἀγαθῶν , τὸ ἑαυτὸς μὴ ἀγνοεῖν , καὶ τὸ γνῶναι ἕκαστον ἑαυτὸν ὅπερ ἐστί , καὶ ἀκριβῶς ἑαυτὸν ἀπὸ τῶν περὶ αὐτὸν διακρίνειν , ὡς ἂν μὴ λάθῃ φυλάσσων ἀνθ᾽ ἑαυτοῦ τὸ ἀλλότριον . Ὁ γὰρ πρὸς τὴν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ βλέπων ζωήν , καὶ τὰ ἐνταῦθα τίμια φυλακῆς ἄξια κρίνων , οὐκ οἶδε τὸ ἴδιον διακρίνει τοῦ ἀλλοτρίου . Οὐδὲν γὰρ τῶν παρερχομένων ἐστὶν ἡμέτερον . Πῶς γὰρ ἂν τις κρατήσειεν τοῦ παραδιδόν τε καὶ ρέοντος ; Ἐπεὶ οὖν ἡμῖν καὶ σώματις ἔχει ἡ νοητὴ τε καὶ ἄυλος φύσις , ἡ δὲ διὰ τῆς ῥοῆς τινος καὶ κινήσεως πάντοτε ἀλλοιοῦμενη ; ἀναγκαῖως ὁ τοῦ ἑστῶτος χωριζόμενος , τῷ ἀστατῶντι πάντως συμπαραφέρεται καὶ ὁ τὸ παρερχόμενον καὶ τὸ ἑστὸς καταλιπὼν , ἀμφοτέρων διαμαρτάνει , τὸ μὲν ἀφιείς , τὸ δὲ κατέχειν μὴ δυνάμενος . Διὰ τοῦτο φροσιν ἡ τῶν φίλων τοῦ νυμφίου συμβουλή τὰ εἰρημένα ὅτι Ἐὰρ μὴ γνῶς σεαυτήν , ἡ καλὴ ἐν γυναιξίν , ἐξελθε σὺ ἐν πτέρυξιν τῶν ποιμνίων καὶ ποίμαινε τοὺς ἐρίφους ἐπὶ σκηνώμασι τῶν ποιμένων . Τοῦτο δὲ ἐστὶ τί ; Ὅτι ὁ ἑαυτὸν ἀγνοήσας ἐκπίπτει μὲν τῆς τῶν προβάτων ἀγέλης , σύννομος δὲ γίνεται τοῖς ἐρίφοις , ὧν ἡ στάσις ἐπὶ τὸ σκαιὸν ἀπεῖσθη ὡς τοῦ καλοῦ ποιμένος , ἐκ δεξιῶν μὲν τὰ πρόβατα στήσαντος , ἀφορίσαντος δὲ τῆς κρείττονος λήξεως ἐπὶ τὸ ἀριστερὸν τὰ ἐρίφια . Τοῦτο τοίνυν ἐκ τῆς τῶν φίλων τοῦ νυμφίου συμβουλῆς παιδεύομεθα , τὸ δεῖν εἰς αὐτὴν βλέπειν τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν , καὶ μὴ πεπλανημένους ἔχειν τῆς ἀληθείας παρασχοχάζεσθαι . Ex amicorum ergo sponsi consilio discimus , vestigiis errantibus a veritate aberrare .
