gregorius-nyssenus.in-canticum-canticorum-homiliae-15 pg044_0418.1
κοιτάζεις ἐν μεσημβρίᾳ · μήποτε τένωμαι ὡς περιβαλλομένη ἐπ’ ἀγέλαις τῶν ἑταίρῶν σου . Ποῦ ποιμαίνεις , ὁ ποιμὴν ὁ καλός , ὁ αἴρων ἐπὶ τῶν ὤμων ὅλον τὸ ποίμνιον ; ἐν γὰρ ἐστὶ πρόβατον πᾶσα ἡ ἀνθρωπίνη φύσις , ἣν ἐπὶ τῶν ὤμων ἀνέλαβες . Δεῖξόν μοι τὸν τόπον τῆς χλῆς , γνώρισόν μοι τὸ ὕδωρ τῆς ἀναπαύσεως , ἐξάγατέ με πρὸς τὴν τροφίμον πᾶν , κάλεσόν με ἐκ τοῦ ὀνόματος , ἵνα ἀκούσω τῆς φωνῆς σου , ἐγὼ τὸ σὸν πρόβατον · καὶ δός μοι διὰ τῆς φωνῆς σου τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον . Ἀπάργειλόν μοι , ὅν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου . Οὕτω γὰρ σε κατονομάζω , ἐπειδὴ τὸ ὄνομά σου ὑπὲρ πᾶν ἐστὶν ὄνομα , καὶ πᾶσῃ λογικῇ φύσει ἀπαραστόν τε καὶ ἀχώρητον . Οὐκοῦν ὄνομά ἐστι γνωριστικὸν τῆς σῆς ἀγαθότητος , ἢ τῆς ψυχῆς μου περὶ σὲ σχέσις . Πῶς γὰρ σε μὴ ἀγαπήσω , τὸν οὕτω με ἀγαπήσαντα , καὶ ταῦτα μέλαιναν οὖσαν , ὥστε τὴν ψυχὴν σου ὑπὲρ τῶν προβάτων θείαι , ὃ σὺ ποιμαίνεις ; Μέλζονα ταύτας ἀγάπην οὐκ ἔστιν ἐπινοῆσαι , ἢ τὸ τῇ σῇ ψυχῇ τὴν σωτηρίαν τὴν ἐμὴν ἀνταλλάξασθαι . Δεῖξον οὖν μοι , φησί , ποῦ ποιμαίνεις , ἵνα εὕρωσα τὴν σωτηρίον μοι , ἐμφορηθῶ τῆς οὐρανίας τροφῆς . Ἡς ὁ μὴ φαγὼν , οὐ δύναται εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν · καὶ δραμούσα πρὸς σὲ τὴν πηγὴν , στάσω σοῦ θείου πόματος , ὃ σὺ τοῖς διψῶσι πηγήζεις , προσχέων τὸ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς , τοῦ σιδήρου τὴν φλέβα ταύτην ἀναστρωσάντος · οὗ ὁ γευσάμενος πηγὴ γίνεται ἀλλομένου · εἰς ζωὴν αἰώνιον . Ἄν γὰρ ἐν τούτοις με ποιμάνῃς , κοιτάσεις με πάντως ἐν μεσημβρίᾳ , ὅταν ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ κοιμηθεῖσα , ἐν τῷ ἀκτίῳ φωτὶ ἀναπαύσωμαι · δακίως γὰρ πανταχοθεν ἡ μεσημβρία , τοῦ ἡλίου τῆς χορυφῆς ὑπερλάμποντος , ἐν ᾧ σὺ κοιτάζεις τοὺς ὑπὸ σοῦ ποιμαινθέντας , ὅταν τὰ παιδία σου δέξῃ μετὰ σεαυτοῦ εἰς τὴν κόλπην . Οὐδεὶς δὲ τῆς ἀναπαύσεως τῆς μεσημβρινῆς ἀξιοῦται , μὴ ὑπὸ φωτὸς καὶ ἡμέρας γενόμενος · ὃ δὲ κατὰ τὸν ἴσον ἐαυτὸν τοῦ τε ἐσπερινοῦ καὶ τοῦ ὀρθρινοῦ σχοῦτος χωρίσας , τουνεστίν ὅπου ἀρχεται τὸ χαχὸν καὶ εἰς ὃ καταλήγει , οὕτως , ἐν τῇ μεσημβρίᾳ παρὰ τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνῆς κοιτάζεται . Γνώρισον οὖν μοι , φησί , πῶς χρὴ κοιτάζεσθαι , καὶ τίς ἡ ὁδὸς τῆς μεσημβρινῆς ἀναπαύσεως · μήποτε με τῆς ἀγαθῆς χειραγωγίας ἀποσφαλείσαν ταῖς ἀλλοτρίαις τῶν σῶν ποιμνίων ἀγέλαις ἢ τῆς ἀληθείας ἄγνοια συναγέλασῃ . Ταῦτα εἶπε περὶ σοῦ γενομένου κάλλους αὐτὴς θεόθεν ἀγωνιώσα , καὶ ὅπως ἂν εἰς τὸ διηνεκὲς παραμείναι αὐτῇ ἡ εὐμορρία , μαθεῖν ἀξιοῦσα . Ἄλλ’ οὕτω καταξιούται τῆς τοῦ νυμφίου φωνῆς , τοῦ θεοῦ περὶ αὐτῆς χρεῖτῶν τι προβεβημένου · ὡς ἂν εἰς ρεῖζονα πόθον τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῆς ἀναλλέξῃ τὴν ἀναβολὴ τῆς ἀπολαύσεως , ὥστε συναυξηθῆναι τῷ πόθῳ τὴν εὐφροσύνην · ἄλλ’ οἱ φίλοι τοῦ νυμφίου πρὸς αὐτὴν διαλέγονται , τὸν τρόπον τῶν προσόντων ἀγαθῶν ἀσφαλείας διὰ συμβουλῆς ὑφηγούμενοι . Ἔστι δὲ κεχαλυμμένος δι’ ἀσφαλείας καὶ ὁ παρ’ ἐκείνων λόγος . Ἔχει γὰρ οὕτως ἡ λέξις · Ἐὰν μὴ γινώσκῃς σεαυτήν , ἡ καλὴ ἐν γυναιξίν , ἐξελθε σὺ ἐν σκέπαις τῶν ποιμνίων σου , καὶ
Lemmas: κοιτάζω ἐν μεσημβρία · μήποτε τένω ὡς περιβάλλω ἐπί ἀγέλη ὁ ἑταῖρος σύ . πός ποιμαίνω , ὁ ποιμήν ὁ καλός , ὁ ἀείρω ἐπί ὁ ὦμος ὅλος ὁ ποίμνη ; ἐν γάρ εἰμί πρόβατον πᾶς ὁ ἀνθρώπινος φύσις , ὅς ἐπί ὁ ὦμος ἀναλαμβάνω . δείκνυμι ἐγώ ὁ τόπος ὁ χλέω , γνωρίζω ἐγώ ὁ ὕδωρ ὁ ἀνάπαυσις , ἐξάγω ἐγώ πρός ὁ τρόφιμος πᾶς , καλέω ἐγώ ἐκ ὁ ὄνομα , ἵνα ἀκούω ὁ φωνή σύ , ἐγώ ὁ σός πρόβατον · καί δίδωμι ἐγώ διά ὁ φωνή σύ ὁ ζωή ὁ αἰώνιος . Ἀπάργειλόν ἐγώ , ὅς ἀγαπάω ὁ ψυχή ἐγώ . οὕτως γάρ σύ κατονομάζω , ἐπεί ὁ ὄνομα σύ ὑπέρ πᾶς εἰμί ὄνομα , καί πᾶς λογικός φύσις ἀπαραστόν τε καί ἀχώρητος . οὐκοῦν ὄνομα εἰμί γνωριστικός ὁ σός ἀγαθότης , ἢ ὁ Ψυχή ἐγώ περί σύ σχέσις . Πῶς γάρ σύ μή ἀγαπάω , ὁ οὗτος ἐγώ ἀγαπάω , καί οὗτος μέλας εἰμί , ὥστε ὁ ψυχή σύ ὑπέρ ὁ πρόβατον θεῖος , ὅς σύ ποιμαίνω ; Μέλζονα οὗτος ἀγάπη οὐ εἰμί ἐπινοέω , ἢ ὁ ὁ σός Ψυχή ὁ σωτηρία ὁ ἐμός ἀνταλλάσσω . δείκνυμι οὖν ἐγώ , φημί , ποῦ ποιμαίνω , ἵνα εὑρίσκω ὁ σωτήρ ἐγώ , ἐμφορέω ὁ οὐράνιος τροφή . εἰμί ὁ μή φαγεῖν , οὖον δύναμαι εἰς ὁ ζωή εἰσέρχομαι · καί τρέχω πρός σύ ὁ πηγή , Στασώ σύ θεῖον πόμα , ὅς σύ ὁ διψάω πηγάζω , προσχέω ὁ ὕδωρ ἐκ ὁ πλευρά , ὁ σίδηρος ὁ φλέψ οὗτος ἀναστρώννυμι · ὅς ὁ γεύω πηγή γίγνομαι αλλομενω · εἰς ζωή αἰώνιος . ἄν γάρ ἐν οὗτος ἐγώ ποιμαίνω , κοιτάζω ἐγώ πάντως ἐν μεσημβρία , ὅταν ἐν εἰρήνη ἐπί ὁ αὐτός κοιμάω , ἐν ὁ Ἄκτιον φάος ἀναπαύω · δάκιος γάρ πανταχόθεν ὁ μεσημβρία , ὁ ἥλιος ὁ χορυφω ὑπερλάμπω , ἐν ὅς σύ κοιτάζω ὁ ὑπό σύ ποιμαίνω , ὅταν ὁ παιδίον σύ δέχομαι μετά σεαυτοῦ εἰς ὁ κόλπην . οὐδείς δέ ὁ ἀνάπαυσις ὁ μεσημβρινός ἀξιόω , μή ὑπό φάος καί ἡμέρα γίγνομαι · ὅς δέ κατά ὁ ἴσος ἑαυτοῦ ὁ τε εσπερινός καί ὁ ορθρινός σχουος χωρίζω , τουνεστίν ὅπου ἀρχω ὁ χαός καί εἰς ὅς καταλήγω , οὕτως , ἐν ὁ μεσημβρία παρά ὁ ἥλιος ὁ δικαιοσύνη κοιτάζω . γνωρίζω οὖν ἐγώ , φημί , πῶς χρή κοιτάζω , καί τίς ὁ ὁδός ὁ μεσημβρινός ἀνάπαυσις · μήποτε ἐγώ ὁ ἀγαθός χειραγωγία ἀποσφάλλω ὁ ἀλλότριος ὁ σός ποίμνιον ἀγέλη ἢ ὁ ἀλήθεια ἄγνοια συναγγέλλω . οὗτος εἶπον περί σύ γίγνομαι κάλλος αὐτός θεόθεν ἀγωνιάω , καί ὅπως εἄν εἰς ὁ διηνεκής παραμένω αὐτός ὁ εὐμορρία , μανθάνω ἀξιόω . ἄλλος οὗτος καταξιόω ὁ ὁ νυμφίος φωνή , ὁ θεός περί αὐτός χρέω τίς προβαίνω · ὡς εἄν εἰς ρεῖζονα πόθος ὁ ἐπιθυμία αὐτός ἀναλέγω ὁ ἀναβολή ὁ ἀπόλαυσις , ὥστε συναυξάνω ὁ πόθος ὁ Εὐφρόσυνος · ἄλλος ὁ φίλος ὁ νυμφίος πρός αὐτός διαλέγω , ὁ τρόπος ὁ πρόσειμι ἀγαθός ἀσφάλεια διά συμβουλή ὑφηγέομαι . εἰμί δέ καλύπτω διά ἀσφάλεια καί ὁ παρά ἐκεῖνος λόγος . ἔχις γάρ οὕτως ὁ λέξις · ἐάν μή γιγνώσκω σεαυτοῦ , ὁ κάλως ἐν γυνή , ἐξέρχομαι σύ ἐν σκέπη ὁ ποίμνιον σύ , καί