gregorius-nyssenus.epistulae pg046_0552.1
τῆς παλιγγενεσίας τὸ τῆς σωτηρίας μυστήριον παραδόντος . Πορευθέντες γὰρ , φησί , μαθητεύσατε πάντα ἔθνη , βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος · διδάσκοντες τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν . Διαρῶν γὰρ εἰς δύο τὴν τῶν Χριστιανῶν πολιτείαν , εἰς τε τὸ ἡθικὸν μέρος , καὶ εἰς τὴν δογμάτων ἀκρίβειαν , τὸ μὲν σωτήριον δόγμα ἐν τῇ τῷ βαπτίσματι παραδόσει καταφαλίσαι · τὸν δὲ βίον ἡμῶν διὰ τῆς τηρήσεως τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ κατορθοῦσθαι κέλευει . Ἄλλὰ τὸ μὲν κατὰ τὰς ἐντολὰς μέρος , ὡς μικροτέραν φέρον τῇ ψυχῇ τὴν ζημίαν , ἤρειδὲ παρὰ τοῦ διαβόλου ἀπαρχεγήρητον . Ἐπὶ δὲ κυριωτέρου καὶ μείζονος ἡ πᾶσα γέγονε τοῦ Ἀντιχρείμου σπουδὴ τοῦ παρατραπῆναι τῶν πολλῶν τὰς ψυχὰς εἰς τὸ μηδε εἶναι διὰ τῶν ἐντολῶν κατορθωθῆν κέρδος εἶναι · τῆς μεγάλης καὶ πρώτης ἐλπίδος ἐν τῇ περὶ τὸ δόγμα πλάνῃ τοὺς ἀπατηθείσας μὴ συμπαροῦσης . Διὰ τοῦτο συμβουλεύομεν , τῆς ἀπλότητος τῶν πρώτων ῥημάτων μὴ πίστεως μὴ ἀποχωρεῖν τοὺς ἀντιποιουμένους τῆς ἑαυτῶν σωτηρίας · ἀλλὰ παραδεχομένους ἐν τῇ ψυχῇ Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ Πνεῦμα ἅγιον , μὴ μίαν ὑπόστασιν πολυώνυμον εἶναι νομίζειν · οὔτε γὰρ δυνατόν ἐστι τὸν Πατέρα ἑαυτοῦ Πατέρα λέγεσθαι , μὴ ἀληθῶς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Υἱοῦ τῷ Πατρὶ τὴν κλῆσιν ἐπαληθεύοντος · οὔτε τὸ Πνεῦμα ἐν τῶν εἰρημένων εἶναι νομίζειν , ὥστε εἰς Πατρὸς ἢ Υἱοῦ ἔννοιαν διὰ τῆς τοῦ Πνεύματος προσηγρίας ἐνάγεσθαι τὸν ἀκούοντα . Ἄλλ’ ἰδίως , καὶ ἀποτεταγμένως ἐν ἑκάστῳ τῶν ὀνομάτων συννακοῦσθαι ἢ ἐνσημαινομένη ταῖς προσηγρίαις ὑπόστασις . Καὶ τὸν Πατέρα ἀκούσαντες , τὴν τοῦ παντὸς αἰτίαν ἠκούσθημεν · τὸν δὲ Υἱὸν μαθόντες , τὴν ἐκ τῆς πρώτης αἰτίας ἀναλάμψασαν δύναμιν εἰς τὴν τοῦ παντὸς σύστασιν ἐδιδάχθημεν · τὸ δὲ Πνεῦμα γνόντες , τὴν τελειωτικὴν δύναμιν τῶν διὰ πίστεως εἰς τὸ εἶναι παραλη[δ]ομένων ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ ἐνόησαμεν . Αἱ μὲν οὖν ὑποστάσεις κατὰ τὴν εἰρημένον τρόπον ἀσυγχύτως ἀπ’ ἀλλήλων διακεχωρισμέναι εἰσί · Πατρὸς λέγω καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος . Ἡ δὲ οὐσία αὐτῶν , ἥτις ποτὲ αὕτη ἐστίν ( ἄφραστος γὰρ ἐστὶ λόγῳ , καὶ νοήματι ἀληπτος ) , εἰς ἑτερότητα τινὰ φύσεως οὐ διαμερίζεται . Διότι τὸ ἀχατάληπτον καὶ ἀπερίητόν τε καὶ λογισμῷ ἀπερίβρακτον ἴσον ἐστιν ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν ἐν τῇ Τριάδι περιστευμένων προσώπων . Ὁ γὰρ ἐρωτηθεὶς τί κατ’ οὐσίαν ἐστιν ὁ Πατήρ , εὐγνώμων καὶ ἀληθῶς ὁμολόγησι τὸ ὑπὲρ γνώσιν εἶναι τὸ ζητούμενον . Ὁσαύτως καὶ περὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ οὐδένι λόγῳ τὴν οὐσίαν καταληφθῆναι δυνατὸν εἶναι συνήψεται . Τὴν γὰρ γενεὰν αὐτοῦ , φησί , τις διηγήσεται ; Ὁμοίως δὲ καὶ περὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου τὸ ἴσον τῆς κατὰ τὴν κατάληψιν ἀμηχανίας ὁ τοῦ Κυρίου λόγος ἐνδείκνυται λέγων , ὅτι τῆς μὲν φωνῆς αὐτοῦ ἀκούεις , οὐκ οἶδας δὲ πόθεν ἔρχεται , καὶ ποῦ ὑπάγει . Ἐπεὶδὴ τοῖνυν οὐδεμίαν ἐν τῷ ἀκαταλήπτῳ τῶν τριῶν προσώπων διαφοράν ἐννοοῦμεν ( οὐ γὰρ τὸ μὲν μᾶλλον ἀχατάληπτον , τὸ δὲ ἧττον · ἀλλ’ εἰς ἐπὶ τῆς Τριάδος ὁ τῆς
