gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0414.1
ἐν ταῖς φωτειναῖς · σοῦ Θεοῦ χεροῖ πλασσομένην , σκοτεινῶ τινι καὶ μέλανι περιερχομένην τῷ εἴδει . Οὐχ ἡμῶν τοιαύτη , φησίν , ἀλλὰ γέγονα . Οὐ γὰρ ἐκ φύσεως εἰμὶ μεμελανωμένη · ἀλλ’ ἐπεισάχθην μοι τὸ τοιούτου αἰσχος ἐγένετο , τοῦ μέλαν πρὸς τὸν λαμπροῦ τὴν μορφὴν μεταχρώσαντος . Ὁ ἥλιος γάρ , φησὶ , προσέδεδυκέ με . Τί οὖν διὰ τούτων μανθάνομεν ; λέγει διὰ παραβολῆς τοὺς ὀχλοὺς ὁ Κύριος , ὅτι ὁ σπείρων τὸν λόγον , οὐ τὴν ἀγαθὴν μόνον κατασπείρει καρδίαν , ἀλλὰ κἂν λιθώδης τις ἦν , κἂν ταῖς ἀκάνθαις ὑλομανοῦσα , κἂν παρόδῳς τε καὶ παπατημένη , πᾶσιν ἐπὶ φιλανθρωπίας ἐπιβάλλει τοῦ λόγου τὰ σπέρματα . Καὶ ἐκάστου τὰ ἰδιώματα ἐρμηνεύων τῷ λόγῳ , τοῦτο φησιν ἐπὶ τῆς λιθώδους συμβαίνειν ψυχῆς , ὅτι οὐκ ἐν βάθει ῥιζοῦται τὸ ἐσπαρμένον , ἀλλὰ παραχρῆμα μὲν δι’ ἐπιπολαίου βλάστης τῶν στάχυν καταπεφύλακται · θερμότερον δὲ τοῦ ἡλίου τὸ ὑποκειμένον θάλψαντος , τῷ μὴ ὑποκεῖσθαι ταῖς ῥίζαις ἰχνίδια , καταξηραίνεται . Πειρασμὸν δὲ διὰ τῆς ἐρμηνείας ὀνομάζει τὸν ἥλιον . Οὕκοῦν τοῦτο παρὰ τῆς διδασκάλου τὸ δόγμα μανθάνομεν , ὅτι γέγονε μὲν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς ἀπεικόνισμα , πρῶρον τῶν σκοτεινῶν χαρακτήρων , τῇ τοῦ ἀρχετύπου κάλλους ὁμοιότητι στιλβούσα · ὁ δὲ πειρασμὸς τὸν φύλλωδη καύσωνα δι’ ἀπάτης ἐπικαλῶν , ἀπαλὴν ἔτι καὶ ἀριὼν τὴν πρώτην βλάστην . κατέδαισε · καὶ πρὶν ξένιν τινὰ τοῦ ἀγαθοῦ πτήσασθαι , καὶ διὰ τῆς τῶν λογισμῶν γεωργίας δοῦναι ταῖς ῥίζαις πότον ἐπὶ τὸ βάθος , εὐθὺς διὰ τῆς παρακoxῆς ἀποξηράνας τὸ χλωρὸν τε καὶ εὐθαλὲς εἶδος , διὰ τῆς καύσεως μέλαν ἐποίησεν . Εἰ δὲ ἥλιος ἡ ἀνεικείμένη τοῦ πειρασμοῦ προσβολὴ ὀνομάζεται , μηδὲς ἐνειξάσθω τῶν ἀκούοντων , ἐν τοιούτῳ τὸ τοιούτον παρὰ τῆς θοοπνεύστου Γραφῆς διδασκόμενος . Καὶ γὰρ ἐν δευτέρᾳ τῶν ἀναβαθμῶν