gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0503.2
Διότι πᾶσα ἀρετὴ κακῶν ἐστὶ μέση , τῆς τε ἐλλείψεως τοῦ καλοῦ , καὶ τῆς ὑπερπτώσεως . Οἷον τὴν ἀνδρείαν καὶ τὴν ἐλευθερίαν φασί , τὴν μὲν δειλίαν τε καὶ θρασύτητος , τὴν δὲ μικρολογίας τε καὶ ἀσωτίας ἐν μέσῳ θεωρεῖσθαι · καὶ τὴν μὲν δειλίαν τε καὶ μικρολογίαν , κατ' ἔλλειψιν τοῦ καθήκοντος , ἐν κακῇ λέγουσι γίνεσθαι · τὴν δὲ ἀσωτίαν καὶ τὴν θρασύτητα , κατὰ πλεονασμὸν καὶ ὑπερπτώσιν · τῆς δὲ καθ' ἑκάτερον ἀμετρίας τὸ μέσον , ἀρετὴν ὀνομάζουσιν · οὐκοῦν ἔχοι ἄν τι περὶ τὴν ἀρετὴν τὸ περὶ τὸν χρόκον λόγος , ἀκολουθὸν τῇ τῆς δυνάμεως μεσότητι , τὸ ἀνελειπεὲς τε καὶ ἀπέρριτον τῆς ἐναρέτου καταστάσεως ἐρμηνεύον . Ἐγὼ δὲ φημι , χᾶν ἰδιωτικώτερον ἢ τὸ λεγόμενον , τάχα μᾶλλον πρὸς τὴν πίστειν λόγον οἰκειότερον τὸ αἴνιγμα τοῦ χρόκου παραλαμβάνεσθαι . Τριπλῶ μὲν γὰρ ὑποτρέφεται τὸ ἄνθος τῷ κάλυκι · καὶ αὐτὸς δὲ ὁ κάλυξ ἐν ἀεροειδεῖ τῇ χροῖᾳ ἄνθος ἐστίν . Ἐκλυθείσης δὲ τῆς τῶν καλύκων περιβολῆς , τρία εὑρίσκεται πάντως τὰ εὐπνοοῦντα καὶ χρησιμεύοντα πρὸς τὰς ἰάσεις ἄνθη , τὰ ὑποκεκρυμμένα τοῖς κάλυξι , μεγέθει καὶ κάλλει καὶ εὐνοίᾳ καὶ τῇ τῆς δυνάμεως ἰδιότητι ὡσαύτως πρὸς ἀλλήλα ἔχοντα , καὶ ἐν τὰ τρία διὰ πάντων δεῖκνύμενα , εὐχρὸς τε , καὶ εὐὼς εἴρηται , καὶ εὐπνοῖα , καὶ τῷ ποιῷ τῆς δυνάμεως . Οἱς συμπαραπέφυκεν ἕτερα τρία , ξανθὰ μὲν ἰδεῖν , ἄποια δὲ πρὸς πᾶσαν ὑγιεινὴν εὐχρηστίαν . Περί τε γίνεται τοῖς ἀπειροῖς ἡ πλάνη , τοῖς διὰ τὴν εὐχρωίαν τοῦ νόθου δρεπομένοις ἀντὶ τοῦ κρείττονος . Ὅπερ καὶ νῦν ποιοῦσιν οἱ περὶ τὴν πίστιν ἐξαμαρτάνοντες , τὰς σεσοφισμένας ἀπάτας πρὸ τῶν ὑγιεινῶν δογμάτων αἱρούμενοι . Ἐλέσθω δὲ ἐξ ἑκατέρου ἢ τοῦ ἀκροατοῦ κρίσις ὁ βούλεται , εἰ τε τὸ ἕτερον ἐξ αὐτῶν , εἰ τε ἀμφότερα · ἐν γὰρ τρόπον τινά ἐστιν ἀμφότερα , ἢ τε τῆς τελείας ἀρετῆς , καὶ ἢ τῆς θεότητος κτήσις . Οὐ γὰρ ἔξω ἀρετὴ τῆς θεότητος .
Lemmas: διότι πᾶς ἀρετή κακός εἰμί μέσος , ὁ τε ἔλλειψις ὁ καλός , καί ὁ ὑπέρπτωσις . οἷος ὁ ἀνδρεῖος καί ὁ ἐλευθερία φημί , ὁ μέν δειλία τε καί θρασύτης , ὁ δέ μικρολογία τε καί ἀσωτία ἐν μέσος θεωρέω · καί ὁ μέν δειλία τε καί μικρολογία , κατά ἔλλειψις ὁ καθήκω , ἐν κακός λέγω γίγνομαι · ὁ δέ ἀσωτία καί ὁ θρασύτης , κατά πλεονασμός καί ὑπερπέτομαι · ὁ δέ κατά ἑκάτερος ἀμετρία ὁ μέσος , ἀρετή ὀνομάζω · οὐκοῦν ἔχω ἄν τίς περί ὁ ἀρετή ὁ περί ὁ κρόκος λόγος , ἀκόλουθος ὁ ὁ δύναμις μεσότης , ὁ ἀνελειπεὲς τε καί απερριος ὁ ἐνάρετος κατάστασις ἑρμηνεύω . ἐγώ δέ φημί , χήν ἰδιωτικός ἢ ὁ λέγω , τάχα μᾶλλον πρός ὁ πιστέω λόγος οἰκεῖος ὁ αἴνιγμα ὁ χροπου παραλαμβάνω . τριπλόω μέν γάρ ὑποτρέφω ὁ ἄνθος ὁ κάλυξ · καί αὐτός δέ ὁ κάλυξ ἐν ἀεροειδής ὁ χροιά ἄνθος εἰμί . ἐκλύω δέ ὁ ὁ κάλυξ περιβολή , τρεῖς εὑρίσκω πάντως ὁ εὐπνοέω καί χρησιμεύω πρός ὁ ἴασις ἄνθος , ὁ ὑποκρύπτω ὁ κάλυξις , μέγεθος καί κάλλος καί εὔνοια καί ὁ ὁ δύναμις ἰδιότης ὡσαύτως πρός ἀλλήλων ἔχω , καί ἐν ὁ τρεῖς διά πᾶς δείκνυμι , εὔχροος τε , καί εὐὼς εἴρω , καί εὔπνοια , καί ὁ ποιός ὁ δύναμις . οἱςστις συμπαραπεφυαν ἕτερος τρεῖς , ξανθός μέν ὁράω , ἄποιος δέ πρός πᾶς ὑγιεινός εὐχρηστία . Περί τε γίγνομαι ὁ ἤπειρος ὁ πλάνη , ὁ διά ὁ εὔχροια ὁ νόθος δρέπω ἀντί ὁ ἀγαθός . ὅπερ καί νῦν ποιέω ὁ περί ὁ πίστις ἐξαμαρτάνω , ὁ σοφίζω ἀπάτη πρό ὁ ὑγιεινός δόγμα αἱρέω . αἱρέω δέ ἐκ ἑκάτερος ἢ ὁ ἀκροατής κρίσις ὁ βούλομαι , εἰμί τε ὁ ἕτερος ἐκ αὐτός , εἰμί τε ἀμφότερος · ἐν γάρ τρόπος τις εἰμί ἀμφότερος , ἢ τε ὁ τέλειος ἀρετή , καί ἢ ὁ θεότης κτῆσις . οὖον γάρ ἔξω ἀρετή ὁ θεότης .