Lemmas: ὁ παλιγγενεσία ὁ ὁ σωτηρία μυστήριον παραδίδωμι . πορεύω γάρ , φημί , μαθητεύω πᾶς ἔθνος , βαπτίζω αὐτός εἰς ὁ ὄνομα ὁ πατήρ καί ὁ υἱός καί ὁ ἅγιος πνεῦμα · διδάσκω τηρέω πᾶς ὅσος ἐντέλλω σύ . διαίρω γάρ εἰς δύο ὁ ὁ Χριστιανός πολιτεία , εἰς τε ὁ ἠθικός μέρος , καί εἰς ὁ δόγμα ἀκρίβεια , ὁ μέν σωτήριος δόγμα ἐν ὁ ὁ βάπτισμα παράδοσις καταφαλισος · ὁ δέ βίος ἐγώ διά ὁ τήρησις ὁ ἐντολή αὐτός κατορθόω κελεύω . ἀλλά ὁ μέν κατά ὁ ἐντολή μέρος , ὡς μικρός φέρω ὁ Ψυχή ὁ ζημία , ἐρείδω παρά ὁ διάβολος ἀπαρχεγήρητον . ἐπί δέ κύριος καί μείζων ὁ πᾶς γίγνομαι ὁ Ἀντιχρείμου σπουδή ὁ παρατρέπω ὁ πολύς ὁ ψυχή εἰς ὁ μηδέ εἰμί διά ὁ ἐντολή κατορθόω κέρδος εἰμί · ὁ μέγας καί πρῶτος ἐλπίς ἐν ὁ περί ὁ δόγμα πλάνη ὁ ἀπατάω μή συμπάρειμι . Ζεύς οὗτος συμβουλεύω , ὁ απλοτητη ὁ πρῶτος ῥῆμα μή πίστις μή ἀποχωρέω ὁ ἀντιποιέω ὁ ἑαυτοῦ σωτηρία · ἀλλά παραδέχομαι ἐν ὁ Ψυχή πατήρ καί υἱός καί πνεῦμα ἅγιος , μή εἷς ὑπόστασις πολυώνυμος εἰμί νομίζω · οὔτε γάρ δυνατός εἰμί ὁ πατήρ ἑαυτοῦ πατήρ λέγω , μή ἀληθής ἐκ αὐτός ὁ υἱός ὁ πατήρ ὁ κλῆσις ἐπαληθεύω · οὔτε ὁ πνεῦμα ἐν ὁ εἴρω εἰμί νομίζω , ὥστε εἰς πατήρ ἢ υἱός ἔννοια διά ὁ ὁ πνεῦμα προσηγρίας ἐνάγω ὁ ἀκούω . ἄλλος ἰδίως , καί ἀποτεταγμένως ἐν ἕκαστος ὁ ὄνομα συνακούω ἢ ἐνσημαίνω ὁ προσηγριος ὑπόστασις . καί ὁ πατήρ ἀκούω , ὁ ὁ πᾶς αἴτιος ἀκούω · ὁ δέ υἱός μανθάνω , ὁ ἐκ ὁ πρῶτος αἴτιος ἀναλάμπω δύναμις εἰς ὁ ὁ πᾶς σύστασις διδάσκω · ὁ δέ πνεῦμα γιγνώσκω , ὁ τελειωτικός δύναμις ὁ διά πίστις εἰς ὁ εἰμί παραλη[δ]ομένων ἐκ ὁ πατήρ διά ὁ υἱός νοέω . ὁ μέν οὖν ὑπόστασις κατά ὁ εἴρω τρόπος ἀσύγχυτος ἀπό ἀλλήλων διαχωρίζω εἰμί · πατήρ λέγω καί υἱός καί ἅγιος πνεῦμα . ὁ δέ οὐσία αὐτός , ὅστις ποτέ οὗτος εἰμί ( ἄφραστος γάρ εἰμί λόγος , καί νόημα ἄληπτος ) , εἰς ἑτερότης τις φύσις οὖον διαμερίζω . διότι ὁ ἀκατάληπτος καί ἀπεῖπον τε καί λογισμός ἀπερίβρακτον ἴσος εἰμί ἐπί ἕκαστος ὁ ἐν ὁ Τριάς περιίστημι πρόσωπον . ὁ γάρ ἐρωτάω τίς κατά οὐσία εἰμί ὁ Πατήρ , εὐγνώμων καί ἀληθής ὁμολόγησις ὁ ὑπέρ γνῶσις εἰμί ὁ ζητέω . ὁσάυτος καί περί ὁ μονογενής υἱός οὐδείς λόγος ὁ οὐσία καταλαμβάνω δυνατός εἰμί συνάπτω . ὁ γάρ γενεά αὐτός , φημί , τις διηγέομαι ; ὅμοιος δέ καί περί ὁ πνεῦμα ὁ ἅγιος ὁ ἴσος ὁ κατά ὁ κατάληψις ἀμηχανία ὁ ὁ κύριος λόγος ἐνδείκνυμι λέγω , ὅτι ὁ μέν φωνή αὐτός ἀκούω , οὐ οἶδα δέ πόθεν ἔρχομαι , καί ποῦ ὑπάγω . ἐπειδή τοίνυν οὐδείς ἐν ὁ ἀκατάληπτος ὁ τρεῖς πρόσωπον διαφορά ἐννοέω ( οὖον γάρ ὁ μέν μᾶλλον ἀκατάληπτος , ὁ δέ κακός · ἀλλά εἰς ἐπί ὁ Τριάς ὁ ὁ