gregorius-nyssenus.encomium-in-sanctum-stephanum-protomartyrem-i pg046_0359.1
μὴ μὴ τῷ Δεσπότῳ . Πῶς οὖτος , ἢ πῶς ἐκεῖνος ; Ἐκεῖνος , τὸν ἄνθρωπον ὑπὲρ ἡμῶν ἐνδυσάμενος , οὗτος , τὸν ἄνθρωπον ὑπὲρ ἐκείνου ἀποδυσάμενος . Ἐκεῖνος , τὸ τοῦ βίου σπήλαιον δι’ ἡμᾶς ὑπερχόμενος , οὗτος , τοῦ σπηλαίου δι’ ἐκεῖνον ὑπεξερχόμενος . Ἐκεῖνος , ὑπὲρ ἡμῶν σπαργανούμενος , οὗτος,ὑπὲρ ἐκείνου καταλιθούμενος . Ἐκεῖνος ἀναίρων τὸν θάνατον , οὗτος ἐπμβαίνων τῷ θανάτῳ κεῖμένῳ . Ἄλλα γὰρ συνδράμωμεν , ἀδελφοί , καὶ ἡμεῖς τῷ λόγῳ πρὸς τὸ θέατρον , ὡς ὁ ἀθλητὴς ὁ μέγας ἐναγωνίζεται , πρὸς τὸν πονηρὸν ἀντίπαλον τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἐν τῷ σταδίῳ τῆς ὁμολογίας ἀποδιδόμενος . Ἀληθῶς γὰρ , κατὰ τὴν Παύλου φωνήν , θέατρον ἐγενήθη τῷ κόσμῳ καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις ὁ μέγας Στέφανος , πρῶτος τὸν στέφανον τῆς ὁμολογίας ἀναδεσάμενος , πρῶτος τῷ χορῷ τῶν μαρτύρων ὁδοποιήσας τὴν εἴσοδον , πρῶτος ἀντικαταστάς πρὸς τὴν ἁμαρτίαν μέχρις αἵματος . Καὶ μοι δοκεῖ πᾶσα τῶν ὑπερουρανίων ἡ στρατία , καὶ πᾶσαι αἱ ἀγγέλων αἱ μυριάδες τῶν τε λειτουργούντων καὶ τῶν παρεστηκότων , καὶ εἴ τι κατὰ τὴν ἄνω λήξιν τῶν τιμίων ἀκούομεν , ἐν ἀρχαῖς τε καὶ δυνάμεσι καὶ θρόνοις καὶ ἐξουσίαις καὶ κυριότητι , καὶ πᾶσα ἡ οὐράνια πανήγυρις , θέαμα ποιησθαι τότε τὸν ἀθλητήν , τῷ ἀνταγωνιστῇ συμπλεκόμενον . Ἐφηλώσατο μὲν γὰρ οἷον τὸ στάδιον τοῖς ἀνταγωνιζομένοις ὁ ἀνθρώπινος βίος ἀντεψύχων δὲ ἀλλήλοις ἀμφοτέροι · ἑνὶ πονηρὸς ἀντίπαλος τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἀπὸ τοῦ πτώματος τῶν πρωτοπλαστων μέχρι τῶν κατὰ Στέφανον χρόνων τῇ κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἐγχεινυμάτῳ νίκη , καὶ ὁ μέγας τῆς πίστεως ἀγωνιστής , ἀντ’ οὐδενὸς κρίνων τοῦ ἀντιπάλου τὴν ἔφοδον . Ὧπλα δὲ κατ’ ἀλλήλων ἀμφοτέροις ἦν , τῇ μὲν εὕρετῃ τοῦ θανάτου ἀπειλή , τῷ δὲ μαθητῇ τῆς ζωῆς , ἡ ὁμολογία