gregorius-nyssenus.encomium-in-sanctum-stephanum-protomartyrem-i pg046_0369.1
A ρθεὶς χρήσει καὶ ἐκλογῇ τῶν ἀποστόλων ἀνὴρ εἶναι πιστὸς , καὶ πλήρης Πνεύματος ἁγίου , ἔπειτα δυνάμει πνευματικῆς σοφίας . Καὶ γὰρ τῷ θείῳ λόγῳ τοσαύτην ὑπὲρ τοῦ χρησίματος συγχορηγὸν δεδεικνύου , ὡς καὶ μεγάλα τὰ θαύματα τῆς θείας ἐνεργείας συντρέχειν αὐτῷ ταῖς διδασκαλίαις . Στέφανος γὰρ , φησίν , πλήρης πίστεως καὶ δυνάμεως , ἐποίει σημεία μεγάλα . Οὐ γὰρ ἐδικαίωσεν ἐμπόδιον αὐτῷ τι γενέσθαι τῇ περὶ τὰς χήρας σπουδῇ , ἀλλὰ καὶ ταύτης εἶχετο προθύμως , καὶ ἐκείνης οὐκ ἀπελιμπάνετο · καὶ ἦν ἐν αὐτῷ μέγα τὸ θαῦμα , καὶ φιλοπόνου διαμονῆς πλεονἐκτηνία . Χρῆσαι ἐπιστεύετο , καὶ ψυχῆς ἐνεπορεύετο , τὰς μὲν ἄρτῳ τρέφων , τὰς δὲ λόγῳ παιδεύων , καὶ ταῖς μὲν σωματικὴν τράπεζαν προτιθείς , ταῖς δὲ πνευματικὴν ἑστίασι προβαλλόμενος . Ἦν γὰρ ἀνὴρ ἀγαθός , καὶ πλήρης Πνεύματος ἁγίου . Διδάσκαλος μὲν τῆς γνώμης , τῶν πενήτων τὴν λειτουργίαν ὑφιστάμενος · παρρησία δὲ καὶ δυνάμει τοῦ Πνεύματος , τοὺς ἐχθροὺς τῆς ἀληθείας ἐπιστομίζων . Πᾶσι γοῦν ἀντέχρου , καὶ πᾶντας τῷ λόγῳ τῆς ἀληθείας κατέγεινετο , λογισμοὺς καθαίρων , καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ . Τοσαύτη δὲ αὐτῇ ἰσχύς τοῦ λόγου παρῆν , ὡς κατὰ τὴν μαρτυρίαν τῆς ἁγίας Γραφῆς , μηδεὶς δύνασθαι ἀντιστῆναι τῇ σοφίᾳ καὶ τῷ πνεύματι , ᾧ ἔλαλε . Ἀλλ’ ἐπὶ τὸ συνέδριον ἤχθετο τῆς ἀπιστίας , ὁ κήρυξ τῆς ἀληθείας · δεῖ γὰρ ἡμᾶς οὕτω παραδραμόντας τῷ Πρωτομάρτυρι τὴν ὀφειλομένην ἀποδόναι , ἣν χθὲς ἀποπληρώσαι τὸ ἀσθενὲς τοῦ σώματος οὐκ ἐπέτρεψε , καὶ σήμερον τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τὴν οἰκείαν μνήμην ἀποπληρώσαι . Πρῶτον μὲν γὰρ οὐχ ἡμέραις , οὐδὲ χρόνοις , τὰ τῶν ἁγίων ἔγκώμια περιορίζεται · Εἰς μνημόσυνον γὰρ , φησίν , αἰώνιον ἔσται δίκαιος · ἔπειτα δέ , οἷς οὐ διαφέρεται τὰ τῆς γνώμης . Οὐδὲ τοίνυν μάρτυρες ἄνευ ἀποστόλων , οὐδὲ πάλιν ἀπόστολοι χωρὶς ἐκείνων . Διδασκάλοι μὲν γὰρ μαρτύρων , ἀπόστολοι · εἰκόνες δὲ τῶν ἀποστόλων , οἱ μάρτυρες . Εἰκόνα γοῦν τὴν ἐκείνων καὶ τὸν χαρακτῆρα φέρων ὁ μακάριος Στέφανος , σταυρὸν ( 5 ) , καὶ διὰ τοῦ θανάτου πρώτος τοῦ μαρτυρίου τὸν στέφανον ἀνέδησατο . Ἀλλ’ ὅμως διὰ τῆς ὑπομονῆς τοῦ μαρτυρίου τοὺς διδασκάλους ἀπεστέφανε , καὶ γέγονεν ἀληθῶς στέφανος · στέφανος γὰρ τῶν καλῶν διδασκάλων οὐχ ἡν τιμὴ τῆς εὐφημίας , ἀλλ’ ἡν προκοπὴ τῆς Ἐκκλησίας , ὡσπερ γοῦν Κορινθίοις γράφων ὁ θεῖος Ἀπόστολὸς φησίν · Ἀδελφοί μου ἀγαπητοὶ καὶ ἐκπαθότατοι , χαρὰ καὶ στέφανός μου , οὕτω στήκετε . Ἀλλ’ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν .
