gregorius-nyssenus.encomium-in-xl-martyres-i pg046_0384.1
καὶ ποταμὸν διαιροῦντα τὴν οἰκῆσιν ; Τοῦτον λέγω τὸν τῷ κύκλῳ τοῦ πεδίου τὸ ρεῖθρον ἑαυτοῦ κατακλειζόνα , καὶ λίμνην γινόμενον , δὲ καὶ πρὸ τοῦ λιμνάζειν καὶ μετὰ τοῦτο πρὸς τὸν ἔκλαστον χρεῖαν τῶν ἐνοικοῦντων τεμνόμενος , ἄλση τε καὶ λειμῶνας φιλοτεχνῶν διεξέρχεται , καὶ μυρίας παρέχει τοῖς οἰκοῦσι τὰς χάριτας , πρὸς πᾶσαν ἐπιθυμίαν τῶν οἰκητόρων τῆς πόλεως ἑαυτὸν ἑαυτὸν διαχέων . Ἄλλοι ταῦτα λέγουσαν , οἵς καὶ ὁ λόγος ὑπηρετεῖ πρὸς τὸν ὀγκον , καὶ τινὰ φέρει φιλοτιμίαν τοῖς γεγυμνασμένοις , ἐκ τῶν τοιούτων αὐξὼν τῇ πατρίδι τὸν ἔπαινον . Κοσμιχὸς δὲ τις ἄνηρ , καὶ τῇ ζωῇ ταύτῃ τὰ καλὰ χρίνειν εἰδώς , προστιθέτω τοῖς ἐπαίνοις , εἰ δοκεῖ , καὶ τὸν ἕτερον τῶν ποταμῶν . Τοῦτον λέγω τὸν γείτονα , ὃς διὰ τὸ μέγεθος τοῖς ὀνομαστοῖς τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ποταμῶν ἀναριθμεῖς ὤν , ἀπὸ τῆς ἡμετέρας ἀρχῆς B νὸς ἐν χρόνῳ παραμείβει τὴν πόλιν , οὐ μικρὸν τὴν παρ’ ἑαυτοῦ χάριν εἰς προσθήκην κάλλους τε καὶ τῆς συνεργίας τοῦ βίου δι’ ἑαυτοῦ συνεισφέρων . Κἂν οἰκιστὰς καταλέγειν δέη , κἂν ἐξ ἀποικίας τὰ γένε τῶν οἰκητόρων ἀποσεμύνειν , κἂν τινὰ χειρὸς πολεμικῆς κατορθώματα τοῖς καθ’ ἡμᾶς προσιδήγμασι τρώπαια , καὶ μάχαι , καὶ τὰ ἐξ ἀριστείας θαύματα , ὅσα συγγεγραμμένων παίδες βίβλοις ἐναπεθήκαν , πᾶρὸν ταῦτα τοῦ ἡμετέρου χοροῦ . Αἰσχύνεται γὰρ χριστιανὸς λόγος ἀπὸ τῶν ἐξὼ τῆς πίστεως τοῖς φιλοχρίστοις τὰς εὐφημίας χαρίζεσθαι , ὥσπερ οἱ τὴν σκιὰν τοῦ ἀριστείας πρὸ τῶν τροπαίων σεμνύνοντες . Οὐκοῦν τετράφθω πρὸς τὰ παρόντα ὁ λόγος , καὶ ὑπ’ ὧν ἡμῖν ἀγάγεται τὸν καρπὸν τὸν ἡμέτερον . Σιγάσω δὲ τὰ τοῦ κόσμου καλὰ , κἂν ἐκ περιουσίας πλεονάζῃ τῷ λόγῳ καὶ ἡ τοιαύτη τῶν ἐγκωμίων ὑπόθεσις . Οὐδὲ γὰρ ὁ οὐρανὸς ὅλος , ὁ δὲ κάλλιστον τε καὶ μέγιστον τῶν ἐν τῇ κτίσει πάντων ἐστιν , οὔτε αἱ τῶν φωστήρων αὐγαί , οὔτε τῆς γῆς τὸ πλάτος , οὔτε ἄλλο τι τῶν στοιχειωδῶς τῷ παντὶ ὑποκειμένων μέγα τι καὶ θαύματος ἀξιον οὐδὲν ὁ θεόπνευστος λόγος . Παιδαγωμαὶ τῷ θείῳ προστάγματι πρὸς μηδὲν τῶν παρερχομένων θαυμαστικῶς διατιθεῖσθαι .