τῆς πίστεως . Τίς γὰρ οὐκ ἂν θαυμάσει τὸ καινὸν τοῦτο τῆς ἀγωνίας εἶδος , ὅτε ζωὴ καὶ θάνατος ἡ ἀλήθεια διεκρινετο , καὶ ἀπόδειξις ἐγίνετο τῆς ἀληθείας ὁ θάνατος ; Ὁ γὰρ κήρυξ τῆς κεκρυμμένης , πίστεως καὶ ἀγνοουμένης ζωῆς , ἔργῳ διήγγελλε τοῖς ἀνθρώποις τὸ κήρυγμα · τὸ γὰρ ἐτοίμως τοῦτον καταλιπεῖν τὸν βίον , ἀπόδειξις τοῖς ὀρθῶς κρίνουσιν ἦν , τοῦ τὴν προτιμοτέραν ζωὴν ἀντὶ τῆς καταλιπομένης ἀλλάσσεσθαι . Ἄλλα καλὸν ἂν εἴη καθάπερ ἐπὶ πίνακος ἀκριβῶς τῷ λόγῳ διαγραφεῖν τὴν ἀλήθειαν , ὡς ἂν καθ’ ἕκαστον ἡμῖν διὰ τῆς τῶν γεγονότων ἀκολουθίας ἡ τῶν θαυμάτων τάξις ἐπιδείκνυται . Ἄρτι μὲν γὰρ ἡ ἄνωθεν βιαία πνοή , πᾶσαν τὴν ἐναέριον καὶ ἀπατηλὴν τῶν δαιμόνων διασκεδασασα δύναμιν , ἐπλήρωσε τῶν ἀποστόλων τὸν οἶκον · καὶ πυροειδὲς εἰς γλώσσας διαμερισθὲν τὸ Πνεῦμα , κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν λεχθέντων τὴν χάριν ἐν ἑκάστῳ ἐγίνετο . Ἦδη δὲ , πρὸς τὸ παράδοξον τοῦ κατὰ τὴν φωνὴν καὶ τὴν γλῶσσαν θαύματος , τοὺς ἐκ παντὸς ἔθνους Ἱεροσολύμους ἐπιδημοῦντας , Ἐκπληξίς τε κατεῖληφε καὶ σύγχυσις · τῶν εἰς ποικίλας τε καὶ διαφόρους γλωσσῶν ἰδέας διεχρισμένων , πάντων ἀθρόως ὁμολόγῳ τῷ μαθηταῖς γεγενημένῳ · ὅτε οὐκ ἐκ προπαιδεύσεως καὶ μελέτης τινός , ἀλλ’ ἐξ ἐπινοίας
Lemmas: μή μή ὁ δεσπότης . Πῶς οὗτος , ἢ πῶς ἐκεῖνος ; ἐκεῖνος , ὁ ἄνθρωπος ὑπέρ ἐγώ ἐνδύω , οὗτος , ὁ ἄνθρωπος ὑπέρ ἐκεῖνος ἀποδύω . ἐκεῖνος , ὁ ὁ βίος σπήλαιον διά ἐγώ ὑπέρχομαι , οὗτος , ὁ σπήλαιο διά ἐκεῖνος ὑπεξέρχομαι . ἐκεῖνος , ὑπέρ ἐγώ σπαργανόω , οὗτος,ὑπὲρ ἐκεῖνος καταλιθόω . ἐκεῖνος ἀναιρέω ὁ θάνατος , οὗτος ἐπαμβαίνω ὁ θάνατος κεῖμαι . Ἀλλᾶ γάρ συντρέχω , ἀδελφός , καί ἐγώ ὁ λόγος πρός ὁ θέατρον , ὡς ὁ αθλήτρια ὁ μέγας ἐναγωνίζομαι , πρός ὁ πονηρός ἀντίπαλος ὁ ἀνθρώπινος ζωή ἐν ὁ στάδιον ὁ ὁμολογία ἀποδίδωμι . ἀληθῶς γάρ , κατά ὁ Παῦλος φωνή , θέατρον γίγνομαι ὁ κόσμος καί ἄγγελος καί ἄνθρωπος ὁ μέγας Στέφανος , πρῶτος ὁ στέφανος ὁ ὁμολογία ἀναδέω , πρῶτος ὁ χορός ὁ μάρτυς ὁδοποιέω ὁ εἴσοδος , πρῶτος ἀντικαθίστημι πρός ὁ ἁμαρτία μέχρι αἷμα . καί ἐγώ δοκέω πᾶς ὁ ὑπερουράνιος ὁ στρατιά , καί πᾶς ὁ ἄγγελος ὁ μυριάς ὁ τε λειτουργέω καί ὁ παρίστημι , καί εἰμί τίς κατά ὁ ἄνω λῆξις ὁ τίμιος ἀκούω , ἐν ἀρχή τε καί δύναμις καί θρόνος καί ἐξουσία καί κυριότης , καί πᾶς ὁ οὐράνιος πανήγυρις , θέαμα ποιέω τότε ὁ ἀθλητής , ὁ ἀνταγωνιστής συμπλέκω . Ἐφηλόω μέν γάρ οἷος ὁ στάδιον ὁ ἀνταγωνίζομαι ὁ ἀνθρώπινος βίος ἀντιψύχω δέ ἀλλήλων ἀμφότερος · εἷς πονηρός ἀντίπαλος ὁ ἀνθρώπινος ζωή ἀπό ὁ πτῶμα ὁ πρωτόπλαστος μέχρι ὁ κατά Στέφανος χρόνος ὁ κατά ὁ ἄνθρωπος εγχεινυματαω νίκη , καί ὁ μέγας ὁ πίστη ἀγωνιστής , ἀντί οὐδείς κρίνω ὁ ἀντίπαλος ὁ ἔφοδος . ὠπλή δέ κατά ἀλλήλων ἀμφότερος εἰμί , ὁ μέν εὑρετής ὁ θάνατος ἀπειλή , ὁ δέ μαθητής ὁ ζωή , ὁ ὁμολογία ὁ πίστη . Τῖς γάρ οὐ ἄν θαυμάζω ὁ καινός οὗτος ὁ ἀγωνία εἶδος , ὅτε ζωή καί θάνατος ὁ ἀλήθεια διακρίνω , καί ἀπόδειξις γίνομαι ὁ ἀλήθεια ὁ θάνατος ; ὁ γάρ κῆρυξ ὁ κρύπτω , πίστη καί αγνοούμενος ζωή , ἔργον διαγγέλλω ὁ ἄνθρωπος ὁ κήρυγμα · ὁ γάρ ἑτοίμως οὗτος καταλείπω ὁ βίος , ἀπόδειξις ὁ ὀρθός κρίνω εἰμί , ὁ ὁ πρότιμος ζωή ἀντί ὁ καταλείπω ἀλλάσσω . Ἀλλᾶ καλός ἄν εἰμί καθά ἐπί πίναξ ἀκριβῶς ὁ λόγος διαγράφω ὁ ἀλήθεια , ὡς ἄν κατά ἕκαστος ἐγώ διά ὁ ὁ γίγνομαι ἀκολουθία ὁ ὁ θαῦμα τάξις ἐπιδείκνυμι . ἄρτι μέν γάρ ὁ ἄνωθεν βίαιος πνοή , πᾶς ὁ ἐναέριος καί ἀπατηλός ὁ δαίμων διασκεδάννυμι δύναμις , πληρόω ὁ ἀπόστολος ὁ οἶκος · καί πυροειδής εἰς γλῶσσα διαμερίζω ὁ πνεῦμα , κατά ὁ ἀριθμός ὁ λέγω ὁ χάρις ἐν ἕκαστος γίνομαι . ἤδη δέ , πρός ὁ παράδοξος ὁ κατά ὁ φωνή καί Τάν γλῶσσα θαῦμα , ὁ ἐκ πᾶς ἔθνος ιεροσολυμος ἐπιδημέω , ἔκπληξις τε καταλαμβάνω καί σύγχυσις · ὁ εἰς ποικίλος τε καί διάφορος γλῶσσα ἰδέα διαχρίω , πᾶς ἀθρόος ὁμόλογος ὁ μαθητής γίγνομαι · ὅτε οὐ ἐκ προπαίδευσις καί μελέτη τις , ἀλλά ἐκ ἐπίνοια