gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0523.1
ἡ ὑπὲρ ὀφθαλμὸν τέ ἐστι καὶ ἀκοὴν καὶ διάνοιαν · τότε οὐκέτι ἐκ μέρους διὰ τῶν ἔργων ἐπιγνώσομεθα τὴν τοῦ ἀγαθοῦ φύσιν , ὡσπερ καὶ νῦν · οὐδὲ διὰ τῆς τῶν φαινομένων ἐνεργείας τὸ ὑπερκειμένον νοηθήσεται · ἀλλ᾽ ἑτέρως καταληφθήσεται πάντως τὸ εἶδος τῆς ἀφράστου μακαριότητος , καὶ ἄλλος τρόπος τῆς ἀπολαύσεως , ὃς νῦν ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου ἀναβαίνειν φύσιν οὐχ ἔχει . Τέως δὲ νῦν ὅρος τῇ ψυχῇ τῆς τοῦ ἀφράστου γνώσεως ἐστὶν ἡ ἐμφαινομένη τοῖς οὖσιν ἐνέργεια , ἣν χεῖρα λέγεσθαι τροπικῶς ἐνοήσαμεν . Τοῦτο τοίνυν ἡμῖν τὸ δόγμα διὰ τῶν θείων τούτων λόγων περιφιλοσόφηται , δι᾽ ὧν ἡ καθαρά ψυχή , καὶ οὐκέτι τοῦ γήινου τε καὶ ὕλικοῦ βίου ἐπιδιατεῦουσα , ἵνα μὴ μολύνῃ ἑαυτῆς τὸ ἴχνος τοῖς κάτω ἐνερισδομένη , προσδοκήσασα αὐτὸν ὑποδέξασθαι τὸν νυμφίον , ὅλον ἐν τῷ οἴκῳ γενομένῳ · ἠγάπησε μόνον τέως ἐν ὀπῇ τὴν χεῖρα θεάσασθαι , δι᾽ ἣν ἐρμηνεύεται ἡ ἐνεργητικὴ αὐτοῦ δύναμις . Ἄδελφίδος μου , φησίν , ἀπέστειλε τὴν χεῖρα αὐτοῦ διὰ τῆς ὀπῆς . Οὐ γὰρ χωρεῖ ἡ ἀνθρωπίνη δύναμις τὴν ἀόριστον τε καὶ ἀπερίληπτον φύσιν ἐν ἑαυτῇ δέξασθαι . Ἡ δὲ κοιλία μου , φησίν , ἐθορύθη ἐπ᾽ αὐτόν . Ἐκπλήξιν τινα καὶ ξενισμὸν σημαίνει ἐπὶ τοῖς φανέναι θαυμάτι τοῖς τῆς θροήσεως ὄνομα . Πᾶσα γὰρ αὐτῆς ἡ διανοητικὴ δύναμις συνεκινήθη πρὸς τὸ θαῦμα τῶν διὰ τῆς θείας χειρὸς ἐνεργουμένων · ὧν ἡ κατανόησις ὑπερκειμένη τὸ ἀκαταληπτὸν τε καὶ ἀχώρητον τῆς τοῦ ἐνεργοῦντος φύσεως δι᾽ ἑαυτῆς ἐρμηνεύει . Πᾶσα γὰρ ἡ τῶν ὄντων κτίσις τῆς χειρὸς ἐκείνης τῆς διὰ τῆς ὀπῆς ἡμῖν φανερωθείσης ἔργον ἐστίν , ὡς ὁ Ἰωάννης βοᾷ λέγων , καὶ ὁ προφήτης τῷ Εὐαγγελίῳ συμφθέγγεται . Ὁ μὲν γὰρ φησίν · ὅτι Πάντα δι᾽ αὐτοῦ ἐγένετο · ὁ δὲ προφήτης χεῖρα ὀνομάζει τὴν ποιητικὴν τῶν ὄντων δύναμιν , εἰπών · Ἡ χεὶρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα . Εἰ οὖν τὰ τῆς ἐνεργείας ἐκείνης ἔργα , τὰ τε ἄλλα πάντα , καὶ τὰ οὐράνια κάλλη , οὔπω δὲ κατελήφφεν ἡ ζητητικὴ τοῦ ἀνθρώπου διάνοια , τί κατ᾽ οὐσίαν ὁ ἄνθρωπός ἐστιν , ἢ ὁ ἥλιος , ἢ ἄλλο τι τῶν φαινομένων ἐν τῇ κτίσει θαυμάτων · τούτου χάριν θροεῖται πρὸς τὴν θείαν ἐνέργειαν ἡ καρδία · ὅτι εἰ ταῦτα καταλαβεῖν οὐ χωρεῖ , πῶς τὴν ὑπερκειμένην τούτων καταληφθήσεται φύσιν ; Τάχα δὲ τις καὶ ἄλλως μεταλαβὼν τὰ τῶν εἰρημένων αἰνίγματα , οὐχ ἔξω τοῦ εἰκότος προσάξει τὴν θεωρίαν .