ᾨδῇ , ταύτην ποιεῖται τὴν εὐλογίαν τῷ τὴν βοήθειαν ἔχοντι τοῦ ποιήσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν , τὸ μὴ συγκαλεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἡλίου διὰ τῆς ἡμέρας . Καὶ ὁ προφήτης Ἠσαΐας τὴν τῆς Ἐκκλησίας κατάστασιν προφητεύων , ὡς περ τινὰ πομπὴν ὑπογράφει τῇ πολιτείᾳ , φαίνδρυνον τῷ Λόγῳ τῷ διηγήματι . Λέγει γὰρ θυγάτερας ἐπ’ ὤμων αἰρούμενας , καὶ παῖδας ἐν λαμπτήναις κομιζομένους , καὶ σκιαδίους τὸν φωτισμὸν ἀποκρούσαντας . Δι’ ὧν ἐν αἰνίγμασι τὸν ἐν ἀρετῇ διαγράφεῖ βίον , διὰ μὲν τῆς νηπιώδους ἡλικίας ὑποδεικνύων τὸ ἀρτιγενὲς τε καὶ ἀκακον · διὰ τῶν σκιαδίων , τὴν ἐξ ἐγκρατείας τε καὶ καθαρότητος προσγινομένην ταῖς ψυχαῖς παραμυθίαν τοῦ καύσωνος . Δι’ ὧν μανθάνομεν , ὅτι χρὴ ἐπ’ ὤμων αἰρεῖσθαι τὴν τοῦ Θεοῦ νυμφοστολομένην ψυχὴν , οὐ πατουμένην ὑπὸ τῆς σαρκός , ἀλλ’ ἐπικαθήμενην τῷ ὀγκῷ τοῦ σώματος . Λαμπτήνην δὲ ἀκούσαντες , τὴν ἐξ ἀκαμπίχην τοῦ βαπτίσματος χάριν μανθάνομεν , δι’ ἧς παῖδες γινόμεθα , οὐχὲτι τῇ γῇ τὸ ἰχνος ἐρείδοντες , ἀλλ’ ἐπ’ ἐκείνης πρὸς τὴν οὐράνιον ζωὴν κομιζόμενοι . Σκίες δὲ γίνεται ἡμῖν καὶ δροσώδης ὁ βίος , διὰ τῶν τῆς ἀρετῆς σκιαδίων
Lemmas: ἐν ὁ φωτεινός · σύ Θεός χεροῖ πλάσσω , σκοτεινός τις καί μέλας περιέρχομαι ὁ εἶδος . οὐχ ἐγώ τοιοῦτος , φημί , ἀλλά γίγνομαι . οὖον γάρ ἐκ φύσις εἰμί μελανόομαι · ἀλλά πείθω ἐγώ ὁ τοιοῦτος αἶσχος γίγνομαι , ὁ μέλας πρός ὁ λαμπρός ὁ μορφή μεταχράομαι . ὁ ἥλιος γάρ , φημί , προσδύνω ἐγώ . τις οὖν διά οὗτος μανθάνω ; λέγω διά παραβολή ὁ ὄχλος ὁ Κύριος , ὅτι ὁ σπείρω ὁ λόγος , οὖον ὁ ἀγαθός μόνος κατασπείρω Καρδία , ἀλλά κἀν λιθώδης τις εἰμί , κἀν ὁ ἄκανθα ὑλομανέω , κἀν πάροδος τε καί Πατημένος , πᾶς ἐπί φιλανθρωπία ἐπιβάλλω ὁ λόγος ὁ σπέρμα . καί ἕκαστος ὁ ἰδίωμα ἑρμηνεύω ὁ λόγος , οὗτος φημί ἐπί ὁ λιθώδης συμβαίνω Ψυχή , ὅτι