gregorius-nyssenus.encomium-in-sanctum-stephanum-protomartyrem-i pg046_0363.1
γενόμενον , ὅπλον κατὰ τοῦ Στεφάνου ποιούμενοι · ὁ δὲ , καθάπερ τις ἱερεὺς , κατὰ τὸν πνευματικὸν νόμον εὐαγῆ θυσίαν ἱσχυροῦν , οὐκ ἀλλότριον , ἀλλὰ τὸ ἴδιον προσάγων σῶμα , καὶ ἀντὶ τῆς σπονδῆς ἀπορραίνων τοῦ αἵματος , δι’ ἑαυτοῦ τὸν Θεόν , ἔν τε τοῖς οὐρανοῖς ἀδύτοις ἐβλεπεν , ὑπὲρ τῶν πλημμελούντων ἐξιλεοῦτο . Εὐεργεσίᾳ τὴν μαιαφονίαν αὐτῶν ἀντειδόμενος , βοῶν ἐν ταῖς τῶν φονευτῶν ἀκοαῖς , καὶ λέγων · Κύριε , μὴ στήσης αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην . Καὶ ὁ μὲν , ἐξήλειφεν αὐτῶν δι’ εὐχῆς τὴν ἁμαρτίαν , ἣν ταῖς παρανόμοις αὐτῶν χερσὶν οἱ μαιαφόνοι ἐγείρογραφοῦν · οἱ δὲ καὶ πρὸς τὴν εὐχὴν παραξύνυντο , καὶ οὐ πρότερον ἀνέυσαν βάλλοντες , ἕως οὐ ὁ μέγας Στέφανος καθάπερ ἄνθεσιν ἀπαλοῖς , ἢ δροσῇ τινὶ κοῦρῃ περιρρέσμενος εἰς τὸν γλυκύν καὶ μακάριον ὕπνον ἐκλίθη . Ἄλλ’ ἔφθασεν ἡ νίκη τοὺς ἀθλοὺς , καὶ πρὸ τῶν ἀγῶνων ὁρῶμεν τὸν στεφανωτήν . Πρὸν γὰρ θεωρήσαι τὸν ἀγῶνιαν , πρὸς τὸ πέραν τῶν ἀθλῶν ὑπὸ τοῦ λόγου παρήχθημεν . Ἔδει γάρ , οἴμαι , μὴ παραδραμεῖν ἐκεῖνα τῷ λόγῳ , δι’ ὧν μάλιστα ἡ τοῦ μάρτυρος ἀρετὴ διεδείκνυτο · οἷον ἦν τὸ τῶν φονέτων συνέδριον , καὶ πῶς κατὰ τὸ ἴσον πᾶσι , πρὸς τὸν φόνον ὁ θυμὸς διεγέρχετο · ὅση πρὸς τὸ κακὸν ἦν τοῖς συνελεγμένοις ἡ σύμπνοια · οἷον ἑκάστου τὸ βλέμμα , οἷον τὸ σχῆμα , οἷον τὸ περὶ τοὺς ὀδόντας πάθος , καθὼς παρασημαινεται ἡ θεία Γραφή , ὅτι διεπρίοντο ταῖς καρδίαις αὐτῶν , καὶ ἐξῆρουν τοὺς ὀδόντας ἐπ’ αὐτόν . Καὶ ἐν μέσῳ τοιούτων καὶ τοσοῦτων ἐστώς , καὶ πᾶσῃ τῇ ἀντικειμένῃ δυνάμει τῇ ἐν τοῖς μαιαφόνοις ἐνεργοῦμένῃ ἑαυτὸν ἀντειγείρων , διὰ πάντων ὑπερέσχε τῇ μεγαλοφροσίᾳ τοῦ φρονήματος · ἀντιτιθεὶς τῷ μὲν θυμῷ τὴν μακροθυμίαν , ταῖς δὲ ἀπειλαῖς τὴν ὑπεροψίαν , τῷ δὲ τοῦ θανάτου φόβῳ τὴν τῆς ζωῆς καταφρόνησιν , τῷ δὲ μίσει τὴν ἀγάπην · τῇ δυσμενεῖ , τὴν εὐμένειαν · τῇ συκοφαντίᾳ , τὴν τῆς ἀληθείας φανέρωσιν . Οὐ γὰρ δι’ ἑνὸς τρόπου νικητὴς ὁ τῆς ἀληθεῖς ἀγωνιστὴς ἀπεδείκνυτο · ἀλλὰ πρὸς πᾶν εἶδος , κακίας τῆς τότε τοῖς Ἰουδαίοις ἐνεργοῦμένης ἑαυτὸν διὰ τῆς ποικιλῆς ἀρετῆς καταμερίσας , καὶ πᾶσι συνεπλάχη , καὶ καθευερέσχε τῶν πάντων . Οὕτως ἀκούω καὶ ἐν τοῖς γυμνικοῖς ἀγῶσι τοὺς πλεονεχτοῦντας κατὰ τὴν δύναμιν , πρὸς ὅλον πολλάκις ἀποδυομένους τὸ γυμνικὸν στάδιον , κατὰ πάντων φέρεσθαι τῶν ἀντιπάλων τὰ νικητήρια . Τοιούτος ὁ τοῦ σταδίου τῶν μαρτύρων καθηγησάμενος · ὅς πρὸς πᾶσιν τοῦ ἀντικειμένου τὴν δύναμιν ἑαυτὸν ἀντιτάζας , λαμπρὸς τῇ κατὰ πάντων ἀναδείκνυται νίκη . Τὴν γὰρ ψευδώνυμον σοφίαν , τὴν διὰ Λιβερτίνων καὶ Κυρηναίων καὶ τῶν ἀπὸ τῆς Ἀλεξάνδρου πόλεως σοφῶν αὐτῷ προπεπλαιωμένην , διὰ τῆς ἀληθοῦς σοφίας κατηγωνίσατο · τὸν φόβον , διὰ τῆς παρρησίας · τὴν ἀπειλὴν , διὰ τῆς ὑπεροψίας · τὴν πικρίαν , διὰ τῆς εὐποιίας · τὸ ψεῦδος , διὰ τῆς ἀληθείας . Οἱ μὲν πρὸς τὸν φόνον ἐβλεπον , καὶ ἤδη τὰς χεῖρας τοῖς λίθοις ἐξώπλιζον , καὶ τῷ βλέμματι καὶ τῷ ἀδοματι καὶ τῇ τῶν ὀδόντων συμπτώσει τὴν πικρίαν ἐπισημαι -
Lemmas: γίγνομαι , ὅπλον κατά ὁ Στέφανος ποιέω · ὁ δέ , καθά τις ἱερεύς , κατά ὁ πνευματικός νόμος εὐαγής θυσία ἰσχυρόω , οὐ ἀλλότριος , ἀλλά ὁ ἴδιος προσάγω σῶμα , καί ἀντί ὁ σπονδή ἀπορραίνω ὁ αἷμα , διά ἑαυτοῦ ὁ θεός , ἐν τε ὁ οὐρανός ἄδυτος βλέπω , ὑπέρ ὁ πλημμελέω ἐξιλεόω . εὐεργεσία ὁ μαιαφονίαν αὐτός ἀντιδίδωμι , βοῦς ἐν ὁ ὁ φονευτής ἀκοή , καί λέγω · κύριος , μή ἵστημι αὐτός ὁ ἁμαρτία οὗτος . καί ὁ μέν , ἐξαλείφω αὐτός διά εὐχή ὁ ἁμαρτία , ὅς ὁ παράνομος αὐτός χείρ ὁ μαιαφονοος ἐγείρω · ὁ δέ καί πρός ὁ εὐχή παραξύνυντο , καί οὐ πρότερος ἀναύω βάλλω , ἠώς οὐ ὁ μέγας Στέφανος καθά ἄνθος ἁπαλός , ἢ Δρόση τις κόρη περιρρέω εἰς ὁ γλυκύς καί μακάριος