Lemmas: ὁ ὑπέρ ὀφθαλμός τε εἰμί καί ἀκοή καί διάνοια · τότε οὐκέτι ἐκ μέρος διά ὁ ἔργον ἐπιγιγνώσκω ὁ ὁ ἀγαθός φύσις , ὡς καί νῦν · οὐδέ διά ὁ ὁ φαίνω ἐνέργεια ὁ ὑπερκείμενος νοέω · ἀλλά ἑτέρως καταλαμβάνω πάντως ὁ εἶδος ὁ ἄφραστος μακαριότης , καί ἄλλος τρόπος ὁ ἀπόλαυσις , ὅς νῦν ἐπί Καρδία ἄνθρωπος ἀναβαίνω φύσις οὐ ἔχω . Τέως δέ νῦν ὅρος ὁ Ψυχή ὁ ὁ ἄφραστος γνῶσις εἰμί ὁ ἐμφαίνω ὁ εἰμί ἐνέργεια , ὅς χείρ λέγω τροπικός νοέω . οὗτος τοίνυν ἐγώ ὁ δόγμα διά ὁ θεῖον οὗτος λόγος περιφιλοσοφεω , διά ὅς ὁ καθαρός ψυχή , καί οὐκέτι ὁ γήινος τε καί ὑλικός βίος επιδιατευειμι , ἵνα μή μολύνω ἑαυτοῦ ὁ ἴχνος ὁ κάτω ενερισδομενω , προσδοκάω αὐτός ὑποδείκνυμι ὁ νυμφίος , ὅλος ἐν ὁ οἶκος γίγνομαι · ἀγαπάω μόνος τέως ἐν ὀπή ὁ χείρ θεάομαι , διά ὅς ἑρμηνεύω ὁ ἐνεργητικός αὐτός δύναμις . ἀδελφιδός ἐγώ , φημί , ἀποστέλλω ὁ χείρ αὐτός διά ὁ ὀπή . οὖον γάρ χωρέω ὁ ἀνθρώπινος δύναμις ὁ ἀόριστος τε καί ἀπερίληπτος φύσις ἐν ἑαυτοῦ δέχομαι . ὁ δέ κοιλία ἐγώ , φημί , ἐθορύθη ἐπί αὐτός . ἔκπληξις τις καί ξενισμός σημαίνω ἐπί ὁ φαίνω θαῦμα ὁ ὁ θρόησις ὄνομα . πᾶσα γάρ αὐτός ὁ διανοητικός δύναμις συγκινέω πρός ὁ θαῦμα ὁ διά ὁ θεῖος χείρ ἐνεργέω · ὅς ὁ κατανόησις ὑπέρκειμαι ὁ ἀκατάληπτος τε καί ἀχώρητος ὁ ὁ ἐνεργέω φύσις διά ἑαυτοῦ ἑρμηνεύω . πᾶσα γάρ ὁ ὁ εἰμί κτίσις ὁ χείρ ἐκεῖνος ὁ διά ὁ ὀπή ἐγώ φανερόω ἔργον εἰμί , ὡς ὁ Ἰωάννης βοάω λέγω , καί ὁ προφήτης ὁ Εὐαγγέλιος συμφθέγγομαι . ὁ μέν γάρ φημί · ὅτι Πάν διά αὐτός γίγνομαι · ὁ δέ προφήτης χείρ ὀνομάζω ὁ ποιητικός ὁ εἰμί δύναμις , εἶπον · ὁ χείρ ἐγώ ποιέω οὗτος πᾶς . εἰμί οὖν ὁ ὁ ἐνέργεια ἐκεῖνος ἔργον , ὁ τε ἄλλος πᾶς , καί ὁ οὐράνιος κάλλος , οὔπω δέ καταλαμβάνω ὁ ζητητικός ὁ ἄνθρωπος διάνοια , τίς κατά οὐσία ὁ ἄνθρωπος εἰμί , ἢ ὁ ἥλιος , ἢ ἄλλος τίς ὁ φαίνω ἐν ὁ κτίζω θαῦμα · οὗτος χάρις θροέω πρός ὁ θεῖος ἐνέργεια ὁ καρδία · ὅτι εἰμί οὗτος καταλαμβάνω οὖον χωρέω , πῶς ὁ ὑπέρκειμαι οὗτος καταλαμβάνω φύσις ; Τάχα δέ τις καί ἄλλως μεταλαμβάνω ὁ ὁ εἴρω αἴνιγμα , οὐ ἔξω ὁ εἰκός προσάγω ὁ θεωρία .