οὐ ἐν βάθος ῥιζόω ὁ σπείρω , ἀλλά παραχρῆμα μέν διά ἐπιπόλαιος βλαστάνω ὁ στάχυς καταφυλάσσω · θερμός δέ ὁ ἥλιος ὁ ὑπόκειμαι θάλπω , ὁ μή ὑπόκειμαι ὁ ῥίζα ἰχνίδια , καταξηραίνω . πειρασμός δέ διά ὁ ἑρμηνεία ὀνομάζω ὁ ἥλιος . οὐκοῦν οὗτος παρά ὁ διδάσκαλος ὁ δόγμα μανθάνω , ὅτι γίγνομαι μέν ὁ ἀνθρώπινος φύσις ὁ ἀληθινός φάος ἀπεικόνισμα , πρῶρος ὁ σκοτεινός χαρακτήρ , ὁ ὁ ἀρχέτυπος κάλλος ὁμοιότης στίλβω · ὁ δέ πειρασμός ὁ φυλλώδης καύσων διά ἀπάτη ἐπικαλέω , ἁπαλός ἔτι καί ἀρία ὁ πρῶτος βλάστη . καταδαίω · καί πρίν Ξένι τις ὁ ἀγαθός πτήσσω , καί διά ὁ ὁ λογισμός γεωργία δίδωμι ὁ ῥίζα πότος ἐπί ὁ βάθος , εὐθύς διά ὁ παρακoxῆς ἀποξηραίνω ὁ χλωρός τε καί εὐθηλής εἶδος , διά ὁ καῦσις μέλας ποιέω . εἰμί δέ ἥλιος ὁ ἀνίημι ὁ πειρασμός προσβολή ὀνομάζω , μηδὲς ἐνέχω ὁ ἀκούω , ἐν τοιοῦτος ὁ τοιοῦτος παρά ὁ θοοπνευστος γραφή διδάσκω . καί γάρ ἐν δύο ὁ ἀναβαθμός ᾠδή , οὗτος ποιέω ὁ εὐλογία ὁ ὁ βοήθεια ἔχω ὁ ποιέω ὁ οὐρανός καί ὁ γῆ , ὁ μή συγκαλέω αὐτός ὑπό ὁ ἥλιος διά ὁ ἡμέρα . καί ὁ προφήτης Ἠσαΐας ὁ ὁ ἐκκλησία κατάστασις προφητεύω , ὡς περ τις πομπή ὑπογράφω ὁ πολιτεία , φαίνδρυνον ὁ Λόγος ὁ διήγημα . Λέγος γάρ θυγάτηρ ἐπί ὦμος αἱρέω , καί παῖς ἐν λαμπτήναις κομίζω , καί σκιάδιον ὁ φωτισμός ἀποκρούω . διά ὅς ἐν αἴνιγμα ὁ ἐν ἀρετή διαγραφεύς βίος , διά μέν ὁ νηπιώδης ἡλικία ὑποδείκνυμι ὁ ἀρτιγενής τε καί ἀκάκης · διά ὁ σκιάδιον , ὁ ἐκ ἐγκράτεια τε καί καθαρότης προσγίγνομαι ὁ Ψυχή παραμυθία ὁ καύσων . διά ὅς μανθάνω , ὅτι χρή ἐπί ὦμος αἱρέω ὁ ὁ Θεός νυμφοστολέω ψυχή , οὖον πατέω ὑπό ὁ σάρξ , ἀλλά ἐπικάθημαι ὁ ὄγκος ὁ σῶμα . Λαμπτήνην δέ ἀκούω , ὁ ἐκ ἀκαμπίχην ὁ βάπτισμα χάρις μανθάνω , διά ὅς παῖς γίγνομαι , οὐχὲτι ὁ γῆ ὁ ἴχνος ἐρείδω , ἀλλά ἐπί ἐκεῖνος πρός ὁ οὐράνιος ζωή κομίζω . σκιά δέ γίγνομαι ἐγώ καί δροσώδης ὁ βίος , διά ὁ ὁ ἀρετή σκιάδιον