ὕπνος κλίνω . ἄλλος φθάνω ὁ νίκη ὁ ἆθλος , καί πρό ὁ ἀγών ὁράω ὁ στεφανωτής . πρόειμι γάρ θεωρέω ὁ ἀγωνία , πρός ὁ πέραν ὁ ἆθλος ὑπό ὁ λόγος παράγω . δέω γάρ , οἴμη , μή παρατρέχω ἐκεῖνος ὁ λόγος , διά ὅς μάλιστα ὁ ὁ μάρτυς ἀρετή διαδείκνυμι · οἷος εἰμί ὁ ὁ φονημί συνέδριον , καί πῶς κατά ὁ ἴσος πᾶς , πρός ὁ φόνος ὁ θυμός διαγράφω · ὅσος πρός ὁ κακός εἰμί ὁ συλλέγω ὁ σύμπνοια · οἷος ἕκαστος ὁ βλέμμα , οἷος ὁ σχῆμα , οἷος ὁ περί ὁ ὀδούς πάθος , καθώς παρασημαίνω ὁ θεῖος Γραφή , ὅτι διαπρίω ὁ καρδία αὐτός , καί ἐξαιρέω ὁ ὀδούς ἐπί αὐτός . καί ἐν μέσος τοιοῦτος καί τοσοῦτος ἵστημι , καί πᾶς ὁ ἀντίκειμαι δύναμις ὁ ἐν ὁ μαιαφονοος ἐνεργέω ἑαυτοῦ αντειγειροος , διά πᾶς ὑπερέχω ὁ μεγαλοφροθεος ὁ φρόνημα · ἀντιτίθημι ὁ μέν θυμός ὁ μακροθυμία , ὁ δέ ἀπειλή ὁ ὑπεροψία , ὁ δέ ὁ θάνατος φόβος ὁ ὁ ζωή καταφρόνησις , ὁ δέ μῖσος ὁ ἀγάπη · ὁ δυσμενής , ὁ εὐμένεια · ὁ συκοφαντία , ὁ ὁ ἀλήθεια φανέρωσις . οὐ γάρ διά εἷς τρόπος νικητής ὁ ὁ ἀληθής ἀγωνιστής ἀποδείκνυμι · ἀλλά πρός πᾶς εἶδος , κακία ὁ τότε ὁ Ἰουδαῖος ἐνεργέω ἑαυτοῦ διά ὁ ποικίλος ἀρετή καταμερίζω , καί πᾶς συμπλάσσω , καί καθευερεσχω ὁ πᾶς . οὕτως ἀκούω καί ἐν ὁ γυμνικός ἀγών ὁ πλεονεκτέω κατά ὁ δύναμις , πρός ὅλος πολλάκις ἀποδύω ὁ γυμνικός στάδιον , κατά πᾶς φέρω ὁ ἀντίπαλος ὁ νικητήριος . τοιούτος ὁ ὁ στάδιον ὁ μάρτυς καθηγέομαι · ὅς πρός πᾶς ὁ ἀντίκειμαι ὁ δύναμις ἑαυτοῦ ἀντιτάζας , λαμπρός ὁ κατά πᾶς ἀναδείκνυμι νίκη . ὁ γάρ ψευδώνυμος σοφία , ὁ διά λιβερτῖνος καί Κυρηναῖος καί ὁ ἀπό ὁ Ἀλέξανδρος πόλις σοφός αὐτός προπαλαιόω , διά ὁ ἀληθής σοφία καταγωνίζομαι · ὁ φόβος , διά ὁ παρρησία · ὁ ἀπειλή , διά ὁ ὑπεροψία · ὁ πικρία , διά ὁ εὐποιία · ὁ ψεῦδος , διά ὁ ἀλήθεια . ὁ μέν πρός ὁ φόνος βλέπω , καί ἤδη ὁ χείρ ὁ λίθος ἐξοπλίζω , καί ὁ βλέμμα καί ὁ ἀδοματι καί ὁ ὁ ὀδούς σύμπτωσις ὁ πικρία ἐπισημαίνω -