Lemmas: καί ποταμός διαιρέω ὁ οἴκησις ; οὗτος λέγω ὁ ὁ κύκλος ὁ πεδίο ὁ ῥεῖθρον ἑαυτοῦ κατακλείω , καί λίμνη γίγνομαι , δέ καί πρό ὁ λιμνάζω καί μετά οὗτος πρός ὁ κλαστός χρεῖα ὁ ἐνοικέω τέμνω , ἄλσος τε καί λειμών φιλοτεχνέω διεξέρχομαι , καί μυρίος παρέχω ὁ οἰκέω ὁ χάρις , πρός πᾶς ἐπιθυμία ὁ οἰκήτωρ ὁ πόλις ἑαυτοῦ ἑαυτοῦ διαχέω . ἄλλος οὗτος λέγω , ὅς καί ὁ λόγος ὑπηρετέω πρός ὁ ὄγκος , καί τις φέρω φιλοτιμία ὁ γυμνάζω , ἐκ ὁ τοιοῦτος αὐξάνω ὁ πατρίς ὁ ἔπαινος . Κοσμιχὸς δέ τις ἀνήρ , καί ὁ ζωή οὗτος ὁ καλός χρίω οἶδα , προστίθημι ὁ ἔπαινος , εἰμί δοκέω , καί ὁ ἕτερος ὁ ποταμός . οὗτος λέγω ὁ γείτων , ὅς διά ὁ μέγεθος ὁ ὀνομαστός ὁ κατά ὁ οἰκουμένη ποταμός ἀναριθμέω εἰμί , ἀπό ὁ ἡμέτερος ἀρχή B ν ἐν χρόνος παραμείβω ὁ πόλις , οὐ μικρός ὁ παρά ἑαυτοῦ χάρις εἰς προσθήκη κάλλος τε καί ὁ συνεργία ὁ βίος διά ἑαυτοῦ συνεισφέρω . κἀν οἰκιστής καταλέγω δέος , κἀν ἐκ ἀποικία ὁ γένος ὁ οἰκήτωρ αποσεμυνεος , κἀν τις χείρ πολεμικός κατόρθωμα ὁ κατά ἐγώ προσιδηγμα τρώπαια , καί μάχη , καί ὁ ἐκ ἀριστεία θαῦμα , ὅσος συγγράφω παῖς βίβλος ἐναποτίθημι , πάρειμι οὗτος ὁ ἡμέτερος χορός . αἰσχύνω γάρ χριστιανός λόγος ἀπό ὁ ἐξίημι ὁ πίστη ὁ φιλόχριστος ὁ εὐφημία χαρίζω , ὥσπερ ὁ ὁ σκιά ὁ ἀριστεία πρό ὁ τρόπαιον σεμνύνω . οὐκοῦν τρέπω πρός ὁ πάρειμι ὁ λόγος , καί ὑπό ὅς ἐγώ ἄγω ὁ καρπός ὁ ἡμέτερος . σιγάω δέ ὁ ὁ κόσμος καλός , κἀν ἐκ περιουσία πλεονάζω ὁ λόγος καί ὁ τοιοῦτος ὁ ἐγκώμιον ὑπόθεσις . οὐδέ γάρ ὁ οὐρανός ὅλος , ὁ δέ καλός τε καί μέγας ὁ ἐν ὁ κτίσις πᾶς εἰμί , οὔτε ὁ ὁ φωστήρ αὐγή , οὔτε ὁ γῆ ὁ πλάτος , οὔτε ἄλλος τίς ὁ στοιχειώδης ὁ πᾶς υποκείμενος μέγας τίς καί θαῦμα ἄξιος οὐδείς ὁ θεόπνευστος λόγος . πεδάγω ὁ θεῖος πρόσταγμα πρός μηδείς ὁ παρέρχομαι θαυμαστικός διατίθημι .