Lemmas: A τρέω χρῆσις καί ἐκλογή ὁ ἀπόστολος ἀνήρ ἔρχομαι πιστός , καί πλήρης πνεῦμα ἅγιος , ἔπειτα δύναμις πνευματικός σοφία . καί γάρ ὁ θεῖος λόγος τοσοῦτος ὑπέρ ὁ χρήσιμος συγχορηγός δείκνυμι , ὡς καί μέγας ὁ θαῦμα ὁ θεῖος ἐνέργεια συντρέχω αὐτός ὁ διδασκαλία . Στέφανος γάρ , φημί , πλήρης πίστη καί δύναμις , ποιέω σημεία μέγας . οὐ γάρ δικαιόω ἐμπόδιος αὐτός τίς γίγνομαι ὁ περί ὁ χῆρος σπουδή , ἀλλά καί οὗτος ἔχω πρόθυμος , καί ἐκεῖνος οὐ ἀπολείπω · καί εἰμί ἐν αὐτός μέγας ὁ θαῦμα , καί φιλόπονος διαμονή πλεονἐκτηνία . χράω πιστεύω , καί ψυχή ἐμπορεύομαι , ὁ μέν ἄρτος τρέφω , ὁ δέ λόγος παιδεύω , καί ὁ μέν σωματικός τράπεζα προτίθημι , ὁ δέ πνευματικός ἑστίασις προβάλλω . Ἦς γάρ ἀνήρ ἀγαθός , καί πλήρης πνεῦμα ἅγιος . Διδάσκαλος μέν ὁ γνώμη , ὁ πένης ὁ λειτουργία ὑφίστημι · παρρησία δέ καί δύναμις ὁ πνεῦμα , ὁ ἐχθρός ὁ ἀλήθεια ἐπιστομίζω . Πᾶς γοῦν ἀντεκρέω , καί πᾶς ὁ λόγος ὁ ἀλήθεια καταγίγνομαι , λογισμός καθαίρω , καί πᾶς ὕψωμα ἐπαίρω κατά ὁ γνῶσις ὁ θεός . τοσοῦτος δέ αὐτός ἰσχύς ὁ λόγος πάρειμι , ὡς κατά ὁ μαρτυρία ὁ ἅγιος Γραφής , μηδείς δύναμαι ἀνθίστημι ὁ σοφία καί ὁ πνεῦμα , ὅς λάλος . ἀλλά ἐπί ὁ συνέδριον ἄχθομαι ὁ ἀπιστία , ὁ κῆρυξ ὁ ἀλήθεια · δέω γάρ ἐγώ οὕτως παρατρέχω ὁ Πρωτομάρτυς ὁ ὀφείλω ἀποδίδωμι , ὅς χθές ἀποπληρόω ὁ ἀσθενής ὁ σῶμα οὐ ἐπιτρέπω , καί σήμερον ὁ ἅγιος ἀπόστολος ὁ οἰκεῖος μνήμη ἀποπληρόω . Πρῶτος μέν γάρ οὐ ἡμέρα , οὐδέ χρόνος , ὁ ὁ ἅγιος ἐγκώμιον περιορίζω · εἰς μνημόσυνον γάρ , φημί , αἰώνιος εἰμί δίκαιος · ἔπειτα δέ , ὅς οὐ διαφέρω ὁ ὁ γνώμη . οὐδέ τοίνυν μάρτυς ἄνευ ἀπόστολος , οὐδέ πάλιν ἀπόστολος Χωρὶς ἐκεῖνος . διδάσκαλος μέν γάρ μάρτυς , ἀπόστολος · εἰκών δέ ὁ ἀπόστολος , ὁ μάρτυς . Εἰκών γοῦν ὁ ἐκεῖνος καί ὁ χαρακτήρ φέρω ὁ μακάριος Στέφανος , σταυρός ( 5 ) , καί διά ὁ θάνατος πρώτος ὁ μαρτύριον ὁ στέφανος ἀναδέω . ἀλλά ὅμως διά ὁ ὑπομονή ὁ μαρτύριον ὁ διδάσκαλος ἀφίστημι , καί γίγνομαι ἀληθῶς στέφανος · στέφανος γάρ ὁ καλός διδάσκαλος οὐ εἰμί τιμή ὁ εὐφημία , ἀλλά ὅς προκοπή ὁ ἐκκλησία , ὡς γοῦν Κορίνθιος γράφω ὁ θεῖος ἀπόστολος φημί · ἀδελφός ἐγώ ἀγαπητός καί ἐκπαθότατοι , χαρά καί στέφανος ἐγώ , οὕτως στήκω . ἀλλά ἐπί ὁ πρόκειμαι ἐπανέρχομαι .