Lemmas: ποιμαίνω ὁ ἐρίφους·ἐπὶ σκήνωμα ὁ ποιμήν . Τοῦτος δέ ὁ ῥῆμα ὁ μέν δίδωμι προθέλω ἐκ ὁ ὁ ἐξετάζω ἀκολουθία εἰμί , ὁ δέ σύνταξις δοκέω πως ὁ ἀσάφεια ἔχω . Τῖς οὖν ὁ διάνοια ; ἀσφαλής εἰμί φυλακτήριον ἐγώ ὁ ἑαυτοῦ μή ἀγνοέω , μηδέ τίς ἄλλος ὁ περί αὐτός βλέπω , ἑαυτοῦ οἴομαι βλέπω ὅσπερ δή πάσχω ὁ ἑαυτοῦ ἀνεπίσκεπτος , ἰσχύς ἢ κάλλος , ἢ δόξα , ἢ δυναστεία , ἢ τίς πλοῦτος περιουσία , ἢ τύφω , ἢ ὕψος , ἢ σῶμα μέγεθος , ἢ μορφή εὐμορφία , ἢ ἄλλος τίς τοιοῦτος ἐν ἑαυτοῦ ὁράω , τοιοῦτος ἑαυτοῦ εἰμί νομίζω . Ζεύς οὗτος σφαλερός φύλαξ εἰμί ἑαυτοῦ , ὁ περί ὁ ἀλλότριος σχέσις , ἀφῃλακτον περιοράω ὁ ἴδιος . Πῶς γάρ εἄν τις φυλάσσω ὅς μή ἐπίσταμαι ; οὐκοῦν ἀσφαλής φρουρά ὁ ἐν ἐγώ ἀγαθός , ὁ εαυτός μή ἀγνοέω , καί ὁ γιγνώσκω ἕκαστος ἑαυτοῦ ὅσπερ εἰμί , καί ἀκριβῶς ἑαυτοῦ ἀπό ὁ περί αὐτός διακρίνω , ὡς εἄν μή λανθάνω φυλάσσω ἀντί ἑαυτοῦ ὁ ἀλλότριος . ὁ γάρ πρός ὁ ἐν ὁ κόσμος οὗτος βλέπω ζωή , καί ὁ ἐνταῦθα τίμιος φυλακή ἄξιος κρίνω , οὐ οἶδα ὁ ἴδιος διακρίνω ὁ ἀλλότριος . οὐδείς γάρ ὁ παρέρχομαι εἰμί ἡμέτερος . Πῶς γάρ εἄν τις κρατέω ὁ παραδίδωμι τε καί ῥέω ; ἐπεί οὖν ἐγώ καί σῶμα ἔχω ὁ νοητός τε καί ἄυλος φύσις , ὁ δέ διά ὁ ῥοή τις καί κίνησις πάντοτε ἀλλοιόω ; ἀναγκαῖος ὁ ὁ ἵστημι χωρίζω , ὁ ἀστατέω πάντως συμπαραφέρω καί ὁ ὁ παρέρχομαι καί ὁ ἵστημι καταλείπω , ἀμφότερος διαμαρτάνω , ὁ μέν ἀφίημι , ὁ δέ καταχέω μή δύναμαι . Ζεύς οὗτος φροσιν ὁ ὁ Φίλων ὁ νυμφίος συμβουλή ὁ εἴρω ὅτι Ἔαρ μή γιγνώσκω σεαυτοῦ , ὁ κάλως ἐν γυνή , ἐξέρχομαι σύ ἐν πτέρυξ ὁ ποίμνιον καί ποιμαίνω ὁ ἔριφος ἐπί σκήνωμα ὁ ποιμήν . οὗτος δέ εἰμί τίς ; ὅτι2 ὁ ἑαυτοῦ ἀγνοέω ἐκπίπτω μέν ὁ ὁ πρόβατον ἀγέλη , σύννομος δέ γίγνομαι ὁ ἔριφος , ὅς ὁ στάσις ἐπί ὁ σκαιός ἀφίημι ὡς ὁ καλός ποιμήν , ἐκ δεξιός μέν ὁ πρόβατον ἵστημι , ἀφορίζω δέ ὁ ἀγαθός λῆξις ἐπί ὁ ἀριστερός ὁ ἐρίφιον . οὗτος τοίνυν ἐκ ὁ ὁ Φίλων ὁ νυμφίος συμβουλή παιδεύω , ὁ δήω εἰς αὐτός βλέπω ὁ ὁ πρᾶγμα φύσις , καί μή πλανάω ἔχω ὁ ἀλήθεια παρασχοχαζομαι . Ex amicorum ergo sponsi consilio discimus , vestigiis errantibus a veritate aberrare .